Bilim alanında yazılmış önemli eserlerden biri olan Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz'in kaleminden çıkmıştır. Kitap 159 sayfadır. Bitkilerin Bildikleri'ni okuyanların en çok beğendiği sözler burada bir araya geldi.
Bitkilerin Bildikleri'den En Beğenilen Alıntılar
Colorado Eyalet Üniversitesi'ndeki teknisyen ekibi, bitkinin nasıl büyüdüğünü anlamak için her gün sahaya çıkıp yaprak uzunluğunu cetvelle ölçmeye karar verdi. Salisbury, ölçümü yapılan yaprakların hiçbir zaman normal uzunluklarına ulaşmadıklarını hayretle fark etti. Bununla da kalmamış, deney devam ederken yapraklar saramış ve ölmüştü. Aynı bitki üzerinde yer alıp da ölçülmeyen, yani dokunulmamış diğer yapraklar ise gelişmişti. Salisbury bu durumu şöyle ifade edecekti: "Her gün birkaç saniye dokunulduğunda pıtrak yaprağının ölebileceğini gösteren önemli bir keşifle karşı karşıyaydık!"
Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Kokulardan etkilenir ve çevremizdekileri etkileyen kokular salgılarız. Örneğin birbirine yakın yerlerde yaşayan kadınların aynı dönemlerde adet görmesinin terlerindeki koku ipuçlarından kaynaklandığı tespit edilmiştir.
📖 Sayfa 52 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Bundan sonra parkta yürüyüşe çıktığınızda durup kendinize sorun: Çimenlerin arasındaki karahindiba ne görüyor? Otlar hangi kokuları alıyor? Meşenin yapraklarına dokunun, ileride ona dokunulduğunu hatırlayacağını bilerek. Ama sizi hatırlamayacaktır. Sizse o ağacı hatırlayacak ve anısını her daim hafızanızda yaşatacaksınız.
Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Hayvanlarda olduğu gibi bitkilerde de normal gündüz ve gece döngüleriyle uyum içinde çalışan ve "" adı verilen bir iç saat vardır. Biz insanlarda bu iç saat hayatımızın her bölümünü yönetir, bize acıktığımızı, tuvalete gitmemiz gerektiğini, yorgun olduğumuzu, kendimizi enerjik hissettiğimizi söyler.
📖 Sayfa 31 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Normalde Anneler Günü’nün baharda olması ve kasımpatıların sonbaharda açması çiçek yetiştiricileri için sıkıntılı bir durumdur. Neyse ki son bahar ve kış ayları boyunca geceleri birkaç dakikalığına ışık yakılarak seralarda yetiştirilen kasımpatıların çiçeklenmesi engellenir. Sonra... bom... Anneler Günü’nden iki hafta önce, yetiştiriciler geceleri ışık yakmamaya başlar ve kasımpatıların hepsi birden çiçeklenir, hasat edilir ve kargoya verilir.
Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
"Sözlükteki "koklama" tanımı bitkileri dışlar. Bitkiler koku dünyasıyla ilgili geleneksel anlayışımızın dışına itilmiştir, çünkü bir sinir sistemleri yoktur ve şüphesiz ki bir bitkide koklama, burunsuz yapılan bir işlemdir"
📖 Sayfa 35 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
"Bundan sonra parkta yürüyüşe çıktığınızda durup kendinize sorun: Çimenlerin arasındaki karahindiba ne görüyor? Otlar hangi kokuları alıyor? Meşenin yapraklarına dokunun, ileride ona dokunduğunuzu hatırlayacağını bilerek. Ama sizi hatırlamayacaktır. Size o ağacı hatırlayacak ve anısını her daim hafızanızda yaşatacaksınız"
📖 Sayfa 134 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Venüs sinek kapanı ve diğer et yiyen bitkiler hakkında ayrıntılı bir makale yayımlayan ilk biliminsanlarından biri olan Charles Darwin, bu muazzam özellikleri nedeniyle bu bitkiyi "dünyanın en muhteşem bitkilerinden biri" olarak tarif etmiştir.
