Nurettin Topçu'nun 2011'de yayımlanan Mantık adlı eseri, Deneme-İnceleme türünün önemli örneklerindendir. Türkçe baskısı Dergah Yayınları tarafından yayımlanmıştır. Aşağıda, Mantık'ı okuyanların en çok paylaştığı cümleler yer alıyor.
Mantık'tan En Beğenilen Alıntılar
Hakikate ulaşmak için zihnin gelişi güzel işlemesi kâfi değildir.
Mantık, Nurettin Topçu
Auguste Comte, matematiğin başlı başına bir ilim olmaktan ziyade, bütün ilimlerin zorunlu olarak başvurdukları bir vasıta olduğunu söyledi.
📖 Sayfa 56 · Mantık, Nurettin Topçu
“İnsan, dik yürüyüşlü ve akıllı hayvandır”
Mantık, Nurettin Topçu
"Peşin hükümleri ve şahsi hisleri bir tarafa bıraktıktan sonra gözlem yapılmalıdır."
📖 Sayfa 74 · Mantık, Nurettin Topçu
Yanılmanın dıştan sebebi, başkalarının sözüne itimattır.
📖 Sayfa 25 · Mantık, Nurettin Topçu
Yanılmanın içten sebebi, ihtiraslarımızdır.
Vaktiyle simya ilmi, bütün değersiz madenleri altın ve gümüş haline koymak arzusu ile yapılan araştırmalardan doğmuştur ve bugünkü kimyanın temeli olmuştur.
Mantık, Nurettin Topçu
Fikirler karşısında herkesin hakkı olan tenkit, âlim için haktan daha fazla bir şey, bir vazifedir. Her sahada kat’î formüller ortaya koyan ve tenkitlere tahammül edemeyen zihinler, İlmî düşünüşün dışında kalırlar.
📖 Sayfa 66 · Mantık, Nurettin Topçu
İlk Çağ medeniyetleri içerisinde sihir ve menfaat gayesi ile karışık olan inkişaf eden ilk bilgiler(ilmin nasıl var olduğu bilgisi) yunan düşüncesinde sihirle faydaya ait unsurlardan ayıklanarak sırf akli bir şekilde ve felsefe adı altında toplandılar. yunanistan’da insan ve eşyaya ait aklın ortaya koyduğu hakikatleri bilen insanlara deniliyordu.
Mantık, Nurettin Topçu
"Etrafımızdaki olaylara sadece bakmaktan ibaret değiliz; inceleyeceğimiz olayları seçmek, unsurlara ayırmak, manalandırmak ve ölçülebilir hale getirmek ayrıca önemlidir."
📖 Sayfa 72 · Mantık, Nurettin Topçu
"tarihin tekerrürden ibaret olduğu " yani insanlığın hayatında, tabiatta ve bilhassa cansızlar dünyasında olduğu gibi aynı sebeplerin aynı sonuçları doğurmada olduğu fikri doğru değildir.
Mantık, Nurettin Topçu
Hakikat sevgisi, ilim düşünüşünün ahlâki karakteridir.
📖 Sayfa 66 · Mantık, Nurettin Topçu
"İlim düşünüşünde en başta gelen hürriyet fikrini, ilk defa Descartes ortaya atmıştır. Ona göre hakikatin ölçütü, aklın ulaşabildiği 'Apaçıklıktır."
📖 Sayfa 65 · Mantık, Nurettin Topçu
Gözlem, mümkün olduğu kadar tam olmalıdır. Yarım gözlemler insanı aldatır.
Mantık, Nurettin Topçu
Aksiyomları hiçbir zaman ispata kalkışmamalıdır . Zira ispat demek, bir fikri kendinden daha açık fikirlere irca etmek demektir. Halbuki aksiyomlardan daha açık fikirler bulunmadığından , bunlar irca edeceğimiz fikirler, ister istemez kendilerinden daha az açık olacaktır. Böylelikle aksiyonları ispat etmek isterken, onların apaçikligi ortadan kalkacaktır.
Mantık, Nurettin Topçu
Bundan dolayı aksiyomların ispati imkânsizdir.
