
Murtaza Mutahhari'nin İnsan Düşüncesinde Allah adlı eseri, din alanında öne çıkan çalışmalardan biridir. İlk kez 2017'de yayımlanmıştır. İnsan Düşüncesinde Allah'ı bitirenlerin aklında kalan cümleler, aşağıda sayfa numaralarıyla sıralı.
İnsan Düşüncesinde Allah'tan En Beğenilen Alıntılar
İnsanın psikolojisi de eğer belli bir renge sahip olursa o rengi düşüncesine verir. Örneğin;hoşnut ve mutlu olmak, insan psikolojisine öyle etki eder ki, insan beyninde iyimser yaklaşım düşüncesini meydana getirir.
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Kötü düşünceli kimseler iyi insanlara karşı da kötümserdir.
📖 Sayfa 13 · İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Her kimde olursa kötü filler
📖 Sayfa 13 · İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Yakınlarını dahi kötü benimser
Her dem bir nefes daha eksilir bu ömürden
📖 Sayfa 98 · İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Geriye bakınca görürüm kalmamış pek ömrümden
Ey ellisini devirip de hâlâ uyuyan kişi
Kalan beş günü derk et bari şu ömürden.
"O , Evvel'dir, Âhir'dir , Zâhir'dir , Bâtın'dır ."
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
"Ey insanlar! Allah'a muhtaç olan sizsiniz. Zengin ve övülmeye layık olan ancak O'dur."
📖 Sayfa 67 · İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Her düşünceyi öznel ve nesnel şartlara bağlamanın sonucu sofist felsefeden başka bir şey değildir. Yani her felsefeden şüphe etmenin anlamı, dünyadaki bütün felsefelerin itibarsız olduğudur. Bu, idealizmin en kötü şekli olan sofizmdir.
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Sa'dî-i Şirazî diyor ki:
📖 Sayfa 30 · İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Bütün âlem tembihidir gönül ilahının
Allah'ı ikrar etmez gönlü olmayanın.
Beşerî zihin âlemdeki mevcut eksikliklerden mutlak varlığa yol bulur.
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Eğer yüreğin daralırsa senin
📖 Sayfa 38 · İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Tüm dünyayı daralmış görürsün
Eğer sen dostlarınla birlikte olursan iyi
Bu dünya gülistan gibi görünür sana iyi
İmam Ali (a.s):
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
“Duyguları yaratmasından duygularının olmadığı, cevheri yaratmasından cevherinin olmadığı ve zıtları yaratmasından zıddının olmadığı anlaşılır.”
Durmadan öznel ve nesnel şartlardan dem vuran kimse, aslında insanın öznel ve nesnel şartlarım mahsulü olmak dışında birikim olduğunu söylemektedir. Buna göre artık, “insanın kendisi” bağımsız bir faktör değildirler insanın fikirleri ve düşünceleri de sadece nesnel şartların yansımasıdır.
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
"herkesin başkaları hakkındaki yargısı,varlık aynasının arkasındadır." Yani insanlar duygu ve meleke gözlüğünün ardından bakarlar.çünku insanın varlığı,insanın kendisi için gözlük hükmündedir ve o gözlük arkasından görür.
📖 Sayfa 13 · İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Biz bir hakikate inanıyoruz- ve hiç kimse bu hakikati inkâr edemez- ki bunun adı hayattır.
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Varlığa ihtiyaç, ihtiyaçların en üstünüdür.
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Yani insan psikolojisi kendisini bağımsız ve asil kılabilir.
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Biz Allah'ı görmüyorsak, burada olmadığı için değil, her yerde olduğu için göremiyoruz. Gördüğümüz her şey, bir yerde olup diğer yerlerde olmadığı için görürüz.
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
" Allah'tan başka, insan da dahil tüm diğer varlıkların, sahip oldukları kemãlleri sınırlı ; sahip olmadıkları ise sınırsızdır. "
📖 Sayfa 95 · İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Her zaman zâhir olan bir şeyi zihin algılayamaz.
