Nazife Şişman'ın kaleme aldığı Başörtüsü, hikmetli sözleriyle okurların sıkça başvurduğu bir eserdir. İlk kez 2011'de yayımlanmıştır. Okurların yıllar içinde biriktirdiği en sevilen sözler burada bir arada.
Başörtüsü'den En Beğenilen Alıntılar
“Başörtülü bir kadının kamusal alan yasaklarıyla belli bir mekansal uzaklığa hapsedilmesi, zamansal uzaklıkla da irtibatlandırılarak meşrulaştırılageldi bugüne kadar. “Babaannelerin başörtüsü” onaylanırken, modern mekanlarda başörtülü olarak yer alma talebine karşı çıkış, işte böyle bir tarihsel uzaklık ve bugüne ait olamayış üzerinden savunuldu.”
Başörtüsü, Nazife Şişman
“Haber konusu olma ya da başörtülü bir kimsenin bazı alanlardaki başarı ya da performansının şaşkınlıkla karşılanması, aslında hem hakim önyargıları hem de bu kamusal alan paylaşımının yerleşikliğini ve sürekliliğini gösteren örnekler.”
Başörtüsü, Nazife Şişman
Yani laiklik ya da sekülerizm, gerek teorik gerekse pratik açıdan tartışılamaz değildir. Her ülkenin kendine özgü koşulları çerçevesinde yeniden yorumlanmaya açık siyasi projelerdir.
📖 Sayfa 35 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Başörtüsü sadece başörtüsü değil. Kimliklerin belirlendiği, sınırların çizildiği satıhta bir anlam taşıyıcı. Başörtüsü, sınırsız dünyanın yeni sınırı.
📖 Sayfa 27 · Başörtüsü, Nazife Şişman
“William Randhall, Bizi ‘Biz’ Yapan Hikayeler’de kişisel ve kamusal hikayelerin paylaşılmasıyla bilincin yükseldiğini, bilginin oluşturulduğunu, toplumun yaratıldığını ve dönüştürücü güçleri olan bir bakış açısının kurulduğunu söyler.”
Başörtüsü, Nazife Şişman
“Dindar insan, çevresine mesaj vermeyi değil; dinin emrettiği, tavsiye ettiği davranışları yerine getirerek belli bir terbiyeyi hedefler.”
📖 Sayfa 38 · Başörtüsü, Nazife Şişman
“…böyle bir değerlendirmeye başörtülülerin başörtüsü ile ilgili tartışmalar esnasında eşitler arası bir ilişkinin tarafları olarak görülmedikleri gerçeğinin altını çizmekle başlanabilir. Kendi kendilerine karar veremeyen, kandırılmış bir güruh olarak görülmeleri de bundan kaynaklanıyor. Başörtüsünün dini bir emir olmadığı, erkeklerin baskısı ile örttürüldüğü gibi gerekçelerle ikna edilmeye çalışıldıklarında da bu asgari saygı dairesini göremiyoruz. Çünkü eşitler arası bir iletişim gerçekleşmiyor.”
Başörtüsü, Nazife Şişman
“Mesela başörtüsü ve başörtülülerle ilgili kişisel duygularını, “bakmaya dayanamama” gibi subjektif kriterlerle ifade edenler oldu.”
Başörtüsü, Nazife Şişman
Latife Tekin, Ayşe Arman’a verdiği röportajda duygularını hiç çekinmeden ifade ediyor: “Türban beni irkiltiyor, göz sinirlerimi geriyor, ruhum kaldırmıyor, boğulma hissi geliyor.” (Hürriyet, 13 Ocak 2008)
Böyle olunca dini uygulamaların gerçekleştirilmesi, zorunlu olarak siyasal bir nitelik kazanmaktadır.
📖 Sayfa 18 · Başörtüsü, Nazife Şişman
“Ben kendi şahsımda dürüst, dindar, başarılı gibi özelliklere sahip bir imajın sınandığını hissediyordum. Bu olumlu imajın temel bileşeni saygınlıktı.”
