Kaygı Üzerine, sosyoloji dünyasına Renata Salecl'in kazandırdığı özel bir eserdir. Türkçe baskısı Metis Yayınları tarafından yayımlanmıştır. Kaygı Üzerine okurlarının en çok işaretlediği bölümler, sayfa numaralarıyla aşağıda.
Kaygı Üzerine'den En Beğenilen Alıntılar
Askerlere öldürmeyi öğretmek ve onları buna motive etmek için yapay, fantazi ürünü bir senaryo oluşturmak önemli olmuştur — yani öldürme, askerlerin Özdeşleşebileceği bir hikaye ışığında sunulmuştur. Muhtemel senaryoların bir tanesi, öldürmeyi hayvan Avı gibi sunmaktı. Örneğin Avustralya’dan bir eğitim kitapçığında şöyle yazıyordu: “ Düşman av, bizse avcıyız”
📖 Sayfa 42 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Günümüz toplumunda kaygı, bir yandan direksiyonda hiç kimse yokmuş gibi görünmesiyle, diğer yandan ise birilerinin gizli bir şekilde direksiyonda olma ihtimaliyle bağlantılıdır.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
“..vücut imgelerine ilişkin envai çeşit travma yaşayan ve bunun sonucunda anoreksi, bulimia, aşırı egzersiz, estetik ameliyat saplantısı ve alışveriş bağımlılığından mustarip insan sayısı daha önce görülmemiş ölçüde. Kendimizden bir sanat eseri oluşturma, yani hayatlarımızı istediğimiz şekilde oluşturmakta özgür olma olasılığında bu kadar dehşet verici olan ne? Hayatlarımızda seçim yaparken güya sahip olduğumuz özgürlüğün ta kendisi niye kaygıda bir artışa yol açıyor?”
📖 Sayfa 56 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
"Bir hissizlik içine düştüm, iş göremiyordum."
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Zira özende kaygı doğuran şey aslında başka biri olmamak değil kendisi olmamaktır.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Marka üreticilerin yeni felsefesi, logolarının çalınıp üçüncü dünyada taklit edilmesini engellememektir. Diyelim ki bir Türk imalatçı Nike spor ayakkabılarının taklitlerinden yapıyor; Nike bu telif hakkı ihlalinden dolayı bu imalatçıya dava açmaya Çalışmaz. Nike öncelikle logosunun yaygınlaşması ile ilgilendiği için, birilerinin ürünlerini taklit etmesini de bir reklam kampanyası olarak görür.
📖 Sayfa 61 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
1990'lar ideolojisi "Yap gitsin!" (Just do it!) ve "Kendin ol" gibi buyrukları peşinden giderken, günümüzde medyanın öne çıkardığı yeni düstur şu gibi görünüyor: "Ne yaparsan yap yanlış yapacaksın, ama bizim tavsiyemize uyup tekrar denesen iyi olur."
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
İnsanlar bir yandan bireyselliklerini korumaya pek meraklıymış gibi görünürken, diğer yandan kontrolü ele alacak, seçim olanağının kendisini ortadan kaldıracak birini aramaktadır.
