2010 tarihli Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking'in en bilinen eserlerinden biridir. Doğan Kitap baskısıyla 161 sayfadır. Kitabın en çok işaretlenen cümleleri, sayfa bilgileriyle birlikte aşağıda.
Büyük Tasarım'dan En Beğenilen Alıntılar
Kitaptan en etkileyici sözleri sizin için derledik; ama yine de en etkili söz, sizin beğendiğinizdir.
Gündelik yaşamdaki olayların sonuçlarını tanımlamak için kullandığımız olasılık kavramları, sürecin özünü değil sürecin belli özelliklerini bilmeyişimizi yansıtır. Kuantum kuramlarındaki olasılıklar farklıdır. Doğadaki temel rastlantısallığı yansıtır.
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Henüz tamamlanmamış bir kuantum çekim kuramımız olmasa da evrenin başlangıcının bir kuantum olayı olduğunu biliyoruz.
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
“Bir düşünce Kutsal Kitap’a aykırı olarak tanımlanmış olsa bile, bir olasılık olarak savunulabilir” dediği için Galilei’nin 1633’te sapkınlıktan yargılanmasıyla doruğa ulaştı. Suçlu bulundu, hayatı boyunca ev hapsine mahkûm edildi ve sözlerini geri almaya zorlandı. Onun “Eppur si muove” (Yine de dönüyor) diye mırıldandığı söylenir.
📖 Sayfa 39 · Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Orta Afrika’da yaşayan Boshongo kabilesine göre başlangıçta yalnızca karanlık, su ve büyük tanrı Bumba vardır. Bir gün Bumba karnında bir acıyla kusar ve Güneş’i çıkarır. Zamanla Güneş suyun bir kısmını kurutur ve karalar ortaya çıkar. Ancak Bumba hâlâ acılar içindedir ve biraz daha kusar. Böylece Ay, yıldızlar sonra leopar, timsah, kaplumbağa ve sonunda insan ortaya çıkar.
📖 Sayfa 105 · Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Eski zamanlarda doğanın şiddetli hareketlerini kötü niyetli ya da yaramaz tanrılar panteonuna atfetmek olağandı. Genellikle felakletler, bir şekilde tanrıları kızdırmış olduğumuzun işareti olarak algılanıyordu.
📖 Sayfa 19 · Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
İnsanların suçluluk duyma becerileri o kadar büyüktür ki mutlaka kendilerini suçlayacak bir yol bulurlar.
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
ayaklarımızın altındaki yeryüzünün hareket ettiğini hissetmeyiz (depremler ve tutku dolu anlar dışında).
📖 Sayfa 38 · Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
en basit durumlarda bile doğa bir sürecin veya bir deneyin sonuçlarını dikte etmez. Bunun yerine, her biri belirli bir gerçekleşme olabilirliği taşıyan pek çok farklı olasılığa izin verir. Bu, Einstein’ın yorumuyla, Tanrı’nın sonucuna karar vermek için her fiziksel sürecin öncesinde zar atması gibidir.
📖 Sayfa 64 · Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
"Evren hakkında anlaşılması en zor şey anlaşılabilir olmasıdır."
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Albert Einstein
Beynimiz dış dünyanın bir modelini yaratarak duyu organlarımızdan gelen verileri yorumlar. Zihinsel kavramlar oluştururuz. Bilebileceğimiz tek gerçeklik bu zihinsel kavramlardır.
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Bilgisayarlar tarafından yaratılmış bir pembe dizinin karakterlerinden biri olmadığımızı nasıl bileceğiz? Yapay ve hayali bir dünyada yaşasaydık, olayların mantıklı ve tutarlı olması veya herhangi bir yasaya uyması gerekmeyecekti. Gücü elinde tutan uzaylılar, örneğin, dolunay aniden ikiye bölündüğünde veya diyet yapan herkes birdenbire deli gibi muzlu pasta yemek istediğinde insanların göstereceği tepkileri çok ilginç veya eğlenceli bulabilirdi.
📖 Sayfa 39 · Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Geleneksel olarak bunlar felsefeye ait sorulardır ama felsefe ölüdür. Felsefe, bilimdeki özellikle fizikteki çağdaş gelişmelere ayak uyduramamıştır. Bilgi arayışımızda keşiflerin meşalesi artık bilim insanlarının elindedir.
