İmam Gazali'nin kaleme aldığı İslâm'ın Sınırları, hikmetli sözleriyle okurların sıkça başvurduğu bir eserdir. İlk kez 2020'de yayımlanmıştır. Sayfa numaralarıyla birlikte, İslâm'ın Sınırları'nı işaretleyen okurların favori sözleri aşağıda.
İslâm'ın Sınırları'dan En Beğenilen Alıntılar
Resûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) bir hadisinde şöyle buyurmuştur:
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
"Benden sonra şirke düşmenizden korkmuyorum fakat sizin için korktuğum tek şey (mal ve makam için) yarışmanızdır."
Buhari, Cenaiz,72 ; Müslim, Fezâil, 9
Yarım kelimeyle de olsa günaha yardım günahtır.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
İnsan tabiatı makam ve itibar sahibi kimselere benzeme ve uyma meylinde yaratılmıştır
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Eğer isyankarların dereceleri farklı olmasaydı, cehennemin azap dereceleri farklı olmazdı.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Tasavvufu iyi bilenlere göre, tasavvufta cehalet şart değildir. Bazı ahmakların, "ilim, perdedir" şeklindeki hurafelerine itibar edilmez; manevi yolda ilim değil, cehalet perdedir.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Dünya ancak bütün insanlar isyanlardan uzak durduklarında haramdan temiz olur. Bu ise imkansızdır. Bütün günahların terkedilmesi dünya için şart görülmediği gibi bir şehir için de görülemez. Ancak sayısı belirli kimseler arasında böyle şeyler olunca o zaman haramdan sakınmak mümkündür.
📖 Sayfa 77 · İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Yoksa büyük bir beldede her şeyi şüpheli görerek bütün alışveriş işlemlerinden kaçınmak vesveseye dayalı bir iştir.
Yüce yaratıcıya isyan olan bir işte kullara itaat edilmez.
📖 Sayfa 199 · İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Evla olan, hali bilinmeyen kimseye malını durumunu sormamaktır.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Tecrübe ile adamın zalim asker, şarkıcı ve faiz yiyen biri olduğunu bilir ve zâhirî hali, şekli ve kıyafeti delile ihtiyaç bırakmayacak şekilde açık olursa, o zaman, şüphe halinde olduğu gibi, onun malının durumunu sormak evlâ yoluyla vacip olur..
Rasûlullâh sav.
📖 Sayfa 78 · İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
“Sana fetva verseler de sen kalbine danış”
Dârimî, Büyû, 2
Süfyan-ı Sevri r.a demiştir ki: Haramdan kazandığı malı hayır işlerde harcayan kirli elbiseyi idrarla temizleyen kimseye benzer. Kirli elbise ise ancak su ile temizlenir. Günahı da ancak helal lokma temizler.
📖 Sayfa 23 · İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Haramın hepsi pistir, fakat bazısı bazısından daha pistir. Bunlar için birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü derecede pistir diyebiliriz.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Bitkiler:
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Bitkilerden ancak aklı gideren, hayatı yok eden veya sıhhati bozanlar haramdır. Aklı giderenler; afyon, şarap ve diğer sarhoş edicilerdir. Hayatı yok eden, zehirdir.
Sıhhati bozanlar ise usulsüz ve vakitsiz alınan ilaçlardır.
Bazen şüphe, karışıklıktan değil, benzemekten doğar.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Abdullah b. Ömer r.a demiştir ki: Çokça namaz kılmaktan yay gibi, oruç tutmaktan ip gibi olsanız, bunlar ancak sizi haramdan koruyan bir vera ile kabul edilir.
📖 Sayfa 22 · İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Hz. Ömer (rah) demiştir ki:
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
"Biz, bir harama düşeriz korkusu ile helâlin onda dokuzunu terkederdik."
Bir konuda verilen hükümde şüphe oluşursa kalbine danış çünkü günah, kalbi rahatsız edip tırmalayan şeydir.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Bu gibi durumlar için Resûlullah (sav), "Sana fetva verseler de sen kalbine danış" buyurmuştur.
Resûlullah (sav şöyle buyurmuştur:
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
"İnsanlara öyle bir zaman gelir ki, rüşvet hediye adı altında kabul edilir, ibret olsun diye insan öldürülür, halkı sindirmek için suçsuz kimse öldürülür. "
"Dünyanın helâlinin hesabı, haramının azabı vardır."
