İmam Gazali'nin Mekâsıdü’l-Felâsife adlı kitabı, مقاصد الفلاسفة [Maqāṣid al-Falāsifa] özgün adıyla 1094'te yayımlanmış, 368 sayfalık bir Araştırma-İnceleme eseridir. Din alanında Mekâsıdü’l-Felâsife'den öne çıkan sözler bu sayfada derlendi.
Mekâsıdü’l-Felâsife'den En Beğenilen Alıntılar
Bilesin ki akıl; kalp ve beyin gibi aklın aleti farz edilen her şeyi idrak etmeye kadirdir. Aklın idrak etmesi, idrak ettiği şeyin suretinin kendisinde hasıl olmasıdır. Çünkü her idrakin manası budur. Akılda hasıl olan suret, ya aletin suretinin aynısıdır veya adet itibariyle ondan başkadır, ancak ona benzer.
Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Nefsin mükemmelleşmesi iki şekilde mümkün olur: Tezkiye ve tahliye.
Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
1. Tezkiye: Nefsin, kötü ahlaktan
temizlenmesi ve kötülenen sıfatlardan arındırılmasıdır.
2. Tahliye: Hakk'ın hakiki yüzünün nefse nakşedilmesidir. Öyle ki cehalet ve karıştırma olmadan bütün varlıklar bir tertip içinde hakikate muvafık olarak ilahi hakikatler ona açılır.
Tafsilatlı birçok malumatı tek bir ilimle bilmek muhaldir..
📖 Sayfa 202 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Allah'ım! Öfkenden rızana, cezalandırmandan bağışlamana sığınırım. Senden, sana sığınırım. Sana olan övgüleri sayamam. Sen kendini övdüğün gibisin.
📖 Sayfa 228 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Demirden bir tas suyun yüzeyine bırakıldığı zaman batmaz.bunu sebebi sadece havanın tasın dibine sıkıca yapışmasıdır
📖 Sayfa 291 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
kendi maksadını kitabının başında şöyle açıklar: "."
📖 Sayfa 19 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
: "."
Kadrini bilmeyen, kaybettiği şeye istek duymaz. Bu sebeple de onu kaybettiğini hissetmez ve kaybettiği şeye üzülmez.
📖 Sayfa 354 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Nefis Düşmanının dostu, düşmanındır, sözünü kabul eder. lakin bu söz sınırlandırılarak senin düşmanın dostu olan herkesin, senin düşmanın olması zaruridir. şeklinde söylenirse akıl uyanır ve zaruri olarak bu sözün herkesi kapsamadığını bilir
📖 Sayfa 105 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
İmam Gazâli İslâm düşünürleri arasında en çok eser veren müelliflerden biridir. Bu hususu vurgulamak üzere Muhammed Murtaza ez-Zebidi, "İthâfü's-Sâde" adlı eserinde meşhur hadis âlimi Nevevi'nin hocası olan Tiflisi'nin, "Gazáli'nin telifettiği eserleri saydım ve ömrüne taksim ettim, her gününe dört cüz (yaklaşık kırk sayfa) düştü" dediğini zikretmektedir.
📖 Sayfa 17 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
***
📖 Sayfa 199 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
İnsan, bütün bildiklerini ve bilmediklerini ya kendi nefsinde zahiri ve bâtınî hislerden bir his ile müşahede ederek öğrenmiştir ya da öğrenememiştir. İnsanın kendi nefsinde müşahede ettikleri ile elde ettiği şeylerden biriyle mukayese yapmadan öğrenmesinin bir yolu yoktur. İnsanın kendi nefsinde benzerini müşahede ettiği bir şeyi öğrenmesi mümkün değildir.
***
Bir mekanda aynı anda iki siyahlığın olması mümkün değildir.
