John Fiske'nin 2006'da yayımlanan Mitler ve Mitleri Yapanlar adlı eseri, İnsan ve Toplum türünün önemli örneklerindendir. Şebnem Duran çevirisiyle İlya Yayınları tarafından Türkçeye kazandırılmıştır. Antropoloji dünyasından Mitler ve Mitleri Yapanlar'dan seçilen bu sözler, okur beğenisiyle sıralandı.
Mitler ve Mitleri Yapanlar'dan En Beğenilen Alıntılar
Avusturya'nın Tirol köyünde yaşayanlar arasında ölen iyi bir insanın ruhunun, ağzından küçük bir bulut gibi çıktığı inancı hala yaygındır.
Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Beden ruhu içinde gizleyen bir elbiseden başka bir şey değildir.
📖 Sayfa 111 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Benzer kökene sahip inançlardan biri de evde ayna kırıldığında aileden birinin öleceği inancıdır, muhtemelen bu inancın sebebi aynanın insan suretini yansıtıyor olmasıdır.
Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Bir tavuk için güneş tutulması gecenin olmasıyla aynı şeydir, her ikisinde de soluğu horozun yanında alır. O halde, ilkel düşünürler niye kara bulutlar yüzünden kararan bir gökyüzü ile dünyanın dönmesi sebebi ile kararan bir gökyüzü arasında ayrım yapmış olsunlar?
📖 Sayfa 127 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Finlilerin mitolojisinde yağmur bulutu parlak, bakır eli olan kara bir adamdır.
Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Avrupa'nın pek çok bölgesinde, bir insan ölürken pencerenin açılması adettir. Böylece ruh mistik gruba katılmak için engelle karşılaşmayacaktır.
Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Kırk Haramiler'in öyküsünde, susamın sadece adı hırsızların mağarasının gizli kapısını açıp kapatan sihir olarak işlev görür.
Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
...mitoloji araştırmacısı şu sonuca varır; bu eski hikayelerin büyük çoğunluğu doğa diye bir şeyin var olduğu keşfedilmediği için doğa üstünün de bilinmediği bir dönemde bir bütünün özüydü. Antikçağların dini mitlerinin ve eski ve modern zamanların ateş başında anlatılan efsanelerin kökleri ilkel insanlığın zihinsel alışkanlıklarında yatar. Bu efsane ve hikâyeler, insanların doğdukları dünyadaki gözle görülebilir olgularla ilgili sözlerinin var olan en eski kayıtlarıdır.
📖 Sayfa 29 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Bir kase dolusu kan fırının yanında duruyordu ve ocakta da but parçaları pişiyordu.
Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Her ne kadar ilkel insan hakkında en ufak bir bilgi bulabilmek için yeryüzünün her kuytu köşesini iyice araştırsak da, araştırdığımız şeyin insan tarihi değil de zoolojisi olduğunun bilincindeyizdir. Neandertal insanı bir numunedir, bir karakter değildir.
📖 Sayfa 179 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Sanırım şu sonuca varabiliriz; tıpkı kelimeler gibi, hikâyeler de birbirileri ile bağlantılıdırlar, ortak bir efsaneden türer ya da aynı tarih öncesi düşünceden doğar.
Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
‘…Dilin oynamayı sevdiği sayısız oyunlara aşina olmayan bir okuyucu, ”devil” sözcüğünün çingene dilinde “Tanrı” anlamına geldiğini duyunca şaşıracaktır. Bunun sebebi çingenelerin şeytana tapmaları değil,Sanskritçe’den türeyen dillerinin Ingilizce’de anlamı değişmiş bir sözcüğe sahip olmasıdır. Germen dillerindeki kelimelerin,yani “teufel,diuval,djofull,djevful” kelimelerinin hepsinin kökü eski bir İran dili olan Zend dilindeki “dev” kelimesine dayanır.’
📖 Sayfa 115 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
İnsanoğlu yeryüzünde ne kadar uzun zaman yaşamış olursa olsun, bir tarihçiye göre ancak bir yazın oluşturabildiği zaman tam olarak insan olmuştur.