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Deliliği ancak deli yapar. Fâsıklara ancak fâsık benzer.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Nice cahil zahidler vardır ki kendisine ikram edilen şeyleri incelerken kalplere sıkıntı verir, insanları üzen sözler söyler. Bunu helal yemekle meşhur olma adına yapar ki o, şeytanın süslemesidir. Eğer bunu sırf din adına yapmış olsaydı, karnına bilmeden giren şeyden çok, bir müslümana eziyet vererek kalbini kırmaktan korkardı. Üstelik ortada, ikram edilen şeyden çekinmeyi gerektiren bir alamet yoksa, ne olduğunu bilmeden yediği şeyden sorumlu değildir.
📖 Sayfa 141 · İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
"Manevi hallere ulaşanlar ancak karnına ne girdiğini bilenler yani sadece helâlinden yiyenlerdir."
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Malını nereden kazandığına aldırış etmeyen kimseyi, Allah Teala cehenneme hangi kapıdan atacağını aldırış etmez.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Gerçek şu ki, seven kimse, sevdiği kimsenin hoşlanmadığı ve ona muhalif olan şeyi tabiatı gereği kötü görür. Allah'a isyanı ancak Allah Teâlâ'yı sevmeyen kimse kötü görmez. Yüce Allah'ı ancak tanımayan kimse sevmez. Allah'ı tanımak vaciptir; Allah için sevmek de vaciptir.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Alime "Niçin ilmine aykırı hareket ettin?" diye sorulacağı gibi cahile de "Niçin cehalet içinde çakılıp kaldın; sana "İlim öğrenmek her müslümana farzdır" denildikten sonra amel edeceğin işlerin ilmini neden öğrenmedin?" diye sorulur.
📖 Sayfa 36 · İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
"Dininizin en hayırlısı vera'dır (şüpheli şeylerden kaçınmaktır)."
📖 Sayfa 19 · İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Hâkim
Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: Kim ailesi için helalinden rızık kazanmak için çalışırsa o kimse yüce Allah yolunda cihad eden kimse gibidir. Kim dünyada iffet içinde yaşamak için helal rızık ararsa şehidlerin derecesinde olur.
📖 Sayfa 15 · İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Resûlullah (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
"Kurrâları (âlimleri) idarecilere meyletmediği müddetçe bu ümmet Allah'ın desteği ve himayesi altında olur."
Allah Teâlâ, Yûşa' b. Nûn'a [a.s],
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
"Senin kavminden 60.000 şerli kimseyle birlikte kırk bir hayırlı kimseyi helâk edeceğim" diye vahyetti.
Yûşa' b. Nûn, "Yâ Rabbi, şu hayırlı kimselerin helâk olma sebebi nedir?" deyince, Allah Teâlâ, "Çünkü onlar, isyan edenlere benim için kızmadılar; onlarla birlikte yiyip içtiler (hallerinden hiç rahatsız olmadılar)" buyurdu.
Hayır niyetiyle yapılan her iş, eğer ilmin ölçüleriyle kontrol edilmezse, sonu kaçınılmaz olarak israfa ve haddi aşmaya gider.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Allah Teâlâ, bir âyette,
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
"Zalimlere meyletmeyin yoksa size cehennem ateşi dokunur" (Hüd 11/113) buyurmuştur. Ayetin tefsirinde, "Onların amellerine razı olmayın" denilmiştir.
Hz. Aişe [radıyallahu anhâ],
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
"Nefisler, kendilerine iyilik edenleri sevme fıtratında yaratıldı" demiştir.
"Ey iman edenler! Zannın birçoğundan sakının. Şüphesiz, zannın bir kısmı günahtır. Birbirinizin kusurlarını araştırmayın. Birbirinizin gıybetini yapmayın"
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
(Hucurât 49/12)
Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem),
📖 Sayfa 143 · İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
"Kötülük, (safi) kalpleri sıkıp daraltan şeydir"
Allah Teâlâ buyurmuştur ki:
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
"Temiz (helâl) rızıklardan yiyin ve salih amel işleyin"
(Mü'minün 23/51)
"Yemeğini helalden ye; duan kabul olsun"
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
-Taberâni
Sonra ihtiyaç fazlası malı terketmek, haccın, zekâtın, malî kefâretlerin ve zenginliğe bağlı bütün ibadetlerin düşmesine (ortadan kalkmasına) götürür.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Çünkü bu durumda insanlar ancak zaruri ihtiyaçları kadar mala sahip olurlar. Bu, son derece kötü bir durumdur.
