Kımıl adlı eser, Musa Anter tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2000'de okurlarla buluşmuştur. Bu sayfada Kımıl'dan seçilmiş alıntılar sayfa numaralarıyla yer alıyor.
Kımıl'dan En Beğenilen Alıntılar
"Nasıl olur efendim Kürtçe yazıyorlar?"
📖 Sayfa 27 · Kımıl, Musa Anter
Bakın nasıl olur sayın dedikoducular!
Lozan Barış Antlaşması, 24 Temmuz 1923:Madde 39...bilimum Türk teb'asının, hususi ve ticari münasebetlerinde, dil, matbuat ve neşriyat hususlarında, umumi içtimalarda, istediği lisanı kullanmalarına hiçbir kayıt konulmayacaktır."
Oldu mu?
Memlekette şiddetli huzursuzluk, buhran baş gösterince, devletin aldığı tedbir, sadece birtakım şiddetli yasaklar koymaktan öteye geçemiyor.
Kımıl, Musa Anter
Doğu'yu bizzat gezip gördüler mi?
Kımıl, Musa Anter
“Bi çîya ketim lo apo, çiya melul bûn rebeno
Kımıl, Musa Anter
Ceh şendi lo apo, genim hur bûn evdalo
Qimil hati lo apo, bi refa ye rebeno
Xwar genimi lo apo, hişti ka ye rebeno
Hat qimil lo apo, ji zozana lo apo
Xwar genime me xizana lo apo
Ro hatibû lo apo wexta dana lo apo
Pez herikî lo apo ser şivana rebe io
Car kuleke me man apo li ser guhana rebeno”
Bizim milli hayatımızda bitin kendine göre bir önemi, bir yeri vardır. Adeta bir "evcil" hayvan bir "kümes" hayvanı kadar bize yakındı.
Kımıl, Musa Anter
Neticeden yine doğulu suçlu çıkıyor. Bu kadar acaip bir yargı olamaz. Yirminci asırda ağızlara kilit vur, ya Türkçe konuş veya sus demek nasıl olur?.
Kımıl, Musa Anter
... bitte beynin az olduğu iddiası bir laboratuvar tecrübesinden ziyade, hayvancağızın haleti ruhiyesine göre verilen bir hükümdür. Çünkü düşünülüyor ki şayet bitte beyin çok az olmasaydı, gelip, bu kuru sarı benizli, kansız Anadolu insanını saatlerce sömürüp, zar zor karnını doyuracağına, gider Amerikalının kan fışkıran ensesine yapışır, saniyede kene gibi şişerdi.
📖 Sayfa 41 · Kımıl, Musa Anter
Ama kim bilir belki o da bizim gibi "Vatan" diye çile çekiyordur zavallı...
“Peki, ekalliyet kadar hakkı olmayan ekseriyeti ben ne yapayım? “
📖 Sayfa 52 · Kımıl, Musa Anter
Doğu ihmal edilmiş mıdır? Evet. Suçlu kim? Doğulu? Bunca asır gelmiş geçmiş hükümetlerin politikacıların suçu yok mu?
📖 Sayfa 23 · Kımıl, Musa Anter
Doğu ihmal edilmiş midir? Evet. Suçlu kim? Doğulu! Bunca asır gelmiş geçmiş hükümetlerin, politikacıların suçu yok mu? Asla.
Kımıl, Musa Anter
Doğu-Batı ayrımı yoktur demeler problemi çözebiliyor mu?
Kımıl, Musa Anter
Üzülme bacı, seni süne ve sünmenin ıstırabından kurtaracak kardeşlerin yetişiyor artık
📖 Sayfa 16 · Kımıl, Musa Anter
Biz bir yasak devletinin mirasçısı olduk ve yaşattığımız, kendisine bütün ümitlerimizi bağladığımız devlet de hâlâ büyük ölçüde bundan ibaret kaldı. Her şeyimizi yasak koyma ve yasak kaldırmakla halletme peşindeyiz.