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
.jpeg)
- Diyor ki : " Herkesin başkaları hakkındaki yargısı, varlık aynasının arkasındandır."
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Acaba âlemde kendi ayakları üzerinde duran bir şey yok mudur? Bunun dayanağı şudur; onun dayanağı başka bir şeydir; o da başka bir şeye dayanmaktadır. Peki , kendisine dayanan hiçbir şey yok mu ? Yoksa bu imkansız mı?
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
İnsanın asaletini itiraf ettiğiniz andan itibaren, yenilirsiniz.
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Eğer yüreğin daralırsa senin
📖 Sayfa 38 · İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Tüm dünyayı daralmış görürsün.
❝Her nimet için şükür farzdır.❞
📖 Sayfa 31 · İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Müslüman düşünürler, öznel ve nesnel şartları etkili bilmekle beraber -yani bunların da etkisi vardır-, insan düşüncesi ve zihninin asalet ve gerçekliğini de göz önünde bulundurmaktadırlar. Ancak modern düşünürler bunun imkânsız olduğunu söylemektedirler.
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Ayna sadece yanılır, yanlış gösterir ve yanlışını düzeltmez .
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Allah’ım hüküm vermede zihnimizi kendi asalet ve gerçekliğinden saptıran her türlü şart ve etkenden kendi inayetinle bizleri koru. Bizleri hakikat tâlibi karar kıl. Ruhumuzun aynasını her türlü garez, hastalık, renk ve boyadan uzak eyle. Ölülerimize inayet ve mağfiret eyle. Zamanın sahibi Mevlâmızın zuhûrunu çabuk eyle...
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Aslında seçim olmadan tekâmül ve gelişim olmaz. Bu seçimler nasıldır? Bu nizamlar nasıldır?
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Nitekim herkesin kokladığında mest olacağı çok güzel bir yasemin kokusunu , eğer ilk günden itibaren bir insanın burnunun önüne koyarsanız o asla bunu hissetmez . Insanın duyuları bu şekilde yaratılmıştır ve sınırlı ve bir yerde olan şeyleri algılar; ama eğer bir yerde olmazsa idrâk edemez.
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Döner başın senin, eğer dönersen sen
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Bütün her şeyi dönmüş görürsün sen.
Kendisi istemeden var olduğu bellidir.Bu ağaç kendisi mi var olmak istemiştir? Hayır! Ben ve sizler kendimiz mi var olmak istedik ? Hayır! Güneşin kendisi mi var olmak istedi ? Hayır! Yeryüzü kendisi mi var olmak istedi ? Hayır! Acaba bunların kendileri mi bu zamanda ve bu şartlarda var olmak istediler ? Hayır! Ancak var oldular ; değiştiler ve değişiyorlar ; kaçınılmaz bir alınyazıları da vardır.
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Insanın kendi varlık aynası her zaman yanlış yapar ve güvenilir değildir. Dolayısıyla insanın düşüncesine hiçbir şekilde güvenilmez.
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
İnsanın psikolojisi de eğer belli bir renge sahip olursa o rengi düşüncesine verir. Örneğin; hoşnut ve mutlu olmak, insan psikolojisine öyle etki eder ki, insan beyninde iyimser yaklaşım düşüncesini meydana getirir. Ama eğer insanın psikolojik rengi ümitsizlik, mahrumiyet, öfke ve karamsarlık olursa ruhunda oluşan düşünceler de ancak bu renklere sahip olabilir.
📖 Sayfa 35 · İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Bütün âlemi bil Hakk'ın nurundan
📖 Sayfa 24 · İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Hak ondan aşikardır gizliliğinden.
Herkesin başkaları hakkındaki yargısı, varlık aynasının arkasındandır.