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Yapmak istediğimiz şeyi seçebileceğimizi düşünüyor olsak da moleküler biyolojiden anladığımıza göre biyolojik süreçler fizik ve kimya yasaları tarafından yönetiliyor. Nörolojik bilimlerde yapılan son araştırmalar eylemlerimizin fizik yasalarına riayet eden beynimiz tarafından belirlendiği görüşünü destekliyor.
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Geçmişi gözlemlerimizle biz yaratırız, geçmiş bizi yaratmaz.
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Evrenin başlangıcında bizim bildiğimiz zaman yoktu. Genel görelilik kuramı ile kuantum kuramı birleştirildiğinde evrenin başlangıcından önce ne olmuştu sorusu anlamsız hale gelir.
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
öyle görünüyor ki biz yalnızca biyolojik makineleriz ve özgür irade bir yanılsamadan ibaret.
📖 Sayfa 32 · Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Evren hakkında daha fazla şey keşfettikçe bizim gezegenimizin sıradan olduğunu daha iyi anladık.
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
M-kuramına göre tek evren bizimki değil. Aksine, M-kuramı çok sayıda evrenin yoktan var edildiğini öngörür.
📖 Sayfa 14 · Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Hoyle şöyle yazıyor: “Kanıtları inceleyen herhangi bir bilim insanının
📖 Sayfa 133 · Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
nükleer fizik yasalarının, yıldızların içinde üretilen sonuçları
özellikle dikkate alarak tasarlandığı çıkarımında bulunamamasına
imkân yoktur.”
Eski zamanlarda doğanın nasıl işlediğini anlamayan insanlar, hayatlarındaki her alana hükmetmesi için tanrılar icat etmiştir. Aşk ve savaş tanrıları, güneş, yeryüzü, gökyüzü tanrıları, okyanus ve nehirlerin tanrıları, yağmur ve gök gürültüsü tanrıları hatta depremler ve volkanların dahi tanrıları vardı. Tanrılar memnun edilmişse insanlara iyi hava ve barış ihsan edilir, hastalık ve felaketlerden korunuyorlardı. Ancak memnun değillerse kuraklık,
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
savaş ve salgın olurdu. Doğadaki neden-sonuç ilişkisi anlaşılamadığı için bu tanrılar çok gizemliydi ve insanlar onların merhametine kalmışlardı.
Kuantum fiziği gözlemlerle uyum içindedir. Hiçbir sınamada başarısızlığa uğramamıştır ve bilimde kuantum kadar çok sınanan başka bir kuram yoktur.
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Aslında pek çok farklı fiziksel yasaları olan pek çok evren mevcuttur. Bazı insanlar bu düşünceyle kimi zaman çoklu evren kavramı denen büyük bir gizem yarattılar, ama bunlar yalnızca Feynman'ın geçmişler toplamı kuramının farklı şekillerde ifade edilmesidir.
📖 Sayfa 116 · Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Nesnel bir gerçekliğin var olduğuna inanmak için gerçekten bir nedenimiz var mı?
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Bilimsel düşüncenin ilk iki bin yıllık sürecinde kuramsal açıklamanın temeli basit deneylere ve sezgiye dayanır. Teknolojimizi geliştirdikçe ve gözlemleyebildiğimiz fenomenlerin alanları genişledikçe doğanın bizim gündelik deneyimimizden, dolayısıyla sezgilerimizden oldukça farklı işlediğini anlamaya başladık.
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Eski zamanlarda doğanın nasıl işlediğini anlayamayan insanlar, hayatlarındaki her alana hükmetmesi için tanrılar icat etmiştir. Aşk ve savaş tanrıları, güneş, yeryüzü, gökyüzü tanrıları, okyanus ve nehirlerin tanrıları, yağmur ve gök gürültüsü tanrıları hatta depremler ve volkanların dahi tanrıları vardı. Tanrılar memnun edilmişse insanlara iyi hava ve barış ihsan edilir, hastalık ve felaketlerden korunurlardı. Ancak memnun değillerse kuraklık, savaş ve salgın olurdu. Doğadaki neden-sonuç ilişkisi anlaşılamadığı için bu tanrılar çok gizemliydi ve insanlar onların merhametine kalmışlardı.