Fertler gelip geçicidir, türler bakîdir, değişmezler.
📖 Sayfa 85 · Mantık, Nurettin Topçu
Hayat, canlı varlığın kendi içinden gelen bir itilmenin mahsulüdür.
Mantık, Nurettin Topçu
Beni hiçbir şey bağlamamalı, ben özgür olmayı seviyorum.
Mantık, Nurettin Topçu
Herhangi bir zümreye karşı duyulan kindarlık duygulariyle kaleme alınan tarihler, zihinleri hakikattan uzaklaştırıcı olmaktadır.
📖 Sayfa 94 · Mantık, Nurettin Topçu
Pragmatistlere göre ilimlerin asıl gayesi tekniğe ulaşmaktır.
Mantık, Nurettin Topçu
Âlim hiçbir fikrin doğruluğunu gelişigüzel kabul etmez. Her fikrin doğruluğunu bizzat kendisi araştırır.
Mantık, Nurettin Topçu
Bir veya birkaç önermeden yeni bir önerme çıkarmak için zihnin işleyişine akıl yürütme denir.
Mantık, Nurettin Topçu
Hailfe: Seni Küfe kadısı yaptım.
Mantık, Nurettin Topçu
İmam: Ben kadılık yapamam.
Halife: Yalan söylüyorsun, yaparsın!
İmam: Benim sözüm doğru ise yapamam demektir; şayet yalan söylüyorsam, yalan söyleyen bir kimse şer’an kadı olamaz; o halde yine kadılık yapamam.
Deney metodunun ortaya konmasiyle tabiat olayları bu metot ile incelenmeye başladı ve böylece pozitif ilim meydana geldi. Bu alanda kıyasın rolü kalmamıştır. Kıyas ancak, zihnin dayandığı prensiplerden eoğru neticeler elde etmek için, zihnin faaliyetinde kontrola yarar. Aynı zamanda, büyük önermede bulunduğu halde açık olarak bilinmeyen hakikatların belirtilmesinde kullanılmaktadır.
📖 Sayfa 37 · Mantık, Nurettin Topçu
"Mantık, doğru düşünme kaidelerinin bütününden ibaret bir ilim olmuş oluyor."
📖 Sayfa 10 · Mantık, Nurettin Topçu
Yanılmanın içten sebebi ihtiraslarımızdır, bundan kurtulmak için hükmü mümkün olduğu kadar sonraya bırakmalıdır.
Mantık, Nurettin Topçu
Herhangi bir ferdin öldürülmesi tarih olayı değildir. Lâkin Hazreti Osman’ın öldürülmesi, tarih olayıdır.
Mantık, Nurettin Topçu
Mantık, hakikate ulaşmak için zorunlu olan kaideleri ortaya koyan ilimdir.
Mantık, Nurettin Topçu
Kanun yaparken zihnin dayandığı temel, kâinatta düzen bulunduğuna inancımızdır. Kâinatta düzenin bulunması demek, her zaman aynı olayların aynı şartlar altında meydana gelmesi demektir.
📖 Sayfa 74 · Mantık, Nurettin Topçu
Varlık ya canlıdır, ya canlı değildir; üçüncü bir ihtimal olamaz.
Mantık, Nurettin Topçu
Yanılmanın dıştan sebebi, başkalarının sözüne itimattır.
📖 Sayfa 22 · Mantık, Nurettin Topçu
Empiristler ise, matematik tariflerin eşyada görülen bir takım münasebetlerden çıkarıldığını söylüyorlar. Mesela daire fikri ayın çevresinden, üçgen fikri Nil’ in deltasından çıkarılmıştır. Sayılarımızın onarlı oluşu, ellerimizdeki parmakların on tane oluşu esasına dayanmaktadır. Bütün bunlar realite ile temasın ortaya koyduğu fikirlerdir. Eğer matematik kavramları zihnimizde doğuştan bulunsalardı, herkesin matematikçi olması icabet ederdi. Halbuki matematik bilgisi çetin bir öğretim ile kazanılmaktadır.
Mantık, Nurettin Topçu
Âlim çalışmalarında yalnız hakikati gözönünde tutar, hakikata ulaşmayı gaye edinir. Onun dışında ne kendinin, ne de cemiyetin menfaatini düşünür.
