Mehmed Uzun'un 1998'de yayımlanan Dengbêjlerim adlı eseri, Edebiyat türünün önemli örneklerindendir. Türkçe baskısı İthaki Yayınları tarafından yayımlanmıştır. Bu sayfada Dengbêjlerim'den seçilmiş alıntılar sayfa numaralarıyla yer alıyor.
Dengbêjlerim'den En Beğenilen Alıntılar
Kitaptan en etkileyici sözleri sizin için derledik; ama yine de en etkili söz, sizin beğendiğinizdir.
“ Savaş çoğu şeyi yok etmişti. Kalanları da açlık ve kıtlık yok ediyordu… “
📖 Sayfa 18 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Biz tutkulardan korkuyoruz. Ve oldukça silik, oldukça uzaktan bir Kuzey sevdasıyla...
📖 Sayfa 9 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
"Zaman, içi boşaltılmış, anlamını, gücünü ve saygınlığını yitirmiş kelamın egemen olduğu bir zaman."
📖 Sayfa 120 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
“ Dil, duyguların ana yurdu… “
📖 Sayfa 86 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Kürtçe'de deng sestir. Bêj ise sese biçim verendir, sesi söyleyendir. Sese ruh kazandıran, sesi canlı hale getirendir. Sesi meslek edinmiş usta, mekanı ses olmuş insandır.
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Dengbêj, sese nefes ve yaşam verendir.
Dengbêj, sesi kelam, kelamı kılam, türkü haline getirendir.
Dengbêj, söyleyendir, anlatandır.
Ziman dê ye, ewlad lê ye
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Welat bav e, hukum navê ye
Bê welat, merî sêwî ye...
( Dil anadır, kucağında çocuk
Ülke baba, içinde egemenlik
İnsan yetimdir ülkesiz... )
Zaman, artık dengbejlerin öldüğü bir zaman.
📖 Sayfa 118 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Zaman değişir , dönemler, çağlar, kuşaklar değişir. Ama hepimizden bir parça olan insan, ses, anlatı hep kalır.
📖 Sayfa 26 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
"Anadilim Kürtçe'de "deng" sestir. "Bêj" ise sese biçim verendir, sesi söyleyendir. Sese ruh kazandıran, sesi canlı hale getirendir.
📖 Sayfa 11 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Sesi meslek edinmiş usta, mekanı ses olmuş insandır."
Zaman kötüydü, devran namertti, feleğin çarkı haindi.
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
“ Her şey öykücülerin avucunda… Alabildiğine güçlü sözcükler, öykücünün istediği uzaklığa kadar uçup gidiyor… “
📖 Sayfa 78 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
“ Hüzün; yüreğin, ruhun terbiyecisi. Hüzün; en ince, en yalın duyguların yaşandığı mekan. Hüzün; acıyı, sıkışmışlığı, şaşkınlığı, yenilgiyi, kaybetmeyi ve çaresizliği yaşayan insanın ana yurdu. “
📖 Sayfa 94 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
"Wey felekê, ciqas îro li min bûyî xayine e, lê felekê
📖 Sayfa 64 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
...serê sibê bi zerayê tavê re xwe bi Sîpanê Xelatê digihîne, Siyabendo lo..."
" Dengbej; insana, insanlığa bir dil; kimlik, tarih, benlik, bellek ve ses, nefes; insanı, insanlığı, insani anlatıyı, çağlar boyu kesintisiz bir çağlayan haline getiren kaynaktır."
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Zaman, endüstriyel gelişmenin, hızlı yaşamın, reklamın, paranın, pazarın ve pazarlamanın egemen olduğu bir zaman. Zaman, para, pazar, reklam için devamlı üretilen, pompalanan yapay sözün zamanı.
📖 Sayfa 118 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Dengbej; sese nefes ve yaşam verendir .
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Dengbej; sesi kelam,kelamı kılam,türkü haline getirendir ,
Dengbej; söyleyendir , anlatandır..!
Benim anlattığım, sadece bir öykü. Senin doğrularını sana anlatacağımı nerden çıkardın.
📖 Sayfa 23 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Dengbêj'in sesi, nefesi: Toplumun belleği...
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Yürek, hey yürek!..
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Gönlümün sevdası,
Haydi sür bu akşam da
Ah bahtsız, ah çaresiz ben, ah...
Gam ve kederle yaşadın sen hep...
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
"Zaman, endüstriyel gelişmenin, hızlı yaşamın, reklamın, paranın, pazarın ve pazarlamanın egemen olduğu bir zaman. Zaman, para, pazar, reklam için devamlı üretilen, pompalanan yapay sözün zamanı. Bu tür söz tarafından rehin alındığımız, bu tür sözün yaşamımıza yön verdiği bir zaman. Elbette bu zamanda dengbêjlere yer yok. Dengbêjlerin kelamına yer yok."
📖 Sayfa 120 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Dengbej, sese nefes ve yaşam verendir..
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Dengbêj; kelam ustası, kılam ustası.
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Evet
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Kaybedilen her şeyden geriye kalan
Bir tek şey vardı; dil.
