Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk'ün 124 sayfalık eseridir. İlk kez 2018'de yayımlanmıştır. Okurların yıllar içinde biriktirdiği en sevilen sözler burada bir arada.
Çeviri: Dillerin Dili'den En Beğenilen Alıntılar
"Çeviri kadına benzer, güzel olsa sadık olmaz, sadık olsa güzel olmaz."
📖 Sayfa 50 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
“Yeni bir çeviri yapıt da, dil içindeki metinlerin oluşturduğu yerleşik düzeni değişikliğe uğratmakla kalmaz, o dilin gelecekteki yazınsal yaratıcılığını da etkiler.”
📖 Sayfa 106 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
"Değişik öğrenim düzeyleri, değişik meslekler, ilgiler, insanların bir iletiyi anlayabilme yetisini önemli ölçüde etkiler. Dolayısıyla, bir metnin üniversite öğrencileri, ilkokul bitirmişler, yeni okumaya başlamış yetişkinler, yabancı dilde okuyan okul çocukları, geri zekalılar gibi değişik okur toplulukları için birbirinden apayrı nitelikte çevirilerinin yapılması gerekebilir."
📖 Sayfa 63 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
“Her çeviri, bir bakıma, belli oranda da olsa, çevirmenin parmak izlerini taşır…”
📖 Sayfa 104 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
'nun Osmanlıca'ya ilk çevirisi 1864'te Vakanüvis Ahmet Lütfi Efendi'nin, Arapça'dan Hikay-i Robenson başlığıyla yaptığı çeviridir.
📖 Sayfa 52 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Bir çeviri sürecinde şu aşamaları saptar Levy:
📖 Sayfa 44 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
1. Metnin yazınsal biçimsel yönden bir sanat yapıtı olarak bütünüyle kavranışı.
2. Metnin anlam çekirdeğinin bulunarak yorumlanması.
3. Metnin birtakım dilsel, biçimsel dizgeler arasında karşılıklı bir uygunluk gözetilerek bir sanatsal biçimle aktarımı.
Türkçenin öbür dillere oranla birçok kendine özgü yönünden birkaçına değinebiliriz: Dolambaçlı bileşik tümceler Türkçede yok denecek ölçüde azdır. Soyut kavramlar sık sık somut göstergelerle anlatılır: "göze girmek, başa çıkmak, alın yazısı, gönül yarası"gibi. Akrabalık ilişkilerinin oldukça ayrıntılı bir kesinlikle belirtilmesi eğilimi vardır: Türkçede "baldız, yenge, görümce, elti" gibi anlamların hepsi Almancada "Schwaegerin", İngilizcede ise "sister in law" ile karşılanır.
📖 Sayfa 97 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Herhangi bir eski metinde, bir sözcüğün bugün artık unutulmuş bir yananlamının kullanılmış olması ya da çağdaş bir yazarın, alışılmış sözcüklere yepyeni yananlamlar yüklemesi, çevirmen için tuzak durumlardır.
📖 Sayfa 72 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Çevirmenin görevi tek tek sözcükler ya da tümcelerden çok metinleri çevirmektir. Sözcüklerin ya da tümcelerin önemini azımsamak anlamına gelmez bu.Nitekim, tek bir sözcüğün ya da tümcenin bütün bir metin işlevi kazandığı durumlar yok değildir. Bununla birlikte başarılı çeviri, çevrilmesi söz konusu olan metinle ilgili birtakım iletişimsel özelliklerin yakından tanınmasıyla gerçekleşebilir.
📖 Sayfa 17 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Tarih boyunca birçok uygarlıkta, aydınlatma dönemleri çeviriyle başlamıştır. Her toplumda, her çağda, sanat, bilim, düşünce alanlarında özgün yaratıcılığın, açık ya da dolaylı olarak, çeviriyle beslendiği su götürmez bir gerçektir.
📖 Sayfa 16 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Hiçbir gerçek sanat yapıtı, anlamı ile güzelliğini çırılçıplak ortaya sermez.
📖 Sayfa 88 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Schleiermacher'in deyimiyle "okuru yazara" götürmeye yönelecek çevirmenin ölçütü, çeviride kullanılan her dilsel birimin,özgün metni yeterince aktarıp aktarmadığı "yazarı okura" götürmeye yönelen çevirmenin ölçütü ise amaç dilin büyük yazın dizgesi içinde, yapacağı çevirinin benimsenebilirliğidir.
📖 Sayfa 53 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
“On dördüncü, on beşinci yüzyıllarda İtalya’da, özellikle Floransa kentinde, eski Yunan Latin yapıtlarının İtalyanca’ya birbiri ardına çevrilmesi, özgür yeniçağ insanının doğuşunu hazırlamıştır.”
