
İmam Gazali'nin İlahi Nizam adlı kitabı, din konusunda dikkat çekici bir bakış sunar. İlk kez 1996'da yayımlanmıştır. Bu bölüm, kitaptan en çok alıntılanan sözlere ayrılmıştır.
İlahi Nizam'dan En Beğenilen Alıntılar
"Nefsimin terbiye ve tedâvisi kadar hiçbir şeyin tedâvisi bana zor gelmedi."
İlahi Nizam, İmam Gazali
Allah’ın tedbiri her tedbirin üstündedir.
📖 Sayfa 242 · İlahi Nizam, İmam Gazali
Allah c.c. herkesin rızkına kefildir...
İlahi Nizam, İmam Gazali
— Kim Allah’a tevekkül edip güvenirse, Allah her darlık hâlinde ona kâfidir, ummadığı yerden ona rızık kapıları açar. Kim dünyaya güvenirse Allah onu dünyaya vekil tayin eder.
İlahi Nizam, İmam Gazali
Peygamberimiz:
📖 Sayfa 468 · İlahi Nizam, İmam Gazali
- İlimle yapılan az bir amel, cehâletle yapılan çok bir amelden daha hayırlıdır! buyumuştur.
سَلَامٌ قَوْلًا مِنْ رَبٍّ رَحِيمٍ
📖 Sayfa 31 · İlahi Nizam, İmam Gazali
Bu da çok merhametli Rablerin’den bir selâmdır.
(Yasin Sûresi, âyet: 58).
“Ey insanlar, rızık talebinde Haris olmayın. Zira hiç bir kimse yoktur ki onun nasibi ayrılmış olmasın. Gene kul, dünyadan nasibini almadan ölmez. Dünya alçaltıcıdır.”
📖 Sayfa 247 · İlahi Nizam, İmam Gazali
“Allah sâlih kullarının hâmisidir.”
📖 Sayfa 280 · İlahi Nizam, İmam Gazali
Yine Peygamberimiz Aleyhisselâm buyurdular:
📖 Sayfa 290 · İlahi Nizam, İmam Gazali
Cehennem ateşi, Rabbına şikâyette bulunarak dedi ki:,
“Ey Rabbim, bir kısmım bir kısmımı yiyor!”
Allah ona iki nefes almasına izin verdi. Biri kışta, diğeri yazda. Yazın gördüğünüz şiddetli sıcak onun hararetindendir. Kışın gördüğünüz şiddetli soğuk onun soğuğundandır.
Ebedî olanı, fâni olana tercih ediniz.
İlahi Nizam, İmam Gazali
“Her şeyin en doğrusunu Allah bilir.”
📖 Sayfa 302 · İlahi Nizam, İmam Gazali
Allah, bizi ve sizi kitabı Kur’ân ile amel edenlerden ve dostlarının yolunda gidenlerden eylesin. Fazlı ve keremiyle bizi ve sizi cennetine koysun. Medh-ü senâya layık olan ancak Allah’dır, her türlü şan ve şeref yalnız O’na aittir.
📖 Sayfa 241 · İlahi Nizam, İmam Gazali
— Kıyâmet günü, amellerin tartıldığı teraziye konacak şeylerin en ağır Allah korkusu ve «GÜZEL AHLAK»tır.
İlahi Nizam, İmam Gazali
“Ey îmân edenler, Allah’ı çok zikredin.”
📖 Sayfa 363 · İlahi Nizam, İmam Gazali
(Ahzâp Sûresi, Âyet: 41)
Cehaletten daha sıkıntılı bir fakirlik yoktur.
İlahi Nizam, İmam Gazali

Nitekim şeytana sormuşlar:
📖 Sayfa 114 · İlahi Nizam, İmam Gazali
-İnsanoglunu nasıl mağlup ederek saptırırsın?
Şeytan şöyle cevap vermiş:
-Öfkelendiği ve hevay-i nefsine uyduğu zaman yakalarım.
“Rabbınıza duâ edin, Rabbınızdan daha hayırlı biri yoktur.”
📖 Sayfa 293 · İlahi Nizam, İmam Gazali
“İnsanlar boş yere ve gâyesiz olarak yaratılmamışlardır.”