📖 Sayfa 179 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Ne zaman bir yerlerde bir mucizenin gerçekleştiğini duysak , bunun aslında hiçbir yerde olmadığını hissedebiliriz.
📖 Sayfa 19 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Öldürülen hayvandan özür dileme eylemi dünyanın bazı yerlerinde bitkileri de içine alacak şekilde genişletilmiştir. Burma'da yaşayan bir Talein kesmek üzere olduğu ağaçtan özür dilediğinde bunu o ağacın bir ruhu ya da hayaleti olduğuna ve öteki dünyada bu ruhun ya da hayaletin kızdırılmaması gerektiğine inandığı için yapar. Ve ruh göçü öğretisi, insan ruhunun gelecekte geçebileceği varlıklar arasında hayvanları olduğu kadar bitkileri de dahil eder.
📖 Sayfa 230 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Lord Bacon gibi modern yazarların Antikçağlardaki mitleri açıklarken kullandıkları mistik alegori, esasında mitlerin bir parçası değil, ilkel mit yapıcılarını yönlendiren mantığa benzeyen bir mantık biçiminin sonradan mitlerde yakıştırdığı bir özelliktir. Kültürün ileriki aşamasında sembolik bir açıklama ile açıklandığı zamanlar dışında anlamsız görünen mitler, gelenekler ve inançlar onları doğuran daha alt seviyedeki bir kültüre hiç de anlamsız gelmiyordu.
📖 Sayfa 213 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
North American Review isimli derginin 1869 Ekim sayısında, sayfa 354'de Tanrı anlamına gelen "God" kelimesinin, pagan atalarımızın en yüce tanrısı olan Odin'in orijinal hali olan Guodan'dan türediğine dair bulduğum kanıtları sıraladım. Aynı durum Fransızca "dieu" kelimesi için de geçerlidir. Bu kelime de pagan Romalıların tanrısı Deus'dan türemiştir.
Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Eski hintlerin yağmur bulutlarını memeleri sütle dolu inekler olarak görmeleri, cennetten gelen rüzgarların bu inekleri sağıp yağmur yağdırdıklarını düşünmeleri de bizim anlayamayacağımız bir şey, fakat hinduların kutsal kabul ettikleri Veda metinleri böyle bir inanışın olduğuna dair güçlü kanıtlar içermekte.
Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Uygar ülkelerde kimi zaman zihinsel güçleri en ilkel insanın seviyesinde olan insanlar dünyaya gelebilmektedir ve bu insanları biz 'deli' diye adlandırıyoruz.
📖 Sayfa 96 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Mit doğal bir olgunun uygar olmayan bir
📖 Sayfa 34 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
zeka tarafından açıklanmasıdır. Bir alegori ya da özel bilgi gerektiren bir sembol değildir, zira mitlerde o dönemdeki ilkel bilimin
kalıntılarını arama çabası boşunadır. Mitler sadece birer açıklamadır.
Mit doğal bir olgunun uygar olmayan bir zeka tarafından açıklanmasıdır.
📖 Sayfa 34 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Uygarlık adını verdiğimiz yetişme şekli yüzyıllar boyunca bizi hayvanlardan ayıran sosyal duygularımızı güçlendirmiş, ilkel hayvani duygularımızın yok olmasına neden olmuş ve bunların ortaya çıkmaması için yasal uygulamalar da dahil her türlü yola başvurmuştur.
📖 Sayfa 95 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Herhangi bir mitolojinin ortaya çıkma sebebinin "hastalık" ya da dilde metaforların anormal ya da abartılı şekilde kullanılması olup olmayacağından şüphelenmek için nedenler vardır ve hemen şöyle bir eleştiri yapılabilir; mit yapanlarda, ifade biçimi düşünceyi ortaya çıkarmamıştır, düşünce ifadeyi şekillendirmiştir. İlkel Aryanlar dillerinde bol miktarda metafor olduğu için mitleri yapmadılar, bu dili konuşan insanlar mitleri yaptıkları için dillerinde çok sayıda metafor vardı.