📖 Sayfa 187 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Nisbesi Gazalidir. İmam Zehebi'nin naklettiğine göre bizzat
📖 Sayfa 11 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
kendisi, "İnsanlar beni çift 'z' ile (Gazzali diye) anıyorlar; hallbuki
ben Gazale denilen bir köydenim" demiştir. *
* Zehebi, Siyeru A'lami'n-Nübela, XIX, 343-344.
Diğer İslam filozoflarının yapmayıp da İmam Gazâli'nin yapmış olduğu şey şudur: İmam Gazâli, felsefenin görüş/inanç ve doktrinlerini İslam akaidi ile karşılamış, tabir caizse mihenk taşına vurmuş, İslam inancına uyan ve uymayan görüşleri tespit etmiştir.
📖 Sayfa 19 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
***
📖 Sayfa 34 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Anlamayan nasıl inkar edebilir veya nasıl yalanlayabilir?
***
"Mantık ilminin faydası, ilmi cehaletten ayırt etmektir."
📖 Sayfa 36 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
***
📖 Sayfa 37 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
İlim olmadan övülen ahlakla kötülenen ahlakın arasını ayırt etmek mümkün değildir.
***
"Allah'ın haddi zatında mümkün olan her şeye kadir" olduğu hususunda seni uyarır.
📖 Sayfa 106 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Fransızca, İngilizce, Farsça, Türkçe, Hintçe, Felemenkçe gibi çeşitli dillere çevrilen ve birçok defa basılmıştır.
📖 Sayfa 21 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
"Bütün faydalar, ebedi saadet olan ahiret saadetine nispetle değersizdir. Ahiret saadeti de nefsin mükemmelleşmesine bağlıdır."
Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
***
📖 Sayfa 211 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Eğer biz, bir çizginin veya resmin çizimini tasavvur etsek, bunların hemen meydana gelmesi için kâfi değildir. Çünkü bizim hakkımızda işler; bize muvâfık olan ve bize muhalif olan diye iki kısma ayrılır. Biz, birim için bazı aletlerde yaratılmış istek kuvvetine ihtiyaç duyarız. Muvâfık ya da muhalif olduğumuzu bunlara göre biliriz. Bu ortaya çıktığında maksatlarımızı tahsil etmek için hareket ettireceğimiz azalara ve aletlere ihtiyaç duyarız.
***
Zalim de olsa mazlum da olsa kardeşine yardım et
📖 Sayfa 100 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
***
📖 Sayfa 37 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Varlıkların bütün suretlerini ilim olmadan nefiste toplamanın bir manası yoktur. Mantık olmadan ilim tahsil etmenin başka bir yolu yoktur.
***
Yokluk , varlığı kabul etti
Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
"Cisim, ne zihinde ne de gerçekte cüzlere ayrılmayan bölünemeyen fertlerden meydana gelen bir mürekkeptir/ birleşendir.
Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
***
📖 Sayfa 36 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Meçhulü bilmek, sadece malumu ile tahsil edildiği sabittir. Her malum ile her meçhule ulaşılamadığı gizli değildir. Aksine her meçhulün kendisine uygun bir malumu vardır. Onu zihne getiren, zihinde hazırlayan özel bir yolunun bulunduğu ve bu yolun meçhulü keşfetmeye götürdüğü de açıktır.
***
Kim ilmini artırır da hidayetini artırmazsa, Allah'dan ancak uzaklığını artırmış olur. (Hz. Muhammed s.av.)
📖 Sayfa 354 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
"Küllinin varlığı ,zihinlerdedir."
Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
İnsan olmak için önce gülen olmak gerekir
Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
***
📖 Sayfa 114 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
İnsan, hayvan mefhumunun içine dâhil olduğu gibi zati de mevzunun tanımının içinde yer alır. İnsan, hayvanda zati olarak bulunur. Çünkü insan, hayvanın tanımına girmektedir. Buna insanın manası şudur: “İnsan mahsus bir hayvandır."