📖 Sayfa 70 · Kımıl, Musa Anter
Dedim ya bu yazıların edebi bir değeri yfektur. Ama arkeolojide de ele geçen bir çömlek parçasının maddi değeri yok, fakat bazen tarihi bir değere ışık tutabiliyor.
Kımıl, Musa Anter
Cephe!
Kımıl, Musa Anter
Ne harp ne vatan cephesi, insanlık ve kardeşlik cephesi..
Kürt kızına verdiğim şu müjde, Celal Bayar'ı dahi deliye çevirmişti. Müjdem şu idi: "Üzülme bacı, seni, süne ve
📖 Sayfa 12 · Kımıl, Musa Anter
sünmenin ıstırabindan kurtaracak kardeşlerin yetişiyor artık."
İkinci Dünya Harbi sırasında aldığımız tek tedbir, birçok yasaklar koyan Milli Korunma Kanunundan ibaret kalmadı mı? Memlekette şiddetli huzursuzluk, buhran başgösterince, devletin aldığı tedbir, sadece birtakım şiddetli yasaklar koymaktan öteye geçemiyor. Sıkıyönetim rejimini sık sık yaşamamızın sebebi budur. Fakat hiçbir zaman, "Sıkıyönetimi neden koyduk? Acaba cemiyetin bir derdi mi var?" diye düşünen ve derdi tedaviye uğraşan tipte bir devlete nail olamadık.
📖 Sayfa 71 · Kımıl, Musa Anter
“Anadolu'yu palavrasız, baştan başa sevmek lâzım..."
Kımıl, Musa Anter
okudu
Kımıl, Musa Anter
"Ulan pılağınız yok mu?" dedi. "Var" dedim. Komiser, "Peki bu kadar güzel plak varken, ne diye Kürtçe ıslık çalıyorsunuz?" diye sordu. Şaşırdım.
#ApêmusaAnter
"Anadolu'yu palavrasız, baştan başa sevmek lazım."
Kımıl, Musa Anter
Halk suçluyu istiyor. Suçlu kim? Gelsin beri masum Hıristiyanlar ve gelsin çarmıhlar. Suçlunun cezası veriliyor böylece. Ama tarih böyle mi diyor? Hayır. Şimdi bu metodu Doğu'ya uygulayalım. Doğu ihmal edilmiş midir? Evet. Suçlu kim? Doğulu!.. Bunca asır gelmiş geçmiş hükumetlerin, politikacıların suçu yok mu?.. Asla. Bakalım tarih ilerde ne diyecek?..
Kımıl, Musa Anter
Olmasa bile, güneş doğunca karanlık ortadan kalkar. Karanlıkla mücadelenin yolu, ışıktan ibarettir.
Kımıl, Musa Anter
.. düşünülüyor ki şayet bitte beyin çok az olmasaydı gelip, bu kuru sarı benizli, kansız Anadolu insanını saatlerce sömürüp, zar zor karnını doyuracağına, gider Amerikanlının kan fışkıran ensesine yapışır, saniyede kene gibi şişerdi. Ama kim bilir belki o da "Vatan" diye çile çekiyordur zavallı...
📖 Sayfa 33 · Kımıl, Musa Anter
Geçen gün Dicle kenarına gittim, adeta konuştuk. Gür ve feyizli suları çöllere akıyor. Biricik istifade, kenarına kavun karpuz yetiştirmek için açılan mezar biçimindeki çukurlardı.
📖 Sayfa 47 · Kımıl, Musa Anter
Ve benim şimdiki işimde böyledir. O "gümbürtü" ile ben ise "ah ve and" la bizi bu hale sokanlara intizar ettik.
LİCE, HANİ, PİRAN, ERGANİ, ÇERMİK ve ÇÜNGÜŞ ’ü
📖 Sayfa 63 · Kımıl, Musa Anter
gezdikten sonra 28.7.1959 gecesi Radyo Gazetesinin dinledim:
Yorumcu dedikleri adamın gerile, gerile:
— Bugünkü müreffeh ve mamur Türkiye...demesi beni şaşırttı.