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Evreni en derin düzeyde kavrayabilmek için yalnızca evrenin nasıl hareket ettiğini değil niçin öyle hareket ettiğini de bilmek zorundayız.
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Niçin hiçlik değil de varlık var?
Niçin varız?
Niçin başka yasalar değil de bu bildiğimiz yasalar var?
Bu hayatın, evrenin ve her şeyin nihai sorusudur.
Birkaç yıl önce İtalya, Monza’da belediye meclisi Japon balıklarının yuvarlak akvaryumlarda tutulmasını yasakladı.
📖 Sayfa 37 · Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Yapılan açıklamaya göre balığı yuvarlak kenarlı bir akvaryumda tutmak zalimlikti, çünkü yuvarlak cam balığa bozulmuş bir gerçeklik görüntüsü sunuyordu.
Yapay veya hayali bir dünyada yaşasaydık olayların mantıklı ve tutarlı olması veya herhangi bir yasaya uyması gerekmeyecekti.
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
İnsanların suçluluk duyma becerileri o kadar büyüktür ki, mutlaka kendilerini suçlayacak bir yol bulurlar.
📖 Sayfa 20 · Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
"Evren hakkında anlaşılması en zor şey anlaşılabilir olmasıdır."
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Bilimsel bir yasa, sadece doğaüstü bir varlığın müdahale etmemeye karar verdiği durumlarda geçerli olacaksa, bilimsel bir yasa değildir.
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Günlük hayatla ilgili pratik hesaplamalar için klasik kuramları (Newton, Maxwell ve Einsten'in kuramları) kullanmaya devam edebiliriz, ancak atomların veya moleküllerin davranışlarını anlamak istiyorsak Maxwell'in elektromanyetizma kuramının Quantum uyarlamasına ihtiyacımız var.
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Evrenimizdeki milyarlarca yıldızın etrafında sayısız gezegen olduğundan kuşkulanan pek kimse yok. Bu durum bizim gezegensel koşullarımızın denk gelişini-tek Güneş, Güneş Dünya uzaklığıyla Güneş'in kütlesinin şanslı kombinasyonu- çok daha az dikkate değer kılıyor.
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Doğanın yasaları belirli bir sistem için kesin bir geçmiş ve gelecek saptamak yerine, farklı geçmiş ve gelecek olasılıkları saptar.
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Müzik aletlerinde kullanılan tellerin uzunluğu ile sesin armonik bileşimleri arasındaki rakamsal ilişkiyi de Pythagoras'ın [Pisagor] bulduğu söylenir.Günümüz diliyle bu ilişkiyi şöyle ifade edebiliriz: Sabit bir gerilim altında titreşen bir telin frekansı -saniyede ki titreşim sayısı- telin uzunluğuyla ters orantılıdır.
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Bilimde kuantum kadar çok sınanan başka bir kuram yoktur.
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Evreni en derin düzeyde kavrayabilmek için yalnızca evrenin nasıl hareket ettiğini değil niçin öyle hareket ettiğini de bilmek zorundayız.
📖 Sayfa 15 · Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Niçin hiçlik degil de varlık var?
Niçin varız?
Niçin başka yasalar değil de bu bildiğimiz yasalar var?
Bu hayatın, evrenin ve her şeyin nihai sorusudur.
Evrenimiz pek çok evrenden biri ve görünür yasaları kesin olarak belirlenmiş değil. Bu durum, nihai bir kuramı, her şeyin kuramını bulmayı, gündelik fiziğin doğasını öngörmeyi umanlar için bir hayal kırıklığı olmalı.
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Diga ve doğanın yasaları gecenin içinde saklıydı
📖 Sayfa 28 · Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Tanrı Newton olsun! Dedi ve het şey aydınlandı (Alexander Pope)
Bir kuram mümkün olduğunca basitleştirilmeli ama basite indirgenmemelidir.
📖 Sayfa 47 · Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Bilimin bir kuramdan beklediği test edilebilir olmasıdır.