Mubahların çoğu, mahzurlu işlere sebep olur.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Mesela, bekar kimsenin çok yemesi ve güzel kokular sürmesi de böyledir. Çünkü çok yemek şehveti harekete geçirir; şehvet (haramı) düşünmeye götürür. Düşünce bakmaya sevkeder. Bakmak başka haramlara sebep olur.
Resûlullah (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
"Faizden kazanılan bir dirhemin günahı, Allah katında, İslâm'a girmiş bir kimsenin yaptığı otuz zinadan daha büyüktür. "
Evet, bazan fâsık biri, salihlerin kıyafetini giyerek onlara benzemek isteyebilir; fakat salih biri fesat ehline benzeyemez, çünkü bu onların topluluğunu çoğaltmaktır.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Yoluna gücü yetenlerin Beyt’i ziyaret etmesi, Allah’ın insanlar üzerinde bir hakkıdır.
📖 Sayfa 201 · İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Âl-i İmrân 97
İbn Mesud [r.a] demiştir ki:
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
"Rüşvet yiyen, onun vekilliğini yapan, ona şahit olan ve onu yazan kimseye Hz. Muhammed'in [sallallahu aleyhi vesellem] diliyle lânetlenmiştir."
Resûlullah (sav) bir duasında şöyle buyurmuştur:
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
"Allahım, bana bir fâcirin iyiliğini nasip etme ki kalbim onu sevmesin."
Ölü bir insanın en ufak parçası bir kazana düşecek olsa, hepsini haram eder. Bu, onun pis olmasından ileri gelmiyor.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Sahih olan görüşe göre insan, ölmekle necis olmaz. Onu yemenin haram olması, kendisine hürmettendir, pis oluşundan ve kerih görülüşünden değil.
Dinî ölçülere göre kesilmeyen veya kendiliğinden ölüp leş olan hayvanlara gelince, onlar haramdır.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Boğazlanmadan ölen iki hayvanı yemek helâldir. Bunlar, balık ve çekirgedir.
Dinî ölçülere göre boğazlandığında eti yenen hayvanlara gelince, onun da bütün parçaları helâl değildir.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Hayvanın kanı, pisliği ve pis kabul edilen parçalarını yemek haramdır..
Sayısız haramın, sayısız helale karışması durumunda ikisinden de olma ihtimali olan bir şey almak haram değildir.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Ancak bir şeyin haram olduğunu gösteren kesin bir delil varsa o zaman haram olur. Alınan şeyin haram olduğunu gösteren bir alamet yoksa onu terketmek vera' ve takvadandır; fakat onu almak helâldir ve yiyen kimse fâsık olmaz.
Cuma günü ezan okunurken alışveriş yapmak, gasp edilmiş bıçakla hayvan boğazlamak, yine gasp edilmiş balta ile odun kesmek, başkasının satışının üzerine satış, pazarlığının üzerine pazarlık yapmak bu kısma örnektir.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
O zaman bu işlerden gelen şeyi yemek mekruhtur. Bu, harama benzeyen (ona yakın) bir mekruhtur.
Çünkü dünya, ahiretin tarlasıdır.
📖 Sayfa 93 · İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Eğer bir şey kalbini tırmalıyor ve rahatsız ediyorsa onu terketmelidir, yoksa yüce Allah'a karşı günah işlemiş olur.
📖 Sayfa 78 · İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Bütün malı haram olan kimseye hac farz değildir. Ona mali kefâretler de gerekmez. Çünkü o, aslen müflistir (malı yoktur).
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Ona zekât da farz olmaz. Çünkü zekât, malının kırkta birini çıkarıp emredilen yerlere vermektir. Halbuki bu kimsenin elindeki bütün haram malı çıkarması gerekir..
Ziyafete giden kimsenin, ev sahibine malı hakkında soru sorma hakkı yoktur. Eğer o, şüpheli şeylerden sakınıyor ve nereden geldiğini bilmediği şeyi yemek istemiyorsa bu güzeldir.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Bu durumda o, ince bir siyasetle daveti veya ikramı terkedebilir. İkramı yemek zorunda kalırsa bir şey sormadan yesin.