Allah, Allah!.. Yoksa bu gezdiğim yerler "Türkiye" sayılmıyor mu?..
Asırlar boyunca iktidarların sui zannı altında yaşayan şark halkı, maruz kaldıkları her zulüm ve afeti ancak müzikle ifade etme imkanını bulabilmişlerdir.
Kımıl, Musa Anter
Dert ve mevzu çok geniş.
Kımıl, Musa Anter
Neyi ele alsan yürekler acısı ve kitaplar dolusu.
Senelerden beri parçalanmış kalplerimizden çıkan feryatları hangi Garblı gazeteci duydu ki?
Kımıl, Musa Anter
Kürtçe bir şiir yazdık diye koparılan yaygarayı gördünüz. Efendim ekalliyet değilmişiz. Peki, ekalliyet kadar hakkı olmayan ekseriyeti ben ne yapayım?
Kımıl, Musa Anter
Kürtçe bir şiir yazdık diye koparılan yaygarayı gördünüz. Efendim ekalliyet değilmişiz. Peki, ekalliyet kadar hakkı olmayan ekseriyeti ben ne yapayım?
📖 Sayfa 52 · Kımıl, Musa Anter
İleri Yurd Gazetesi
16 Eylül 1959
Kimse acımıyor mert Piran'lıya.
Kımıl, Musa Anter
Victor Hugo'nun "Damgalı Adam"ı gibidir.
Dert ve mevzu çok geniş.
Kımıl, Musa Anter
Neyi ele alsan yürekler acısı ve kitaplar dolusu...
- Tu Xelq î yan Demokrat î?
📖 Sayfa 58 · Kımıl, Musa Anter
- Ez ne Xelq im ne Demokrat, me her du ji dîtin.
“Ax beg, got; bira bi bira didin kuştin ev di penc salan de nozde mer hatin kuştin. Kes deng naki, reisi partiya ne ü bi vi hawi Feqir ü fuqara didin kuştin û ku sax diminin jî muhacir dibin. Seqet meqeten wek min jî li van rastan diminin."
📖 Sayfa 45 · Kımıl, Musa Anter
E, ezé çıpkim tu dibîne lı welét ji xortara şixul tune, lé é wek mi wé çipkin, cemaatik me wek a, filleha tuneye, û hükümet jî gûh na di me. Ji meri ya mırın, ya birayé mirné "parsi" di mîni. "Ne yapayım, görüyorsun ki, memlekette gençlere iş yok; benim gibiler ne yapsın. Hıristiyanlar gibi bir yardım cemiyetimiz de yoktur. Hükümet de bize kulak asmıyor. Bu durum karşısında, bize ya ölüm ya ölümün kardeşi olan dilencilik kalıyor".
Kımıl, Musa Anter
Bilmem ki, bu filozof ve derviş Şark dilencisinin sözlerine bir şey ilave etmeye lüzum var mıdır?
Tütünün iyi midir, amca? Diye sordum. Yüzüme kızgın, kızgın baktı ve Kürtçe olarak:
📖 Sayfa 55 · Kımıl, Musa Anter
- Ez bi Tirkî nizanim.
Bu sefer ben de Kürtçe olarak:
- Tu ji ku yî apo? Dedim. Hâlâ asabi idi:
- Ez ji van rasta me, xwezî em tunebana, ev çî ye, hûn tinin ser me? Iro du roj em ji bajer in, pere tutina xwe me giş xwar. Hûn
qebûl nakin, ma em bi zore karin bi we?
Meğer amca beni de memur sanmış, bu yüzden sinirlenmiş.
“İki gündür tütünlerimizi getirdik, kabul etmiyorlar. Alacağımız tütün parası kadar yemek parası verdik” diyordu.
