Hukuka Giriş adlı eser, Kemal Gözler tarafından yazılmıştır ve ilk kez 1998'de okurlarla buluşmuştur. Aşağıdaki sözler, okurların en çok beğendiğinden başlayarak sıralanmıştır.
Hukuka Giriş'ten En Beğenilen Alıntılar
Kitaptan en etkileyici sözleri sizin için derledik; ama yine de en etkili söz, sizin beğendiğinizdir.
Bir noktada durmak ve son sözü söylemek gerekir.
📖 Sayfa 496 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
İlm-i fıkh mesâil-i şer'iyye-i ameliyyeyi bilmekdir.
Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Türkiye’de 1876, 1921, 1924, 1961 ve 1982 yıllarında yeni anayasalar yapılmıştır. Günümüzde yürürlükte olan Anayasa, 7 Kasım 1982 tarih ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasıdır.
📖 Sayfa 171 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
a) Çelişme ilkesi
📖 Sayfa 487 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Davada amaç, davacının iddiasının doğru olup olmadığım tespit etmektir. Bu ise “muhakeme” usûlüyle tespit edilir. Muhakeme ise, muhakemeye katılanlann dava konusu iddia hakkında düşüncelerini karşılıklı olarak açıklaması, tartışması yoluyla olur. İşte tarafların dava konusu iddia hakkında karşılıklı fikirler ileri sürerek tartışmalarına “çelişme ilkesi (principe du
contradictoire, principe de contradiction)” denir7. Çelişmeden kastedilen şey “çekişme” değil, karşılıklı fikir alışverişidir.
İnsanın insana itaat etmesi dünyanın en kötü şeyidir.
📖 Sayfa 21 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
lex superior derogat legi inferori
Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Üst kanun alt kanunu ilga eder.
İnsan insana itaat etmemek için devleti icat etti.
📖 Sayfa 21 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
-Georges Burdeau
“İhkak-ı haktan imtina (denial ofjustice) yasağı”, sadece teorik bir ilke değil, doğrudan doğruya pozitif hukuk tarafından öngörülmüş ve müeyyidelendirilmiş bir ilkedir. Şöyle ki, 12 Ocak 2011 tarih ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 46’ncı maddesinin e bendine göre, hâkimin "hakkın yerine getirilmesinden kaçınmış olması" durumunda devlete karşı tazminat davası açılabilir ve bu durumda tazminatı ödeyen devlet, sorumlu olan hâkime rücu eder.
📖 Sayfa 402 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Zira bilindiği gibi "Hakim ihkak-ı haktan imtina edemez." yani hak dağıtmaktan kaçınamaz.
Hukuka Giriş, Kemal Gözler
En büyük sefalet, başkalarının iradesine bağlı olarak yaşamaktır.
📖 Sayfa 21 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
-Publilius Syrus
"Ubi jus incertum, ibi jus nullum (kanunun belirsiz olduğu yerde kanun yoktur)."
📖 Sayfa 310 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Hukuk kuralı özü itibarıyla, bir emir, bir yasak veya bir izin içeren bir “irade açıklaması”dır; bu irade açıklaması dış dünyaya yansırken, anayasa, kanun yönetmelik, kararname gibi belirli bir şekle bürünür; bu irade belirli bir biçimde, belirli yapıda açıklanır. İşte hukuk kurallarının ortaya çıkarken büründükleri, anayasa, kanun, yönetmelik gibi bu şekillere “hukukun şeklî kaynakları” denir ki, bunların bütünü “pozitif hukuku” oluşturur.
📖 Sayfa 167 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Bir insan iyi veya kötü değil, onun davranışı iyi veya kötüdür.
📖 Sayfa 27 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Görüşme (Debate, Deliberation).- Kanun tekliflerinin görüşülmesi için üye tamsayısının en az üçte birinin (600x1/3=200) genel kurula katılması gerekir. Buna toplantı yeter sayısı denir (m.96). Kanun teklifleri İçtüzükte belirtilen usûl ve esaslara göre TBMM tarafından görüşülür (m.88). Görüşmeler kural olarak açıktır ve TBMM Tutanak Dergisinde tam olarak yayımlanır(m.97).
📖 Sayfa 176 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Hukuk normlarının bu şekilde sıralanması ilk defa Hans Kelsen (1881-1973) tarafından sistematik bir şekilde açıklanmıştır.
📖 Sayfa 210 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Öküzler boynuzlarıyla, insanlar sözleriyle bağlanır.