Başörtüsü, Nazife Şişman
“…medyanın beslediği “türban korkusu” öyle bir atmosfer oluşturdu ki, bir taraftan “hayat tarzı” kaygısı ırkçı ve sınıflı bir baskıya verildi, diğer taraftan bütün ibadetlerin bir protesto eylemi gibi algılandığı bir vasat oluştu. Kimlik gözlüğü sadece sosyal bilimler değil, medya ve magazin dilini de etkisi altına aldığı için, dinin zorunlu ibadetlerini yerine getiren kimseler, belli bir siyasal hareketin sözcüsü gibi görüldüler. Başörtüsü de bu hareketin simgesiydi onların gözünde. Hatta iyice basite indirgenerek başörtüsü bir siyasi partinin rozeti muamelesi görmeye başladı.”
📖 Sayfa 51 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Coğrafya tarih oldu. Ama başını örten kadınlar bir yurt gibi gezdiriyorlar başörtülerini üzerlerinde. Bir yurt gibi çünkü Avrupa ülkelerinde vatandaşı oldukları, doğup büyüdükleri ülkeye ait değil, babalarının hatta dedelerinin doğduğu ülkeye ait görülüyorlar. Bu sebeple kimlik, farklılık ve vatandaşlık tartışmalarının merkezinde yer alıyorlar.
📖 Sayfa 26 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Ben prensip olarak türban demiyorum. Tartıştığımız mesele, kadınların başının örtüsüdür ama başörtüsü meselesi, sadece başın örtülmesi meselesi değildir. Modernleşmemizle alakalı genel meselelerin en görünen yüzüdür başörtüsü.
Başörtüsü, Nazife Şişman
Peki neden yüksek gerilimli bir tartışma ortamı yaratıyor başörtüsü “sorun”u? Çünkü başörtüsünü tartışırken sadece başörtüsünü tartışmıyoruz. Modernleşme sürecimize içkin ezelî sorunlarımızı tartışıyoruz. Türk ulusal kimliğinin bütün problemli alanlarını, küreselleşmenin beraberinde getirdiği kültür/kimlik çatışmalarını, din ve laiklik arasındaki ilişkiyi, demokratik vatandaşlığı, özgürlüğü, AB'ye girişi, sınıfsal çatışmaları, devlet kurumları arasindaki ilişkiyi, postmodern dönemin hayat tarzı farklılaşmalarını da bu vesileyle, örtü üzerinden tartışmış oluyoruz
Başörtüsü, Nazife Şişman
“Bakmak ve görmek arasındaki farka dikkat çeker düşünce ehli.  Bakmak için algılarımız yeter, görmek için ise ayrı bir idrak ve şuur gerekir. İçinde yaşanılan olaydan biraz uzaklaşmak ve sanki biz onun içinde yaşamıyormuşuz gibi değerlendirebilmek. Yani şuur hali…Şuur ne demektir? Hem içinde yaşama acısını hissetmek hem de içinde yaşadığı halde uzağındaymış gibi daha yukarı bir noktadan değerlendirebilmek demektir.” 
Başörtüsü, Nazife Şişman
Bakmak için algılarımız yeter, görmek için ise ayrı bir idrak ve şuur gerekir.
Başörtüsü, Nazife Şişman
“Biraz Batı’dan biraz Doğu’dan alınarak elde edilen bir karışım. Orhan Oktay buna “mülemma” diyor. Adeta her dizesi başka dilde yazılmış bir manzume. Bir kültür unsurunu benimsemek değil, sadece beğenmek, eskiden vazgeçememek fakat bir terkibe de ulaşamamak. İşte Tanzimat’ın mülemması budur.”
📖 Sayfa 45 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Bizim bir şeyi yaşıyor olmamız, onu bildiğimiz anlamına gelmez. Yaşadıklarımızı anlamlandırabilmek ancak onları bir hikayenin içine yerleştirmekle mümkün olur. Müslümanlar olarak bizim yeryüzündeki varoluşumuzu anlamlandıran, Adem ile Havva (a.s.)’nın yeryüzüne indiriliş hikayesi değil midir? İnsanlığın yeryüzündeki hikayesinin imtihan boyutuna ve ahirette hesabın kaçınılmazlığına dair kıssalardır bizi mükellef insanlar olarak konumlandıran. Metafizik ve varoluşsal sorularımıza, ancak kendimizi büyük bir insanlık hikayesinin içine yerleştirerek anlamlı bir cevap bulabiliriz.
