Roger Garaudy'un Sosyalizm ve Ahlak adlı eseri, siyaset alanında öne çıkan çalışmalardan biridir. İlk kez 1976'da yayımlanmıştır. Bu derlemede Sosyalizm ve Ahlak'tan en çok paylaşılan satırlar sizi bekliyor.
Sosyalizm ve Ahlak'tan En Beğenilen Alıntılar
Yani pozitivistlerin gözünde, bilim, eşyanın temel gerçekliğine ulaşamaz. Böylece bilim ile ahlâk arasında kökten bir ayrılık olduğunu anlatmak isterler.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Henri Poincare'nin şu sözleri, bu görüşün en acık örneğidir:
"Bilim 'şu şöyledir, bu böyledir' der; ahlâk ise buyruklar verir; 'şöyle yap!, böyle yap!' der. Bundan dolayı ahlâk bilimden çıkarılamaz."
Ne var ki, ahlâkı birisi dine, öteki bilime bağlayan bu iki ana akım içinde, sayısız çeşnilerin bulunduğunu unutmamak gerekir.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Ama, doğanın ve tarihin dışında bulunan ve onları aşan ahlâki bir gerekçeye dayanmadığına bakarak marksizmin ahlâka yabancı bir felsefe olduğunu sanmak yanlıştır.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Ahlâka bilimsel bir temel sağlamak istiyorsak, önce bilimle ilgili bu pozitivist önyargılardan sıyrılmamız gereklidir.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Pozitivistler, bilimin sadece "fenomenleri" bilebileceğini söylerler.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Kant, bu sorunu, yeni bir ahlâk kurmak (insanoğlunun davranışına yeni kurallar bulmak) şeklinde değil, ahlâkın temellerini aramak yani "iyi" hakkındaki yargılarımızın a priory (bütün deneylerden önce) şartlarını aramak şeklinde ele almıştı.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Demek ki, ahlâk dediğimiz şey, şu iki verilen cevaplardan doğmaktadır:
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
1. İyi işler (eylemler, davranışlar) için bu eylemlerimizi hangi kurala uydurmalıyız? Bu soru, pratik bir sorudur.
2. Bu kuralların kaynağı ve temeli nedir? Bu soru ise, teorik bir sorudur.
Bilimin, dış görünüşleri ve olayların önceden kestirip yararlı bir biçimde kullanılabilmekten yani temel
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
gerçekliğine ulaşamaz. Böylece bilim ile ahlâk arasında kökten bir ayrılık olduğunu anlatmak isterler.
Henri Poincare'nin şu sözleri bu görüşün en açık örneğidir:
"Bilim 'şu şöyledir, bu böyledir' buyruklar verir; 'şöyle yap, böyle yap' der. Bundan dolayı ahlâk bilimden çıkarılamaz."
Bundan ötürü, ahlâkın incelenmesi iki temel bölüm içinde yapılmalıdır. Bölümlerden biri ahlâk sistemlerinin incelenmesini kapsamalı, ikincisi de davranış kurallarını ortaya koymalıdır.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Marksizmin bu biçimde yanlış yorumlanması, bilimsel sosyalizme pozitivist bir bilim anlayışının yakıştırılmasından doğmaktadır.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Bu akımın ahlâk anlayışına göre, pratik bakımdan en önemli kural Tanrı'nın buyruklarına boyun eğmektir.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Nitekim, Ahlâk Bilimi ve Tarihin Maddeci Görüşü (1906) adlı kitabında, Kautsky bu hatayı işlemişti. Marksizm ile Darwin'ciliği rasgele birbirine katan Kautsky, insan toplumlarında görülen ahlâkın, hayvanlarda görülen sürü içgüdülerinin bir uzantısı olduğunu ileri sürüyordu.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Marx şöyle diyordu: "Bilimsel eser ortaya koymak demek, gerçek iç hareketi (değişmeleri dile getirmek demektir."
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Teori ve pratik yani öğretiler (doktrinler) ve eylemler, başka alanlarda olduğu gibi ahlâkta da, çeşitli karşılıklı etkilerle birbirlerine bağlıdırlar. Bundan ötürü, "teorik ahlâk" ile "pratik ahlâkt"ı birbirinden iyice ayırmak ve tek başlarına incelemek doğru olmaz.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Bu çeşit pozitivist görüşler marksizmi bayağı ve sathi bir sosyoloji derekesine düşürmektedirler.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
- "(...)İnsanın temelden günahkâr olduğunu ileri süren ve kölelik içinde yaşayarak acı çekmesini söyleyen kimseler ve maceracılığı, mânâsızlığı, boğuntuyu ve umutsuzluğu insanın biricik alınyazısı gibi gören sahte peygamberler, içinde yaşadığımız ve bildiğimiz kâinata lâyık olmayan düşünceler yaymağa çalışmaktadırlar. Ne var ki, onların battal inançları da, ferdî şüphecilikleri de, bugünkü insana ve dünyaya uygun düşmemektedir...