📖 Sayfa 55 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Hieronymus, İlkçağ'ın bir başka ünlü çevirmeni olan Cicero'nun (İÖ 106-43)izinden giderek temelde iki çeviri tutumundan söz eder: verbum ve verbu, sözcüğü sözcüğüne çeviri; sensum exprimere de sensu, anlamın çevirisi.
📖 Sayfa 18 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
“... tek tek diller ötesinde bir ortak dildir çeviri, dillerin dilidir. Kıskanç bir tanrının, insanoğlunu bölüp dağıtmasından doğan olumsuz sonuçlara, Prometheus’ça bir başkaldırmadır.”
📖 Sayfa 16 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
''... dildir çeviri, dillerin dilidir. Kıskanç bir tanrının, insanoğlunu bölüp dağıtmasından doğan olumsuz sonuçlara, Prometheus'ça bir başkaldırmadır.''
📖 Sayfa 16 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Ünlü ozan , en güzel şiirlerinden birinde, yurttaşı George Chapman'ın on altıncı yüzyıl sonunda yapmış olduğu bir çevirisini ilk kez okumanın coşkusunu dile getirir. Eski Yunanca bilmez Keats. Çeviri buluşturur onu Homeros'un yirmi yedi yüzyıl öteden gelen gür sesiyle, düşsel dünyasıyla. Zaman, uzay, dil engelleri birden kalkıverir ortadan.
📖 Sayfa 13 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
İnsan dili genellikle ya bir konuda nesnel bilgi vermek, ya konuşan öznenin duygularını, düşüncelerini, gözlemlerini yansıtmak ya da dinleyeni herhangi bir davranışa yöneltmek gibi üç değişik işlevle kullanılır.
📖 Sayfa 103 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
"Çeviri özgün metnin tıpkısı değildir. Aynı yapıtın başka bir sözcük dağarcığıyla oluşması değildir, böyle olmayı da amaçlayamaz. Şunu özellikle belirtip vurgulamamız gerekir, çeviri kendine özgü ölçütleriyle, amaçlarıyla apayrı, bütün öbür yazın türlerinden başka, özel bir yazın türüdür." —
📖 Sayfa 45 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
'Çeviriden bize ne?' diyecek halimiz yok. En dar, en 'teknik' anlamıyla da ele alsak, çeviri yaşamımızın temel öğelerinden biri haline gelmiş.
📖 Sayfa 10 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
"Çeviri, yaratarak yazmaktır -ama gelişigüzel anlamda, olanı yeniden yazmak ya da aktarmak değil, yazarlığın yazarlığıdır. belki de bu anlamda, ozanınozanı diye söz ediyordu çevirmenden."
📖 Sayfa 43 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Ne var ki yaşam ve onun doğal uzantısı olan ölüm, insanlardan çok bağımsız olan kendi yasalarının çizdiği yolları izleyen gerçekler.
📖 Sayfa 109 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Eşdeğerliliğin en ilginç tanımlarından biri "özgün metnin kendi dilinin okurunda uyandırdığı etkinin, çeviri metnin de çeviri dili okurunda uyandırabilmesi"dir.Bu anlamda bir eşdeğerlilik, özellikle deyimlerin bir dilden bir dile çevirisinde gözetilmeyi gerektirir.
📖 Sayfa 60 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
İngiliz yazınının en zengin metin geleneklerinden biri olan deneme türünün,daha doğrusu deneme söyleminin oluşmasında John Florio'nun 1603'te yayımladığı Montaigne çevirisinin payı tartışılmaz önemdedir. Çevirinin bir kültüre böyle katkılarına sayısız örnek verilebilir.
📖 Sayfa 37 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
“Tarih boyunca birçok uygarlıkta, aydınlatma dönemleri çeviriyle baslamıştır. Her toplumda,
📖 Sayfa 16 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
her çagda, sanat, bilim, düsünce alanlarında özgün yaratıcılığın ,açık ya da dolaylı olarak, çeviriyle beslendigi su götürmez bir gerçektir.”
...yazınsal çevirinin önemli bir işlevi, daha önce çok işitmiş bile olsak, iyice tanımadığımız bir düşsel kurmaca dünyayı açabilmesidir bize. Hem de, algısı kendi alışılmış dünyasıyla körelmiş olanların şaşkın bakışları arasında. Başka bir deyişle, daha önce tanınmayanın kavranışı, çeviride en can alıcı etkidir. Çevirmen için de böyledir bu, çeviri okuru için de.