Mantık, Nurettin Topçu
Sen geçen derste ya vardın ya yoktun.
Mantık, Nurettin Topçu
Var idiysen dersi çalışmadığın için.
Yok idiysen mektepten kaçtığın için.
Her iki halde de kabahatlisin.
Matematikte kullanılan metot dedüksiyondur. Matematik dedüksiyon, ispat usulüdür. İspat, doğruluğu kabul edilen prensiplerden hareket ederek doğruluklarından şüphe edilmiyen sonuçlara varmaktır
Mantık, Nurettin Topçu
“Mantık, hakikate ulaşmak için zorunlu olan kaideleri ortaya koyan ilimdir. Böylelikle mantık, doğru düşünme kaidelerinin bütününden ibaret bir ilim olmuş oluyor."
Mantık, Nurettin Topçu
İyi bir gözleyicide duyuların sağlam oluşundan başka, bir takım ruhî vasıfların da bulunması lâzımdır.
Mantık, Nurettin Topçu
Descartes günün birinde bütün ilimlerin evrensel bir matematik haline geleceğini ve matematikteki mutlak kat’iliğin bütün hadiselerin açıklamasında bulunabileceğini umuyordu.
Mantık, Nurettin Topçu
Her sahada kat'î formüller ortaya koyan ve tenkitlere tahammül edemeyen zihinler, ilmî düşünüşün dışında kalırlar.
Mantık, Nurettin Topçu
Mantıkta bir şeyi veya bir varlığı gösteren terimler müşahhastır: Bitki, hayvan, insan, Allah terimleri gibi. Ait oldukları eşya ve varlıklardan yalınlama ile ayrılmış olarak bir oluş tarzını, bir vasfı veya bir münasebeti gösteren terimler, mücerrettir: Mesafe, beyazlık, hayat, düşünce terimleri gibi.
📖 Sayfa 14 · Mantık, Nurettin Topçu
“Ancak genel olayların ilmi yapılabilir”
Mantık, Nurettin Topçu
Bazı büyük adamlar zamanlarında halk tarafından anlaşılmazlar, halk tarafından anlaşılmayanlar fitne ile lekelenirler,
Mantık, Nurettin Topçu
Fitne ile lekelenenler gözden düşerler,
Gözden düşenler muztarip yaşarlar.
Hakikat sevgisi, ilim düşünüşünün ahlâkî karakteridir. İlim düşünüşünün zihinde yaşattığı hürriyetle hakikat sevgisi sayesinde ilmî çalışma, her çalışmadan ziyade, insanı yükseltir ve insanlaştırır.
📖 Sayfa 66 · Mantık, Nurettin Topçu
İmam-ı Âzam’ı Abbâsî Halifesi Mansur çağırıyor; “ Seni Kûfe kadısı yaptım” diyor. İmam-ı Âzam ona, “Ben kadılık yapamam” diye cevap veriyor. Halife, “yalan söylüyorsun, yaparsın!” deyince İmam-ı Âzam, “benim sözüm doğru ise yapamam demektir; şayet yalan söylüyorsam, yalan söyleyen bir kimse şer’an kadı olamaz; o halde yine kadılık yapamam” demiştir.
📖 Sayfa 32 · Mantık, Nurettin Topçu
İlim düşünüşünün zihinde yaşattığı hürriyetle hakikat sevgisi sâyesinde İlmî çalışma, her çalışmadan ziyade, insanı yükseltir ve insanlaştırır.
Mantık, Nurettin Topçu
Yanılmanın içten sebebi, ihtiraslarımızdır.
Mantık, Nurettin Topçu
Bazı büyük adamlar zamanlarında halk tarafından anlaşılmazlar,
Mantık, Nurettin Topçu
Halk tarafından anlaşılmayanlar fitne ile lekenirler,
Fitne ile lekelenenler muztarip yaşarlar,
Bazı büyük adamlar muztarip yaşarlar
İçlemi bulunmayan terimlerin tarifini yapmak kabil olmaz:
📖 Sayfa 17 · Mantık, Nurettin Topçu
Varlık terimi böyledir.
