Mehmet Ali Büyükkara'nın Suudi Arabistan ve Vehhabilik adlı eseri, din alanında öne çıkan çalışmalardan biridir. İlk kez 2010'da yayımlanmıştır. Din okurlarının en çok işaretlediği satırlar, Suudi Arabistan ve Vehhabilik'ten burada toplandı.
Suudi Arabistan ve Vehhabilik'ten En Beğenilen Alıntılar
Ahiretteki şefaat olayını sahih dini metinlerde yer aldığı için kabul eden İbn Abdülvehhab, şefaatin sadece Allah’ın izniyle olacağı üzerinde durmuş, Hz. Peygamber de dahil olmak üzere hiç kimsenin doğrudan şefaat yetkisi olmadığını belirtmiştir. Dolayısıyla, Hz. Peygamber’in ruhundan, veya bir sahabiden, bir velî kişiden bu dünyada şefaat beklemek şirke yol açan bir davranıştır.
📖 Sayfa 25 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
İran Islam Devrimi'nin İslam alemindeki selefi akımlara üflediği ruh ile onları siyasete doğru motive ettiği inkar edilemez. Afganistan Cihadı ise kazanılan siyasi şuurun pratiğe dökülmesi için bu akımlara pratik ve lojistik imkanlar hazırlamıştır. Suudi vatandaşlarının Cihat boyunca ve sonrasında oynadikları roller önemlidir ve Usame b. Ladin gibi bir fenomenin bu süreçte ortaya çıktığı unutulmamalıdır. Bu süreç aynı zamanda İslam aleminde "cihatçı selefiyye" ile " Suudcu selefiyye" ayrımının belirginleşmesine de tanık olmuştur.
📖 Sayfa 253 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Harici düşüncesinin katı dini yorumu ve Haricilerin tutum ve davranışlarının arkasında, çöldeki sosyal hayatın, kabile taassubunun ve bedevi psikolojisinin kuvvetli etkilerini bulmak hiç de zor değildir.
📖 Sayfa 21 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Başka çaresi kalmayan İbn Abdülvehhab, 1744 yılında, bugünkü Riyad’ın bir banliyösü durumundaki Dir’iye kasabasına gelerek oranın emiri olan Muhammed b. Suud’a sığındı. İbn Abdülvehhab’ın fikirlerine sempati duyan Muhammed b. Suud, onu himayesine almakla kalmadı, da’vasını yayma hususunda ona her türlü yardımı yapacağına söz verdi.
📖 Sayfa 23 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Şii müslümanlar, mezhepleri dolayısıyla alt sınıf bir zümre olarak toplumda yer bulurlar.
📖 Sayfa 18 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Fakat Vehhabice “gavur icadı” olarak nitelen otomobilin Necd’e girişi olaylı olmuştur. Havta kasabasına giren ilk kamyon halk tarafından çarşı ortasında ateşe verilmiş, kamyon şoförü olaydan yaralı olarak kurtulmuştur.
📖 Sayfa 150 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
1967 Arap-İsrail savaşı ve savaşın Araplar aleyhine oluşan sonuçları, Faysalın İslam Paktı projesine müslüman hükümetler nezdinde İlgi ve itibar kazandırdı. Faysala kadar Suudi Arabistan devleti, Filistinliler için neredeyse hiç bir şey yapmamıştı. Özellikle Abdülaziz İbn Suud, sırf İngiltere ile karşı karşıya gelmemek için Filistin meselesinde doğrudan taraflardan biri olmaktan devamlı kaçınmıştı.
📖 Sayfa 186 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Suudi devletinin kurucusu sayılan Muhammed b. Suud’un mensup olduğu aşiret, Necd’in büyük kabilelerinden olan Aneze’nin alt kollarından birisi olarak bilinmektedir. Aneze’nin ise, Arap soyunun ilk iki boyundan birisi olan Adnan’a saf bir kan bağıyla dayandığı iddia edilmektedir.