📖 Sayfa 303 · İlahi Nizam, İmam Gazali
“Allah’ı zikir etmek elbette en büyük ‘ibâdet’dir!”
📖 Sayfa 313 · İlahi Nizam, İmam Gazali
(Ankebût Sûresi, Âyet 45)
"Ey oğlum çok uyuma, çok yeme. Kim çok uyur ve çok yerse, kıyamet günü iflas etmiş olarak gelir, hiçbir güzel ameli bulunmaz."
İlahi Nizam, İmam Gazali
Muhakkak ki Allah,
İlahi Nizam, İmam Gazali
Kendine güvenip dayananları sever..
Hâtem Esam:
📖 Sayfa 338 · İlahi Nizam, İmam Gazali
“İbret, ilmi artırır; Zikir, Allah sevgisini artırır; Tefekkür, Allah korkusunu artırır.”
Bir âlime sorulur:
İlahi Nizam, İmam Gazali
— Aşık kimdir ve hâli nedir?
Cevap verir:
— İnsanlarla az haşır-neşir olur. Rabbi ile daha çok başbaşa kalır. Görünüşü sessizdir, fakat devamlı tefekkür hâlindedir. Baktığı zaman görmez, çağrıldığı zaman işitmez, konuşulduğu zaman anlamaz. Başına bir felâket gelse üzülmez. Aç kalsa açlık hissetmez. Görünüşü pejmürde’dir. Allah’tan başkasından korkmaz. Tenhâlarda Allah’a münâcât eder. Dünyalık yüzünden ehl-i dünya ile çekişmez.
— Her nefs, ölürken, çatlayacak derecede susuz olarak dünyadan ayrılır; fakat Allah’ı ZİKR’eden nefs bundan müstesnâdır.
İlahi Nizam, İmam Gazali
“Allah kimi dilerse onu sayısız rızıklandırır.”
📖 Sayfa 314 · İlahi Nizam, İmam Gazali
Nûr Süresi, Ayet 38
“Allah’ın, fazlından kendilerine verdiğini (sarf etmekte ve hayır yapmakta) cimrilik edenler zinhar bunun, haklarında bir hayır olduğunu sanmasınlar. Bil’akis bu, kendileri için bir şerdir. Onların cimrilik ettikleri şey kıyâmet günü boyunlarına dolanacaktır. Göklerin ve Yer’in mirası Allah’ındır. Allah ne yaparsanız hepsinden hakkıyle haberdardır. (Âl-i İmran Sûresi, Âyet: 18)
📖 Sayfa 295 · İlahi Nizam, İmam Gazali
“Bil ki, Allah’a itaat her türlü hayrı toplar.”
📖 Sayfa 303 · İlahi Nizam, İmam Gazali
“Malın helalinin hesabı, haramının azabı vardır.”
📖 Sayfa 226 · İlahi Nizam, İmam Gazali
Ebuderdâ, kendisine kötülük yapan bir adama bedduâ eder, der ki:
📖 Sayfa 278 · İlahi Nizam, İmam Gazali
“Allah’ım kim bana kötülük yaptı ise ona sıhhat ver, ömrünü uzun et, malını çoğalt!”
İyilik etmek, fenalıktan sakınmak hususunda birbirinizle yardımlaşın...
📖 Sayfa 104 · İlahi Nizam, İmam Gazali
.jpeg)
İki haris asla doymaz:
İlahi Nizam, İmam Gazali
1 — İlim hırslısı,
2 — Mal-mülk servet hırslısı.
Ateşin odunu yediği gibi, hased de kişinin güzel amellerini yer bitirir.
📖 Sayfa 18 · İlahi Nizam, İmam Gazali
Hatâ etseniz de bu hatânız Gök’e çıksa sonra tevbe edip bir daha işlemeseniz Allah tevbenizi kabul eder. (İbni Mâce).
İlahi Nizam, İmam Gazali
Aklı olan, nefsin şehevî heveslerini açlık yoluyla kahreder. Allah'ın koyduğu ahlâk esaslarını çiğneyen nefsi ancak açlık tepeleyebilir. Çünkü hevâî arzular ve yeme-içme, kişiyi doğru yoldan çıkarmak için şeytanın elinde birer silâhtır.