İmam-ı Âzam’ı Abbâsî Halifesi Mansur çağırıyor; “Seni Küfe kadısı yaptım” diyor. İmam-ı Âzam ona, “Ben kadılık yapamam”
Mantık, Nurettin Topçu
diye cevap veriyor. Halife, “yalan söylüyorsun, yaparsın!” deyince İmam-ı Âzam, “benim sözüm doğru ise yapamam demektir; şayet
yalan söylüyorsam, yalan söyleyen bir kimse şer’an kadı olamaz; o halde yine kadılık yapamam” demiştir.
Meselâ düzensiz düşünüşte herhangi bir zamanda yağmurun yağması mümkün görülebilir.İlmî düşünüşte ise, su buharının yoğunlaşması yeterli hal aldıktan sonra yağmurun yağması zorunlu olur.Bu hal, ilmî düşünceye önceden görüş karakterini kazandırmaktadır.
📖 Sayfa 64 · Mantık, Nurettin Topçu
"Bu ırmak gürültü yapıyor,
📖 Sayfa 33 · Mantık, Nurettin Topçu
Gürültü yapan şey kımıldanır,
Kımıldayan şey donmamıştır,
Donmayan şey beni taşıyamaz,
Şu halde bu ırmak beni taşıyamaz."
Dedüksiyon: Prensipten sonuca geçmemize yarayan akıl yürütmedir. Bir başka ifade ile, prensip olarak alınan öncüllerden sonucun zorunlu olarak çıkarılmasına yarayan akıl yürütmeye denir.
Mantık, Nurettin Topçu
Bazı büyük adamlar zamanlarında halk tarafından anlaşılmazlar,
📖 Sayfa 33 · Mantık, Nurettin Topçu
Halk tarafından anlaşılmayanlar fitne ile lekelenirler,
Fitne ile lekelenenler gözden düşerler,
Gözden düşenler muzdarip yaşarlar,
Bazı büyük adamlar muzdarip yaşarlar.
İlim, kendine mahsus bir düşünüş tarzı ortaya koymuştur. İlim adamı gibi, ilmin değerine inanmış ve onu kavramış olan her insan, b düşünüşün bağlandığı esaslara uymaktadır. Bu esaslar;
Mantık, Nurettin Topçu
A. İlim düşünüşü hürdür ve tarafsızlıktan ayrılmaz.
B. İlim düşünüşü tenkitçidir.
C. İlim, hakikati araştırıcıdır.
İlim düşünüşü hürdür ve tarafsızlıktan ayrılmaz.
Mantık, Nurettin Topçu
Âlim peşin hükümlerle de araştırma yapmaz. Onun, her araştırmaya başlarken, daha önceden o konu üzerinde sahip olduğu bütün bilgileri zihninden sıyırarak bir tarafa bırakması lazımdır.
📖 Sayfa 61 · Mantık, Nurettin Topçu
Hakikat sevgisi, ilim düşünüşünün ahlaki karakteridir.
Mantık, Nurettin Topçu
Sen Ya nöbet yerinde idin veya değildin ,
Mantık, Nurettin Topçu
Nöbet yerinde idiysen düşmanı sen geçirdin,
Değil idiysen nöbeti terkettin,
Her iki halde cezaya layıksın .
“mantık, normal zekânın psikolojisidir”
Mantık, Nurettin Topçu
Hakikate ulaşmak için zihnin gelişi güzel işlemesi kafi değildir.
Mantık, Nurettin Topçu
Analiz yoluyla yapılan ispat, sonuçlardan prensiplere yükselmektir. Sentez yoluyla yapılan ispat ise, prensiplerden sonuçlara inmektir.
Mantık, Nurettin Topçu
Sıkça Sorulan Sorular
Mantık kimin eseridir?
Mantık, Nurettin Topçu tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2011'de yayımlanmıştır.
Mantık kaç sayfadır?
Mantık, 95 sayfadır (Dergah Yayınları baskısı).
Mantık'ın en ünlü sözü nedir?
“Hakikate ulaşmak için zihnin gelişi güzel işlemesi kâfi değildir.”