📖 Sayfa 30 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Mescid-i Haram böylece 5 Aralık günü eylemcilerden tamamen kurtarılmış oluyordu. Suudi Arabistan ve Fransız devletleri, söz konusu İşbirliğinin gizli tutulması yönünde karar almışlardı. Çünkü, yaklaşmaları şer’an haram olan Harem bölgesine “Hıristiyan kafirlerin” konuşlandırıldığının duyulması Suudi Arabistan devletini hem kendi halkı Önünde hem de diğer müslümanlar nezdinde çok zor durumda bırakacaktı. Fakat daha sonra olay Fransız basınına yansıdı.
📖 Sayfa 223 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Bir mürşide bağlanmak da insanı şirke götürür. Tasavvuf ve tarikatler sonradan ortaya çıkmaları sebebiyle zaten bid’at müesseseleridir ve tasavvufun istidlal [yol gösterme] yolu olan mükâşefe [açığa çıkarma], ona göre tamamen güvenilmez ve uydurma bir usulü esas almaktadır.
📖 Sayfa 26 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Vehhabiliğin anavatanı Necd, Arabistan’ın tam merkezindedir
📖 Sayfa 13 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Teşkilatların 1970’li yıllardaki kitap basım faaliyetlerinin baş sıranda Seyyid Kutub, Muhammed Kutub, Mevdudi, Abdülkadir Udeh gibi İslamcı yazarlardan yapılan çeviriler yer almaktadır. Başta İngiliz-olmak üzere Batı dillerinde ve müslümanların konuştukları dillerde yapılan söz konusu baskılar, müslüman ülkelerde ve dünyanın diğer ülkelerinde yaşayan azınlık müslüman gruplar arasında ücretsiz olarak dağıtılmışlardır.
📖 Sayfa 189 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Yaşanılan coğrafya ve kültürel etkileşimler, zihniyete ve davranış biçimlerine şekil verir. Bu yargı, dine dayalı zihniyet ve pratikler söz konusu olduğunda da değişmez.
📖 Sayfa 125 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Kendilerinden olmayan veya kendileri gibi olmayan insanlar Vehhabi ulema ve İhvan açısından kafir veya en azından kınanmayı hak etmiş mücrim ve fasık kişilerdir.
📖 Sayfa 66 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
dini coşku ve fanatizm örnekleri, İslamiyet'in ilk yüzyılında ortaya çıkan Hariciyye mensuplarıyla 20. yüzyılın İhvan mensupları arasında çok yönlü benzerliklerin bulunduğunu göstermektedir.
Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Necd, Hicaz, Asir, Ahsa ve Bunlara Bağlı Topraklar’ın Krallığı olarak anılan ülkenin ismi, 1932 yılında, bu bölgelere hakim olan ailenin ismine atfen Suudi Arabistan Krallığı olarak değiştirildi.
📖 Sayfa 135 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Çöl ortamının sürekliliği, tekdüzeliği ve kuruluğu, Bedevinin fiziki ve ruhi tabiatını doğru bir şekilde yansıtır. Vücut yapısı olarak o, bir damarlar, kemikler ve sinirler bohçası gibidir. Topraklarının kıraçlığı ve verimsizliği, Bedevinin fiziki yapısında kendini gösterir. Günlük öğünü, hurma ve un karışımından veya kızarmış mısır yanında su veya sütten ibarettir. Bedevinin giysisi, aldığı gıda kadar basit ve sınırlıdır.
📖 Sayfa 16 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
ibn Abdülvehhab'ın tavizsiz da'vetine tanıklık eden bu topraklar, tarihinde yaşamadığı bir sosyal dönüşüm dönemine ülkede petrolün keşfi ile girmiş bulunmaktadır.
📖 Sayfa 156 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Tevhid, Vehhabi doktrininin ana temasını oluşturur. Yaratıcılık, kainata hakim oluş ve idarecilik, kullarına emredicilik gibi vasıfların sadece Allah'a ait olduğunu ifade eden tevhid-i rububiyet; ibadet edilecek, duada bulunulacak, kendinden korkulacak veya ümit bağlanacak tek merciin Allah olduğunu ifade eden tevhid-i uluhhiyet; ve iman ile amelin ayrılmazlığını ifade eden tevhid-i ameli tevhid itikadının vazgeçilmez üç ayrı dayanağıdır.
