Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi'nin 2018 tarihli Din (İslam) alanında öne çıkan eseridir. Aşağıdaki sözler, okurların en çok beğendiğinden başlayarak sıralanmıştır.
Mantığa Giriş Risaleleri'den En Beğenilen Alıntılar
Nasıl ki gramer beyan/ifade hususunda dilin yanılmasının mümkün oldugu seylerde dilin ölçütü ise aynı sekilde mantık ilmi de düşünülürler hususunda yanılmasının mümkün olduğu
Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
şeylerde akıl için bir ölçüttür.
Mutluluğa, ancak güzel/iyi şeyler bizde meleke haline geldiğinde ulaştığımız için ve güzel şeyler de bizde ancak felsefe sanatıyla meleke haline geldiği için, bundan zorunlu olarak şu sonuç çıkar ki felsefe, kendisi ile mutluluğa ulaşılan şeydir ve o da bizde, yetkin ayırt etme sayesinde gerçekleşir.
📖 Sayfa 134 · Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
Felsefe ancak yetkin ayırt etme ile gerçekleştirildiğine ve yetkin ayırt etme de ancak bilgisi araştırılan her konuda doğruyu idrake/kavramaya ilişkin zihin yetisiyle gerçekleştiğine göre, doğruyu idrake/kavramaya ilişkin yetinin bunların hepsinden önce bizde oluşması gerekir.
📖 Sayfa 136 · Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
[Mantığın Tanımı]
Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
Amacımız mantık sanatını incelemektir. O (mantık), (a) düşünme yetisini, yanılmanın mümkün olduğu her şeyde doğruya yönlendiren şeyleri kapsayan ve (b) akıl ile çıkarsanma özelliğine/doğasına sahip olan her şeyde yanılmaktan koruyan her şeyi bildiren sanattır.
İnsanın fiilleri çoğu zaman kendisinden zan ve bilgisinden daha çok hayallerine tabi olur. Çünkü onun genelde zannı veya bilgisi hayal ettiğine zıt olduğu için onun bir şeyi yapması, zannı ve bilgisine göre değil, tehayyülüne göre olur; tıpkı şeyin taklidi olan heykele ve nesnelere benzeyen şeylere bakıldığında olduğu gibi.
📖 Sayfa 116 · Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
Her sanatta bulunan şeyleri ortaya çıkarmada kullanılan şeyler, sanata başlamadan önce, insan tarafından elde edilmiş olma özelliğine sahip olan şeylerdir. Sanata başlamayı mümkün kılan bu şeyler, "ilkler-ilkeler/el-evayil" olarak adlandırılır.
📖 Sayfa 142 · Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
Kısaca, “hangi …?” soru edatını daima, türün mahiyetini ona özgü olmaksızın
📖 Sayfa 87 · Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
tanımlayan küllî niteliğe bitiştiririz. Bu küllî bazen, “Hurma hangi şeydir veya
hangi varolandır?” dememiz gibi, bu türün kendisiyle nitelendiği en genel küllî olabilir ki “şey” ve “varolan”ın ikisi de bir şahsın veya türün nitelendirilmesi mümkün olanların en genelidir; bu küllî, “Hurma hangi cisimdir?” veya “Hurma hangi bitkidir?” hangi ağaçtır?” sözümüz
gibi, bazen bir en yakın cins, bazen de çok yakın bir cins olabilir. Bu durumda
bunları cevaplandırmaya en uygun olan, fasıldır.
Mantık sanatı, (a) aklın doğru çalışmasını sağlama ve insanı, düşünülürlerle ilişkili olarak yanılmanın mümkün olduğu her şeyde, doğrunun yoluna ve gerçeğe doğru yönlendirme özelliğine sahip olan bütün konuları verir.
📖 Sayfa 92 · Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
Bu sanat gramer sanatına benzer. Şöyle ki mantık sanatının akıl ve düşünülürlerle nispeti, nahiv sanatının dil ve lafızlara nispeti gibidir. Buna göre, nahiv sanatının lafızlar hakkında bize vermiş olduğu kanunların tamamının benzerlerini, mantık sanatı bize düşünülürler hakkında vermektedir.