📖 Sayfa 59 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Halinden memnun olmayan bir ağaç görmedim hiç. Hoşlanırmış gibi kavrarlar toprağı ve sağlam kök salmış olsalar da ona, bizim kadar yolculuk ederler uzaklara. Her rüzgarda dört bir yana uzanırlar, bizim gibi gidip gelirler, her gün bizimle birlikte güneşin etrafında iki milyon mil yol alır, uzayda kim bilir kaç mil hızla ve nerelere giderler!
📖 Sayfa 90 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Papatyanın yapraklarını koparırız. Biçimsiz uzamış ağaç dallarını keseriz. Peki ya bitkiler onlara dokunduğumuzun farkındaysa?
📖 Sayfa 53 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Darwinler, fototropizmin ışığın bitkinin sürgününe ulaşmasının bir sonucu olduğunu, sürgünün ışığı gördüğünü ve bu bilgiyi bitkinin orta kısmına göndererek bu kısmın ışığın geldiği yöne doğru eğilmesini sağladığını kanıtladılar. Böylece bitkilerdeki ilkel görme olayını başarılı biçimde gösterdiler.
Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
.
📖 Sayfa 53 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
- . ,
"Bir Tepede İkindi Vakti"
Meşelerle çamlar ve ormandaki kardeşleri öyle çok gündoğumu ve günbatımı görmüş, mevsimlerin gelip geçişine ve nesillerin yok oluşuna şahit olmuştur ki, anlatacak dilleri veya onları anlayacak keskinlikte kulaklarımız olsa ne hikâyeler anlatırlardı bize kim bilir diye merak etmeden duramayız.
📖 Sayfa 110 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
-
Stres yaşayan bitkiler zorlu koşullarda diğer bitkilere oranla daha iyi büyüyen yavrular meydana getirmişti. Çeşitli stresler büyük bir ihtimalle ebeveynlerin kromatin yapısında epigenetik değişimlere neden olur ve bu değişimler yavrulara aktarılr.
Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
"Bedenimizin koku algılama mekanizması, ışığı algılamayı sağlayan mekanizmadan farklıdır"
📖 Sayfa 35 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Yüz çiçeğe dokunacak
📖 Sayfa 54 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Ve birini bile koparmayacağım.
ORMANLAR seslerle yankılanır. Kuşlar şakır, kurbağalar vıraklar, cırcırböcekleri öter, rüzgârla savrulan yapraklar hışırdar. Bu hiç susmayan orkestrada tehlikeyi haber veren, çiftleşme ritüelleriyle alakalı, tehditkâr, teskin edici sesler vardır.
📖 Sayfa 73 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Bir düşünün: Bitkiler sizi görüyor.
📖 Sayfa 17 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Aslında bitkiler görünür ortamlarını daima izlerler. Yanlarına gidip gitmediğinizi anlarlar; yanlarında durduğunuzu bilirler. Hatta üzerinizdeki gömleğin mavi mi yoksa kırmızı mı olduğunu bile bilirler.
Sert bir armudu olgun bir muzla aynı pakete koyduğumuzda, muz etilen yayar, armut bunun "kokusunu alır" ve çabucak olgunlaşır. İki meyve fiziksel durumlarının bilgisini birbirlerine aktarır.
Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Meyveler arasındaki etilen sinyalleşmeleri canımız çektiğinde olgun meyvelere sahip olalım diye evrimleşmedi elbette. Bu hormon, bitkilerin kuraklık ve yaralanma gibi çevresel baskılara verdikleri tepkileri düzenlemek üzere evrimleşmiştir ve bütün bitkilerin (küçük yosunlar da dahil) yaşam döngüleri boyunca doğal olarak üretilir.
Kadife çiçeklerine şu parçaları dinlettiler: bir Gregoryen ilahisi, Mozart'ın 41 Numaralı C Majör Senfonisi, Dave Brubeck'in "Three to Get Ready" adlı parçası, David Rose Orkestrası'nın seslendirdiği "The Stripper" adlı parça ve The Beatles'ın "I Want to Hold Your Hand" ve "I Saw Her Standing There" adlı parçaları.
