Din alanında yazılmış önemli eserlerden biri olan Mustasfâ, İmam Gazali'nin kaleminden çıkmıştır. Kitap 1008 sayfadır. Okur oylarıyla sıralanan bu sözler, Mustasfâ'dan özenle derlendi.
Mustasfâ'dan En Beğenilen Alıntılar
Anlamlar anlaşılır olduktan sonra, lafızlar hususunda hiçbir kısıtlama söz konusu değildir.
Mustasfâ, İmam Gazali
Gazzali'nin Mustasfa'sı genellikle tamdengelim usûlünü kullanarak yazılmış bulunan kitapların seçkin örneklerinden biridir. Gazzalı, Eş'ari ve Şafif
📖 Sayfa 5 · Mustasfâ, İmam Gazali
mezheplerinde yetişmiş bir âlim olmakla beraber sırf mukallid olmayıp zaman zaman ittiba ve ictihad derecelerine ulaşmış bir muhakkıktir. Onun yalnızca fıkıh ve kelam ile yetinmeyip tasavvuf ve felsefe dalları ile de -eser verecek ve mütehassislarını tenkit edecek ölçüde- meşgul olması, eserlerine açıklık ve zenginlik getirmiştir. Ancak bu açıklık (vuzah), ifadesinin basitliğinden değil mevzulara hakimiyetinden kaynaklanmaktadır.
"Fıkh" sözcüğü, dildeki ilk konuluşu ve kullanılışı itibarıyla bilmek ve anlamaktan ibarettir.
📖 Sayfa 35 · Mustasfâ, İmam Gazali
Fakat alimlerin yaygın kullanımı sebebiyle "fikh" lafzının anlamı, "mükelleflerin yapıp-etmelerine (fiiller) ilişkin olarak sabit olan şerî hükümleri bilmekten ibaret hale gelmiş ve bu teamülün sonucu olarak fakih ismi, mütekellim, filozof, nahivci, muhaddis ve müfessir hakkında kullanılmayıp, insan fiilleri için sabit olan vücüb, hazr (tahrim), ibaha, nedb, kerahe; akdin sahih, fasid veya batil olması; ibadetin kaza ve edâ olması gibi şerî hükümleri bilenler hakkında has hale gelmiştir.
Ilimler "akli ilimler" ve "dini ilimler" olmak üzere iki kısma aynılır. Tip, matematik, hendese birinci kısıma, kelam, fıkıh, fıkıh usûlü, hadis, tefsir ve batın ilmi -yani kalbi kötü huylardan arındırmanın ilmi- ikinci kısıma girer.
📖 Sayfa 37 · Mustasfâ, İmam Gazali
Elde bulunan, bize kadar ulaşan ilk usûl kitabı olan Şafif'nin Risale'si...
📖 Sayfa 5 · Mustasfâ, İmam Gazali
Iki müfred sözcükten meydana getirilebilecek en alt bileşik ise "nitelik" (vas) ve "nitelenen"den (mevsaf) ibarettir. Nitelik, olumsuzlama veya olumlama yoluyla nisbet edildiğinde ya doğrulanır ya da yanlışlanır. Fakat bir kimsenin, "hadis", "cisim" veya "kadim" şeklindeki sözünde, bu sözcükler müfred olduğu için doğruluk ve yanlışlık olmaz
📖 Sayfa 47 · Mustasfâ, İmam Gazali
Usûlcünün faaliyeti genel olarak şu dört ana konuya ilişkin olarak gerçekleşir:
📖 Sayfa 40 · Mustasfâ, İmam Gazali
Birinci ana konu/ana bölüm hükümlerdir.
İkinci ana konu/ana bolum delillerdir.
Üçüncü ana konu/ana bölüm, istismar yolları ve yöntemleridir.
Dördüncü ana konu/ana bölüm, müstesmirdir. Müstesmir, oluşturduğu kanaate (zann) gore hüküm veren müctehiddir.
A) Evveli bilgi: Akıl yürütme yoluyla talep edilmeyen bilgidir.
📖 Sayfa 48 · Mustasfâ, İmam Gazali
Bu çeşit bilgi akıl yürütme ve talep olmaksızın anlamı nefiste resmedilmiş bulunan bilgidir. Mesela vücud (varlık) ve şey (varolan) terimleri ile mahsusanın (duyulurlar) birçoğu böyledir.
b) Matlub bilgi: Ismi, kendisinin genel durumuna tafsilsiz ve tefsirsiz biçimde delalet eden (ismi, tanımım tamamen içermeyen) bilgi olup, bu tür bilginin tefsiri, tanım yoluyla talep edilir.
Birincisi, müfred zatlarin kavranması olup, cisim, hareket, alem, hadis ve kadim gibi müfred terimlerle gösterilen şeylerin anlamlarını bilmek böyledir.
📖 Sayfa 47 · Mustasfâ, İmam Gazali
Ikincisi, bu müfredlerin birbirlerine nefy (olumsuzlama, yokluk) veya isbat (olumlama, varlık) yoluyla nisbetlerinin idrak edilmesidir.
İslam'ın ana kaynaklanından, Allah tealanin kullanına öğretmeyi murad ettiği hüküm ve bilgileri bize taşıyan delillerden hareketle, bunların irşad ve ışığında akıl yorarak dini hüküm ve bilgilere ulaşmanın metodolojisi (usul ve yöntem bilimi) demek olan "fıkıh usulü", klasik İslam ilimlerinin önemlileri içinde yer almaktadır.