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Anaksimandros (yak. MÖ 610-546) yeni doğan bebeklerin ne kadar çaresiz olduklarına bakarak, ilk insanın yeryüzünde bir bebek olarak ortaya çıkması durumunda, hayatta kalamayacağını savundu. İnsanlığın ilk evrim halkasının ne olabileceğini düşünen Anaksimandros, insanların bebekleri daha güçlü olan diğer canlılardan evrimleştiği iddiasını ileri sürdü.
📖 Sayfa 22 · Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Yapmak istediğimiz şeyi seçebileceğimizi düşünüyor olsak da moleküler biyolojiden anladığımıza göre biyolojik süreçler fizik ve kimya yasaları tarafından yönetiliyor. Nörolojik bilimlerde yapılan son araştırmalar eylemlerimizin fizik yasalarına riayet eden beynimiz tarafından belirlendiği görüşünü destekliyor. Öyle görünüyor ki biz yalnızca biyolojik makineleriz ve özgür irade bir yanılsamadan ibaret.
📖 Sayfa 32 · Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
John Wheeler’ın gerçekleştirdiği bir deneyle - gecikmiş seçilim deneyi - oldukça dramatik bir şekilde gösterilmiştir. Şematik olarak, gecikmiş seçilim deneyi daha önce gördüğümüz gibi parçacığın yolunu gözlemleme seçeneğinin olduğu çift-yarık deneyine benzer; farkı ise, gecikmiş seçilim deneyinde bu yolu gözlemleyip gözlemlemeyeceğinize dair kararı parçacığın ekrana çarpma anının hemen öncesine kadar ertelemenizdir
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Bir yıldızın kütlesi dışarıya verdiği enerjinin miktarını belirler.
📖 Sayfa 127 · Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Feynman’a göre bir sistemin tek bir geçmişi yoktur, bir sistem bütün olası geçmişlere sahiptir.
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
İonyalıların insanın evrenin merkezinde olmadığı görüşü, kozmosu anlamamızda bir dönüm noktası olmuştur, ancak bu görüş Galileo Galilei’ye kadar, neredeyse yirmi yüzyıl boyunca bir kenara bırakılacaktır.
📖 Sayfa 24 · Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Doğanın yasalarının biçim verdiği bir sistem olağanüstü ince bir ayara sahiptir ve bildiğimiz hayatın gelişme olasılığını ortadan kaldırmadan yapılabilecek değişiklik çok küçüktür. Fizik yasasının kesin ayrıntılarında bir dizi şaşırtıcı raslantı olmasaydı, insanlar ve yaşam formları varlık kazanmazdı.
📖 Sayfa 134 · Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
“Birkaç yıl önce İtalya, Monza’da belediye meclisi Japon balıklarının yuvarlak akvaryumlarda tutulmasını yasakladı. Yapılan açıklamaya göre balığı yuvarlak kenarlı bir akvaryumda tutmak zalimlikti, çünkü yuvarlak cam balığa bozulmuş bir gerçeklik görüntüsü sunuyordu. Peki, biz gerçekliğin doğru ve bozulmamış resmine bakıp bakmadığımızı nasıl bileceğiz? Biz de görüşümüzü bozan dev bir yuvarlak akvaryumun içinde olabilir miyiz?”
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Evreni temsil etmesi için bir dizi örtüşen kuram gerekebilir, tıpkı bütün yeryüzünü gösterebilmek için birbiriyle örtüşen haritaların gerekmesi gibi.
📖 Sayfa 14 · Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking
Sıkça Sorulan Sorular
Büyük Tasarım kimin eseridir?
Büyük Tasarım, Leonard Mlodinow, Stephen W. Hawking tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2010'da yayımlanmıştır. Türkçeye Selma Öğünç çevirmiştir.
Büyük Tasarım kaç sayfadır?
Büyük Tasarım, 161 sayfadır (Doğan Kitap baskısı).
Büyük Tasarım'ın en ünlü sözü nedir?
“Gündelik yaşamdaki olayların sonuçlarını tanımlamak için kullandığımız olasılık kavramları, sürecin özünü değil sürecin belli özelliklerini bilmeyişimizi yansıtır. Kuantum kuramlarındaki olasılıklar farklıdır. Doğadaki temel rastlantısallığı yansıtır.”