Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî'un en bilinen eserlerinden biridir. Sebat Yayınları baskısıyla 620 sayfadır. Bu derlemede Muhakemat Dersleri'den en çok paylaşılan satırlar sizi bekliyor.
Muhakemat Dersleri'den En Beğenilen Alıntılar
Hilkatte israf ve abes yoktur. Ve hikmet-i ezeliye, kısa ve müstakîm yolu terk etmez. Uzun ve müteassif yolu ihtiyar etmez.
Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
Kelimeler, bazan muhataplarının kulaklarında çınlayan bir nağme, bazan ruhları canlandıran ve kalplerin hastalıklarını iyileştiren bir seher nesimidir.
📖 Sayfa 291 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
İşte mecaz, cama benzer. Bazıları ondan daha ilerisine bakarken, bazıları da camın kendisine takılır, ileriye geçemez. Mesela suları bol olan ülkemizde "Sudan ucuz" tabiri "Çok çok ucuz" anlamında kullanılır. Ama suyu az ve bundan dolayı da pahalı olan bir ülkenin diline bu deyimi tercüme ederken bir dipnotla ne mânâya geldiğini açıklamak gerekir, yoksa kastedilen mana o dilde tam tersine anlaşılacaktır.»
📖 Sayfa 108 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
Var olan her şeyi O yaratmıştır. Bu sebeple yarattıklarının O'na denk olması mümkün değildir. Allah'ı mahlûkatına kıyas etmek, çok yanlıştır. Kendi ruhunun hakikatini tam bilemeyen insanın, Allah'ı zatıyla anlayabilmesi düşünülemez. Bize düşen, tam idrak edemeyeceğimizin idraki içinde afak ve enfüsü tefekkür edip isim ve sıfatlarıyla Onu tanımaya çalışmaktır.
Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
Bediüzzaman'ın üstteki cümlesine şöyle bir olayı misal verebiliriz:
📖 Sayfa 344 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
Talebelerden biri, şu şekilde durumu haber verir:
Durumu anlayan hoca, önceki prensiplerine muhalif olarak şöyle demekten kendini alamaz:
...sözlerinin evveline, "Anam babam sana feda olsun" cümlesini getirip tam bir edep ve hürmetle "Ya Rasulullah" derler.
📖 Sayfa 552 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
Denilir ki:
📖 Sayfa 433 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
[*] denir.
Bir bedevî şaire sormuşlar:
Şair şu anlamlı cevabı vermiş:
Buna mukabil, söylenen söz dışında şunlara da bakılmasını belâğat nokta-i nazarından lâzım, hatta elzem olarak görür:
📖 Sayfa 429 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
Bediüzzaman'ın bir başka eserinde ifade şöyle geçer: [*]
Şüphesiz sözün ne olduğu önemlidir. Ama
Hâlbuki durum şudur: Ümmî bir Zât'ın, yani okuması yazması olmayan birinin okuyup araştıranların kendisine hayran kaldığı ve kalacağı bir Kitabın ilk muhatabı olması, İlâhî mesajın bir ümmî peygamberle diğer insanlara duyurulması mucize değil de nedir?
📖 Sayfa 593 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
«...felsefede yani açıklama sadedinde şu âlemde görülen zahirî şerlerin hikmetini anlatırken Nasreddin Hoca'nın şu olayına yer verilebilir:
📖 Sayfa 392 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
diye içinden geçirmiş. ardından şöyle demiş:
Hayal ve hakikat bazan birbirine mukabil olarak kullanılır. İnsan ya hayallerin peşinde koşar ya da hakikatin… Mesela hayaller âleminde kendini dünyanın her tarafına hükmeden bir sultan olarak görebilir. Ama hakikatte ise girdiği muhtarlık seçimini bile kaybetmiştir.
📖 Sayfa 243 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
denilmesi dikkat çekmektedir. Bu rakamın anlatan rivayetlere bir atıf olduğunu düşünüyoruz. Mesela bir rivayette şöyle geçer:
📖 Sayfa 188 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
[¹]
[²]
«"İlk cahiliye gibi açılıp saçılmayın!" (*) şeklindeki İlâhî hitap, sonraki bir cahiliyeyi çağrıştırır. İlk cahiliye, İslâm öncesi küfür cahiliyesidir. Sonraki cahiliye ise, İslâm geldikten sonraki fısk û fücûr cahiliyesidir.» (Muhâkemât Dersleri, s. 79)
📖 Sayfa 79 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
«Hamdi Yazır şöyle der:
📖 Sayfa 120 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
(*)»
Hadis, maden-i hayat ve mülhim-i hakikattir.
Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
Bu Nokta'yı aklına sokmayanın, biz Ceziretü'l-Arab'ı gözüne sokacağız.