📖 Sayfa 5 · Mustasfâ, İmam Gazali
"Fıkıh usûlü"nün tanımı, öz itibarıyla, "hükümlerin delillerini bilmek" olduğuna göre, bu tanımın kapsamında "bilmek (ma'rifet)", "delil" ve "hüküm" lafızları bulunmaktadır.
📖 Sayfa 43 · Mustasfâ, İmam Gazali
Mantıkçılar müfred şeyleri bilmeyi tasavvur, iki müfred şey arasındaki haberî nisbeti bilmeyi de tasdik olarak adlandırmışlar ve "Bilgi (ilim) ya tasdik ya da tasavvurdur" demişlerdir.
📖 Sayfa 48 · Mustasfâ, İmam Gazali
Bilginler, haddin/tanımın tanımında ihtilaf etmişlerdir. Kimileri "[Bir] şeyin tanımı, onun hakikati ve zatıdır" derken kimileri "[Bir] şeyin tanımı onun manasını 'cami' ve mani' bir şekilde açıklayan terimdir" demiş.
📖 Sayfa 67 · Mustasfâ, İmam Gazali
Sana bir isim söylenerek bunun tanımı istense bakacaksın: Eğer bu isim müşterek bir isim ise müşterekliğin bulunduğu birkaç anlamı arayacaksın. Diyelim ki bu ismin müşterek olduğu anlamlar üç tane ise bunlar için üç ayrı tanım yapacaksın. Çünkü, hakikatler eğer değişiyorsa, bunların tanımlarının da değişmesi gereklidir.
📖 Sayfa 70 · Mustasfâ, İmam Gazali
“Bir ilmi öğrenmek isteyen bir talebe, eğer o ilmin geneli ve
Mustasfâ, İmam Gazali
mebanisi hakkında araştırmasının başında malumat sahibi değilse, o ilmin esrarını ve derinliklerini kavrama konusunda hiçbir arzusu olmaz.”
hükümlerin delillerinin Kitab, Sünnet ve icmadan ibaret olduğunu öğrenmiş oldun. İşte fıkıh usûlü denen ilim bu üç aslın sabit olma yollarımı, sıhhat şartlarını ve hükümlere delalet yönlerini bilmekten ibarettir.
📖 Sayfa 36 · Mustasfâ, İmam Gazali
İlim de "evveli bilgi" ve "matlub bilgi" olmak üzere iki kısma ayrılır. Zorunlu olarak bilinenler (zaruriyyat) birincinin, akıl yurürtme yoluyla bilinenler (nazariyyat) ise ikincinin kapsamındadır.
📖 Sayfa 49 · Mustasfâ, İmam Gazali
Gazalî “Hz. Peygamber’e saygı gösterip tazimde bulunmak ona benzemekle olmaz.” “Bir krala gösterilen saygı, onun emir ve yasaklarına boyun eğmektir; yoksa o bağdaş kurarak oturduğu için bağdaş kurmak, o sedire oturduğu için sedirde oturmak saygı değildir
📖 Sayfa 276 · Mustasfâ, İmam Gazali
Gerek akli gerekse dini ilimler kendi içerisinde "külli" ve "cuz'i" kısımlarına ayrılır. Kelam ilmi, dini ilimler içerisinde "külli ilim", diğerleri "cúzi ilimler"dir. Çünkü müfessir Kitab'ın yalnızca anlamı, muhaddis yalnızca hadisin sübut yolu, fakih yalnızca mükelleflerin fillerinin hükümleri, usûlcü yalnızca hükümlerin delilleri, mütekellim (kelamcı) ise en genel şey yani varolan (mevcud) üzerinde düşünür ve onu inceler.
📖 Sayfa 37 · Mustasfâ, İmam Gazali
Usul kitabları kullandıkları metod açısından "fukaha usûlü", "mütekellimün usûlü" ve "karma usûl" şeklinde üç gruba ayılmıştır.
📖 Sayfa 5 · Mustasfâ, İmam Gazali
Idrakler, ma'rifet ve ilimden, diğer bir ifadeyle tasavvur ve tasdikten ibarettir. Her ilmin doğrulaması yapılabilir. Ancak bu doğrulamanın yapılabilmesi için, önceden iki maʼrifetin yani iki tasavvurun biliniyor olması gerekir. Müfredi bilemeyen kimse, mürekkebi hiç bilemez. Alemin anlamını, hadisin anlamını bilmeyen kimse, "alemin hadis oluşu"nu nasıl bilecek!
📖 Sayfa 48 · Mustasfâ, İmam Gazali
Sıkça Sorulan Sorular
Mustasfâ kimin eseridir?
Mustasfâ, İmam Gazali tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2018'de yayımlanmıştır. Türkçeye H. Yunus Apaydın çevirmiştir.
Mustasfâ kaç sayfadır?
Mustasfâ, 1008 sayfadır (Klasik Yayınları baskısı).
Mustasfâ'ın en ünlü sözü nedir?
“Anlamlar anlaşılır olduktan sonra, lafızlar hususunda hiçbir kısıtlama söz konusu değildir.”