📖 Sayfa 15 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Betimleyici, anlatımsal ya da işlemsel etki çoğu zaman bir metinde yanyana da bulunabilir. Bir romanda ya da bir oyunda sözgelişi bir söylev, öğretici bir parça,bir dinsel konuşma yer alabilir. Gerçekte, pek az metin bir dilsel işlevle sınırlıdır. Ayrıca metinlerin değişik iletişim konumlarında sürekli yeni işlevler kazananileceğini de unutmamak gerekir.
📖 Sayfa 28 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Oysa papağanca aktarılan, dil ile düşünceye özümsenmemiş bilgi, olsa olsa bağımlı kafalar yetiştirir.
📖 Sayfa 90 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
İnsanın kendi yaşam çevresi dışındaki olgularla düşleri bilme çabasının bir sonucudur çeviri.
📖 Sayfa 15 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
“Bir yazın metni yalnız içerik değildir. Yalnız biçim de olamayacağı gibi.”
📖 Sayfa 38 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Gerçekte yazın okuru, metin içinde, yaratıcı bir düşgücünün katkısıyla yol alır anlama doğru. Metnin anlamını kendisi yaratır bir bakıma, hazır bulmaz.
📖 Sayfa 40 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Bu yönüyle tek tek diller ötesinde bir ortak dildir çeviri, dillerin dilidir. Kıskanç bir tanrının, insanoğlunu bölüp dağıtmasından doğan olumsuz sonuçlara, Prometheus’ça bir başkaldırmadır.
📖 Sayfa 16 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Değişmeyen tek şey, yazın metinlerinin her zaman için yorumsal nitelikli kalacağıdır. Her yazın yapıtı bireysel bir kafa ile düşgücünün daha önceki örnekleri yinelemeyen, bir özgün yaratısı olmak zorundadır. Bu bakımdan yazın yapıtının çevirisi de her zaman önceden belirlenmiş kurallara işleyecek bir etkinlik değil bireysel bir yorum ile yaratma sürecidir.
📖 Sayfa 104 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Türk yazınında roman türü anlatı geleneğinin bir karşılığı olmadığından, batı toplumlarının kültürü ile yaşamı da tanındığından, bu ilk çeviriler, çoğunlukla ikinci dilden yapılan özetleyici uyarlamalar olmaktan öteye geçememişlerdir. Sözgelişi Ahmet Lütfi'nin 1864 yılında Arapçadan çevirdiği Hikaye-yi Robenson'u bu niteliktedir.
📖 Sayfa 86 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Burada önemli olan, çevirmenin nerede nelerden özveride bulunabileceğini bilmesi, yaptığı her seçimde metnin izleksel örgüsüne bağlı kalmasıdır. Bu da iki dilin enikonu bilinmesinin yanı sıra, belli bir okuma deneyimini, kavrayış genişliğini, beğeni eğitimini, duyarlılığı gerektirir.
📖 Sayfa 58 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
“İnsanın kendi yaşam çevresi dışındaki olgularla düşleri bilme çabasının bir sonucudur çeviri. Değişik toplulukların, ulusların, bilim, sanat, düşünce alanındaki çabalarını birbiriyle paylaşma yoludur.”
📖 Sayfa 15 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
İnsanın kendi yaşam çevresi dışındaki olgularla düşleri bilme çabasının bir sonucudur çeviri. Değişik toplulukların, ulusların bilim, sanat, düşünce alanındaki çabalarını birbirleriyle paylaşabilme yoludur.
📖 Sayfa 15 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Ünlü ozan John Keats, en güzel şiirlerinden birinde, yurttaşı George Chapman'ın on altıncı yüzyıl sonunda yapmış olduğu bir Homeros çevirisini ilk kez okumanın coşkusunu dile getirir. Eski Yunanca bilmez Keats. Çeviri buluşturur onu Homeros'un yirmi yedi yüzyıl öteden gelen gür sesiyle, düşsel dünyasıyla. Zaman, uzay, dil engelleri birden kalkıverir ortadan.
📖 Sayfa 7 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Çevirmen, dil ile kültürün zaman içindeki değişimini de göz önünde tutarak, ilkin kaynak dil okuru gibi alımlamaya çalışır metni, ama çeviri dilinde yeniden söylemeye başladığı an, kaynak dilden çok çeviri dilindeki alımlama koşullarıyla sınırlı duyar kendini.
📖 Sayfa 48 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Bu olumsuz koşullara, Türkiye gibi ülkelerde, en saygın geçinen yayınevlerinin bile, bir çeviriyi ucuza kapatmak için, salt pazarlık uğruna, çevirmeni yaratıcılığı olmayan sıradan bir aktarıcı gibi görmeye yeltenmelerini de ekleyebiliriz.
📖 Sayfa 90 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
“Yazınsal çevirinin önemli bir işlevi, daha önce çok işitmiş bile olsak, iyice tanımadığımız bir düşsel kurmaca dünyayı açabilmesidir bize.”