📖 Sayfa 62 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
“Kanunlar, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve yönetmelikler İle diğer düzenlemeler, ayrıca bir yürürlük tarihi belirtilmemiş ise Resmî Gazete’de yayımlandığı gün yürürlüğe girer”.
📖 Sayfa 277 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
"İnsan, insana itaat etmemek için kuralları icat etti."
Hukuka Giriş, Kemal Gözler
*insan insanın kurdudur.(homo homini lupus)
Hukuka Giriş, Kemal Gözler
T. Hobbes
Bir kitabı ancak anlayan okur.
Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Hürriyet, bir şeyi yapma veya yapmama, belli bir şekilde davranıp davranmama
📖 Sayfa 442 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
erkidir. Daha kısa bir İfadeyle hürriyet, “serbest hareket etme gücü’’dür.
galat-ı meşhur fasih-i mehcurdan evladır.
Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Yaygın hata terkedilmiş doğrudan yeğdir.
...İnsanlar, insanlara değil, Tanrıya ve kanuna itaat etmelidir.
📖 Sayfa 36 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Değişik ideolojilere sahip insanlar, içerik hakkında uzlaşamasa da yapı hakkında uzlaşabilirler; hatta uzlaşmak zorunda kalırlar. Zira şerbet ikram edecek kişinin de, şarap ikram edecek kişinin de, zehir ikram edecek kişinin de bir bardağa ihtiyacı vardır.
📖 Sayfa 30 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Nemo aliquam partem recte intelligere protest antequam totum perlegit..
Hukuka Giriş, Kemal Gözler
"Kimse, bütünü okumadan bir parçayı doğru olarak anlayamaz."
“Âdil olan”ı “âdil olmayan”dan ayırmak kime düşmektedir?
📖 Sayfa 430 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Kanunlar kural olarak yürürlüğe girdikten sonra uygulanabilir. Dolayısıyla bir kanun, yürürlüğe girdiği tarihten önceki olaylara kural olarak uygulanamaz. Buna “kanunların geçmişe uygulanmaması (kanunların makable şamil olmaması) ilkesi (principle ofnon-retroactivity oflaws)” denmektedir.
📖 Sayfa 288 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Bu ilkenin temelinde, hukuk güvenliği ilkesi yatmaktadır.
Cenevre vatandaşı büyük filozof Jean-Jacques Rousseau'ya (1712-1778)
📖 Sayfa 246 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
göre de, doğal yaşamda insanlar arasında eşitlik, barış ve mutluluk vardı. Ancak zamanla özel mülkiyetin ortaya çıkmasıyla, insanlar arasındaki eşitlik bozuldu. Artık doğal yaşamda huzur kalmamıştı. Bozulan düzeni yeniden kurmak için, insanlar kendi aralarında anlaştılar. Rousseau insanların kendi aralarında yaptığı anlaşmaya, “sosyal sözleşme (contrat social)”., bu anlaşma
ile oluşan iradeye de “genel irade (volonte generale)” diyor. îşte hukuk bu genel iradenin ürünüdür.
Bu açıdan Jean Giraudoux’nun 1935 yılında yazdığı La Guerre de Trole n’aura pas lieu isimli tiyatro oyununda Hector’a söylettiği
📖 Sayfa 322 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
şu söz oldukça anlamlıdır:
“Hukuk hayal kurma okullarından en güçlüsüdür. Hukukçuların gerçekliği
yorumlamada gösterdikleri serbestliği, şairler tabiatı yorumlamada hiçbir zaman
gösteremediler
Uzun lafın kısası, yorum yaparken hukukçuların şairlere benzememesi
gerekir. Bunun yolu ise aşağıdaki yorum ilkelerine uymaktan geçer. İşte yorum
ilkelerinin varlık sebebi budur.
Dürüst yorum ilkesinin ihlaline Türkiye’de Anayasa Mahkemesi ve Danıştay kararlarından pek çok örnek gösterilebilir.
📖 Sayfa 327 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Ezcümle, anayasa kanundan üstündür; çünkü anayasa, kurucu iktidarın iradesinin bir ürünüdür ve kurucu iktidar, yukarıda gördüğümüz gibi, organlar hiyerarşisinde yasama organının üstünde bulunmaktadır. Aynı şekilde kanun da yasama organının bir işlemi olarak yürütme organının yönetmelik gibi düzenleyici işlemlerinden üstündür. Çünkü yasama organı, yukarıda gördüğümüz gibi, yürütme organından üstündür.