İlahi Nizam, İmam Gazali
Nitekim Allah’ın Resûlü (sav) buyururlar:
— Şeytan, insanoğlunun kan damarlarında dolaşır, Onun yolunu açlıkla tıkayın. Kıyamet günü Allah’a insanların en yakın olanı en fazla aç ve susuz duranıdır.
Peygamberimiz aleyhisselâm da buyururlar ki:
İlahi Nizam, İmam Gazali
— Allah korkusundan kişinin vücûdu ürperdiği zaman -ağaçtan yaprakların dökülmesi gibi- günahları dökülür.
— Kendini bütün varlığı ile kınayan nefse yemin ederim. (Kıyâme Sûresi, âyet: 2) mealindeki âyet üzerine Haşan Basrî der ki:
İlahi Nizam, İmam Gazali
— Mü’min, yediğinden, içtiğinden ve konuştuğundan nefsini hesaba çekmekten bir an geri durmaz. Fâcir ise bir ömür tüketir, fakat bir defacık olsun nefs muhâsebesi yapmaz.
Allahın Resulü buyurdular ki:
İlahi Nizam, İmam Gazali
-Kişi,namazını ilk vaktinde kıldığı zaman o NAMAZ Gök'e çıkar. Onun bir nuru vardır. Bu NAMAZ Arş'a yükselir ve orada kıyâmete kadar sahibi için istiğfar eder,der ki:
-Nasıl,sen beni zamanında ifâ edip korudu isen,Allah da öylece seni korusun !
Eğer kişi namazı geciktirerek kılarsa ,o namaz göğe çıkar. Kendisinde bir zulmet vardır. Semâ'nın sonuna varır varmaz eski ve çürük elbise gibi telef olur. Bununla sâhibinin yüzüne vurulur. (Zehebî)
Bir ara Allah, Yuşâ Aleyhisselâm’a vahyeder:
İlahi Nizam, İmam Gazali
— Ey Yuşâ, kavminin hayırlılarından kırkbinini,
şerirlerinden de altmış binini helâk edeceğim! Yuşâ aleyhisselâm sorar:
— Ey Rabbım, şerirleri anladık, hayırlıların günahı ne?
Şâm yüce olan Allah buyurur:
— Çünkü onlar (hayırlılar) şerirlerle yiyip-içiyoriar.
Namaz,namaz!..
📖 Sayfa 703 · İlahi Nizam, İmam Gazali
Siz cemâatle namaza devam ettiğiniz sürece günahlardan kaçınacaksınız.
Namaz, namaz!..
Resûlullah, ölünceye kadar namazı tavsiye ediyordu.
Hatta ölüm anında bile
<< namaz, namaz!..>> diyordu..
Ey Âdem, nesline miras olarak ZAHMET ve
İlahi Nizam, İmam Gazali
GÜÇLÜK bıraktın..
“Şükür, ilâhi ahlâktan biridir.”
📖 Sayfa 315 · İlahi Nizam, İmam Gazali
“Allah az hayra çok mükâfât verendir.”
Teğâbun Sûresi, Ayet 17
Akıllı bir müslümana yaraşan en doğru hareket, her ne sûretle olursa olsun, dünyada maruz kaldığı musibetlere sabretmek, İlâhî nizamdan dışarı çıkmamak ve halinden şikâyetçi olmamaktır.
İlahi Nizam, İmam Gazali
“Kullarımdan (hakkıyla) şükür eden azdır.”
📖 Sayfa 314 · İlahi Nizam, İmam Gazali
Sebe Süresi, Ayet 13
Kim gözünü haram şeylerle doldurursa Allah da kıyâmet günü onun gözünü ateşle doldurur.
İlahi Nizam, İmam Gazali
"Allah'ın Resûlû ﷺ buyururlar: Kim, benim sünnetimden yüz çevirirse benim ümmetimden değildir."
İlahi Nizam, İmam Gazali

Resûlullah bir hasır üzerinde yatarlardı. Altında başka birşey bulunmazdı.