📖 Sayfa 25 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
.jpeg)
1924`de boşalan hilafet makamı, hiçbir zaman Vehhabi imamın ilgi odağı olmadı. Bu makam için dünya müslümanlarının genel kabulünü alamayacağı öngörüsü, hilafet makamı için onay veren esas gücün İngiltere olduğunu idrak etmesi veya Wahba'nın tespit ettiği gibi, parçalanmış bir islam alemi üzerindeki bir halifenin fonksiyoner olamayacağı gerçeği, İbn Suud'u böyle bir siyasi tutumu almaya itmiş
📖 Sayfa 139 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
olabilir. Şerif Hüseyin sonrasındaki dönemde hilafetin yeniden inşası
adına değişik İslami çevrelerce yapılan uluslararası çağrılara Ibn Suud'un sürekli suskun kalışı bu politikanın bir sonucudur.
Devlet yöneticiliğini, Hz. Peygamber'den tevarüs eden kutsal bir vazife olarak değil, dinin selameti ve ümmetin salahı için yerine getirilmesi vacip dünyevi bir görev olarak telakki eden Ibn Teymiyye, hilafet veya imamet meselelerini teorisinde neredeyse tümüyle ihmal etmiş hatta hilafetin nazari temellerini eleştirmiştir.
📖 Sayfa 141 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Humeyni’nin Vehhabiliğe yönelttiği eleştiriler, dini ilimler kariye rinin ilk yıllarına kadar eskiye gitmektedir. Örneğin 1940’larda kaleme aldığı bir kitabında İslamiyet’in Vehhabi yorumunu “yalanlarla dokunmuş bir mendil” olarak nitelemekteydi.
📖 Sayfa 240 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Hz. Ali döneminde ortaya çıkan Haricilik fitnesi, yine Necdî kabileler içinde vücut bulan bir dini hareketin sonucudur. Bilindiği gibi ilk Harici cemaatları, çoğunlukla Temim, Bekr, Hanife ve Şeyban kabilelerine mensup bedevilerden oluşuyordu. Bu nedenle, Harici düşüncesinin katı dini yorumu ve Haricilerin tutum ve davranışlarının arkasında, çöldeki sosyal hayatın, kabile taassubunun ve bedevi psikolojisinin kuvvetli etkilerini bulmak hiç de zor değildir.
📖 Sayfa 21 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Faysal’ın din-siyaset ilişkisi bağlamındaki görüşleri, 20. yüzyılın son yarısına ait İslamcı söylemin genel karakterini ana hatlarıyla yansıtmaktadır. Faysal, İslam ümmetinin geri kalışının suçunu müslümanlarda aramaktadır. Onlar, Allah’ın kendilerinden beklediği şekilde hareket etmemişler, O’nun yolundan sapmışlardır. Bugün İslam, -Hz. Peygamber’in sözünün doğruluğunu da kanıtlamasına- doğduğu günlerde olduğu gibi garip/yalnız durumdadır. İslamiyeti garip bırakanlar yine müslümanlardır.
📖 Sayfa 183 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
ekonomi, işletme gibi alanlardaki ve teknik bilimlerdeki eğitim fırsatları, modern Suudi Arabistan'da kişilere daha fazla gelir vadettiğinden, dini eğitimin popülerliği tedrici olarak azalmış, böylece ulemanın toplumdaki statüsü düşmeye başlamıştır.
📖 Sayfa 17 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Suudili müslümanlar ile diğer müslümanlar arasında her zaman geniş bir manevi mesafe olagelmiştir. Bu durum, İhvan-ı Müslimin veya Cemaat-i islami gibi etkili uluslararası uzantıları olan modern sivil İslamcı hareketlerin metot ve düşüncelerinin Suudi Arabistan'da fazla karşılık bulamnasının nedenlerinden bir tanesidir.
📖 Sayfa 196 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Tam umutlar tükenmek üzereyken, 1938 Mart ayında ıssız ve çorak bir tepe olan Cebel-i Dahran’da ilk petrol fışkırdı. Müjdeli haberi alan Suudi ailesi ve devlet yetkilileri iflasın eşiğine gelmiş olan hükümetlerinin şimdilik iflastan kurtulduğunu düşünerek sevindiler. Çıkan petrolü Amerikalılara satarak hiç olmazın borçlarından kurtulmuş olacaklardı. Petrolün ileride ülkelerine getireceği muazzam servetin büyüklüğünden ise henüz habersizdiler.