📖 Sayfa 139 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Genel algıya göre, gördüğümüz ya da işittiğimiz bir şeyden, yani bir nesne ya da durum olarak ayırt edilebilen bir şeyden korkarız. Dolayısıyla korku dile dökülebilir olana ilişkindir, şöyle diyebiliriz örneğin: "Karanlıktan korkarım" veya "Havlayan köpekten korkarım". Buna karşın kaygı, nesnesiz bir korkma hali olarak algılanır çoğunlukla; yani bizi neyin kaygılandırdığını kolay kolay söyleyemeyiz. Tam da bu yüzden, yani kaygıyı doğuranın belirsizliği yüzünden, rahatsız edici duygular arasında kaygı korkudan beterdir.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Âşık olduğumuz anda öznelliğimiz geçici bir süreliğine başka bir öznede askıya alınır.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Kaygı çağında yaşadığımızı işitiyoruz sık sık.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Marka üreticilerin yeni felsefesi, logolarının çalmış Üçüncü Dünya'da taklit edilmesini engellememektir. Diyelim ki bir Türk imalatçı Nike spor ayakkabıların taklitlerinden yapıyor; Nike bu telif hakkı ihlalinden dolayı bu imalatçıya dava açmaya çalışmaz. Nike öncelikle logosunun yaygınlaşmasıyla ilgilendiği için, birilerinin ürünlerini taklit etmesini de bir reklam kampanyası olarak görür.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Bazı gündelik giyim markalarının kullandığı pazarlama stratejilerinden bir tanesinde, günümüz dünyasında ki sınıf bölünmelerini ölçmeye yarayan bir eşitlik yansımasından faydalanılmaktadır. Yoksul tüketiciler orta sınıfmış gibi görünmek için GAP gibi mağazalardan alışveriş yaparken, daha zengin olanlar aynı yerden daha “ sıradan” görünmek için alışveriş yapmaktadır. Bu tür markalar giyimde cinsiyet farkında siliyormuş gibi görünmektedir ki Bu da erkeklerin ve kadınların kıyafetlerini nasıl seçtiğine dair eski ayrımları değiştirmektedir.
📖 Sayfa 66 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Anne için sadece doğum ânı değil, anne olma ediminin ta kendisi travmatiktir. Günümüzün "paranoyak ebeveynlik" kültüründe, bilhassa anne, yeni edindiği simgesel role ilişkin sürekli bir kaygı duyma eğilimindedir ve çocuklarını yetiştirme konusunda "doğru olanı" yapmadığından dolayı suçluluk duymaktadır.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Lacan, insanların bir pencereden atlayarak intihar ettiği vakalarda pencerenin fantazi penceresi olarak algılanabileceğini gözlemler. Özne kendi kendini ortadan kaldırır çünkü fantazisi çökmüştür — dolayısıyla düpedüz fantazisinden atliyor gibidir. Gel gelelim polis binası önünde kendini diri diri yakan adam vakasında aynı tür bir kendini ortadan kaldırmaya rastlamıyoruz. Burada özne daha ziyade yetkililere bir mesaj göndermek ister; yani özne Öteki’ni o çektiklerinin farkına varması için kışkırtmaya çalışmaktadır.
📖 Sayfa 41 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Tüketim malları söz konusu olduğunda, pahalı ve edilinilmesi zor olanları daha fazla arzulayıp bağrımıza bastığımız gayet iyi bilinmektedir.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
“..aileleri aşırı korumacı olan küçük çocuklar “macera eksikliği bozukluğu” geliştirme tehlikesiyle karşı karşıyaydı; kadın dergileri de, nasıl göründükleri konusunda aşırı kaygılanan insanlardaki “beden algısı bozuklukları”ndan bahsediyordu. Dahası, bu bozuklukların sayısı hızla artıyor gibi görünüyordu..”
📖 Sayfa 13 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Arzu tatminsizlikle (nesnenin eksikliği ile) bağlantılıdır daima,
📖 Sayfa 57 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Yeni binyılın gelişiyle birlikte, öyle görünüyor ki kamusal denetimin; yeni medya, bilimsel araştırmalar, ekonomik gelişim ve askeri müdahaleler üstündeki gücü günbegün azalıyor ve gelecek için her tür felaketi tasavvur edebilir hale geliyoruz.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Görünmez bir adamla kör bir kadın arasındaki ilişkinin aslında ideal bir aşk hikayesi olabileceğini öne sürerek bitirelim.
📖 Sayfa 92 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Aşka hasredilen kişisel gelişim kitaplarındaki artışa baktığımızda, aşkın bugün bilhassa kaygı uyandırdığı ve insanların bu kaygıyı yatıştırmak için envai çeşit rehberlik aradığı apaçık hale geliyor.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Bir annenin çocuğu ile ilişkisi çoğu kez belli bir fantazi senaryosu içerir ve annenin arzusu bu senaryo yoluyla dolayımlanır. Anne çocuğunu bu fantazi yardımıyla sever — çocuğun da ondan fazla olan şey (nesnea, özneyi damgasını vuran eksiğin dublörü olan nesne) etrafında bir hikaye, bir senaryo oluşturur.