📖 Sayfa 79 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Bitkilerin hayvan ve insanları cezbeden kokular yaydıkları barizdir, ama kendi kokularını ve komşu bitkilerin kokularını da algılarlar. Bitkiler meyvelerinin olgunlaştığını, komşularının budama makasıyla budandığını veya obur bir böcek tarafından yendiğini anlar, bunun kokusunu alırlar. Hatta bazı bitkiler domatesin kokusunu buğdayın kokusundan ayırabilir. Bitkilerin işleyebildiği görsel girdilerin çeşitliliğine karşılık koku alma yetenekleri sınırlıdır, ama bu yetenekleri çok hassastır ve bitkiye epey bilgi sağlar.
Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Bitkilerdeki pitokromla insanlardaki kırmızı fotopsin aynı fotoreseptörler değildir; ikisi de kırmızı ışığı emer, ama farklı kimyasal yapılara sahip farklı proteinlerdir. Bizler gördüğümüz şeyleri yalnızca diğer hayvanlarda bulunan fotoreseptörler aracılığıyla görürüz. Nergis ise gördüğü şeyleri yalnızca bitkilerde bulunan fotoreseptörler ara cılığıyla görür. Ama bitki ve insanlardaki fotoreseptörler, ışığı emen kimyasal bir boyayla bağlantılı bir proteinden oluşmaları açısından birbirine benzer; bir fotoreseptörün çalışması için gerekli fiziksel sınırlardır bunlar.
Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Venüs sinek kapanı' (Dionaea muscipula) dokunmaya tepki veren bitkilerin tipik bir örneğidir. Bu bitki Kuzey ve Güney Carolina'nın nitrojen ve fosfordan azade bataklıklarında büyür. Böyle gıda yoksunu bir ortamda hayatta kalabilmek için Dionaea besin ihtiyacını yalnızca ışıktan değil, böceklerden ve hatta küçük hayvanlardan karşılamak gibi harikulade bir yetenek geliştirmiştir. Bu bitkiler diğer bütün yeşil bitkiler gibi fotosentez yapar, ama aynı zamanda yırtıcı hayvanlar gibi avlanarak da günlük besinlerine hayvan proteiniyle destek olurlar.
Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Farklı bitkilere Bach, Schönberg, Jimi Hendrix ve Led Zeppelin dahil çeşitli müzik kayıtları dinletmiş, sonra da büyümelerini kontrol etmişti. Hafif klasik müzik (Muzak denilen, hepimizin bilip sevdiği dinlendirici asansör müziği de dahil) dinletilen bitkilerin geliştiğini, Led Zeppelin II albümü veya Hendrix’in Band of Gypsys albümü dinletilenlerinse gelişimlerinin durduğunu bildiriyordu.
📖 Sayfa 78 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Pırıl pırıl çiçeklenmiş, kökleri yerde,
📖 Sayfa 17 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
yüzü delice sevdiği güneşe çevrili boyuna.
* ,
Bitkilerin biyolojik bilgiyi depolama ve hatırlama yeteneği olduğu kesindir. Bu anıların bizim her gün hatırladığımız ayrıntılı ve duygu yüklü anılardan farklı olduğunu içgüdüsel olarak biliriz. Ama temel düzeyde, bu bölümde tarif edilen çeşitli bitkilerin davranışları onarıcı anı türleridir. Sülüklerin kıvrılması, Venüs sinek kapanının kapanması ve arabidopsisin çevresel stresi hatırlaması, olayın anısını oluşturma, belli zaman aralıklarında bu anıyı muhafaza etme ve özgül bir gelişimsel tepki almak üzere daha sonraki bir noktada bu anıyı hatırlama süreçlerini kapsar.
Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
"Dolayısıyla bitkilerde görme duyusu, algılama düzeyinde, insanlardakine göre daha karmaşıktır. Bitkiler için ışık bir sinyal olmanın çok ötesindedir elbette; ışık onlar için besin demektir"
📖 Sayfa 29 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
"Bitkiler, nerede olduklarının, hangi yönde büyüdüklerinin ve nasıl hareket ettiklerinin gayet farkındadırlar"
📖 Sayfa 89 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Bitkiler geçmiş olayları unutmama ve bu bilgiyi daha ileriki bir dönemde gelişimlerinde kullanmak üzere hatırlama yeteneğine sahiptirler: Tütün bitkileri gördükleri son ışığın rengini bilir; söğüt ağaçları, komşuları tırtıl saldırısına uğradığında bunu anlar. Bu örnekler ve buna benzer birçok başka örneğin her biri daha önce yaşanmış bir olaya gecikmiş bir tepki ömeğidir, ki bu özellik belleğin kilit unsurlarından biridir.
Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
"Bugün artık Venüs sinek kapanının avını yokladığını ve kapanının içine doğru ilerleyen organizmanın sindirilmeye uygun boyutta olup olmadığını algıladığını biliyoruz"
📖 Sayfa 59 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
"Kendilerine dokunulduğunun farkında olmanın dışında bitkiler, sıcağıla soğuğu ayırt edebilir ve dallarının rüzgarda sallandığını bilirler. Bitkiler doğrudan teması hissedebilir. Sarmaşıklar gibi bazı bitkiler, çit gibi bir nesneyle temasları halinde hızla büyümeye başlayıp çite sarılabilirler ve Venüs sinek kapanı, yapraklarına bir sinek konduğunda çenesini kasıtlı bi şekilde kapatır. Bitkiler görünüşe göre kendilerine çok fazla dokunulmasından da hoşlanmazlar, zira bir bitkiye dokunmak veya onu sallamak o bitkinin büyümesinin durmasına yol açabilir"
📖 Sayfa 55 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Ciddi ve saygın bilimsel çalışmalarda müzik sesinin bitkiler için gerçekten de etkisiz olduğu sonucuna varılmıştır.
📖 Sayfa 87 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Konuşma dilinde "yakında kokusu çıkar" veya "tehlike kokusu alıyorum" gibi kokuya dair birçok ifade vardır ve kokular anı ve duygularla yakın bir ilişki içindedir.
📖 Sayfa 52 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Buğday bir çağın sonunu getirip başka bir çağı başlattı, mütevazı patates ise kitlesel göçlere neden oldu.
Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
- (" " anlamına gelir) adlı bir Japon gündüzsefası kültivarının yukarı ile aşağıyı bilmeyen sürgünleri vardır; asılı saksılarda sergilenen gözalıcı bir süs bitkisi olmanın yanı sıra, biliminsanlarına gravitropizm konusunda çalışma olanağı sağlayan önemli bir mutanttır aynı zamanda.
📖 Sayfa 98 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
"Hayatını sürdürmek için bir konakçı bitkiye sarılır ve o bitkinin damar sistemine bağlanarak besinini emer"
📖 Sayfa 39 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
“Taşların hareket ettiği ve ağaçların konuştuğu vakidir.”
📖 Sayfa 34 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Biyolojide, evrim ışığında değerlendirilmeyen hiçbir şeyin anlamı yoktur.
Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
“Bitki bellekleri insanın bağışıklık belleği gibidir.”
📖 Sayfa 127 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Bitkinin yaşadığı stres kalıcı bir kalıtsal değişikliğe neden oluyor, bu değişiklik bütün diğer nesillere aktarılıyor ve sonraki nesiller de stres altındaymış gibi bir davranış sergiliyordu.
📖 Sayfa 124 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Bitkiler kendilerine özgü çeşitli kokular yayar. Yazın bir bahçede yürürken aldığınız gül kokularını, sonbaharın ortalarında burnunuza gelen yeni kesilmiş ot kokusunu veya geceleri çiçek açmış yaseminin kokularını düşünün.
📖 Sayfa 51 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
"Bitkiler farklı bellek türleri sergiliyorsa ve bir çeşit bilince sahipse, zeki sayılmaları gerekir mi?"
📖 Sayfa 127 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Bilim insanları bitkilerin ışığın hangi renklerini gördükleri konusuyla da ilgiliydi. Keşfettikleri şey şaşırtıcıydı: Deneye tabi tutulan bitkilerin istisnasız hepsi, geceleri yalnızca kırmızı ışığa tepki vermişti. Geceleri yakılan mavi veya yeşil ışığın hiçbiri çiçeklenmiş bitkileri etkilemiyor, ama birkaç dakikalığına yakılan kırmızı ışık onları etkilemeye yetiyordu. Bitkiler renklere göre farklı tepkiler vermekteydi: Hangi yöne doğru eğileceklerini anlamak için mavi ışıktan, gecenin uzunluğunu ölçmek içinse kırmızı ışıktan yararlanıyorlardı.