📖 Sayfa 157 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Davet çalışmalarını tüm Necd’i kapsayacak boyuta ulaştıran Muhammed b. Suud-Muhammed b. Abdülvehhab ittifakı, fikirlerini ve siyasi otoritelerini kabul etmeyen kabilelere karşı cihat ismi verilen askeri harekatlara başladı. Bu kampanya yoluyla tüm Necd ile, Asir ve Yemen’in bir bölümünde yerleşik kabileler yaklaşık onbeş yıl zarfında itaat altına alındı.
📖 Sayfa 23 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
"Pasif bir tahammül, Bedevinin, kendisini içinde bulduğu durumu değiştirecek her teşebbüse tercih edeceği bir tutumdur. "
📖 Sayfa 16 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
| Hitti
Vehhabilik isminin bugün Vehhabi olmayanlarca yaygın olarak Hanbelilik yerine ve bütün şekilleriyle selefi akımlara atfen kullanıldığı söylenebilir.
📖 Sayfa 26 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Bu duygularla yüklü olan İbn Suud, bir başka toplantıda da Hıris-tiyanlarla ilgili bazı Kur’an ayetlerini okumuş, sonra da Philby’e dönerek kendisini kuzeni saydığını, zira Hıristiyanların İshak Peygamber, Arapların da İshak’ın kardeşi İsmail Peygamber evladından olduklarını, Türklerin ise Tatar kökenli evlâd-ı İblis'den olduklarını açık yüreklilikle ifade etmişti
📖 Sayfa 48 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
İbn Suud, bir başka münasebetle şunları söylemektedir:
📖 Sayfa 48 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
“Eğer siz İngilizler, kızlarınızı karım olsunlar diye bana önerseniz kabul ederdim....Fakat Mekke Şerifi’nin veya Mekkelilerden ve diğer müslümanlardan müşrik saydıklarımızın kızlarını alamam. Hıristiyanların kestiği hayvanların etlerini sorgusuz sualsiz yerim. Allah ile beraber başkalarını ibadetlerinde ortak koşan müşrikler ise bizim nefret edip iğrenç saydığımız kimselerdir”
Suudiler, 1907-1912 arasında Necd ve Ahsa’daki bedevi kabilelerin tümünü itaat altına aldılar. Bu kabilelerin çoğu, aralıklarla da olsa bölgeyi iki yüz yıldır yöneten Suudi ailesine barışçı yollarla itaat ettiler. İsyankar kabileler ise bedevi usulü cereyan eden kanlı çarpışmalar sonucu itaat altına alındılar.
📖 Sayfa 44 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
1932’de İbn Suud, Osmanlı kanunları dahil, Hicaz’da yürürlükte olan hukuk nizamının artık tüm ülkede geçerli olduğunu belirten radikal bir karara imza atarak söz konusu farklı nizamları tek bir nizam altına toplamış oluyordu
📖 Sayfa 163 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Önlerine çıkan kadın, erkek, yaşlı, çocuk, kim olursa olsun genellikle sağ kurtulamazdı. Esir alma adetleri yoktu. İbn Suud’un bu konudaki uyarıları da pek dikkate alınmaz, yapılan saldırılar hem İhvan’dan hem de karşı taraftan çok sayıda can kaybıyla neticelenirdi. İleriki yıllarda İhvan ile İbn Suud’un arasını bozacak problemlerden birisini bu konu oluşturacaktır.
📖 Sayfa 78 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
İhvan’ı çok tehlikeli ve vurucu bir askeri güç yapan en önemli faktör, mensuplarının coşkulu dini duygularıydı. Savaşta ölmeleri durumunda şehit olarak cennete gideceklerine güçlü bir şekilde inanan İhvan mensupları, ölüm ve yaralanma riskini dikkate almadan, sırf elde edecekleri büyük mükafatın motivasyonuyla korkusuzca kendilerini her türlü tehlikeye atabiliyorlardı.