📖 Sayfa 107 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Bütün olan biteni söylemek, her şeyi anlatmak değildir.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Gelin televizyondaki reality şovlara bakalım. Bu tür programların bir açıklaması, sanal olandan usanmış insanların gerçek hayatın neye benzediğini görmek istemesi ve TV pazarının da Biri Bizi Gözetliyor, Survivor vb. reality şovlar üreterek bu arzudan faydalanması olabilir. Gelgelelim bu programlarda kamuya ifşa edilen şey, gerçekliğin sahici bir yansıması değildir. Bu programlara katılan insanlar basbayağı rol yapmaktadır. Önceden belirlenmiş bir role uymaya çalışmayıp, düpedüz kendilerini oynamaktadırlar: Kamunun ilgisini çekeceğini düşündükleri belli bir imaj, bir karakter yaratmaktadırlar.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Öteki, özne için daima “ Anksiyojen”dir, zira özneyi sürekli “Ben kimim?” ve bilhassa “ Ben Öteki için kimim? “ sorularını sormaya zorlar.
📖 Sayfa 137 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Korku dile dökülebilir olana ilişkindir, kaygı ise nesnesiz bir korkma hali olarak algılanır.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Tüketim toplumu insanların bugün ekseriya deneyimlediği belli bir yetersizlik hissinden besleniyor gibidir. Bu hissin gücünü kavramak için herhangi bir kadın dergisine veya günlük bir gazetenin "moda" köşesine bakmamız yeterli olur.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Şu kolaylikla söylenebilir ki, bugünün yeni kaygı çağı önceki iki çağa çok benzemektedir. Günümüz kültüründe de kaygının birincil nedeni ekonomik belirsizlik değilmiş gibi görünmektedir, zira kaygı daha ziyade insanların toplumsal rollerine ilişkin yaşadığı problemlerle, sürekli kimlik değiştirmek istemeleriyle ve eylemleri için herhangi bir rehber bulmalarinın imkânsızlğıyla bağlantılı idi. Bu belirsizlikler bugün de insanların dini köktenciliğe dönmeleri ve yeni totalitarizm biçimleri doğuran toplumsal kısıtlamalara kucak açmalarıyla sonuçlanmaktadır.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Öznede kaygı uyandıran şey aslında başka biri olmamak değil kendisi olamamaktır.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Medya son birkaç yıldır yeni psikolojik bozuklukları haber yapıp duruyor. Yeni sendromların bazıları çok acayip: 1990’larda bir takım yeni zengin Amerikalılar, bazen “ refah gribi” diye de geçen “ ani servet sendromu”ndan mustaripti; aileleri aşırı korumacı olan küçük çocuklar “ macera eksikliği bozukluğu” geliştirme tehlikesiyle karşı karşıyaydı; kadın dergileri de, nasıl göründükleri konusunda aşırı kaygılanan insanlardaki “ beden algısı bozukluklari”ndan bahsediyordu. Dahası, bu bozuklukların sayısı hızla artıyor gibi görünüyor.
📖 Sayfa 13 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Aşık olduğumuz anda öznelliğimiz geçici bir süreliğine başka bir öznede askıya alınır, kendimize dair önceki algımızı yıkan bir kaygı yaşamamızın sebebi budur.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
..kaygı daha ziyade insanların toplumsal rollerine ilişkin yaşadığı problemlerle, sürekli kimlik değiştirmek istemeleriyle ve eylemleri için herhangi bir rehber bulmalarının imkânsızlığıyla bağlantılıdır.
📖 Sayfa 15 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Kaygı, bir tehlike durumuyla ilişkilenmiş
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
bir çaresizlik beklentisidir; ama özne bilinen gerçek tehlikeye bilinmeyen içgüdüsel bir tehlike iliştirir.
Gerçek tehlikede özneyi tehdit eden dışsal bir nesneyken, nevrotik tehlikede içgüdüsel bir taleptir.
Ne var ki Freud'un da işaret ettiği gibi, içgüdüsel talep gerçek bir şey olduğu ölçüde, öznenin nevrotik kaygısının da gerçekçi bir temeli olduğu söylenebilir.”