📖 Sayfa 211 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Sevilen hayaller sonsuza kadar var olabilirler, fakat tarihi olaylar, özellikle de önemli ve dramatik olanlar kendilerini çok nadir tekrar eder.
📖 Sayfa 20 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Eski Yunanlı, düşündüğü kavramın kaynağını bunutur unutmaz, Oidipus 'un aslan başlı sfenski öldürmesiden bahsediyordu, ya da bir müslüman çocuklarına şeytanın nasıl altın mermi yağmuruna tutulduğunu anlatıyordu, böylece her ikisi de mitolojiden bahsetmiş oluyorlardı.
Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Mit doğal bir olgunun uygar olmayan bir zekâ tarafından açıklamasıdır.
Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Alman köylüsünün evdeki kapılan çarpmanın yanlış olduğunu, o arada bir ruhu araya sıkıştırabileceğinizi söylediğini duyabilirsiniz.
Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
İlkel zekânın yaşadığı süreçleri uygun bir şekilde açıkladığımızda mitolojinin başlangıcı ile ilgili bir sonuca ulaşmamız mümkün olabilir.
📖 Sayfa 215 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
İlk önce şunu söyleyelim; barbar ya da işlenmemiş zekâ, her türlü sonuca analojiden cüretkâr çıkarımlar yaparak ulaşıyordu. İnsan düşüncesinin en yükseği olduğu gibi, en alçağı da ideal ilişkilendirme yasaları yardımıyla işler.
Hem çocuklar hem de ilkel insanlar geleceğin geçmişe benzeyeceğine inanırlar, bu konuyu şüpheli hale getiren şey felsefedir.
📖 Sayfa 141 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Her ne kadar bu fikir şu anda komik gelse de, tüm meclis üyelerimizin tatillerini Yunan tanrıları hakkında ya da Homeros'un şiirlerini açıklayan kitaplar yazarak geçirecekleri günlerin gelmesini umuyorum.
Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
"Gök gürültülü bir sağanağın başlangıcını, gelişmesini ve sona ermesini onunla beraber elde edilen bilgileri bize tanıdık gelen buharlaşma ve yoğunlaşma gibi diğer olgularla beraber sınıflandırıp açıklıyoruz. Fakat ilkel insan aynı olayı kendi çok iyi bildiği insan iradesi ile beraber sınıflandırıp
Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
açıklıyor, büyük, siyah bir ejderhanın kutsal bir okçunun hedefini asla şaşırmayan okları ile parçalanması şeklinde bir kuram oluşturuyordu."
Bir hikayenin kaynağı, en az bir kelimenin kökeni kadar karmaşık olabilir…
📖 Sayfa 123 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Eski Hintlilerin yağmur bulutlarını memeleri sütle dolu olan inekler olarak görürlerdi.
Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
"Devil" sözcüğünün çingene dilinde "Tanrı" anlamına geldiğini duyunca şaşılacaktır.
Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
‘…Tanrı anlamına gelen “God” kelimesinin,pagan atalarımızın en yüce tanrısı olan Odin’in orijinal hali Goudan’dan türediğine dair bulduğum kanıtları…’
📖 Sayfa 114 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Takımyıldızlardan biri olan Büyük Ayı da ismini bu şekilde almıştır. Yunanca' da "arktos" kelimesi başlangıçta "parlak nesne" anlamına geliyordu ve neden olduğunu açıklamak kolay olmasa
📖 Sayfa 85 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
da bu sözcük ayı için ve Aryanların bulunduğu yerde en çok dikkat çeken yıldız için kullanılırdı. Yunanlılar niye bu yıldızlara "arktoi" dendiğini unutunca, onları gökte yaşayan büyük bir ayı olarak simgeleştirdiler.
Kısa ömürlüdür ve kaderi kötü yazılmıştır.İyilikler yapmak için dünyaya gelmiş,fakat nankörlükle ödüllendirilmiştir.
Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Eğer bir mit, bilimsel olmayan bir düşünce biçimi ise, fiziksel olgulara olduğu kadar psikolojik olgulara da uygulanmış olması da yüksek bir olasılıktır. Modem bilim adamının alnını kaşıyıp "engellenmiş gelişme" dediği yerde, ürkmüş ilkel insan istavroz çıkarıp "kurt adam" diye haykıracaktır.
📖 Sayfa 98 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Tıpkı bir kelime ya da bir deyimin ilk anlamının unutulması gibi mitin de ilkel anlamı zaman içinde unutulur.
📖 Sayfa 65 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
çok çeşitli mitik öğelerin zaman içinde tek bir batıl inanç oluşturacak şekilde birleştiğini ve gerçeğin ve hayal gücünün bu batıl inancı sürdürebilmek için nasıl işbirliği yaptığını gördük. İlk olarak kurt totemleri ile birlikte ölü atalara tapınma, insanın kutsal ya da insanüstü kurtlara dönüşebileceği fıkıini ortaya çıkardı; bu fikir de, kuvvetli esen rüzgarın ölü insanların ruhlarının geçidi olduğu ya da kurda benzer canavarların uğuldamaları olduğu gibi inanışlarla kuvvetlendi.
📖 Sayfa 100 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Dilin oynamayı sevdiği sayısız oyunlara aşina olmayan bir okuyucu, “devil” sözcüğünün çingene dilinde “Tanrı” anlamına geldiğini duyunca şaşıracaktır..
📖 Sayfa 114 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
Bizim burada insanlığın
📖 Sayfa 33 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
ilkel düşüncelerini anlamamızı sağlayan şey dilbilimdir. Yunan
tanrı ve tanrıçalarının pek çoğunun isimlerinin Yunan dilinde
bir anlamı yoktur, fakat bu isimler aynı zamanda gayet açık somut anlamlarıyla Sanskritçe'de de yer alır.
tıpkı kelimeler gibi, hikayeler de birbirleri ile bağlantılıdırlar, ortak
📖 Sayfa 24 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
bir efsaneden türer ya da aynı tarih öncesi düşünceden doğarlar.
Bir Hindu Peder Dyaus'dan ya da Şiva'dan bahsederken aklında kişileştirmiş olduğu gökyüzü ve bulutlar vardır, ırkının zihinsel alışkanlıklanndan vazgeçememiştir. Fakat konuştukları dildeki fiziksel anlamların kaybolduğu Yunanlılar, Homeros 'un döneminden çok önce, Zeus'u, Hermes'i, Atena'yı, Helena'yı, Paris'i ve Achilleus'u insan olarak görmeye başlamışlardı ve birçok durumda mitlerin ilk halleri tamamen unutulmuştu.
Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
bu eski hikayelerin büyük çoğunluğu doğa diye bir şeyin var
📖 Sayfa 29 · Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske
olduğu keşfedilmediği için doğa üstünün de bilinmediği bir
dönemde bir bütünün özüydü. Antikçağların dini mitlerinin
ve eski ve modern zamanların ateş başında anlatılan efsanelerinin kökleri ilkel insanlığın zihinsel alışkanlıklarında yatar.
Sıkça Sorulan Sorular
Mitler ve Mitleri Yapanlar kimin eseridir?
Mitler ve Mitleri Yapanlar, John Fiske tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2006'da yayımlanmıştır. Türkçeye Şebnem Duran çevirmiştir.
Mitler ve Mitleri Yapanlar kaç sayfadır?
Mitler ve Mitleri Yapanlar, 237 sayfadır (İlya Yayınları baskısı).
Mitler ve Mitleri Yapanlar'ın en ünlü sözü nedir?
“Avusturya'nın Tirol köyünde yaşayanlar arasında ölen iyi bir insanın ruhunun, ağzından küçük bir bulut gibi çıktığı inancı hala yaygındır.”