Muhyiddin İbn Arabi'nin Mekarimu'l-Ahlak adlı kitabı, tasavvuf konusunda dikkat çekici bir bakış sunar. İlk kez 2010'da yayımlanmıştır. Eserden akılda kalan bölümleri, beğeni sırasına göre aşağıya derledik.
Mekarimu'l-Ahlak'tan En Beğenilen Alıntılar
Riyazet, ahlakın temizlenmesidir.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Mizahta ölçüsüz davranan, çirkin şakalarla mizah yapan kimsenin ağırlığı, heybeti, vakarı kalmaz.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
İnsan çirkin şeylerden ancak akıl ve temyiz gücüyle korunabilir.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
"Allah ahlakıyla ahlâklanın ve O'nun sıfatlarıyla sıfatlanın."
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Halk nezdinde insanların en değerlisi: İsmi iyilikle bilinen ama şahsı tanınmayan kimsedir.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Kişinin kendini beğenmişlikten ve kibirden uzak durması da tevazudur.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Tevazu, ancak büyük insanlarda, liderlerde, fazilet ve ilim ehlinde güzel ve yerindedir.
Düşük düzeyli kimseler, mütevazı olamazlar. Zira, konumları zaten düşüktür, ondan daha da düşemezler.
Sevginin en güzeli birbirine ısınan kişiler arasında erdemli münasebetlerin gelişmesine sebep olanıdır. Sevginin en sağlamı, en kalıcısı budur.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
"Ahlaki arınmanın, nefis tezkiyesinin ihmal edildiği bir çağda yaşıyoruz. "
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
...
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
"Akıl sahibi olan mümin için güzel ahlâktan daha güzel bir şey yoktur..."
...
İnsan gerçekte akıl nefsinden ibarettir.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
O bütün insanlarda değişmeyen tek cevherdir.
Bütün insanlar gerçekte birdirler, sadece şahısları farklıdır.
İnsan için uygun olanı; kendi ahlakını denetlemesi, araştırmasıdır. Kusurlarını, ayıplarını düşünmesi, onları ıslah etmeye, düzeltmeye çalışmasıdır. Olumsuzlukları kendinden uzaklaştırıp övülen üstün, güzel ahlakı aramasıdır. Kendini güzel ahlakı edinmeye, güzel ahlakı alışkanlık haline getirmeye, onunla ahlaklanmaya çalışmasıdır.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Çünkü..
İnsanlar arasındaki üstünlük unsuru gerçekte faziletlerdir.
Yoksa cahillerin sandığı gibi, insanlar hal eri, malları, birikimlerinin, değerli eşyalarının çokluğu itibariyle birbirlerinden üstün olmazlar, OLAMAZLAR.
İnsan, hiçbir zaman eksikliklerden hali olamaz.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
İnsanın kemal derecesinin sonuna vardığı çok az görülmüştür.
...Nefsin gelebileceği en şerefli düzey; eşyanın hakikatini idrak etmesi, varlıkların mahiyetlerini gözlemleyecek kapasiteye ulaşmasıdır.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Vefakarlığıyla bilinen kimsenin sözü kabul edilir, makamı yüksek olur.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Rahipler, şeyhler, ilim ehli, özellikle hatipler, vaizler, din reisleri için süslenmek, tasannu yapmak çirkindir.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Bu gibi insanların kıldan üretilmiş, kaba elbiseler giymeleri, yaya ve yalın ayak yürümeleri Kiliselerinden ve Havralarından ayrılmamaları, nimetlerden hoşnut olmamaları gerekir.
...Öfkeli insan hayvanlar ve yırtıcı canavarlar konumundadır. O tıpkı onlar gibi yaptıklarını bilerek ya da görerek yapmaz.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Varayım ben senden yana
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Göster beni bensiz bana
Mest oluben kalam tana
Kurtar bizi nefs elinden
Adem Dede
Bir iş üzerinde iyice düşünmeden onu yapmaya kalkmamalıdır.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Düşünceyi ve üzerinde tefekkür edilmiş görüşü alışkanlığı, adeti haline getirmelidir.
...
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Bil ki!... Sair canlılar içinde sadece insan fikir ve temyiz (ayırt etme) gücüne sahiptir.
...
İnsanlarla ilişki kuracaksan,
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Ahlâkı güzel olan kimseyle ilişki kur
Çünkü böyle bir kimse ancak hayra çağırır.
"Utanma, imandan bir daldır. İman ehli cennettedir. Kötü söz, cefa veren şeyler-dendir. Cefâ veren kimse ise ateştedir."
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Ne yazık ki... Doğuştan güzel ahlak karakterine sahip olanların sayısı çok azdır.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
"İbadetin en kolayını ve vücuda en hafif gelenini size haber vereyim mi.. Sükût ve güzel huydur."
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
"Güzel huylar, cennet işlerindendir."
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
"Tasavvuf yâr olup bâr olmamaktır."