-Renata Salecl, Kaygı Üzerine, Metis Yayınları, syf: 117
Çağdaş savaşların aseptik olması gerekmektedir, öyle ki Amerikan askerleri birkaç saatlik bir uçuşla Afganistan'a bombaları bıraktıktan sonra evlerine dönüp televizyondaki futbol maçını izleyebilmektedir.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Günümüz imalatçıları güvene dayalı bir ilişki oluşturmanın yanı sıra bir imaj veya daha iyisi, bir hayat tarzı satmaya da çalışmaktadır. Starbucks veya Coffee Republic'te satılan "tasarımcı kahveleri" örneğin: Bu tür yerlerde satılan şey sadece kahve değil, belli bir çeşit deneyimdir; sıcak, cana yakın bir atmosfer sunan, bir tutam da politik doğrucu entelektüellik içeren iyi tasarlanmış mekanlar.
📖 Sayfa 62 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
İnsanlar belirsizlikle uğraşmak istemiyor, bu yüzden ya giderek daha da içe kapanıyor ya da Öteki'nden çok net bir yanıt istiyorlar..
📖 Sayfa 90 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
İnsanlar ancak aşk hakkında konuşabildiklerinde aşık olurlar
📖 Sayfa 91 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
kendine tümüyle hakim olması, sürekli üretilen olması ve aynı zamanda toplum genelinin huzurunu kaçırmaması gereken özneye bir mâni olarak algılanan her şey çabucak bozukluk kategorisine alınıyor. öznenin toplumsal beklentilere ilişkin iç kargaşası ve ikilemleri çabucak kaygı olarak adlandırılıyor.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Yas, artık var olmayan nesneden ayrılma sürecidir.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
“Öznede kaygı doğuran şey aslında başka biri olamamak değil kendisi olamamaktır.”
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Aşık mektupta sevdiğinin özünü ne kadar yakalamaya çalışırsa çalışsın, öncelikle kendi kendisine hitap eder, yani aşık olma hissini oluşturan kendi arzuları, fantezileri ve narsisizmiyle meşguldür.
📖 Sayfa 77 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Tüketim toplumu insanların bugün ekseriya deneyimlediği belli bir yetersizlik hissinden besleniyor gibidir.
📖 Sayfa 55 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Kaygının öznenin hem kendisine dair hem de toplum genelindeki konumunda meydana gelen değişimlere dair algısının değişmesinden doğduğunu unutmamalıyız.
📖 Sayfa 13 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Dolayısıyla özgür olan özne, tam da özgürlüğün beraberinde getirdiği belirsizlik-"olasılığın olasılığı"- yüzünden kaygılıdır.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Ne var ki bazı nevroz vakalarında semptomlar, sonradan yeni kaygılar tetikleyebilmektedir.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Etrafları travma ve travmayı önleme yolları hakkındaki tartışmalarla kuşatılmış olan günümüz ebeveynlerinin çoğu, çocuklarını olası tüm travmatik olayları dile dökmeye teşvik etmenin çocukta travma oluşumunu önleyebileceğini düşünmektedir.
📖 Sayfa 112 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Günümüz tüketim toplumunda partner arayışı yeni bir araba alma mantığına benzer bir mantık izliyor.
📖 Sayfa 60 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Çoğunlukla bunalımdayım. Yıllardır böyle bu.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
İnsanlar belirsizlikle uğraşmak istemiyor, bu yüzden ya giderek daha da içe kapanıyor (yani ekseriya ancak partneriyle fiilen hiç karşılaşmamasını sağlayan siber-ilişkileri sürdürebiliyor) ya da Öteki'nden çok net bir yanıt istiyorlar (ve Öteki'nin arzusunu çözmelerini sağlayacağı varsayılan bir ton kişisel gelişim kitabı satın alıyorlar).
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Travma bir çaresizlik haline ilişkinken, kaygı çoğu zaman özneye travmatik bir durumun olası bir tekrarını hatırlatan bir işaret olarak ortaya çıkar.
📖 Sayfa 117 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Freud yetişkinlikte ortaya çıkan kaygının suçluluk duygusuyla bağlantılı olduğunu, bundan dolayı kaygıyla üstben arasında önemli bir bağ olduğunu öne sürmüştür.