📖 Sayfa 94 · Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
Mantığın akıl karşısındaki konumu, gramerin dil karşısındaki konumu gibidir. Gramer bir milletin dilini düzenlediği gibi mantık da yanlışa düşme ihtimali bulunan her konuda doğru düşünme hususunda aklı destekler. Öyleyse gramerin dil ve kelimelerle olan ilişkisi, mantığın akıl ve kavramlarla olan ilişkisi gibidir. Ayrica gramer nasıl ifadede yanlış yapma ihtimali olan hususta dilin ölçüsü ise, aynı şekilde hataya düşme ihtimali bulunan bilgiler konusunda da mantık aklın ölçüsüdür.
📖 Sayfa 34 · Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
[Mantığın Kanunları]
Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
Mantık sanatı, (a) aklın doğru çalışmasını sağlama (takvim) ve insanı, düşünülürlerle ilişkili olarak yanılmanın mümkün olduğu her şeyde, doğrunun yoluna ve gerçeğe doğru yönlendirme özelliğine sahip olan bütün kanunları; (b) (insanı) düşünülürler hususunda hatadan, doğrudan ayrılmaktan ve yanılmaktan muhafaza edip koruyan bütün kanunları; (c) düşünülürlerle ilişkili olarak, birinin hata edip etmediğinden emin olunmayan şeylerin kendisi ile sınandığı/imtihan edildiği bütün kanunları verir.
Hiçbir kimsenin bilgisinden yoksun olmadığı bu şeylerin tamamı, varlığının başından itibaren insanın zihninde tabii/garizi olarak bulunur. Ne var ki (a) insan, kimi zaman, zihninde oluşan şeyin farkında olmayabilir. Ama ona delalet eden lafzı duyduğunda, o zaman, onun, zihninde bulunduğunu fark eder.
Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
İnsana ilişkin iyiliklerin bazısı bazısından daha özel olduğuna göre ve insanı insan yapan şeyin akıl olması sebebiyle insana ilişkin iyiliklerin en özeli insan aklı olduğuna göre ve yine bu sanatın sağladığı iyilik insan aklı olduğuna göre bu sanat, insana ilişkin iyiliklerin en özeli o olan iyilikleri vermektedir.
Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
Diyalektik/cedeli tartışmalar konusundaki becerinin ve matematik ilimlerde yeterince bilgi sahibi olmanın mantik ilmine olan ihtiyacı karşılayacağını ve onun işlevini göreceğini ileri sürmek, şiir ve nutuk metinleri ezberleyip güzel konuşma alışkanlığı kazanarak ezberindekileri bolca nakletmenin, dili doğru ve etkili kullanmada dilbilimin kurallarını gereksiz kılacağını, o kişiye söylediği ve işittiği her sözün doğruluğu yahut yanlışlığını ölçecek bir yetkinlik sağlayacağını iddia etmekten farksızdır.
📖 Sayfa 22 · Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
Kıyas ya bir başkasına hitap etmede ya da insanın bir şey ile kendisi arasındaki
📖 Sayfa 37 · Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
ilişkiye dair herhangi bir sonuç çıkarmasında kullanılır. Felsefenin özelliği ise
kıyası her iki konuda birden kullanmaktır.
Sofıstik konuşmada konuşmacının, öyle olmadığı halde görünüşte yaygın/meşhur olduğu zannını veren şeylerle zanna dayalı bir üstünlükle üstün gelmesi amaçlanır.
Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
(Düşünülürler arasında) haklarında yanılmanın ve doğru olandan doğru olmayana sapmanın mümkün olduğu bir takım başka şeyler dr vardır ki bunlar, kıyas ve istidlale dayalı bir düşünme ve teemmül ile idrak edilme özelliğine sahiptir.
📖 Sayfa 94 · Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
Mükemmel ayırt etme/cevdetü't temyiz, sayesinde, insanın bilebileceği şeylerin tamamının bilgisine sahip olduğumuz şeydir.
📖 Sayfa 130 · Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
[Mantık Sanatının İşlevi ve Alternatifsiz Oluşu]
Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
Mantık sanatı, felsefenin parçalarında kullanıldığında, ilmi ve ameli sanatların kapsamına giren şeylerin tamamında kesin bilgiye ulaştıran bir alettir ve bilgisi araştırılan şey hakkında gerçek kesinliğe ulaşmanın mantık sanatı dışında başka bir yolu yoktur.