***
Bunların aklın kendisi gibi bazısının madde ile
Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
bulunmaları muhaldir
Bu. İtibarla hava bir cisimdir. Boşluk, sırf yokluk değildir. Boşluk, küçük ve büyük altıgen, dörtgen ve daire şeklinde vasıflanmaktadır.
Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Eğer boşlukta hareket varsa, elbette bu hareket zaman içinde değildir.
📖 Sayfa 290 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
İmam Gazâli'yi Batı dünyasında tanıtan ilk eser, XII. yüzyılda tarafından Latince'ye çevrilen Makâsıdü'l-felâsife'dir. Latince tercümesi 1506'da Venedik'te basılmıştır. Çeşitli Batı kütüphanelerinde Latince çevirilere ait yazma nüshaların mantık, fizik ve metafizik bölümlerinin pek çok müstakil nüshası vardır.
📖 Sayfa 18 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
İlim olmadan övülen ahlâkla kötülenen ahlakın arasını ayırt etmek mümkün değildir.
📖 Sayfa 37 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Cismin yok olmasıyla da bu cevher yok olmaz. Aksine acı çekerek veya lezzet alarak ebediyete kadar canlı olarak baki kalır. Bu cevher, .
📖 Sayfa 338 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Fail yoktan varlığa çıkarak mümkün var eder misal insanın olmayan bir evi inşa etmesi gibi bu açık ve meşhurdur
📖 Sayfa 178 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
"Suret heyulaya bağlıdır"
📖 Sayfa 184 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Heyula: alemin ilk maddesi.
Bolimus hastalığına yakalanan biri, Bu hastanın bütün soruları gıdaya muhtaçtır. Lakin midesinde yemek isteğini hissetmeye mani olan ve yemekten tiksinmeyi sağlayan bir hastalık olduğu için beslenmek istemez.
📖 Sayfa 222 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
İnsanın kendi nefsinde müşahede ettikleri ile elde ettiği şeylerden biriyle mukayese yapmadan öğrenmesinin bir yolu yoktur.
📖 Sayfa 199 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Maksadı olan herşey eksiktir. Çünkü bu maksadın gerçekleşmesi, gerçekleşmemesinden hayırlıdır.
📖 Sayfa 166 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Aşık, isteyin sebebidir, istek de hareketin sebebidir. İŞte bu aşık olunan hakiki ilktir
📖 Sayfa 257 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Mekanın hakikati nedir?
📖 Sayfa 291 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Aristoteles'in söylediği ve herkesin üzerinde icma ettiği görüş şudur.mekan cismin kapladığı yüzeyden ibarettir.
Bütünü oluşturan unsurları bütün içine aldığımızda , bu unsurları kapsayan bütünün illetli olduğu sabit olmuş olur.bu durumda bu bütün,illetli olmayan hariçten bir illere ihtiyaç duyar bu illette zaruri olarak taraf olacaktır ki buda sonludur
Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Sonradan meydana gelen her şey bir sebebe ihtiyaç duyar..
📖 Sayfa 189 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
İlim maluma tabidir. Malum ne zaman değişirse ilimde değişir.
📖 Sayfa 208 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
İdrak etmekten aciz olduğunu anlamak, idrakin kendisidir Hz.ebubekir.
📖 Sayfa 228 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Eğer Allahu teala'yı bilmenin yolu nedir dersen bir delile dayanarak ilk varlığı bilmenin muhal olduğunu ve kendisinden başka kimsenin onu bilmediğini öğrenmendir. denilir
📖 Sayfa 227 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
O halde zerre miktarı ağırlığınca dahi olsa her cüz'inin bir sebebi vardır.
📖 Sayfa 209 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Hareketin, zamanı gerektirdiği zaruridir. Çünkü her hareket bir zaman içinde olur. Zaman,hareketin miktarıdır.eğer hareket olmasaydı varkıkta zaman olmayacaktı.
📖 Sayfa 237 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Bir mekanda iki eşya toplanmaz. Su çıkmadıkça boşluk,hava çıkmadıkça da su testiye giremez.