İlahi Nizam, İmam Gazali
"Kadının uğuru; mehrinin hafifliği, nikâhının kolaylığı ve ahlâkının güzelliğidir."
İlahi Nizam, İmam Gazali
İnsanların ahlâkı bozulduğu ve mezhep ihtilâfları alıp yürüdüğü zaman Allah Resûlünün güzel ahlâkına sahip olana yüz şehid sevabı vardır.
İlahi Nizam, İmam Gazali
Seyyar İbni Hâkim:
İlahi Nizam, İmam Gazali
— Dünya ve âhiret düşüncesi kişinin kalbinde toplanır. Hangisi gâlip gelirse diğeri ona tâbî olur.
Üç şey kalbi kasvetlendirir:
İlahi Nizam, İmam Gazali
1 — Teaccüp edecek bir şey olmadan gülmek,
2 — Acıkmadan yemek yemek,
3 — Lüzumsuz söz sarfetmek.
— Âhiret kimindir?
İlahi Nizam, İmam Gazali
— Talep edenindir.
Allah'ın Resûlü buyurdular:
İlahi Nizam, İmam Gazali
-Sabır imânın yarısıdır.
(Allah buyurur) Ademoğlunun her ameli kendisi içindir. Yalnız oruç müstesna. O, benim içindir, onun mükafatını da bizzat ben vereceğim.
📖 Sayfa 671 · İlahi Nizam, İmam Gazali
İyiliğin âfeti BAŞA KAKMAKTIR. İyiliği yapan, yaptığı bu iyiliği gizlemeli ve unutmalıdır. Kendisine iyilik yapılana düşen ise bu iyiliği söylemek ve yapana teşekkür etmektir. Nitekim hadiste buyrulur;
İlahi Nizam, İmam Gazali
— İnsanlara teşekkür etmeyen, Allah’a şükran-ı nimette bulunamaz.
Resûlullah (sav) buyurdular ki:
İlahi Nizam, İmam Gazali
— Eğer Allah’a hakkiyle tevekkül edip güvenseydiniz, sabah aç kalkıp akşam tok yatan kuşlar gibi sizi rızıklandırırdı.
Ümmetimin helaki iki şeydedir :
İlahi Nizam, İmam Gazali
1- İlmi Terk Etmek
2-Mal Cem Etmek
O günde öyle bir an vardır ki her kim o anı rastgetirerek Allah’tan dünyevî ve uhrevî her ne isterse mutlaka verilir.
İlahi Nizam, İmam Gazali
Bir ehi-i hikmete sorarlar:
İlahi Nizam, İmam Gazali
— Malın nedir?
Cevap verir:
— Dışarıdan tok görünmek, içten aç olmak ve insanların malında gözüm bulunmamaktır.
Gene Leyla ile Mecnun hikâyesi meşhurdur. Mecnuna sorarlar :
İlahi Nizam, İmam Gazali
-İsmin nedir?
- Leylâ !
Bir gün derler ki:
- Leyla ölmedi mi?
Hayır, Leyla benim kalbimdedir, ölmedi. Ben Leylâyım:
Mecnun bir gün Leylâsının evinin önüne gider ve semâya doğru bakar. Kendisine derler ki:
-Ey Mecnun, semaya bakma! Leyla'nın penceresine bak. Belki O'nu görürsün!.
- Gölgesi Leylâ'nın evine düşen Yıldız bana kâfidir!
Yine Resûlullah buyurdular:
İlahi Nizam, İmam Gazali
— Siz mallarınızla insanları huzûra kavuşturamazsınız. Onları güler yüz ve GÜZEL AHLÂK ile huzûra kavuşturursunuz.
Sıkça Sorulan Sorular
İlahi Nizam kimin eseridir?
İlahi Nizam, İmam Gazali tarafından yazılmıştır ve ilk kez 1996'da yayımlanmıştır. Türkçeye Yaman Arıkan çevirmiştir.
İlahi Nizam kaç sayfadır?
İlahi Nizam, 704 sayfadır (Uyanış Yayınevi baskısı).
İlahi Nizam'ın en ünlü sözü nedir?
“"Nefsimin terbiye ve tedâvisi kadar hiçbir şeyin tedâvisi bana zor gelmedi."”