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
İnsanın sorumluluğu olmayınca, ahlâkî bir yargı vermesi, ahlâkî bir eyleme girmesi de olanaksızdı.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
İnsanların kişisel ve toplumsal davranışları hakkında besledikleri hayelleri bir yana itmezsek, eylemlerimizi yöneltebilecek bllimsel bir yöntem bulamayız.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Kant, bu sorunu, yeni bir ahlâk kurmak (insanoğlunun davranışına yeni kurallar bulmak) şeklinde değil, ahlâkın temellerini aramak, yani "iyi" hakkındaki yorumlarımızın a priori (bütün deneylerden öncel) şartlarını aramak şeklinde ele almıştı.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Olayları sadece istatistik bakımdan saptamakla ve bu istatistiklere dayanarak yasalar ortaya koymakla yetinen bu pozitivist bilim anlayışına karşı, gerçek bilim, bilimsel araştırmaların tarihi gelişimini içinde taşımasından ötürü, gelişmenin ve oluşun anlamını kavramamızı mümkün kılar ve böylece, insanoğluna, kendi davranışını geliştirmesi için gerekli ölçütleri (kıstasları) verir. Üstelik bu nesnel (objektif) kıstasları, insanın içinde bulunduğu gelişme dönemine bağlı olarak verir.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Ama, doğanın ve tarihin dışında bulunan ve onları aşan ahlâki bir gerekçeye dayanmadığına bakarak marksizmin ahlâka yabancı bir felsefe olduğunu sanmak yanlıştır. Marksizm, ahlâkı, dini görüşlere dayandırmaya karşı olduğu gibi pozitivist görüşlere de karşıdır. Bu ceşit pozitivist görüşler marksizmi bayağı ve sathi bir sosyoloji derekesine düşürmektedirlerler.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Kant, bu çeşit ahlâkî yargıların (değer yargılarının) dayandığı ilkenin insanın dışında, yani doğa ya da Tanrıda aranamayacağını söylüyordu.Bu yargıları insanoğlunun dışında aramak demek, insanı bir dış yasaya bağlamak ve böylece bağımsızlığıdan yani sorumluluğundan yoksun kılmak demekti.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Yüz yıl önce, ekonomi-politiğin eleştirisini yapan Karl Marx, bu eleştiriden hareket ederek pozitivizmin de eleştirisini yapmıştır. Marx, doğa yasalarını, "fenomenler arasındaki değişmez ilinti" diye tanımlayan pozitivistlere karşı diyalektik kanun anlayışını şöyle tanımlıyordu: "İki fenomen arasındaki zorunlu iç bağlantı."
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
İkinci akım, yani maddeci anlayış ise ahlâk kurallarının kaynağının ve temelinin, insanoğlunun kendisinde bulunduğunu ve ahlâkın gökyüzünden inmeyip yeryüzünde filizlendiğini ileri sürer.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Çünkü, ahlâk yasasının verilmiş bir şey gibi doğanın kendisinde bulunduğunu kabul edersek, değer yargısının değil, bir gerçek yargısının söz konusu olabileceğini kabul etmemiz de gerekirdi.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Ahlâk deyince, hem belli bir davranış biçimini, hem de kendimizin ve başkalarının eylemler hakkında verdiğimiz yargıları anlarız.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
İkinci akım, yani maddeci anlayış ise ahlâk kurallarının kaynağının ve temelinin, insanoğlunun kendisinde bulunduğunu ve ahlâkın gökyüzünden inmeyip yeryüzünde filizlendiğini ileri sürer.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Ne var ki, ahlâkı birisi dine, öteki bilime bağlayan bu iki ana akım içinde, sayısız çeşnilerin bulunduğunu unutmamak gerekir.
Şimdi bu şekilde anlaşılmış bir bilimin, nasıl olup da ahlâka bir temel sğilayabileceğini araştıralım.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Marksizm, ahlâkı, dini görüşlere dayandırmaya karşı olduğu gibi pozitivist görüşlere de karşıdır.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
- "(...)İnsanlara "ahlâklı olun" demek yetmez. Mühim olan, insanların ahlâklı olabilecekleri şartların temini ve gayri ahlâkîliğin temeli olan sosyal gerçeklerin ve zorunlulukların ortadan kaldırılmasıdır. Başkasını düşünmek, başkalarına iyilik edebilmek, en eski çağlardan beri gelip geçmiş kuşakların hasretiydi. Ama insanların birbirleriyle savaşarak hayatlarını kazandıkları bir rekabet ortamında, böyle bir idealin ortaya çıkması hiçbir zaman olmadı..."