📖 Sayfa 15 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Ortega y Gasset şöyle belirtiyor görüşünü: "Çeviri özgün metnin tıpkısı değildir. Aynı yapıtın başka bir sözcük dağarcığıyla oluşması değildir, böyle olmayı da amaçlayamaz. Şunu özellikle belirtip vurgulamamız gerekir, çeviri kendine özgü ölçütleriyle, amaçlarıyla apayrı, bütün öbür yazın türlerinden başka, özel bir yazın türüdür." (1983, s.65)
📖 Sayfa 42 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
İnsanın kendi yaşam çevresi dışındaki olgularla düşleri bilme çabasının bir sonucudur çeviri. Değişik toplulukların birbirleriyle paylaşabilme yoludur. Bu yol, insanoğlunun ayrı diller konuşması gerçeğinin yanı sıra, Babil'den beri hep var olagelmiştir. Bu yönüyle tek tek diller ötesinde ortak bir dildir çeviri, dillerin dilidir. Kıskanç bir tanrının, insanoğlunu bölüp dağıtmasından doğan olumsuz sonuçlara, Prometheus'ça bir başkaldırmadır.
📖 Sayfa 15 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
“…çevrilmesi söz konusu olan metnin, çeviri dilinin kültür dizgesi içinde daha önce bir geleneği olmayabilir. Böyle durumlarda çeviri metin, çeviri dilinde yeni bir geleneğin başlamasında etkili olabilir.”
📖 Sayfa 37 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Bir yabancı dili biraz bilen, sözlüğe bakmasını da çat pat beceren herhangi bir kimse, çeviri konusunda uzun kısa yargı yürütme yetkisini görür kendinde. (Çeviri yapma yetkisini de görebileceği gibi).
📖 Sayfa 89 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
“Çeviriden bize ne?” diyecek halimiz yok. En dar, en ‘teknik’ anlamıyla da ele alsak, çeviri yaşamımızın temel öğelerinden biri haline gelmiş. Nereye baksak çeviri ile burun buruna geliyor, Türkçe konuştuğumuzu bile unutuyoruz.”
📖 Sayfa 10 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Kloepfer, yazın çevirisi tanımını şöyle oluşturur sonunda: "Çeviri, yaratarak yazmaktır -ama gelişigüzel anlamda, olanı yeniden yazmak ya da aktarmak değil, yazarlığın yazarlığıdır. Novalis belki de bu anlamda, ozanınozanı diye söz ediyordu çevirmenden."
📖 Sayfa 40 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
''Ketas'in şiirindeki 'yeni bir gezegen' ya da engin 'Pasifik' imgelerinin belirttiği gibi, yazınsal çevirinin önemli bir işlevi, daha önce çok işitmiş olsak bile, iyice tanımadığımız bir düşsel kurmaca dünyayı açabilmesidir bize. Hem de, algısı kendi alışılmış dünyasıyla körelmiş olanların şaşkın bakışları arasında.''
Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Çeviri eleştirisi, zaman zaman sözü edilmekle birlikte, yöntemleri ile ölçütleri tanımlanmamış, baştan sona belirsizliklerle dolu bir alandır. Hele yazın çevirisinin eleştirisi söz konusu olunca, bu be- lirsizlik iyice artar. Gündelik basında, dergilerde, çeviri yapıtlarla ilgili tanıtma yazıları ile incelemeler, birtakım uluorta yargılarla işi geçiştirir hep: “Rahat okunur", "özgün yapıta bağlı", "yazarın sesi- ni aktaran", "özgününden daha güzel", "akıcı" türünden övücü, ya da karşıt nitelikte, yerici yargılardır bunlar
Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Robinson Crusoe'nun Osmanlıca'ya ilk çevirisi 1864'te Vakanüvis Ahmet Lütfi Efendi'nin, Arapça'dan Hikaye-i Robenson başlığıyla yaptığı çeviridir. Daha sonraki çevirileri ise Fransızca'dan yapılmıştır. Şemsettin Sami'nin 1884'te Robenson başlığıyla yayınlanan çevirisi Fransızca'dandır.
📖 Sayfa 59 · Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk
Sıkça Sorulan Sorular
Çeviri: Dillerin Dili kimin eseridir?
Çeviri: Dillerin Dili, Akşit Göktürk tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2018'de yayımlanmıştır.
Çeviri: Dillerin Dili kaç sayfadır?
Çeviri: Dillerin Dili, 124 sayfadır (Yapı Kredi Yayınları baskısı).
Çeviri: Dillerin Dili'nin en ünlü sözü nedir?
“"Çeviri kadına benzer, güzel olsa sadık olmaz, sadık olsa güzel olmaz."”