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Gazzâli bunun için bir örnek zikretmektedir. Diyor ki:
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Eğer güneş bir hal üzere olsaydı
Işınları bir minval üzere olsaydı
Kimse bu ışınları ondan bilmezdi
Beyinden cilde hiçbir fark olmazdı
Bütün âlemi bil Hakk'ın nurundan
Hak ondan aşkârdır gizliliğinden.
Eğer sen dönersen ve fikrin dönerse
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Gözlerin bu evi de dönüyor görür
Yüreğin kederden daralırsa senin
Tüm dünyayı da daralmış görür
Eğer dostlarınla iyilik üzere olursan
Bu dünyayı gözlerin tıpkı gülistan görür
" Biz Allah'ı görmüyorsak, burada olmadığı için değil, her yerde olduğu için göremiyoruz. Gördüğümüz her şey, bir yerde olup diğer yerlerde olmadığı için görürüz. Ben sınırlı ve şurada olduğum için siz beni görüyorsunuz. Beni ihata eden bu hava ile sınırlıyım ve belli bir noktada olup diğer yerlerde değilim. Farz edelim ki, ben her yerde aynı şekilde olan bir şey olsaydım,bu durumda sizin beni görmeniz imkânsız olurdu. "
📖 Sayfa 23 · İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari

Hiçbir zaman Müslümanlar, Aristo’nun sözlerini dinî sözler olarak kabul etmediler. Sadece Aristo’nun değil, kendisi Müslüman olan İbn Sînâ’nın sözleri bile dinî delil olarak kabul edilmedi. Hatta hiçbir Müslüman filozofun sözleri dinî açıdan hüccet sayılmadı. Böylesi bir makam ve konumu sadece, Peygamber ve Ehlibeyt İmamları için benimsemişlerdir.
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
"Allah'ım hüküm vermede zihnimizi kendi asalet ve gerçekliğinden saptıran her türlü şart ve etkenden kendi inayetinle bizleri koru.bizleri hakikat talibi karar kıl.ruhumuzun aynasını her türlü garez,hastalık,renk ve boyadan uzak eyle."
📖 Sayfa 49 · İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Bu durumda insan vicdanı kendi ortamı için bir oyuncaktır.
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Bu dünyada başka bir şeye muhtaç olmayan hiçbir şey yoktur,
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
❝Biz sınırsızı tasavvur edemeyiz. Öyleyse Allah'ı nasıl tasavvur edelim?❞
📖 Sayfa 23 · İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Allah’tan başka, insan da dahil tüm diğer varlıkların, sahip oldukları kemâlleri sınırlı; sahip olmadıkları ise sınırsızdır.
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
İmam Ali (a.s):
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
“Eğer isteseydim balın safınız buğdayın halisini yemeye, ipek elbise giyinmeye yol bulabilirdim. Fakat heyhat! Hicaz’da veya Yemâme’de bir ekmek bile bulamayan, tokluk, doyumluk denen şeye ulaşamayan nice yoksullar varken, nefsimin beni yenmesi, lezzetli yemekler yemeye götürmesi nasıl mümkün olabilir! Çevremde aç karınlar, susuzluktan yanmış ciğerler varken geceyi nasıl yok olarak geçirebilirim.”
❝İtaati yakınlığa ve şükrü nimetlerin artmasına sebep olan Allah Teâla'ya hamd olsun.❞
📖 Sayfa 31 · İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
❝Allah'ım! Düşüncelerimizi ve fikirlerimizi hakikatleri kabul etmeye amade kıl. Her türlü garezi, hastalığı ve yersiz taraftarlığı gönlümüzden çıkar.❞
📖 Sayfa 66 · İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Her kimde olursa kötü fiiller
📖 Sayfa 14 · İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Yakınlarını dahi kötü benimser
Kötü düşünceli kimseler iyi insanlara karşı da kötümserdır, şöyle bir örnek verilir: insan kendi etrafında döndüğünde, birkaç defa hızlıca dönerse ve önceden de hiçbir alıştırma yapmamışsa, durduğunda, her şeyin kendisinin etrafında döndüğünü zanneder, halbuki hiçbir nesne kendisinin etrafında dönmemektedir. Dolayısıyla insanın düşüncesine hiçbir şekilde güvenilmez.