📖 Sayfa 8 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Türkiye'deki "dinin siyasete alet edilmesi" klişesinden kurtulmak ve dinin kamusal alandaki izharını hem teorik hem de pratikte tartışabilmek istiyorsak, seküler liberal modernliğin ortaya çıkardığı ortamı ve ulus devletin merkeziyetçi-kontrol edici boyutlarını değerlendirmeye dahil etmemiz gerekir.
📖 Sayfa 18 · Başörtüsü, Nazife Şişman
İbadetlerin asıl hedefinin dışa dönük mesajdan ziyade içe dönük pedagojik bir ikna sürecini, yani İslami terminolojiyle bir nefes eğitimini hedeflediği bilinmediği için, mesela cemaatle namaz "toplu namaz" gibi tamamen siyasal protesto diline indirgenir, başörtüsü de bir siyasal simgeye, hatta bir parti rozetine.
Başörtüsü, Nazife Şişman
“Neden böyleydi? Çünkü Türkiye’de yukardan aşağı modernleşme yaşanmıştı ve kamusal alan ayrıcalıklı bir alanda. Batılı görünümüne sahip olanların, yani “gardrop modernleşmesi”nin gereğini yerine getirenlerin ayrıcalıklı varlığı söz konusuydu üniversite gibi kamusal mekanlarda.”
Başörtüsü, Nazife Şişman
“Her tanım sınır çizicidir, fark belirleyicidir, bu nedenle de kısıtlayıcıdır.”
Başörtüsü, Nazife Şişman
İnsan kendi tecrübelerini başkalarıyla paylaşırken hem kendisine hem de fikirlerinin billurlaştığı kavramlara rastlıyor.
📖 Sayfa 13 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Başörtüsü sadece başörtüsü değil. Kimliklerin belirlendiği, sınırların çizildiği satıhta bir anlam taşıyıcı. Başörtüsü, sınırsınız dünyanın yeni sınırı. Müslüman kadınlar, örtüleriyle sınırsız özgürlüğün tecessüm ettiği bedene sınır çiziyorlar; seküler kamusallığın içinde dini bir alanın sınırını tahkim ediyorlar. Bazı sınırları çizerken başka bazı sınırları ihlal ediyorlar; laikliğin sınırlarını, seküler kamusallığın sınırlarını zorluyorlar.
📖 Sayfa 27 · Başörtüsü, Nazife Şişman
“Başörtüsü sadece başörtüsü değil. Kimliklerin belirlendiği, sınırların çizildiği satışta bir anlam taşıyıcı. Başörtüsü, sınırsız dünyanın yeni sınırı.”
Başörtüsü, Nazife Şişman
“Başörtüsü bu resimin içine yerleştirildi de başını örten genç kızlar ve kadınlara ne oldu? Bu fotoğrafta onlar var mı? Eğer varsa bu yansıma “mağdur öğrenci yüzü”, “fanatik islamcı” ya da “erkek baskısı altında ezilen zavallı başörtülü”nün boyutları dışına çıkabildi mi? Ne yazık ki meydan savaşları buna izin vermedi. Başını örten kadınlar toplu bir fotoğrafın içine tıkıştırılmış kişiliksizliğe ve araçsallığa mahkum edildiler. Onlara tartışmanın konu mankeni olmanın dışında bir rol verilmedi.”
📖 Sayfa 52 · Başörtüsü, Nazife Şişman
“…kendinden yola çıkarak diğerlerini anlamaya çalışmak,”
Başörtüsü, Nazife Şişman
Kadınların başörtülü oluşu, Cumhuriyet'in kuruluşundan itibaren Batı karşısında çizilmeye çalışılan uygar profili bozan, bu nedenle de gerek kamusal alanda yasaklanarak gerekse eğitim yoluyla aşılmaya /bertaraf edilmeye /bir şekilde sonlandırılmaya çalışılan bir görüntü olarak kodlanır.