📖 Sayfa 212 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Normlar hiyerarşisinin izleyen basamağında, yani temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalardan sonraki basamakta, tek bir tür norm değil, tam dört ayrı norm bulunmaktadır: Kanun, milletlerarası
📖 Sayfa 216 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
andlaşmalar, olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve örf ve âdet kuralları. Ayrıca 9 Temmuz 2018’den önceki sistemden kalan kanun hükmünde kararnameler de bu basamakta bulunur.
"İnsan, insana itaat etmemek için devleti icat etti."
📖 Sayfa 21 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
En kötü kural bile keyfilikten iyidir.
📖 Sayfa 22 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Mesela 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun 27’nci maddesine göre
📖 Sayfa 406 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
“adın değiştirilmesi, ancak haklı sebeplere dayanılarak hâkimden istenebilir”.
Acaba bu “haklı sebepler” nelerdir? Kanun bu sebepleri belirtmemektedir. Bu sebeplerin takdirini hâkime bırakmaktadır. Davacının ismini değiştirmek için ileri sürdüğü sebeplerin haklı olup olmadığını hâkim takdir eder. Örneğin Yargıtaya göre, bir kişinin soyadının “Çakal” olması, soyadın değiştirilmesi için haklı sebep teşkil eder. Ama mesela “Aslan” isminin
değiştirilmesi isteği belki haklı nedene dayanmaz. İşte bu hususları hâkim
takdir eder.
Yani kıyas, aralarında illet ortaklığı bulunan iki şeyden biri hakkında olan hükmün diğerine de uygulanmasıdır.
📖 Sayfa 367 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Bir örnekle yola çıkalım:
Kural: “Trende sigara İçilmesi yasaktır”.
Mesele: Acaba trende pipo içilmesi de yasak imdir?
Şimdi kıyas yoluyla meseleyi çözelim: Örnekte trende pipo içilmesini yasaklayan ayrı bir kural yoktur. Ancak pipo da sigara gibi çıkardığı duman ile başkalarını rahatsız etmektedir. Bu bakımından pipo sigaraya benzemektedir. O hâlde trende pipo içilmesi de yasaktır.
Asl, muhtassun binnas* olmamalıdır.
Hukuka Giriş, Kemal Gözler
"Ben bir ülkeye gittiğim zaman , o ülkede kanunların iyi olup olmadığını incelemem, ama mevcut kanunlar uygulanıyorsa her yerde iyi kanunlar vardır."
📖 Sayfa 152 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Montesquieu şöyle diyordu:
📖 Sayfa 164 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
“Ben bir ülkeye gittiğim zaman, o ülkede kanunların iyi olup olmadığını incelemem, ama mevcut kanunlar uygulanıyorsa her yerde iyi kanunlar vardır”
Söz konusu maddelere göre hâkimin örf ve âdet kurallarını uygulayabilmesi için öncelikle kanunda o konuda hüküm bulunmaması gerekir. Dolayısıyla kanunda hüküm oldukça örf ve âdet kurallarının Türk hukukunda bir geçerliliği olamaz. Ama kanunda hüküm yok ise ve TMK m.l ve TTK m. 1’deki şartları yerine getiriyorsa örf ve âdet kuralları Türk hukukunun bir kaynağıdır ve bu durumda bu kurallar Türk normlar hiyerarşisinde anayasa altı ve yönetmelik üstü değerdedir.
📖 Sayfa 220 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Ali Fuat Başgil’in vurguladığı gibi “hakkaniyet, insaf, merhamet ve şefkat
📖 Sayfa 434 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
ilişleriyle yumuşatılmış ve şiddeti hafifletilmiş bir adalettir”. “Çıkarılan göze karşılık göz çıkarmak adalettir. Fakat göz çıkarana acıyarak insaf ve şefkat göstererek ona daha hafif bir ceza vermek ve mesela onu muayyen bir müddet hapsetmek hakkaniyettir”.
İşte her üç durumda, yani aynı mahkemenin kendi kararını veya bir başka bir mahkemenin veya bir üst mahkemenin kararını örnek alması durumda, örnek alınan karara “emsal” denir. Emsal olarak kabul edilen kararlarda ifade edilen ilke ve kurallar, “içtihat” oluşturur. İşte bu içtihat, hukukun bir “yardımcı kaynağı’dır.
📖 Sayfa 199 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Insanlar insanlara değil , tanrıya ve kanuna itaat etmelidir .
Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Açıklamaların madde madde olması nedeniyle şerhler, hâkimler, avukatlar gibi uygulayıcılar için çok önemlidir. Ancak
📖 Sayfa 197 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
bunların hukuk hayatına büyük bir bilimsel katkıda bulunduğu söylenemez.
Hâkimler, kanunu uygularken şerhlerden yararlanırlar. Elindeki şerhe çok alışan bir hâkim, düşünce kabiliyetini kaybeder, tembelliğe düşer.
"Hukuk biliminde ve uygulamasında dürüst yorum farkları her zaman görülebilir. Ancak bugün belli bir kesimin belli siyasal amaçlar doğrultusunda hukuk kurallarını çarpıtma gayretine karşı sessiz kalınırsa, yarın başka bir kesimin bambaşka amaçlar uğrunda o kuralları çiğnemesine karşı söyleyecek sözümüz olmaz. Hukuk, herkes için, her zaman gereklidir."
📖 Sayfa 304 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Aynı ilke Anayasamızın 38’nci maddesinin ilk fıkrasında “kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz; kimseye suçu işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir ceza
📖 Sayfa 292 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
verilemez” denerek de hükme bağlanmıştır.
Ayrıca belirtelim ki, bu ilke öylesine önemlidir ki, Anayasamızın 15’inci maddesine göre savaş ve olağanüstü hâllerde dahi “suç ve cezalar geçmişe yürütülemez”.
Hukuk normu bir “olması gereken (Sollen)”i ifade eder. Olması gereken ise ya belirli bir davranışın emredilmesi, ya belirli bir davranışını yasaklanması, ya belirli bir davranışa izin verilmesi ya da belirli bir davranışa yetki verilmesi demektir
Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Hukuk kuralı diğer sosyal davranış kurallarından cebrî müeyyide ile donatılmış olmasıyla ayrılır.
Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Devletin bir organının belirli bir yetkiye sahip olup olmadığı konusunda tereddüt doğar ise, asıl olan bir şeyin olmaması olduğuna göre, o organın o yetkiye sahip olmadığını varsaymak gerekir. Eğer söz konusu organ böyle bir yetkiye sahip olduğunu iddia ediyorsa, bunu ispatlama yükü kendisine düşer. Söz konusu organın böyle bir yetkiye sahip olmadığını iddia eden kişi ispat yükü altında değildir.
📖 Sayfa 357 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Zaten bir şeyin yokluğunu mantıken ispat etmek mümkün değildir. Bir şeyin varlığı ispat edilmemiş ise, o şeyin yok olduğu kabul edilir.
Buna göre örneğin bir kapkaççı bir kişinin çantasını alıp kaçmaya çalışırken, çantası çalınmak istenen kişinin kapkaççının kolunu kırması durumunda meşru müdafaa
📖 Sayfa 456 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
hâli vardır; böyle bir olayda kapkaççının kolunun kırılması bir suç oluşturmadığı
gibi bir haksız fiil de oluşturmaz. Dolayısıyla kolu kırılan kapkaççı bundan dolayı tazminat da isteyemez. Keza bu kişi hakkında ceza mahkemesinde de mahkumiyet kararı verilemez. Böylece bu kişi, çantası üzerindeki mülkiyet hakkını bizzat meşru müdafaa yoluyla korumuş olur.
“Dava (proces, suit)”, çözülmek üzere bir mahkemeye sunulmuş uyuşmazlık
📖 Sayfa 477 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
demektir. Bu uyuşmazlığı mahkeme Önüne getiren kişiye “davacı” denir. Uyuşmazlığın diğer tarafına ise “davalı” denir. (Çeşitli dava türlerinde davacı veya davalı terimlerinin yerine değişik ifadeler kullanılabilir. Örneğin ceza davasında davacıya “savcı”, davalıya “sanık” denir.
Kamu hukukunda savcı, yeterli delil varsa, kanunla aksi öngörülmedikçe davayı açmak zorundadır. Ancak Özel hukukta hiç kimse kendi lehine olan bir davayı açmaya
zorlanamaz.
b) Alenîlik İlkesi
📖 Sayfa 489 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Keza duruşmanın alenî olması, duruşmada
fotoğraf çekilebileceği veya duruşmanın video kaydının yapılabileceği anlamına
gelmez. Bu konular her ülkede ayrıca düzenlenmiştir. Ancak her hâlükarda
isteyen kişi duruşmayı izleyebilir ve duruşmada gördüğü ve duyduğu şeyleri başkalarına anlatabilir.