Bı çiya ketim lo apo, çiya melûlbûn rebeno
📖 Sayfa 15 · Kımıl, Musa Anter
Ceh seridi lo apo, genim hûrbûn avdalo
Qimil hati lo apo bi rafaye rebeno
Xwar genimi lo apo hişti kâye rebeno
Hat gimil lo apo ji zozana lo apo
Xwar genimê me Xezana lo apo
Ro hatıbû lo apo vaxta dana lo apo
Pez heriki lo apo ser sivana rebeno
Car kulekê me man apo lı ser guhana rebeno"
Ah beg, got; bira bi bira didin bi kuştin evdi penç sale de nozde mêr hatin kuştin. Kes deng naki reisê partîyanı û bivî hawî feqîr û fuqara didin bi kuştin û е gı sax dimînin jî mihacir dibin. Seqat maqete wek mi jî li van rasta di mînin.
Kımıl, Musa Anter
" ... güneş doğunca karanlık ortadan kalkar. Karanlıkla mücadelenin yolu, ışıktan ibarettir. "
Kımıl, Musa Anter
Bı çîya ketim lo apo,çîya melûlbûn rebeno
Kımıl, Musa Anter
Ceh seridî lo apo ,genim hurbûn lo avdalo
Qimil hatî lo apo bi rafaye rebeno
Xwar genimi lo apo hiştî kâye rebeno
Hat Qimil lo apo ji zozana lo apo
Xwar genimê me xezana lo apo
Ro hatibû lê apo vaxta dana lo apo
Pez herikî lo apo ser sivana rebeno
Car kulekê me man apo li ser guhana rebeno
Baytar mıyım?
📖 Sayfa 50 · Kımıl, Musa Anter
Adamın adı çıkmasın ama çıktıktan sonra da çıksın. Bir kuş*yazdım olmadı. Bir böcek** yazdım hiç olmadı:
Şimdi köpek ve inekten dahi korkuyorum.
Ya adam yazsam? Allah korusun!...
Toprak kanalıyla köylünün en insafsızca sömürülmesi, demokrasiden sonra oldu.
📖 Sayfa 75 · Kımıl, Musa Anter
"Nasıl olur efendim Kürtçe yazıyorlar?"
Kımıl, Musa Anter
Bakın nasıl olur sayın dedikoducular!
Lozan Barış Antlaşması ,24 Temmuz 1923:
"Madde 39............... bilimum türk teb'asının, hususi ve ticari münasebetlerinde ,dil matbuat ve neşriyat hususlarında umumi içtimalarda, istediği lisanı kullanmalarına karşı hiçbir kayıt konulmayacaktır."
OLDU MU ?
Adamın adı çıkmasın ama, çıktıktan sonra da çıksın .
Kımıl, Musa Anter
Bir kuş yazdım olmadı (Yarasa başlıklı fıkralar yazdım ,tevkif edildim ve mahkemelerde süründürüldüm)
Bir böcek yazdım hiç olmadı (Kımıl'dan çok çektim.)
Şimdi köpek ve inekten dahi korkuyorum .
Ya adam yazsam? Allah korusun!....
uzun hayat yolunu şaşkınca kat etmek, ne zor şey!
📖 Sayfa 59 · Kımıl, Musa Anter
Bu ürkek sütunlarda, ara sıra muhitten bir iki sözü aynen nakletmemiz dedikodu mevzusu oldu.
📖 Sayfa 27 · Kımıl, Musa Anter
“Nasıl olur efendim Kürtçe yazıyorlar?”
Bakın nasıl olur sayın dedikoducular!
Lozan Barış Antlaşması, 24 Temmuz 1923:
“Madde 39.. .bilimum Türk teb’asının, hususi ve ticari münasebetlerinde, dil, matbuat ve neşriyat hususlarında, umumi içtimalarda, istediği lisanı kullanmalarına karşı hiçbir kayıt konulmayacaktır.’ ’
Oldu mu?
