Abdülmecîd Türkmânî'ün 2020'de yayımlanan Hanefî Hadis Usûlüne Giriş adlı eseri, Araştırma-İnceleme türünün önemli örneklerindendir. Türkçe baskısı Tahlil Yayınları tarafından yayımlanmıştır. Eserden akılda kalan bölümleri, beğeni sırasına göre aşağıya derledik.
Hanefî Hadis Usûlüne Giriş'ten En Beğenilen Alıntılar
Takva derece derecedir. En düşüğü, büyük günahlardan kaçınmaktır. Sonra şüpheler ve mekruhlardan kaçınmak ve daha da sonra arzular ve mübahlardan kaçınmak gelir. En üstünü ise her durumda gafletten kaçınmaktır.
Hanefî Hadis Usûlüne Giriş, Abdülmecîd Türkmânî
Muhaddislerin meşhur görüşüne göre sika râvinin meçhûl râviden rivâyeti onu sika kılmaz.
📖 Sayfa 82 · Hanefî Hadis Usûlüne Giriş, Abdülmecîd Türkmânî
Resûlullâh ﷺ şöyle buyurmuştur;
Hanefî Hadis Usûlüne Giriş, Abdülmecîd Türkmânî
-İnsanların en hayırlısı, benim de içinde bulunduğum nesildir. Sonra onu takip eden nesil, sonra onu takip eden nesil gelmektedir.
İbnü'l-Hassar diye de bilinen Imam Ali b. Muhammed el-Endelûsî şöyle demiştir: "Bazen fakih, Kur'ân'dan bir âyete veya dinin bazı temel kaidelerine uygun olduğu için senedinde yalancı râvi olmayan bir hadisin sahih olduğunu bilebilir. Böylece o hadisi kabul eder ve onunla amel eder." Zerkeşî ve Suyûtî de bu ifadeyi aktarıp bizzat onaylamışlardır.
📖 Sayfa 140 · Hanefî Hadis Usûlüne Giriş, Abdülmecîd Türkmânî
İmam Ebû Hanife'nin şu ifadesi de bunu göster mektedir: "Önce Kur'ân'da olana uyarım. Kur'ân'da yoksa Resûlullah'ın sünnetine bakarım. Hem Kur'ân'da hem de sünnette cevabını bulamazsam sahâbe sözlerine uyarım."
📖 Sayfa 19 · Hanefî Hadis Usûlüne Giriş, Abdülmecîd Türkmânî
Yahya İbn Main, Târîhu b. Main (Dûrî Rivâyeti), IV, 63
Ayrıca İmam Debûsî de Takvîmu'l-Edille isimli eserinde İmam Ebû Saîd Berdeî'nin şöyle dediğini aktarmıştır: "Sahâbeyi taklit etmek bir zorunluluktur. Sahâbe sözünden dolayı kıyas bile terk edilir. Biz hocalarımızı bu kanaat üzere gördük."
Hanefî Hadis Usûlüne Giriş, Abdülmecîd Türkmânî
Hanefi mezhebinde tercih edilen görüş, meşhurun mütevâtir ya da mütevâtir hükmünde olmamasıdır. Nitekim o, mütevâtirle haber-i vâhidin arasında olup yakîn² derecesine yakın olan zann-ı gâlip ifade etmektedir. Hanefiler buna tuma'nîne" demektedir. Tuma'nîne özet olarak, ilk nesilde senedin âhâd olması dışında şüpheden kaynaklanan her tür ızdıraptan uzak ve huzurlu hissedilmesidir.
📖 Sayfa 59 · Hanefî Hadis Usûlüne Giriş, Abdülmecîd Türkmânî
Bu görüş Debûsî, Pezdevî, Serahsî ve Hanefiler'in çoğunun tercih ettiği görüştür.
Sözlük anlamı: Aklın asıl anlamı ''men etmek''tir. Deveyi bağlamaya yarayan ipin adı ikâl ( العقال ) da bu kökten gelmektedir. Aklın böyle isimlendirilmesinin sebebi, sahibi kendisine yakıştırmayacak şeylerden men etmesidir.
📖 Sayfa 69 · Hanefî Hadis Usûlüne Giriş, Abdülmecîd Türkmânî
Istılâh anlamı: Kişinin kendisine âit olup bilmeyi ve idrâk etmeyi sağlayan bir kuvvettir.
Yukarıda anlattığımız gibi, hadisin metni ve anlamlarını bilenler, fakihlerdir. Onlar åhåd haberin tenkidinde muhaddislerin usûlünden farklı bir usûl takip etmişlerdir. Dolayısıyla fakihlere göre bir hadisin senedi sahih olup Kur'an ayetleri, sabit sünnet, dinin asıl ve kaideleri, kat'i olarak bilinen hususlar, nesilden nesile aktarılan (mütevâris) amel veya insanların ortak tutum ve davranışlarına (teamül) aykırı ise bununla amel edilmez.