Mevlânâ diyor ki:
📖 Sayfa 13 · İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
❝Herkesin başkaları hakkındaki yargısı, varlık aynasının arkasındandır.❞
varlık; iyilik ve kötülüğün, güzellik ve çirkinin karışımıdır.
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Allah ezelden ebede kadar mevcûddur; çünkü her zaman vardır. Bu yüzden “ Allah’ı kim yarattı?” dememiz yanlıştır. Göz önünde bulundurabileceğimiz hiç bir vakit yoktur ki, Allah o vakitte mevcûd olmasın. Buna göre “Allah’ı kim yarattı?” sorusu da yanlıştır ve bunun cevabı da çok basittir.
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Eksik olan muhtaç, kâmil olan ise ihtiyaçsızdır ve başkasına muhtaç olmaktan uzaktır.
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
- Bununla ilgili şöyle derler :
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Her kimde olursa kötü fiiler
Yakınlarını dahi kötü benimser
" Kim Allah Teâlâ olmadan objelerin varlıklarının gerekçelendirilebileceğine inanıyorsa konu hakkında iyice düşünmemiş veya düşünmek istememiştir."
📖 Sayfa 74 · İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
❝Ben gerçekten bazı insanların hipnoz edilmişcesine belli kalıplar içinde bazı cümleleri ezberlediklerini ve bunlarla konuşulduğunda aynı cümleleri tekrar ettiklerini gördüğüm zaman üzülüyorum ❞
📖 Sayfa 74 · İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Eğer materyalizm veya herhangi bir nazariyeyi savunanlar, Allah’ı tanıma hakkında konuşmak isterse öncelikle hem biz ve hem de onların, dillendirdikleri bu nazariyeyi ( yani her felsefeden şüphe etme nazariyesi) alıp bir kenara koymaları gerekir. Yani insan düşüncesi için bir tür asalet ve gerçekliğe inanmamız gerekir. İnsanın asaletini itiraf ettiğimiz andan itibaren, yenilirsiniz. İnsanın gerçekliği gündeme geldiği zaman, insan Allah’tan ayrı değildir.
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Nazarî düşüncede hüküm, “olan” hakkındadır; ama amelî düşünce “olması gerekenler” hakkındadır.
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari

Allah’ım! gönüllerimizi iman nuruyla nuranî kıl. Düşüncelerimizi ve fikirlerimizi hakikatleri kabul etmeye amade kıl. Her türlü garezi, hastalığı ve yersiz taraftarlığı gönlümüzden çıkar. Meşru ihtiyaçlarımızı gider. Zamanın sahibi Mevlâmızın zuhûrunu çabuk eyle...
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
"Bütün alem tembihidir gönül ilâhının
📖 Sayfa 30 · İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Allah'ı ikrâr etmez gönlü olmayanın"
Seçim olmadan tekamül ve gelişim olmaz.
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari
Sıkça Sorulan Sorular
İnsan Düşüncesinde Allah kimin eseridir?
İnsan Düşüncesinde Allah, Murtaza Mutahhari tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2017'de yayımlanmıştır. Türkçeye Sedat Baran çevirmiştir.
İnsan Düşüncesinde Allah kaç sayfadır?
İnsan Düşüncesinde Allah, 103 sayfadır (Önsöz Yayıncılık baskısı).
İnsan Düşüncesinde Allah'ın en ünlü sözü nedir?
“İnsanın psikolojisi de eğer belli bir renge sahip olursa o rengi düşüncesine verir. Örneğin;hoşnut ve mutlu olmak, insan psikolojisine öyle etki eder ki, insan beyninde iyimser yaklaşım düşüncesini meydana getirir.”