Son yolculuğumda BalIkesirli CHP’liler bazı köylerde dil yüzünden oy alamadıklarını ileri sürdüler. Horasan ve Çerkez köyleri kendi dillerini konuşmak istiyorlardı. Biz CHP’liler, bu isteğe karşı idik. Bu yüzden oy alamadık, dediler.
📖 Sayfa 15 · Kımıl, Musa Anter
Gel de “Ah bu politika!” diye öfkelenme.
Bana kalırsa bu dil meselesinin partiler üstü bir dava olarak düşünülmesi lazım.
“Bi çîya ketim lo apo,çiya melul bûn rebeno
Kımıl, Musa Anter
Ceh şendi lo apo,genim hur bûn evdalo
Qimil hati lo apo,bi refa ye rebeno
Xwar genimi lo apo,hişti ka ye rebeno
Hat qimil lo apo, ji zozana lo apo
Xwar genime me xizana lo apo
Ro hatibû lo apo wexta dana lo apo
Pez herikî lo apo ser şivana rebe io
Car kuleke me man apo li ser guhana rebeno”
Yirminci asırda ağızlara kilit vur, ya Türkçe konuş veya sus demek nasıl oluyor?
📖 Sayfa 22 · Kımıl, Musa Anter
Birleşmiş Milletler Evrensel Demecini kabullenmiş bir devlet için bu nasıl reva görülür?
Niçin ana dili Kürtçe olan ve bundan başka dil bilmeyen vatan çocuklanmıza, kardeşlerimizin yavrularına, kendi
Kımıl, Musa Anter
ana dillerini de öğretecek okullar açmayalım? Niye bu dilin edebiyatını, filolojisini bölgenin üniversitesi araştırmasın? Niçin Kürtçe gazete çıkmasın, kitap basılmasın?
“Hükümet vazifesini yapmıyor! Bir kanun çıkartmalı; fiyatları yükseltenleri, ibret olsun diye, yirmi dört saatlik bir mahkeme sonunda aşmalı; başka hiçbir çaremiz yoktur."
Kımıl, Musa Anter
Doğu’da bir kalkınma, aynı zamanda bütün memleketin kalkınması olabilir. Doğusuz bir Türkiye tasavvur bile edilemez.
Kımıl, Musa Anter
Doğu illerimizden birden çıkan bir gazete, Kürtçe şiir yayımlanmış, bundan şikayet ediliyor.
Kımıl, Musa Anter
Evvela şiirden şikayeti anlayamadım. Kürtçe veya ingilinzce şiir güzel şeydir. Elverir ki kötü olmasın. Fakat bu kürtçe şiirden şikayetin sebebi, Türkçe çıkan bir gazeteye konulmasındanmış. Bu doğru olabilir. Ama sütunlarında, musiki bahislerinde ingilinzce şarkılar gördüğümüz İstanbul gazetelerine ne buyurulur?
Hem bir gazete bulunduğu çevrenin umumi efkârına ayna olmaz mı?
Ama kim bilir belki o da bizim gibi "Vatan" diye çile çekiyordur zavallı...
Kımıl, Musa Anter
M. ANTER
Askeri Tevkifevi 38 Nolu Hücre 6 Şubat 1960
Sıkça Sorulan Sorular
Kımıl kimin eseridir?
Kımıl, Musa Anter tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2000'de yayımlanmıştır.
Kımıl kaç sayfadır?
Kımıl, 80 sayfadır (Avesta Yayınları baskısı).
Kımıl'ın en ünlü sözü nedir?
“"Nasıl olur efendim Kürtçe yazıyorlar?" Bakın nasıl olur sayın dedikoducular! Lozan Barış Antlaşması, 24 Temmuz 1923:Madde 39...bilimum Türk teb'asının, hususi ve ticari münasebetlerinde, dil, matbuat ve neşriyat hususlarında, umumi içtimalarda, istediği lisanı kullanmalarına hiçbir kayıt konulmayacaktır." Oldu mu?”