Dil; duyguların anayurdu...
Hüzün
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Direnen bir dilin yaşam kaynağı
Hüzün
Yüreğin, ruhun terbiyecisi....
Sesin, gamlı insanların gözyaşlarını
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Ayrılıklarını sıcak selamını
Kırık kalplerin çığlığını hatırlatıyor bana
Kavalımsın sen
Yurtsuzların sesi, kavalım benim...
Hüzün; yüreğin, ruhun terbiyecisi. Hüzün; direnen bir dilin yaşam kaynağı. Hüzün; en çıplak, en ince, en yalın duyguların yaşandığı mekan. Hüzün; acıyı, ezikliği, sıkışmışlığı, şaşkınlığı, yenilgiyi, kaybetmeyi ve çaresizliği yaşayan insanın anayurdu.
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Dengbêj, sese nefes ve yaşam verendir.
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Dengbêj, sesi kelam, kelamı kılan, türkü haline getirendir.
Dengbêj, söyleyendir, anlatandır.
“ Romanın, bence, bugünkü özelliklerini yitirdiği bir gerçek. Neler yitirildi? Bunu tam bilmiyorum. Ama bugün yazılan çoğu romanı okurken, bir şeyler eksik duygusunu yoğun olarak yaşıyorum. “
📖 Sayfa 122 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
“Wey felekê, çiqas îro li min bûyî xayin e, lê felekê”.
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
O zaman, deng ve dengbêj zamanıydı.
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Siyabend û Xecê ; sade, yalın, gerilimli ve artık günümüzde bu biçimiyle yaşanması, anlatılması neredeyse olanaksız bir trajik aşk öyküsü.
📖 Sayfa 69 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
1923 yılından bu yana eğitim dili olarak Türkiye'de yasaklamış olan anadilim ile iki roman yazmış, okunması yazılması yasaklanmış bir dil ile edebiyat ve roman dili kurmanın müthiş zorluklarını, güçlüklerini, yaşayarak öğrenmeye başlamıştım. Öğrenmeye, bilmeye, kaynaklara, zenginliklere,yüreğimi gönlümü coşturacak seslere,kelamlara ulaşmaya ihtiyacım vardı.
📖 Sayfa 77 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Yaşar Kemal haklıydı, Evdalê Zeynikê evrensel geleneğe de aittir. O da Gılgamış'ın, Homeros'un soyundandı.
📖 Sayfa 46 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Navê min Ehmed e. Ehmedê Ferman. Ehmedê Fermanê Kîkî. Yanî Ehmed, navê min e. Ferman, hem paşnav hem jî siûda min e. Kîkî jî ji Kîkan tê, navê eşîra min e...
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Anadilim Kürtçede deng sestir. Bêj ise sese biçim verendir, sesi söyleyendir.
📖 Sayfa 11 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Dengbêj, sese nefes ve yaşam verendir.
“ Cesaret olmadan yaratıcı olabilmek, yaratabilmek mümkün mü? “
📖 Sayfa 91 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Evdal, Kürtçe'nin, neredeyse artık unutulmuş olan, kullanılmayan özgün anlatım biçimlerini, tanım ve deyimlerini kullanıyordu.
📖 Sayfa 41 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Yüce dağlarla kaplı uzak kuzey, serhat yörelerinin dengbêji olan evdal, çok saygılıca ve dengbêjlerin piridir.
📖 Sayfa 37 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Dil : duyguların anayurdu...
📖 Sayfa 84 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Zaman,
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
İçi boşaltılmış, anlamını, gücünü ve saygınlığını Yitirimiş kelamın egemen olduğu zamandır.
Dedem dengbêj değildi ama dengbêjin dengiyle terbiye edilmiş bir insandı..
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
²⁸'⁰⁶
Acı, kan ve gözyaşıyla dolu bu yıllar,o yaralı dil ile ağıtın,destanın,hüzünlü kelamın en fazla söylendiği yıllardı. Ama gizlice, korka korka, kapı altlarında,çekinerek. Evet, bu yıllar çok eski bir dilin tümüyle illegal bir yaşama mahkum edildiği yıllardı.
📖 Sayfa 108 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
“ Gündüzleri gökyüzünü seyretmek serbestti... Gündüzleri gökyüzü bizimdi… “
📖 Sayfa 55 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Yitmiş izler, kaybolmuş sesler, zamanın sisli perdesinin gerisinde kalmış yüzler bulunmalı, yeniden yaşama döndürülmeli. Köklere, başlangıca, ilk olana dönülmeli. Başlangıcın, ilk anın o günahsız yalınlığı, hesapsız sadeliği bulunmalı.
📖 Sayfa 112 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
"Öğrenmeye, bilmeye, kaynaklara, zenginliklere, yüreğimi gönlümü coşturacak seslere, kelamlara ulaşmaya ihtiyacım var."