📖 Sayfa 77 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Nitekim 1914 Mayıs ayında Osmanlı ile İbn Suud arasında imzalanan antlaşma gereğince Abdülaziz’e, Bâb-ı Âlî’ye bağlı kalmak ve ortak düşmanlara karşı ittifak yapmak şartıyla Necd Valiliği ve “paşa” ünvanı verildi
📖 Sayfa 45 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Çöl ikliminin en belirgin şekilde yaşandığı Necd’de yazın ortalama sıcaklık 45 derecedir. Fakat termometrenin 55 dereceyi göstermesi sıklıkla rastlanan bir durumdur. Kış mevsiminde sıcaklık 30 derecenin altına nadiren iner. Fakat kışın havanın nemsiz olması ve sert esen soğuk rüzgarlar, özellikle geceleri havayı hissedilir derecede soğuk hale getirir
📖 Sayfa 14 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Mezarı ziyaret edilen şahsı, ziyaret sırasında edilen dualarda şefaatçi ve aracı kılma tehlikesi her zaman yüksek olduğundan, İbn Abdülvehhab, kabir başında dua etmek, kabir yanında namaz kılmak, kabre bir takım eşyalar bırakmak şeklindeki pratikleri yine şirk davranışları olarak kabul etmektedir.
📖 Sayfa 26 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
İbadette riya, adak kurbanı, nazarlık, muska, resim yapmak gibi çeşitli konular uluhhiyet tevhidi açısından açıklanarak şirk ile olan irtibatları İbn Abdülvehhab tarafından ortaya konulmaya çalışılmıştır. Meşhur Kitâbü’t-Tevhîd’deki altmış yedi bölümün tümü uluhhiyet tevhidini ve bu tevhide zarar veren uygulamaları açıklamaktadır
📖 Sayfa 26 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Sabır ve sebat, hemen her şeyin helak olacağı bir ortamda bedevinin hayatta kalmasını sağlayan en yüksek manevi değerlerdir.
📖 Sayfa 33 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Bu dönemin Necd dışında gelişen ilk önemli hadisesi , Vehhabi kuvvetlerinin 13 Mayıs 1802 de Kerbela'ya düzenledikleri baskındır. Gadir-i Hum kutlama törenlerine rast getirilen bu baskında iki binden fazla Şii'nin öldürüldüğü bildirilmektedir . Abdülazizin oğlu Suud liderliğindeki Vehhabiler , Hz. Hüseyin'in türbesi içindeki altın ve gümüş süsleme ve eşyaları alarak Dir'iye'ye geri döndüler. Bu baskının peşinden Vehhabiler Suriye'ye yöneldiler. Şam kısa süre de olsa bir dönem Vehhabi işgali altında kaldı.
Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Muhammed b. Abdülvehhâbın Suudiler ile olan ittifakı, babasının yerine geçen Abdülaziz b. Muhammedin döneminde de devam etti . Cihat ismi verilen askeri operasyonlarda ele geçirilen ganimetlerin beşte birini kendine ayırması , geri kalanını ise muharipler arasında paylaştırması , Abdülaziz'in faaliyetlerini çekici hale getirdi .
📖 Sayfa 48 · Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara
Sıkça Sorulan Sorular
Suudi Arabistan ve Vehhabilik kimin eseridir?
Suudi Arabistan ve Vehhabilik, Mehmet Ali Büyükkara tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2010'da yayımlanmıştır.
Suudi Arabistan ve Vehhabilik kaç sayfadır?
Suudi Arabistan ve Vehhabilik, 300 sayfadır (Rağbet Yayınları baskısı).
Suudi Arabistan ve Vehhabilik'in en ünlü sözü nedir?
“Ahiretteki şefaat olayını sahih dini metinlerde yer aldığı için kabul eden İbn Abdülvehhab, şefaatin sadece Allah’ın izniyle olacağı üzerinde durmuş, Hz. Peygamber de dahil olmak üzere hiç kimsenin doğrudan şefaat yetkisi olmadığını belirtmiştir. Dolayısıyla, Hz. Peygamber’in ruhundan, veya bir sahabiden, bir velî kişiden bu dünyada şefaat beklemek şirke yol açan bir davranıştır.”