📖 Sayfa 25 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Bitkiler kökleriyle toprağa sabitlenmiş, durağan organizmalardır. Güneşe doğru büyüyüp yerçekiminin etkisiyle eğilseler de, bulundukları ortamı terk edemezler. Oradan kaçamazlar. Mevsime göre göç edemezler. Sürekli değişen bir ortam içinde çakılıdırlar.
📖 Sayfa 89 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Bitkiler kendilerine özgü çeşitli kokular yayar. Yazın bir bahçede yürürken aldığınız gül kokularını, sonbaharın ortalarında burnunuza gelen yeni kesilmiş ot kokusunu veya geceleri çiçek açmış yasemin kokularını düşünün.
📖 Sayfa 51 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
"İşitme insanların ve hayvanların kendi aralarında çabuk iletişim kurmalarını da sağlar"
📖 Sayfa 88 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
"Belleğimiz duyusal girdilere bağlıdır: Tanıdık bir koku veya sevilen bir şarkı, bizi belli bir zaman ve mekana geri götüren ayrıntılarla dolu bir anılar çağlayanını tetikleyebilir"
📖 Sayfa 111 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Bitkiler hayatta kalma mücadelesi de vermek zorundadır, yani tohumlarından ne zaman çıkacaklarını, ne zaman çoğalacaklarını bilmeleri gerekir. Birçok bitki türü baharda büyümeye başlar, birçok memeli hayvan da bu dönemde doğum yapar. Bitkiler baharın geldiğini nasıl anlar? Günlerin uzamaya başladığını pitokromdan öğrenirler. Bitkiler ayrıca sonbaharda, kar yağmadan önce de çiçek açar ve tohumlarını toprağa bırakırlar. Sonbaharın geldiğini nasıl anlarlar? Gecelerin uzamaya başladığını pitokromdan öğrenirler.
Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
"Biyolojide evrimin ışığında değerlendirilmediği sürece hiçbir şeyin anlamı yoktur."
📖 Sayfa 88 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Bitkiler dokunuşu hissedebilir ama acı hissetmezler. Tepkileri de öznel değildir. Bizimse dokunma ve acı algımız özneldir, kişiden kişiye değişir. Hafif bir dokunuş kimileri için haz vericidir, kimileri için rahatsız edici.
📖 Sayfa 70 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
"Fakat daha da şaşırtıcı olan şu ki, bitkiler koku da alır"
📖 Sayfa 33 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Halinden memnun olmayan bir ağaç görmedim hiç. Hoşlanırmış gibi kavrarlar toprağı ve sağlam kök salmış olsalar da ona, bizim kadar yolculuk ederler uzaklara. Her rüzgârda dört bir yana uzanırlar, bizim gibi gidip gelirler, her gün bizimle birlikte güneşin etrafında iki milyon mil yol alır, uzayda kim bilir kaç mil hızla ve nerelere giderler!
📖 Sayfa 90 · Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz
Sıkça Sorulan Sorular
Bitkilerin Bildikleri kimin eseridir?
Bitkilerin Bildikleri, Daniel Chamovitz tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2018'de yayımlanmıştır. Türkçeye Gürol Koca çevirmiştir.
Bitkilerin Bildikleri kaç sayfadır?
Bitkilerin Bildikleri, 159 sayfadır (Metis Yayıncılık baskısı).
Bitkilerin Bildikleri'nin en ünlü sözü nedir?
“Colorado Eyalet Üniversitesi'ndeki teknisyen ekibi, bitkinin nasıl büyüdüğünü anlamak için her gün sahaya çıkıp yaprak uzunluğunu cetvelle ölçmeye karar verdi. Salisbury, ölçümü yapılan yaprakların hiçbir zaman normal uzunluklarına ulaşmadıklarını hayretle fark etti. Bununla da kalmamış, deney devam ederken yapraklar saramış ve ölmüştü. Aynı bitki üzerinde yer alıp da ölçülmeyen, yani dokunulmamış diğer yapraklar ise gelişmişti. Salisbury bu durumu şöyle ifade edecekti: "Her gün birkaç saniye dokunulduğunda pıtrak yaprağının ölebileceğini gösteren önemli bir keşifle karşı karşıyaydık!"”