İkincisi, haram malın sahibi belli değildir. Vârisi olup olmadığı da bilinmemektedir. Bu malı sahibine ulaştırmak mümkün değildir.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Bazan da hak sahiplerinin çokluğundan dolayı, alınan haram malı geri vermek mümkün olmaz; ganimetten çalınan mal gibi..
Bu durumda o malın, sadaka olrak verilmesi gerekir.
Sahibini bulmaktan ümit kesilen haram mal iki durumla karşı karşıyadır:
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Ya zayi (imha) edilmeli ya da bir hayır yoluna harcanmalıdır. Onun bir hayır yoluna harcanması, denize atılmasından daha evladır.
Onu bir fakire verirsek, sahibine dua eder; böylece onun duasının bereketi malın asıl sahibine ulaşır. Bu aradaki fakirin de ihtiyacı giderilmiş olur.
Helal olan şeyler bellidir; haram da bellidir. Bunların ikisi arasında şüpheli şeyler vardır; insanlanın çoğu onları bilmez.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Kim şüpheli şeyleri terkederse dinini ve ırzını temiz tutmuş olur. Kim, şüpheli şeylere girerse harama düşer; yasak bölgenin etrafinda koyun otlatan kimse gibi; onun, yasak bölgeye girmesi yakındır.
Buhârî, Müslim
Şu bilinsin ki vera', araştırma yapmaksızın terketmektir..Eğer yemek zorunda ise vera, onu yemek ve güzel zanda bulunmaktır.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Allah kendilerinden razı olsun, sahabeden bilinen ve bize gelen durum budur. Vera'da onlardan ileri geçmek isteyen kimse, haktan sapmış bid'at ehli biri olup ona uyulmaz.
Bir su veya yemek kazanının içine karınca veya sinek düşecek olsa, onu tamamen dökmek gerekmez; sadece onların atılması yeterlidir. Çünkü kerih görülen, onların bedenidir; o atılınca mesele kalmaz.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
"Kim günah yoldan bir mal kazansa, sonra onunla akrabalarına iyilik yapsa, sadaka verse veya Allah yolunda harcasa Allah Teâlâ bütün yaptıklarını bir araya toplar, sonra onu cehenneme atar. "
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
-Ebû Davud
Resûlullah (sav), Hz. Aişe'nin (ra) âzatlı câriyesi Berîre'nin ikramını yemiştir.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Kendisine, onun sadaka olduğu söylenince, Allah Resûlü (sav), "O, Berîre İçin sadakadır fakat (kendisi ikram ettiği için) bizim için hediyedir" buyurdu ve sadaka verenin durumunu sormadı.
Üçüncüsü, ayrılan haram, ammeye ait bir maldır. Eğer bir mal, bütün müslümanların menfaati için ayrılmış bir maldan ise o, umuma ait köprü, mescit, ribât, ve Mekke yolunda su hazneleri ve kanalları için kullanılır.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
Bu tür işlerden oradan geçen bütün müslümanlar istifade etmektedir, böylece o mal amme menfaatine kullanılmış olur.
Birincisi, haram malın sahibi bellidir. Bu durumda malı ona vermek gerekir.
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali
O yoksa vârisine verir. Asıl sahibi uzakta ise gelmesini bekler veya malı ona bir şekilde ulaştırır.
Malda bir artma veya menfaati (geliri) varsa, asıl sahibi gelince hepsini toplayıp ona verir.
Sıkça Sorulan Sorular
İslâm'ın Sınırları kimin eseridir?
İslâm'ın Sınırları, İmam Gazali tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2020'de yayımlanmıştır. Türkçeye Dilaver Selvi çevirmiştir.
İslâm'ın Sınırları kaç sayfadır?
İslâm'ın Sınırları, 296 sayfadır (Semerkand Yayınları baskısı).
İslâm'ın Sınırları'nın en ünlü sözü nedir?
“Resûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) bir hadisinde şöyle buyurmuştur: "Benden sonra şirke düşmenizden korkmuyorum fakat sizin için korktuğum tek şey (mal ve makam için) yarışmanızdır." Buhari, Cenaiz,72 ; Müslim, Fezâil, 9”