📖 Sayfa 57 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Bizzat Adams’ın vardığı sonuca göre, pek çok yoksul aslında daha iyi kazanan komşuları gibi akıntının ortasında yüzmek, aynı hayatları yaşamak, aynı standartları muhafaza etmek istiyor. Maalesef birçoğu bir şekilde toplumun çamur birikintilerine doğru sürüklenmiş, yüzeyde kalmayı başaramamış. ... Yaygara çıkarmamayı, ağızlarını sımsıkı kapatıp sürüklenmeye devam etmeyi seçmişlerse şayet, genelde iyi bir nedenleri var. Tekneyi sallamanın olsa olsa alaboraya yol açacağını öğreten hayat boyu deneyimlerden doğmuş nedenler bunlar.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Freud kaygının bir yandan bir travma beklentisi, diğer yandan travmanın hafifletilmiş bir tekrarı olduğu sonucuna varır.
📖 Sayfa 117 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Yaşanan olayları, dramları ve travmaları istediğimiz kadar söze dökmeye çalışalım, söylemeye niyetlendiğimiz şeyin satır aralarında konuşan bilinçdışını kontrol edemeyiz.
📖 Sayfa 114 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Insan hayatının kendisi nihai ticari ürün haline geliyor gibidir.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
"Günümüz tüketim toplumunda partner arayışı yeni bir araba alma mantığına benzer bir mantık izliyor: Önce piyasada kapsamlı bir araştırma yapmak; sonra arzu edilen "nesne"nin tüm özelliklerini gözden geçirmek; evlilik öncesi anlaşmayla kendini garantiye almak; belli bir süre sonra eskisini yenisiyle değiştirmek veya kavga gürültüyü azaltmak için kısa dönemli bir kiralama yolunu seçmek gerekiyor."
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Yeni kaygı çağından bahsederken, geçtiğimiz yüzyılda büyük toplumsal krizlerin peşinden her seferinde kaygı çağının geldiğini akılda tutmamız gerekiyor- bilhassa da savaşlardan sonra.
📖 Sayfa 11 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
“Zira öznede kaygı doğuran şey aslında başka biri olamamak değil kendisi olamamaktır.”
📖 Sayfa 62 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
- " (…) Casus, eskiden düşman bir gücün hayatî bilgiler edinme amacıyla içimize yerleştirdiği bir kişiyken, bugün başka biçimler alıyor.
Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Ünlü televizyon dizisi X-Files buna iyi bir örnektir.
Bölümlerden birinde ajan Scully, kafasına bir çip yerleştirilmiş olduğunu anlar; uzaylıların işidir muhakkak...
Gelgelelim çipi çıkarttığında, viral bir kanser vücudunda öyle hızlı yayılır ki, ancak çip tekrar yerine konulduğunda hastalık durdurulabilir (...)
Sonuç, bizim çoktan uzaylı olduğumuzdur; düşman açıkça içeridedir..."
...bir erkek simgesel rolünü üstlenememekten dolayı, bir kadınsa Öteki'nin arzu nesnesine sahip olmamaktan dolayı travma yaşar.
📖 Sayfa 85 · Kaygı Üzerine, Renata Salecl
Sıkça Sorulan Sorular
Kaygı Üzerine kimin eseridir?
Kaygı Üzerine, Renata Salecl tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2004'te yayımlanmıştır. Türkçeye Barış Engin Aksoy çevirmiştir.
Kaygı Üzerine kaç sayfadır?
Kaygı Üzerine, 152 sayfadır (Metis Yayınları baskısı).
Kaygı Üzerine'nin en ünlü sözü nedir?
“Askerlere öldürmeyi öğretmek ve onları buna motive etmek için yapay, fantazi ürünü bir senaryo oluşturmak önemli olmuştur — yani öldürme, askerlerin Özdeşleşebileceği bir hikaye ışığında sunulmuştur. Muhtemel senaryoların bir tanesi, öldürmeyi hayvan Avı gibi sunmaktı. Örneğin Avustralya’dan bir eğitim kitapçığında şöyle yazıyordu: “ Düşman av, bizse avcıyız””