📖 Sayfa 183 · Hanefî Hadis Usûlüne Giriş, Abdülmecîd Türkmânî
Birinci Kısım:
📖 Sayfa 175 · Hanefî Hadis Usûlüne Giriş, Abdülmecîd Türkmânî
Haber-i Vâhidin Kur'ân'a Ters Düşmemesi
İkinci Kısım:
Haber-i Vâhidin Meşhûr veya Mütevâtir Hadislere Ters Düşmemesi
Üçüncü Kısım:
Haber-i Vâhidin Külli Kaidelere Ters Düşmemesi
Dördüncü Kısım:
Haber-i Vâhidin Icmâya Ters Düşmemesi
Beşinci Kısım:
Haber-i Vâhidin Aklın Gerektirdiklerine Ters Düşmemesi
Altıncı Kısım:
Haberin, Umum-ı Belvaya Konu Olmaması
Yedinci Kısım:
Ravinin Rivayet Ettiğini Tahammülden Edâ Anına Kadar Ezberinde Tutması
Sekizinci Kısım:
Adalet'in ıstılah anlamı;
Hanefî Hadis Usûlüne Giriş, Abdülmecîd Türkmânî
-Kişinin takva ve dürüstlük üzere kalmasını sağlayan bir melekedir.
Aklın asıl anlamı "men etmek'tir." Deveyi bağlamaya yarayan ipin adı ikâl العِـقَال bu kökten gelmektedir. Aklın böyle isimlendirilmesinin sebebi, sahibini kendisine yakışmayacak şeylerden men etmesidir.
Hanefî Hadis Usûlüne Giriş, Abdülmecîd Türkmânî
İlim ehlinin çoğuna göre, mütevâtir haber kesin bilgi ifade ettiği gibi bunu inkâr eden de kâfir olur. Kâdı İsa b. Eban mütevâtir haberden hasıl olan zaruri bilgiden bahsederken şöyle demiştir: "Bu şekilde gelen bilgiler, daha önce bahsettiğimiz hükümlerden de anlaşıldığı üzere, zaruri ve ilzami bilgi ifade etmektedir. Tevâtürle gelen haberi inkâr eden, Resûlullah aleyhisselamın dediğini işitip inkâr etmiş gibidir. Bunun sonucunda da bu kişi kafir olur ve İslam dininden çıkar. Zira buradan hâsıl olan bilgi, duyular veya müşahedeyle elde edilen bilgi gibi zaruridir."
📖 Sayfa 53 · Hanefî Hadis Usûlüne Giriş, Abdülmecîd Türkmânî
Allame Muhammed Avvame'nin (Rabbim onu korusun) ifadesiyle: "Hanefiler'e göre bir râviye meçhûl denmesinin sebebi az hadis rivayet etmesi iken muhaddislere göre, kendisinden az kişinin rivayet etmesidir. "
📖 Sayfa 96 · Hanefî Hadis Usûlüne Giriş, Abdülmecîd Türkmânî
Günümüzde kendini bir mezhebe bağlı görmeyip sadece hadislerin zâhiri anlamlarından yola çıkarak oldukça rahat bir vicdanla fetva verenlerde tespit edilebilecek ortak özelliklerden biri, hadis usûlüne verdikleri önemi fıkıh usûlüne vermiyor olmalarıdır. Hâlbuki hadis usûlü fıkıh usûlünün ayrılmaz bir parçasıdır ve mutlaka birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.
📖 Sayfa 20 · Hanefî Hadis Usûlüne Giriş, Abdülmecîd Türkmânî
Sahih Hadisin Tanımı
📖 Sayfa 129 · Hanefî Hadis Usûlüne Giriş, Abdülmecîd Türkmânî
"Sahih hadis, senedi muttasil' olup adalet ve zabt sahibi raviler tarafından aktarılan ve aynı zamanda içinde illet veya şuzûz barındırmayan hadistir."
Böyle bir yöntem takip etmelerinin sebebi, âhâd haberlerin zann-ı gâlip ifade etmesidir. Nitekim bu tür rivâyetlerde râvinin hata yapmış veya yanılmış olma ihtimali mevcuttur. Ancak dinin asılları, kat'î hususlar, Kur'ân âyetleri ve mütevâtir sünnette yanılma veya hata ihtimali yoktur. Dolayısıyla bu asıllara aykırı olan bir haber-i vâhid onlara aykırı düşmeyecek bir şekilde yorumlanır. Yorumlanması mümkün değil ise bu, râvinin yanıldığı veya hata yaptığının delili olur.
📖 Sayfa 179 · Hanefî Hadis Usûlüne Giriş, Abdülmecîd Türkmânî
Bu eserinde hadis usûlünün tüm konulanı değil, mürsel hadis, mestûr râvi, sahâbî sözü ve haber-i váhidle amel şartları gibi içtihada konu olabilecek mevzuları ele almıştır.
📖 Sayfa 25 · Hanefî Hadis Usûlüne Giriş, Abdülmecîd Türkmânî
Sıkça Sorulan Sorular
Hanefî Hadis Usûlüne Giriş kimin eseridir?
Hanefî Hadis Usûlüne Giriş, Abdülmecîd Türkmânî tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2020'de yayımlanmıştır.
Hanefî Hadis Usûlüne Giriş kaç sayfadır?
Hanefî Hadis Usûlüne Giriş, 384 sayfadır (Tahlil Yayınları baskısı).
Hanefî Hadis Usûlüne Giriş'in en ünlü sözü nedir?
“Takva derece derecedir. En düşüğü, büyük günahlardan kaçınmaktır. Sonra şüpheler ve mekruhlardan kaçınmak ve daha da sonra arzular ve mübahlardan kaçınmak gelir. En üstünü ise her durumda gafletten kaçınmaktır.”