Başörtüsü, Nazife Şişman
Bizim bir şeyi yaşıyor olmamız, onu bildiğimiz anlamına gelmez. Yaşadıklarımızı anlamlandırabilmek ancak onları bir hikayenin içine yerleştirmekle mümkün olur.
📖 Sayfa 8 · Başörtüsü, Nazife Şişman
“Batılılaşmış hayat tarzına sahip olmak isteyenler, kadın hakları savunucuları, Türkiye’de bir şeriat tehlikesi olduğu iddiasındaki “anti-türbanistler” ve konjonktürden nemalanmak isteyen “türbanistler”, hepsi de başörtüsü taraftarlığı ya da karşıtlığı üzerinden bir siyasal diil kurma yoluna gitti. Yani türban, herkes tarafından ve hep siyasi olarak kullanıldı.”
📖 Sayfa 52 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Fransa sömürgecileri, peçeli kadın karşısında en fazla tedirgin eden durum, onun erkeğin hükümranlığını hiçe sayması, görünmeyerek fethedilmeye meydan okuması olduğunu hatırlatmakta fayda var.
Başörtüsü, Nazife Şişman
Dünya Global bir köye dönüşürken şiddetin ve korkunun dili de aynılaşıyor. Siyaseti, düşman yaratma, korku nesnesi icat etme ve bunları her daim besleme üzerinden icra etme; Türkiye için de söz konusu ama elbette bu ameliye farklı semboller üzerinden icra ediliyor.
📖 Sayfa 154 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Ben ötekilerinden farklıyım. O geleneksel başörtülülerden değilim. Kafamın içi aydınlık, sanattan da anlarım, hem çok modernimdir, gibi bir cevap verme konumunda bırakılmak; önyargı ve ayrımcılığın en bariz göstergesidir.
📖 Sayfa 142 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Cumhuriyet tarihi boyunca var olan imajların etkisi ile bütün başörtülü kadınlar en alt düzeyde eşitlenmektedir. Yani bütün başörtülü kadınlar şekilsel olarak benzerlik gösteren bir kitle olarak algılanmaktadır ve bu kitleye eğitimsiz, sosyo-ekonomik düzeyi düşük köylü ya da taşralı gibi umumi özellikler atf edilmektedir. Son dönemlerde buna akp partizanlığı, yasak yüzünden yurtdışına gittiği için vatan hainliği gibi birtakım kalıp yargılar da eklendi.
📖 Sayfa 140 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Her tanım sınır çizicidir, fark belirleyicidir, bu nedenle de kısıtlayıcıdır. “Başörtülü” tanımlaması da insanı belli özelliklere sahip ve bu özellikleri de konjonktürel olarak değişen bir kimliğe hapseder.
📖 Sayfa 12 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Müslüman idareciler ve aydınlar, askerî yenilgileri aynı zamanda kültürel bir yenilgi gibi algıladılar. Onlar için gerçek düşman, işgalciler, sömürgeciler değil, işte bu yenilgi ve geri kalmışlık hissi idi.
📖 Sayfa 79 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Alem, oluş ve bozuluş mekanıdır. Ne süregelen bir bozulma, ne süregelen bir iyiye gidiş söz konusudur.
📖 Sayfa 40 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Ebeveyninin tercihleri doğrultusunda çocukluğundan vazgeçen bir piyanistin anne babasını eleştirmek akla gelmezken, küçük yaşta kur-an'ı ezberleyen bir Hafız anne babasının ya da birtakım mihrakların kurbanı olarak görülebilmektedir.