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
"Tasavvuf hakikate ermektir."
"Tasavvuf Hak yolunda ölmektir."
Allah'ım!. Kalplerimizi takva üzerinde birleştir. Bizi, senin sevdiğin ve razı olduğun şeyleri daima işlemeye muvaffak eyle.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Bu nefis, erdemlerini ilim ve adap yoluyla edinir. Bu sayede kişi alçaklıklardan, çirkin hayasızlıklardan uzak durur.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Çünkü.., insan gazap nefsinin emrine girdiğinde çok öfkelenir, dehşeti zuhur eder.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
«İnsanların Nebilerden öğrenegeldikleri sözlerden biri de: "Utanmadıktan sonra dilediğini yap" sözüdür.»
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
- Bir insan üstün ahlakın güzel unsurlarına, riyazetle, egzersizle, çalışmayla da sahip olabilir.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Bir çoğu da alışkanlığı üzere devam eder, hayat tarzına bağlı kalır.
Allah'ım!. Ahlakımızı güzel eyle. Bizlere hayrı işittir ve hayra muttali kıl. Bizi afiyetle rızıklandır ve afiyetimizi devamlı eyle.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Mal kazanmaya da gerekli olduğu kadar önem vermelidir. Çünkü insanın malının olmaması, muhtaç olduğu şey hususunda kendisinden erdemce aşağı olanların önünde eğilmesine neden olur.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
"Güzel huy, dinin kabıdır."
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
En yüce hedefe ulaşmaya karar vermiş kimseler, kendi hayat tarzlarını güzel örnekle karşılaştırarak gözden geçirip düzeltsinler.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Bu, zatım için razı olduğum dindir. Bu dine ancak cömertlik ve güzel ahlak yaraşır. Siz de bu dine sahip olduğunuz sürece, cömertlik ve güzel ahlakla onu yüceltin.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Tenezzül etmeme, insanın kendini adi şeylerden uzak tutmasıdır.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Tamlığa "kemale" eren insan; hiçbir fazileti kaçırmayan ve hiçbir rezilliğe ilgi duymayan kimsedir.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Ahlakın adamına göre farklılık göstermesinin nedeni, nefistir..
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Tasavvuf sekiz şey üzerine kurulmuştur:
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Cömertlik:
İbrahim (a.s.)ın haliydi.
Rıza:
İshak (a.s.)ın haliydi.
Sabır:
Eyyub (a.s.)ın haliydi.
İşaret:
Zekeriya (a.s.)ın haliydi.
Gurbet:
Yahya (a.s.)ın haliydi.
Saf (yün elbise): Musa (a.s.)ın haliydi.
Seyahat:
İsâ (a.s.)ın haliydi.
Fakr hali:
Server-i Kâinat Resulullah (s.a.v.)
Efendimizin iftihar ettiği halidir.
Mal, ancak başka bir şey için istenir, kendisi için bizzat istenmez. Çünkü.. Malın kendisinin hiçbir faydası yoktur. Mal ile elde edilen şeylerin yararı vardır. Buna göre.. Mal, çeşitli amaçlara ulaşmak için kullanılan bir araçtır. İşte bu sebebten mal biriktirmenin ve depolamanın faydalı olduğu sanılmasın.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
• Şehvani nefis, hem insanda hem de hayvanda
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
vardır.. "
ŞEHVANİ NEFSİN HAKİMİYETİ
ALTINDA OLAN KİMSENİN DURUMU:
• Bu özelliğe sahip olan kimsenin utanması az,
yalan söylemesi çok olur.."
• Günahkarları sever, fuhuş ve hayasızlıktan
hoşlanır.. "
"Rabbinin yoluna hikmetle, güzel öğütle dâ'vet
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
et ve onlarla en güzel olan neyse o yolla
mücadele et."
𓄼(Nahl, 125)𓄼
Ebu Hureyre (r.a.) den Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurduğu rivayet edilmiştir: Resulul ah (s.a.v.) Efendimize insanları en fazla cennete sokacak şeyden sorulmuştu.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
ResuluEkrem (s.a.v.) Efendimiz de:
"Al ah'dan sakınmak ve güzel huydur." cevabını verdi.
"Hatırdan çıkarılmamalıdır ki çocuk, topluma liderlik edenleri, yüksek mertebelerde olanları algılamaya başladığında onların mertebelerine
📖 Sayfa 54 · Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
gıpta ile bakacağı için onlara benzemeye,
onların ahlakıyla ahlaklanmaya kısaca onları örnek almaya başlar."
"Fazilette bir insanın bir başkasından üstün olması; ancak erdemlerinin daha fazla olmasıyla mümkündür."
📖 Sayfa 98 · Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
"Riyazet* ahlakın temizlenmesidir."
📖 Sayfa 5 · Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
*Nefsin isteklerini dizginlemek amacıyla kişinin kendisine çeşitli şeyleri yasak etmesini veya onlardan kaçınmasını ifade eder.