📖 Sayfa 286 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
"gözün lezzeti aydınlıkta, elemi ise karanlıktadır"
📖 Sayfa 221 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Rabbim, zorlaşırma kolaylaştır.
📖 Sayfa 119 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Çünkü sıcaklığın sebebi, güneşin semanın ortasında yani aslan Burcunda bulunmasıdır.
📖 Sayfa 207 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Son derece yüksek iki duvar arasına uzatılmış bir odun parçası üzerinde yürüyen kişi, içinden düşmeyi düşünürse,hemen düşer. Yani düşme, onun düşünmesiyle hasıl olur. Odun parçası eğer yere uzatılmış olsaydı ve o halde üzerinde yürüseydi, düşmezdi. Çünkü düşmeyi düşünmez bunu hissetmezdi. O halde düşme tasavvuru ve suretinin hayalde bulundurulması, tasavvur edilen şeyin hasıl olmasının sebebi olmaktadır.
📖 Sayfa 211 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Hatta Güneş, hareketlerin kendisiyle ölçüldüğü bir ölçü olarak ele alınmıştır.
📖 Sayfa 239 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Mesela biz Allah'ın gücü her şeye yeter sözünün doğru olduğunu zannederiz bu meşhur bir sözdür bunu reddetmek çirkin kabul edilmiştir Bu doğru bir ifade değildir çünkü Allah kendisi gibi birini yaratmaya Kadir değildir bilakis şöyle söylemek uygundur Allah yapılması mümkün olan her şeyi yapmaya kadirdir yine Allah her şeyi bilir denilir halbuki Allah kendisi gibi birinin var olduğunu bilmez..
📖 Sayfa 99 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
İnsan, içinde su olmayan testinin boş olduğunu zanneder.ve zihinde boşluk tasavvurunu oluşturur. Boşluk olduğu görüşünde olanların vehmettiği şey hava gibi bir şeydir. Çünkü havanın muayyen bir miktarı vardır. Hava kendi nefsiyle kaimdir ve bölünebilir.
📖 Sayfa 289 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Mantık ilminin maksadı tanım(haf) ve kıyastır. Bu ikisinin doğru olanının yanlış olanından ayırt edilmesidir.
Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Ateşin yemekleri pişirecek cevherleri eritecek lakin evine düştüğü zaman fakirin evine odunlarını yakmayacak şekilde yaratılması mümkün değildir bunun acizlik olduğunu zanneder bilakis bazısına ilk varlık kendisi gibi birisini yaratmaya beyazla siyahı bir arada toplamaya Kadir değildir denilirse bunun da acizlik olduğunu zanneder işte bu denediği gibi kaderin sırrıdır doğrusunu Allah bilir
📖 Sayfa 275 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
Eşyanın bir varlığa dönüşmesi başka bir şeydir
📖 Sayfa 182 · Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali
eşyanın illet ve fail olması başka bir şeydir
eşyanın illet ve faile dönüşmesi başka bir şeydir
Sıkça Sorulan Sorular
Mekâsıdü’l-Felâsife kimin eseridir?
Mekâsıdü’l-Felâsife, İmam Gazali tarafından yazılmıştır ve ilk kez 1094'te yayımlanmıştır. Türkçeye İsmail Karagözoğlu çevirmiştir.
Mekâsıdü’l-Felâsife kaç sayfadır?
Mekâsıdü’l-Felâsife, 368 sayfadır (Kayıhan Yayınları baskısı).
Mekâsıdü’l-Felâsife'nin en ünlü sözü nedir?
“Bilesin ki akıl; kalp ve beyin gibi aklın aleti farz edilen her şeyi idrak etmeye kadirdir. Aklın idrak etmesi, idrak ettiği şeyin suretinin kendisinde hasıl olmasıdır. Çünkü her idrakin manası budur. Akılda hasıl olan suret, ya aletin suretinin aynısıdır veya adet itibariyle ondan başkadır, ancak ona benzer.”