📖 Sayfa 47 · Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Bu akımlardan bir tanesi ve en eskisi dinden doğmuştur. Bu akıma göre, bütün ahlâk kurallarının kaynağı ve temeli, insanın iradesi dışında bulunan; insandan daha önce varolagelmiş olan ve insandan üstün olan bir iradedir yani Tanrının iradesidir. Bu
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
akımın ahlâk anlayışına göre, pratik bakımdan en önemli kural Tanrının buyruklarına boyun eğmektir.
Tarihin şu ya da bu ânını, şu ya da bu açıdan ele almaktan kaçınarak, bir bütün olarak ele aldığımız tarih açısından, insanların davranışlarını ve bu davranışlarını nasıl haklı çıkardıklarını (açıkladıklarını) inceleyecek olursak iki temel akımla karşılaşırız.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Bu yöntem, ahlâk denilen şeyi dogmatik bir biçimde yani önceden kabullenilmiş düşüncelerden hareket ederek açıklamaya kalkışmamıza izin vermez. Tam tersine, bu yöntem, tarihî gerçeklik içinde yer alan töreleri ve ahlâk öğretilerini inceleyerek
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
işe başlamamızı ve bu törelerle ahlâk öğretilerini bilimsel bir eleştirmeden geçirmemizi gerektirir.
Nitekim, Ahlâk Bilimi ve Tarihin Maddeci Görüşü (1906) adlı kitabında, Koutsky bu hatayı işlemişti. Marksizm ile Darwin'cillği rasgele birbirine katan Kautsky, insan toplumlarında görülen ahlâkın hayvanlarda görülen sürü içgüdülerinin bir uzantısı
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
olduğunu ileri sürüyordu.
Bu akıma göre, bütün ahlâk kurallarının kaynağı ve temeli, insanın iradesi dışında bulunan; insandan daha önce varolagelmiş olan ve insandan üstün olan bir iradedir, yani Tanrı'nın iradesidir.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Yani Marx ampirik art arda gelişleri saptamak istemiyordu; gelişmenin iç diyalektiğini yakalamak istiyordu.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Marx şöyle diyordu: "Bilimsel ortaya koymak demek, gerçek iç hareketi (değişmeleri) dile getirmek demektir."
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Bu eserde, fenomenden öze, dış istatistik sonuçlardan iç zorunluğa nasıl geçildiği görülmetedir.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Olayları sadece istatistik bakımdan saptamakla ve bu istatistiklere dayanarak yasalar ortaya koymakla yetinen bu pozitivist bilim anlayışına karşı, gerçek bilim, bilimsel araştırmaların tarihi gelişimini içinde taşımasından ötürü, gelişmenin ve oluşun anlamını kavramamızı mümkün kılar ve böylece, insanoğluna, kendi davranışını geliştirmesi için gerekli ölçütleri (kıstasları) verir. Üstelik bu nesnel (objektif) kıstasları, insanın içinde bulunduğu gelişme dönemine bağlı olarak verir.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Marksizmi öteki dünya görüşlerinin tümünden ayıran özellik, sosyalizmin zorunlu bir şey olmasını ahlâkî bir gerekçeye değil, gerçeklik hakkında ve bu gerçekliğin gelişme yasaları hakkında elde edilmiş bilimsel bilgilere dayandırmış olmasıdır.
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Marx'ın Kapital adlı eseri, iki bakımdan, pozitivizmin nasıl aşıldığını gösteren en iyi örnektir...
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy
Sıkça Sorulan Sorular
Sosyalizm ve Ahlak kimin eseridir?
Sosyalizm ve Ahlak, Roger Garaudy tarafından yazılmıştır ve ilk kez 1976'da yayımlanmıştır. Türkçeye Selahattin Hilav çevirmiştir.
Sosyalizm ve Ahlak kaç sayfadır?
Sosyalizm ve Ahlak, 95 sayfadır (Süreç Yayınları baskısı).
Sosyalizm ve Ahlak'ın en ünlü sözü nedir?
“Yani pozitivistlerin gözünde, bilim, eşyanın temel gerçekliğine ulaşamaz. Böylece bilim ile ahlâk arasında kökten bir ayrılık olduğunu anlatmak isterler. Henri Poincare'nin şu sözleri, bu görüşün en acık örneğidir: "Bilim 'şu şöyledir, bu böyledir' der; ahlâk ise buyruklar verir; 'şöyle yap!, böyle yap!' der. Bundan dolayı ahlâk bilimden çıkarılamaz."”