📖 Sayfa 77 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Beyaz yeleli Arap atlarının sırtında sonsuz ovada atlarını dört nala kaldırmış aşiret beylerini; kin, nefret,hile, ihanet ve çöküşle dolu aşiret kavgalarını; soğuk, anlamsız ölümü; serin bir güz sabahı, ağaçtan düşen yaprak gibi yerini yurdunu terk etmek zorunda kalanları; yabancı diyarlara varmış kırgın,yıkılmış yüzlerdeki şaşkınlığı, ürkekliği görüyordum. Tüm bu insanı ruh hallerinin arasındaydım. Kiki'nin sesi düş dünyamın kapılarını sonuna kadar açıyordu..
📖 Sayfa 100 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Babam dengbêj değildi,
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Ama dengbêj dengiyle terbiye edilmiş bir insandı.
Ve sanırım şunu öğrendim; destanların, stran ve kılamların, anlatı ve söylencelerin o sade ve yalın sözcükleri bir yer, yurt, mekanla ilgili en güzel duyguları veriyor, bir kültürel kimliğe,bir tarihsel, ulusal aidiyete ilişkin en doğru, en tarafsız bilgileri içeriyor.
📖 Sayfa 72 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Evet, Evdalê Zeynikê`yi görmedim ama onu yaşadım.
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
"Sonra tanrısal sesler üflediler içime
📖 Sayfa 112 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Olacakları ve olmuşları yüceltmek için
Ve hele övmek için kendilerini
Her söylediğim destanın başında ve sonunda... "
Mnemosine ve Musalar... Hesiodos devam ediyor;
"Dokuz kız getirdi dünyaya Mnemosine
Dokuz eş yürekli kızdır bunlar
Ezgiler söylemektir bütün işleri
Başka hiçbir kaygı yoktur yüreklerinde...
... ne mutlu Musaların sevdiği insana
Bal akar onun dudakları arasından... "
İnsan ağzının sözleri derin sulardır,
📖 Sayfa 77 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Hikmet kaynağıdır, akan deredir .
Sipanê Xelatê, resmi olarak Süphan Dagi oldu. Haritalarda, okul kitaplarinda, resmi dilde, günlük egemen dilde o dag, artik Süphan Dagi haline geldi. Sipanê Xelate'nin belleklerden de silinmesi için, bu isim her yerden, her seyden silindi, kazindi, yerine Süphan Dagi geçirildi.
📖 Sayfa 73 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Süphan Dagi; kocaman bir yalan, hicbir sey ifade etmeyen uyduruk bir sözcük. Suni, ikiyüzlü ve devamh kusku, tedirginlik, güvensizlik yaratan bir isim. Köksüz, tarihsiz, kimliksiz ve zorbalik, acimasizlik iceren bir duygu.
Sipanê Xelatê; Süphan Dagi isminin ifade ettigi herşeyin tam tersi.
Apê qade , aklın ve düşüncenin sesi, ruhun ve vicdanın kelamıydı.
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Û li rohelatê
📖 Sayfa 110 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Dema ko dinya hişyar dibe
...dengê..... strana azadî û serbestiyê, bila
Mîna tîrêjên rojê ên pak û zêrîn
Bikeve nav dil û guhên me
Bilûra min
Tu yî xemrevîna dilketiyên welât
Bu yasaklarla, durmadan aşağılanan, rencide edilen Kürtçe böyle sahte bir tarih uydurularak dil unutturulmaya ve uyduruk yeni bir gelenek yaratılmaya çalışılıyordu.
📖 Sayfa 107 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
“ Mehmet Uzun, kendisine Kürtçe ve Türkçe gibi iki zengin dil veren bir ülkede doğdu. Uzun, anlatı ve öyküyle dolu, iki dünyaya sahip oldu. “
📖 Sayfa 5 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Acaba ben de bir gün kendi geleneksel anlatılarından, söylencelerinden mükemmel romanlar çıkaran yazarlar gibi, dilime ait bu destandan modern bir roman yaratamaz mıydım? Düşünce güzeldi, ancak o düşünceyi gerçekleştirecek olgunluktan çok uzattım. Dengbejim olgundu ama ben değil.
📖 Sayfa 87 · Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Tüm canlıların yaşamında acı vardır... her şey, evet tüm sanatlar, edebiyat, müzik ... ya acıyı anlatmaktadır ya da acının ürünüdür...
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Û li rohelatê
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun
Dema ko dinya hisyar dibe
... dengê...... strana azahî û serbestiyê, bila Mîna tîrêjên rojê ên pak ù zêrin Bikeve nav dil û guhên me
Bilûra min
Tu yî xemrevîna dilketiyên welât...
Sıkça Sorulan Sorular
Dengbêjlerim kimin eseridir?
Dengbêjlerim, Mehmed Uzun tarafından yazılmıştır ve ilk kez 1998'de yayımlanmıştır.
Dengbêjlerim kaç sayfadır?
Dengbêjlerim, 123 sayfadır (İthaki Yayınları baskısı).
Dengbêjlerim'in en ünlü sözü nedir?
““ Savaş çoğu şeyi yok etmişti. Kalanları da açlık ve kıtlık yok ediyordu… “”