Şüphesiz tarih boyunca büyük filozoflar hukuk ile ilgilenmişlerdir. Ama onlar hukukun ne olduğundan ziyade, ne olması gerektiği ilemeşgul olmuşlardır. Hukukun genel teorisi ise, hukukun ne olması gerektiğini değil, ne olduğunu inceler. (1)
📖 Sayfa 29 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
(1. Jean-Louis Bergel, Theorie generale du droit, Paris, Dalloz, 1989, s.4-5.)
Bir yazarın kitabında veya makalesinde yazdığı düşüncelerden yararlanıldığı, esinlenildiği ölçüde o yazara atıf yapmak gerekir. Aksi takdirde 'intihal (fikir hırsızlığı, plagiat)” suçu işlenmiş olur. Altını çizerek belirtelim ki, sadece aynen alıntıların değil, mealen alıntıların da kaynağı gösterilmelidir. Bir yazar diğer yazardan yararlanıyorsa, onun fikirlerinden, onun cümlelerinden esinleniyorsa, o yazara atıf yapmalıdır. İntihalin hem disiplin, hem cezaî; hem de hukukî müeyyideleri vardır.
📖 Sayfa 20 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Bu arada şunu da söyleyelim ki, istisnaların dar yorumlanması ilkesi, istisnalarda kıyas yapılmasını da yasaklar. Yani istisnaların dar yorumlanması ilkesinden “istisnalarda kıyas yasaktır" veya “kıyas yoluyla istisna üretilemez” ilkesi de türer. Çünkü kıyas yapıldığında bir kavramın anlamı genişler.
📖 Sayfa 344 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Yani kıyas yapılması, genişletici yorum yapılması anlamına gelir. Bu nedenle
istisnaî hükümler kıyas yoluyla genişletilemez. Çünkü istisnalar dar yoruma tâbi tutulur.
Kelsen bu konuda şöyle demektedir:
📖 Sayfa 412 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
“Eğer gelecekte, sosyal düzen cebrî düzen olma özelliğini kaybedecek olursa ve eğer toplum hukuksuz da olabilirse, bu, gelecekteki toplum ile bugünkü toplum arasındaki farkın Amerika Birleşik Devletleri ile Eski Babil arasındaki veya İsviçre ile Ashanti kabilesi arasındaki farktan ölçülemeyecek kadar büyük olması demektir”.
...bir normun adilliği sorunu, “gerçek dünya” ile “ideal dünya”, yani “olan” ile “olması gereken” arasındaki uyuma bağlıdır. Bunların arasında uyuşum varsa norm adildir; yok eğer bir çatışma söz konusu ise, o norm adil değildir.
Hukuka Giriş, Kemal Gözler
Dürüst yorum ilkesini, Ergun Özbudun’dan yaptığımız şu alıntıyla bitirelim:
📖 Sayfa 328 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
“Hukuk biliminde ve uygulamasında dürüst yorum farkları her zaman görülebilir. Ancak bugün belli bir kesimin belli siyasal amaçlar doğrultusunda hukuk kurallarını çarpıtma gayretine karşı sessiz kalınırsa, yarın başka bir kesimin bambaşka amaçlar uğrunda o kuralları çiğnemesine karşı söyleyecek sözümüz olmaz. Hukuk, herkes için, her zaman gereklidir.
Gelip geçici davranışlar örf ve âdet kuralı
📖 Sayfa 192 · Hukuka Giriş, Kemal Gözler
hâline gelemez. Mecelle’nin tabiriyle âdetin "kadim" olması gerekir. Mecelle, 166’ncı maddesinde “kadim”i şöyle tarif etmektedir: “Kadim odur ki evvelini bilir kimse olmaya”. Keza Kanuni Sultan Süleyman dönemine ait bir kanunnamede şu tarif verilmiştir: “Kadim kırk elli yıla denmez; kadim odur ki anın evvelini kimesne bilmeye”
Sıkça Sorulan Sorular
Hukuka Giriş kimin eseridir?
Hukuka Giriş, Kemal Gözler tarafından yazılmıştır ve ilk kez 1998'de yayımlanmıştır.
Hukuka Giriş kaç sayfadır?
Hukuka Giriş, 528 sayfadır (Ekin Kitabevi Yayınları baskısı).
Hukuka Giriş'in en ünlü sözü nedir?
“Bir noktada durmak ve son sözü söylemek gerekir.”