Evet!..
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Kötü ahlak, insanın doğasında vardır.
İnsanların bir kısmı bu kötü ahlakı sergiler, ona uyarak hareket eder; işte bunlar kötü insanlardır.
Buna karşılık bazı insanlar da düşünmenin önemini kavrar, temyiz gücünün etkisiyle bu huyların kötülüğünü ayırt eder, onlardan yüz çevirir. Onlardan tamamen uzaklaş
mak için çaba sarf eder. Kuşkusuz bu da; kerem sahibi bir soydan, onurlu bir nefisten kaynaklanır.'
Vefa: İnsanın kendinden adadığı şeyi gerçekleştirme, diliyle söyleyip kendini bağladı-
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
ğı sözü yerine getirme hususunda sabır göstermesi, kendisini yoksul düşürme pahasına da olsa adadığını vermesi demektir.
İnsanı hayvandan ayıran şey düşünce ve temyiz yeteneğidir.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Bu nefsin rezillikleri ise, pislik, hile, aldatma, dalkavukluk, ayak oyunları, kıskançlık, kötülük ve riyakarlıktır. Bu nefis bütün insanlarda vardır. Ancak bazı insanlarda bu nefsin erdemleri baskındır; bununla güzelliği fark eder ve kullanırlar.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Bazılarında ise rezillikleri baskındır; bunları da alışkanlık haline getirerek sürdürürler.
Kimi insanlarda ise bu nefsin bazı erdemleri ile birlikte bazı rezillikleri de bulunabilir.
«Evvelü mâ yüdau fi'l mizân hüsnü'l-huluk»
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
"Kıyamet gününde evvela mizana konacak şey
güzel huydur."
NEFS-İ NATIKA
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
"KONUŞAN NEFS: AKIL"
İnsan bu yeteneğiyle diğer iki nefsini yani şehvani ve gazap nefislerini terbiye eder, arındırır, onları sınırlandırır, kontrol altına alır.
İnsan için uygun olanı; kendi ahlakını denetlemesi, araştırmasıdır. Kusurlarını, ayıplarını düşünmesi, onları ıslah etmeye, düzeltmeye çalışmasıdır. Olumsuzlukları kendinden uzaklaştırıp övülen üstün, güzel ahlakı aramasıdır. Kendini güzel ahlakı edinmeye, güzel ahlakı alışkanlık haline getirmeye, onunla ahlaklanmaya çalışmasıdır.
📖 Sayfa 34 · Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Çünkü..
İnsanlar arasındaki üstünlük unsuru gerçekte faziletlerdir.
Yoksa cahillerin sandığı gibi, insanlar halleri, malları, birikimlerinin, değerli eşyalarının çokluğu itibariyle birbirlerinden üstün olmazlar, OLAMAZLAR.
Ahlakın özü.. Şehvani ve gazap gücünün boyun eğdirilmesidir. Nefs-i natıkanın alışkanlıklarının ayrıştırılarak bunlardan övgüye değer olanlarla amel edilmesidir.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Katı kalplilik: Bu karakter kin ve cesaretin karışımından ibarettir.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Katı kalplilik, başkalarının acı duymasına, eziyet görmesine aldırmamak, acımamak-tır.
Kişinin kendini beğenmişlikten ve kibirden uzak durması tevazudur.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Sırları İfşa etmek: Bu çirkin davranış boşboğazlığın ve hainliğin birleşiminden ibarettir. Dilini tutamayan bir insan vakur olmaz. Göğsü de içine konulan şeyi tutamaz.
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Sır bir emanettir.
Sırrı ifşa etmek sahibinin emanetini eksiltmek demektir. Dolayısıyla sırrı ifşa eden kimse haindir.
GAZAP NEFSİ
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Gazap nefsi de hem insanda hem de hayvanda bulunur.
Öfke, cesaret/cüret ve galip gelme isteği bu nefisten kaynaklanır.
Bu nefis, şehvani nefisten daha güçlüdür.
Kişiye hakim olduğunda ve kişiyi boyunduruğu altına aldığında şehvani nefisten daha zararlı ve daha yıkıcı olur.
• Yâ Rabbi izzetin hakkı için
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Kurtar bizi nefs elinden.. "
"Sevap bakımından hiçbir yutkunma, Allahın rızasını kazanmak için bir kulun öfkesini yutmasından daha büyük değildir."
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi
Sıkça Sorulan Sorular
Mekarimu'l-Ahlak kimin eseridir?
Mekarimu'l-Ahlak, Muhyiddin İbn Arabi tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2010'da yayımlanmıştır.
Mekarimu'l-Ahlak kaç sayfadır?
Mekarimu'l-Ahlak, 161 sayfadır (Kitsan Yayınevi baskısı).
Mekarimu'l-Ahlak'ın en ünlü sözü nedir?
“Riyazet, ahlakın temizlenmesidir.”