📖 Sayfa 555 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
İkna Metodu
📖 Sayfa 162 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
Onlar, üstte Bediüzzamanın nazara verdiği gibi şöyle demektedir:
«İnsanlar, genelde meşhur kimselere sahip olduklarından çok daha fazla özellikler verirler. Bu, "Bir şey sabit olsa, levazımıyla sabit olur" kaidesiyle de bir cihetten alakalı bir durumdur. Mesela "Saat" dediğimizde akrebiyle, yelkovanıyla ve diğer sistemleriyle beraber düşünülür. Benzeri bir şekilde "Falan kahraman" veya "Falan âlim" denildiğinde de normalde sahip olduklarından çok daha fazla kuvvet, azamet ve zekâ gibi sıra dışı özellikleri ona nispet edilir.»
📖 Sayfa 100 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
Bediüzzaman, bu bağlamda şöyle der:
📖 Sayfa 517 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
[*]
Benzeri bir durum aynen insanlar için geçerlidir. Onların da hayatlarını gönderdiği peygamberler ve indirdiği şeriatlarla tanzim eder.
Şahsın üslûb-u beyanı, şahsın timsâl-i şahsiyetidir.
Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
Evet, nazlanan ve istiğnâ gösteren nazeninlerin mehirleri dikkattir ve menzilleri dahi kalbin süveydasıdır. Bunlara giydirdiğim elbise, zamanın modasına muhaliftir. Zira Şarkî Anadolu mektebi denilen yüksek dağlarda büyümüş olduğumdan, alaturka terziliğe alışamadım. Hem de şahsın üslûb-u beyanı, şahsın timsâl-i şahsiyetidir. Ben ise, gördüğünüz veya işittiğiniz gibi, halli müşkül bir muammâyım.
📖 Sayfa 328 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
Zülkarneyn kıssasında anlatılan durum ve yapılan vurgu, bahsi geçen seddin yapıldığı iki dağı nazara vermek değil, zalim kavimlere sed çekebilmektir. Zülkarneyn, bunun en güzel örneklerinden biridir. Kendisinden yardım isteyen mazlum milletlere sahip çıkmış ve onlarla zalimler arasına aşılmaz bir sed kurabilmiştir.
Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
«Hz. Ömer günümüz Türkiye'sinden çok çok geniş bir alanın halifesi olmakla beraber zaman zaman yamalı elbise giyiyordu. Bunu öne çıkarıp sanki İslâm Dini yamalı elbise giymeyi teşvik ediyor gibi anlatmak, dinin ruhunu yansıtmaz. Burada vurgulanması gereken durum, üst düzey yetkililerin sade bir hayatı benimseyip lükse kaçmamaları olmalıdır.»
📖 Sayfa 22 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
Azıcık bir mayanın koca kazan sütü yoğurda çevirmesi misali ümit mayası da hayatın tamamını canlı ve dinamik kılmaktadır.
Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
غَارَ الْوَفَاءُ وَفَاضَ الْغَدْرُ وَانْفَرَجَتْ مَسَافَةُ الْخُلْفِ بَيْنَ الْقَوْلِ وَالْعَمَلِ
Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
Yani, "Vefa, gavr-ı in'idama çekildi. Tufan-ı gadir feverana başladı. Kavl ve amel ortasında uzun bir mesafe açıldı...
Bu durumda denilmez. Çünkü o doğrudan doğruya yani olarak yaratılmıştır.
📖 Sayfa 464 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
İnsan şu kâinat içinde pek nazik ve nazenin bir çocuğa benzer. Za'fında büyük bir kuvvet ve aczinde büyük bir kudret vardır. Çünki o za'fın kuvvetiyle ve aczin kudretiyledir ki, şu mevcudat ona musahhar olmuş.
Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
İşte, ey birader! Mütenevvi olan nimetlerden yalnız muhabbet ve aşk ve şefkate dikkat et. Sonra da firâk-ı ebedî ve hicran-ı lâyezâlîyi nazara al. Nasıl o muhabbet, en büyük musibet olur! Demek hicran-ı ebedî, muhabbete karşı çıkamaz. İşte, saadet-i ebediye, o firâk-ı ebediyeye öyle bir tokat vuracak ki, adem-âbâd hîçâ-hîçe atacaktır.
📖 Sayfa 597 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
"Vusulsüzlüğümüz usûlsüzlüğümüzdendir"
Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
Anlamak ayrı, bunu başkasına fehmettirmek ayrıdır. Birincisi ikincisinden çok daha kolaydır.
Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
Muhakkikin şe'ni, gavvas olmak, zamanın tesiratından tecerrüt etmek, mâzinin âmâkına girmek, mantığın terazisiyle tartmak, her şeyin menbaını bulmaktır.
Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
Vicdan, kalp penceresinden bakar ve der.
📖 Sayfa 452 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
«Kur'ân Zülkarneyn'in dünyanın doğusuna - batısına gittiğini, gittiği yerlerdeki mazlumları zalimlerin hücumlarından kurtardığını anlatır. Bu kıssa bize dünyanın her tarafına galibane gidip mazlumlara yardımcı olma dersi verir. Sadece "Maşaallah Zülkarneyn'e!" demek ise işin özünü yakalayamamaktır.»
📖 Sayfa 22 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
Mehmed Âkif'in ifadesiyle [*]
📖 Sayfa 423 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
Mesela bir annenin bir meselede feryadını anlatan biri onun dünyasına giremezse konuyu layıkıyla takdim edemez.
Maddiyatta tevaggul eden, mâneviyatta gabileşir ve sathî olur.
Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
İmam Gazzâlî şöyle der:
📖 Sayfa 449 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
[*]
"Dağları görür de onları camid sanırsın. Hâlbuki onlar bulutların geçişi gibi geçer giderler."
Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
Âyette dağların hareketinden bahis vardır. Gökte bulutlar hareket ettiği gibi, dağlar da hareket etmektedir. Biraz dikkat edilse, aslında bu ibarenin dünyanın hareketine işaret ettiği görülecektir. "Askerin şapkasına bakın, yürüyor" dediğimizde askerin yürüyor olması gibi…
Kudret-i ilâhiye her şeyi hayy ve müteharrik kılmıştır ve sükûn-u mutlakla hiçbir şeyi mahkûm etmemiştir.
Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
Bir şeyin mahiyetinin ne olduğunu bilmek başkadır, o şeyin varlığını tasdik etmek yine başkadır. Mesela ruhun ve elektriğin varlığını biliriz, ama mahiyetlerini bilmeyiz. Bu iki noktayı ayırt etmek lâzımdır. Zira çok şeylerin asıl vücudu şüphesiz iken, vehim onda tasarruf ederek tâ mümkün bir halden imkânsız derecesine çıkarıyor.
📖 Sayfa 260 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
"Hakiki manada dindar olmak, hakiki manada ahlaklı olmaktır... Eğer bir insan dindar(!) bilindiği halde ahlaklı değilse, çağımızın büyük İngiliz filozoflarından Francis Bradley'in ifadesiyle, o ya batıl bir inanca din demektedir, ya da sahtekârın tekidir."
📖 Sayfa 521 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
Bediüzzaman şöyle der:
📖 Sayfa 572 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
[*]
Ey birader! Eğer sen zannettiğim adamlardansan, acip hülyaların âlem-i hayalden başka bir yer bulamadığından, bir kıymeti yoktur ta kalbe girebilsin. Sen de inanmıyorsun, nefsini kandıramıyorsun; fakat sapmışsın.
📖 Sayfa 243 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
Hakikati tanımayan hayallere sapar. Hayal ve hakikat birbirine mukabil olarak kullanılır. Bazı insanlar hakikatlerin peşinde koşmak yerine hayallerle avunurlar. Hâlbuki hayal pilavı karın doyurmaz. Böyleleri bir nevi "gölge avcılarıdır." Mevlâna bunu şöyle anlatır:
📖 Sayfa 214 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
"Bir kuş yüksekten uçar. Gölgesi de toprak üstünde kuş gibi uçar. Budalanın biri, o gölgeyi avlamak ister. Koşar, koşar, takati kesilir. Gölgeye ok ata ata, ok torbasını boşaltır."
Kendisi korku, tereddüt, telaş ve başkalarından çekinmek gibi hallerden uzaktır. Mesela bir defasında Medine dışında bir gürültü kopar. Halk heyecanlanır. Atına atlayıp durumun ne olduğunu ilk öğrenen Rasulullah olur. "Merak edilecek bir şey yok" der, halkı rahatlatır.
📖 Sayfa 533 · Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî
...
Hatta şecaat kahramanı Hz. Ali şöyle der: "Savaş şiddetlendiğinde, biz Rasulullah'ın arkasına sığınıyorduk."
Sıkça Sorulan Sorular
Muhakemat Dersleri kimin eseridir?
Muhakemat Dersleri, Bediüzzaman Said Nursî tarafından yazılmıştır.
Muhakemat Dersleri kaç sayfadır?
Muhakemat Dersleri, 620 sayfadır (Sebat Yayınları baskısı).
Muhakemat Dersleri'nin en ünlü sözü nedir?
“Hilkatte israf ve abes yoktur. Ve hikmet-i ezeliye, kısa ve müstakîm yolu terk etmez. Uzun ve müteassif yolu ihtiyar etmez.”