📖 Sayfa 149 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Fakat kadın sorunları ile ilgili evrensel çözüm iddialarının da, aynı şekilde, farklılıkları dışlayan ve Batıcı bir anlatıya dönüşme riski genellikle gözden kaçar. Mesela feminizm, kadın sorunları için evrensel bir çözüm olduğu iddiasında. Kadın ve cinsiyet konusunun konuşulduğu kavramların tekelini elinde tutuyor. Hâlbuki feminizm, Avrupalı aklın ve bütün bilimlerin sekülerleşmesi tarihi içinde değerlendirilebilir ancak.
📖 Sayfa 100 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Başörtüsü sınırsız dünyanın yeni sınırı. Müslüman kadınlar örtüleri ile, sınırsız özgürlüğün tecessüm ettiği bedene sınır çiziyorlar. Seküler kamusallığın içinde dini bir alanın sınırını tahkim ediyorlar. Bazı sınırları çizerken başka bazı sınırların ihlal ediyorlar. Laikliğin sınırlarını, Seküler kamusallığın sınırlarını zorluyorlar.
📖 Sayfa 27 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Bu ümidin araladığı kapıdan girerek diyebiliriz ki, Müslüman kadınların oryantalist mirasın tahrip edici ağırlığından kurtulabilmeleri için, öncelikle Batı’nın Müslüman kadını temsilinin tarihi ortaya konulmalıdır. Zira bu miras, büyük ölçüde bizim kendimizi algılayışımızda da etkili olmaya devam ediyor.
📖 Sayfa 123 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Bizim bir şeyi yaşıyor olmamız, onu bildiğimiz anlamına gelmez. Yaşadıklarımızı anlamlandırabilmek ancak onları bir hikâyenin içine yerleştirmekle mümkün olur.
Başörtüsü, Nazife Şişman
Modernleşmeyi üst sınıfların Batılı hayat tarzını benimsemesi yoluyla tecrübe eden bir ülke olduğumuz için, başörtüsü, yönetici elitler nezdinde Batı karşısındaki ezikliğimizin ve geriliğimizin bir hatırlatıcısı oldu.
📖 Sayfa 109 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Bir güruha dahil edilmek ve onun üzerinden yüzeysel bir değerlendirmeye Tabii tutulmak kişi için ne kadar rahatsız edici ise o güruha dahil olmadığını ispat etmek zorunda bırakılmak da aynı derecede kişilik zedeleyici bir durumdur.
📖 Sayfa 143 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Bir başörtünün davranışı ya da sözü neden bütün başörtülülerin ya desteklemesi gereken ya da karşı çıkarak kendini tenzih etmesi gereken bir davranış oluyor?
📖 Sayfa 139 · Başörtüsü, Nazife Şişman
İçinde yaşadığımız en küçük bir olayı bile ondan biraz uzaklaşarak anlamlandırabiliriz. Baktığımız şeyi görebilmemiz için böyle bir uzaklaşmaya ihtiyacımız vardır.
📖 Sayfa 8 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Ortega y Gasset’ten ödünç alarak ifade edecek olursam “Ben, ben ve ortamımım.”
📖 Sayfa 12 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Sosyal bilimlerin dini pratikleri, özellikle de örtü ve namaz gibi ibadetleri anlamlandırmakta bir körlük içinde olduğu malumdur. Dini pratikler ya siyasal tehdit ya da yükselen İslam'ın sembolü ya da Avrupa'daki göçmen kültürünün bir özelliği gibi algılanır.
📖 Sayfa 133 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Şu bir gerçek ki, dini uygulamaların gerçekleşmesini sağlayan kurumların pek çoğu devlete bağlı idari ve hukuki yapılarla bağlantılıdır.
📖 Sayfa 18 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Başörtüsü sadece başını örtenlerin ya da başörtüsünün serbest olmasını isteyenlerin değil, ona karşı olanların da meselesidir.
📖 Sayfa 34 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Çizilen kadınlık tanımı, dini bağlayıcı ezici bir kurum olarak kodluyor. Başörtüsü de bu eziciliği onaylayan, henüz kadın olma bilincini kazanamamış, kandırılmış kadınların bir uygulaması ve potansiyel olarak da diğer Özgür kadınları ikincilleştirmesi muhtemel bir uygulama olarak kabul ediliyor.