Yegane amacı, güzel/iyi olanı elde etmek olan sanat, "felsefe" olarak isimlendirilen ve "mutlak anlamda insani hikmet" diye adlandırılan sanattır. Yararlı olanı amaçlayan sanatlar arasında, mutlak anlamda hikmet diye adlandırılan hiçbir şey yoktur, fakat onların bir kısmı felsefeye benzetme yoluyla bu isimle isimlendirilmiş olabilir.
Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
'İnsan' var olduğunda 'hayvan' zorunlu olarak var olur ve ('insan') ortadan kalktığında 'hayvan' ortadan kalkmaz, ama 'hayvan' ortadan kalktığında 'insan' ortadan kalkar ve ('hayvan') var olduğunda 'insan'ın varlığı zorunlu olarak gerekmez. Öyle ise 'hayvan' tabiat bakımından 'insandan öncedir.
Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
Tabiat bakımından önce olan, başka bir şey var olduğunda zorunlu olarak var olan ve bu şeyin ortadan kalkmasıyla ortadan kalkmayandır...
Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
'Bir', tabiat bakımından 'iki'den öncedir ve 'iki'nin varlığı ile zorunlu olarak var olur, ama 'iki' nin ortadan kalkmasıyla ortadan kalkmaz. Fakat 'bir' ortadan kalkarsa, 'iki' de zorunlu olarak ortadan kalkar ve 'bir' var olduğunda, 'iki'nin varlığı zorunlu olarak gerekmez.
Yüksek cins, kendisi tür olmayan cins, yani altında yer alan cinslerin cinsi, son tür ise cins olmayıp üstünde bulunan türlerin türüdür. Kısacası, cins, “Bu şahıs/nesne nedir?” sorusuna cevap olmaya elverişli iki küllîden daha genel olanı, tür ise daha özel olanıdır.
📖 Sayfa 81 · Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
"Bir şeyin parçası o şeyden küçüktür.", "Her bütün parçasından büyüktür."
Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
Mutluluğa, ancak güzel/iyi şeyler bizde meleke hâline geldiğinde ulaştığımız için ve güzel/iyi şeyler de bizde ancak felsefe sanatıyla meleke hâline geldiği için, buradan zorunlu olarak şu sonuç çıkar ki felsefe, kendisi ile mutluluğa ulaşılan şeydir ve o da bizde, yetkin ayırt etme sayesinde gerçekleşir.
📖 Sayfa 134 · Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
Birleşimi “sınırlama” veya “haber verme” birleşimi olup da parçası bütünün
📖 Sayfa 73 · Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
bir parçasını gösterenleri, mantıkçılar, “söz” diye adlandırmaktadırlar. Birleşimi
“haber verme” birleşimi olanlara ise mantıkçılar “kesin söz”, “önerme”
ve “hüküm/yargı” adını verirler
Retorik/hatabi konuşmada, dinleyicinin kesinliğe ulaşmaksızın ruhunu bir şekilde teskin edecek şeylerle ikna edilmesi amaçlanır.
Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
Açıktır ki o (mantık), inançlarında ve görüşlerinde zanna dayalı şeylerle, yani sahibinin kendi adına zıtlarına dönmesinden emin olmadığı inançlarla yetinmek istemeyen kişi için zorunlu; yerinden kıpırdamamayı ve görüşlerinde zanlarla yetinmeyi tercih edip onlara razı olan kişi için zorunlu değildir
Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
Mantık uzmanları “hakkında haber verilen”e konu, “haber”e ise yüklem adını verirler.
📖 Sayfa 71 · Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi
Sıkça Sorulan Sorular
Mantığa Giriş Risaleleri kimin eseridir?
Mantığa Giriş Risaleleri, Farabi tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2018'de yayımlanmıştır. Türkçeye Yaşar Aydınlı çevirmiştir.
Mantığa Giriş Risaleleri kaç sayfadır?
Mantığa Giriş Risaleleri, 180 sayfadır (Litera Yayıncılık baskısı).
Mantığa Giriş Risaleleri'nin en ünlü sözü nedir?
“Nasıl ki gramer beyan/ifade hususunda dilin yanılmasının mümkün oldugu seylerde dilin ölçütü ise aynı sekilde mantık ilmi de düşünülürler hususunda yanılmasının mümkün olduğu şeylerde akıl için bir ölçüttür.”