📖 Sayfa 125 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Kadın olmak ile Müslüman olmak arasında tercihe zorlayan bir üst söylemle karşı karşıyayız.
📖 Sayfa 124 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Avrupalı, Doğuyu duvağı açılacak bir gelin ya da kocaman bir harem olarak tahayyül ediyordu.
📖 Sayfa 116 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Batılı görünüme sahip olanların, yani gardırop modernleşmesinin gereğini yerine getirenlerin ayrıcalıklı varlığı söz konusuydu üniversite gibi kamusal mekanlarda.
Başörtüsü, Nazife Şişman
Başörtüsü sadece başörtüsü değil. Kimliklerin belirlendiği, sınırların çizildiği satıhta bir anlam taşıyıcı. Başörtüsü, sınırsız dünyanın yeni sınırı. Müslüman kadınlar, örtüleriyle sınırsız özgürlüğün tecessüm ettiği bedene sınır çiziyorlar, seküler kamusallığın içinde dinî bir alanın sınırını tahkim diyorlar. Bazı sınırları çizerken başka bazı sınırları ihlal ediyorlar; laiklerin sınırlarını, seküler kamusallığın sınırlarını zorluyorlar.
📖 Sayfa 26 · Başörtüsü, Nazife Şişman
"Başörtülü" tanımlamasına hapsedilmiş bir kimlik üzerinden, sadece "başörtülü" ya da " başörtüsü savunucusu" olarak sunulmak, insanı azaltan ve bir paranteze kapatan bir yaklaşım. Hâlbuki ben kimliğimi başörtüsü üzerine kurmuyorum ve kendimi ne "başörtülü" diye tanımlıyorum ne de kadın kimliği içine sıkıştırarak tarif ediyorum. İçinde başörtüsü geçen bir tanımlama illaki gerekiyorsa, kendimi " dininin gereği olarak başını örten bir Müslüman kadın" olarak tanımlayabilirim.
Başörtüsü, Nazife Şişman
Bizim bir şeyi yaşıyor olmamız onu bildiğimiz anlamına gelmez. Yaşadıklarımız anlamlandırabilmek ancak onları bir hikayenin içine yerleştirmek ile mümkün olur.
📖 Sayfa 8 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Içinde yaşadığımız en küçük bir olayı bile ondan biraz uzaklaşarak anlamlandırabiliriz. Baktığımız şeyi görebilmemiz için böyle bir uzaklaşmaya ihtiyacımız var.
📖 Sayfa 8 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Bizim tecrübemiz geri kalma sendromu ile malül olduğu için, karşılaştırma hep bir eksiklik duygusu ile yapılageldi. Onların başarıp bizim başaramadığınız şey üzerinden gelişen söylemem, bazen O dereceye ulaştı ki kiliselerde sıralara otururken camide yere oturulması üzerinden bile bir ilerilik - gerilik değerlendirmesi yapanlar oldu.
📖 Sayfa 43 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Başını örten kadınlar ve genç kızlar birer fotoğraf karesinden ibaret değil. Siyasal Hesaplaşma esnasında birer imaja dönüşen başörtülüler kanlı canlı varlıklar.
📖 Sayfa 52 · Başörtüsü, Nazife Şişman
Sıkça Sorulan Sorular
Başörtüsü kimin eseridir?
Başörtüsü, Nazife Şişman tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2011'de yayımlanmıştır.
Başörtüsü kaç sayfadır?
Başörtüsü, 199 sayfadır (İnsan Yayınları baskısı).
Başörtüsü'nün en ünlü sözü nedir?
““Başörtülü bir kadının kamusal alan yasaklarıyla belli bir mekansal uzaklığa hapsedilmesi, zamansal uzaklıkla da irtibatlandırılarak meşrulaştırılageldi bugüne kadar. “Babaannelerin başörtüsü” onaylanırken, modern mekanlarda başörtülü olarak yer alma talebine karşı çıkış, işte böyle bir tarihsel uzaklık ve bugüne ait olamayış üzerinden savunuldu.””