Olivier Roy'un 1995'te yayımlanan Siyasal İslamın İflası adlı eseri, Siyaset-Politika türünün önemli örneklerindendir. Cüneyt Akalın çevirisiyle Metis Yayınları tarafından Türkçeye kazandırılmıştır. Kitabın en çok işaretlenen cümleleri, sayfa bilgileriyle birlikte aşağıda.
Siyasal İslamın İflası'dan En Beğenilen Alıntılar
“Müslüman ülkelerde demokrasi talebinin zayıflığını bu şekilde açıklayabiliriz;
📖 Sayfa 27 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Diktatörlüğe boyun eğmek yoktur, çünkü talep başkadır. Mahremiyette, aile halkının, evin namusunun alanına saygı talebi her şeyden önce gelir, adalet talebi bunu izler.”
Bununla birlikte, müslüman ülkelerde devletin bunalımı, İslami siyasal kültürün bir sonucu değildir: Zaire’den Filipinler’e kadar patrimonyalizm (kamu kesimi ile özel kesimin birbirine karışması), bölünme, zayıf demokrasi talebi, toplumun bir devlet mantığı ile bütünleşememesi gibi sorunlarla karşılaşılıyor. Bunlar, bütün üçüncü dünya ülkelerindeki devletlerin bunalımının belirtileridir. İslam bir “neden” değildir. Bir cevap olabilir miydi? İslamcı parantezin bir kapıyı, devrimin ve İslam devletinin kapısını kapadığını düşünüyoruz. Geriye hamaset kalıyor.
📖 Sayfa 15 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Kurumlar aracılığıyla geçerlilik kazanmanın reddi, müslüman ülkelerde her zaman gizli olarak mevcut bulunan devletin gayrımeşru kılınması sürecini keskinleştirir ve otorite sorununu bir kez daha karşımıza çıkarır: Patron kimdir?
📖 Sayfa 126 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Çünkü her başarısızlığın Şeytan'dan geldiğini söylemek, sorunların çözümünü Tanrı'ya ya da Şeytan'ın kendisine (yani günümüzde Amerikalılar'a) havale etmek demektir.
📖 Sayfa 37 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Selefilere çok yakın olan Müslüman Kardeşler reformculuğu ile Vahhabilik arasındaki sınırlar giderek silinmektedir. Afgan mücahitlerini destekleyen Arap Müslüman Kardeşler'in yayını El Cihad, direnişi destekleyen Araplara verilen “Vahhabi” sıfatını kınamakta ve bunda “Batılı basını, Kabil Radyosu'nu, sufi dervişleri, Amerika'nın Sesi’ni ve Özgür İran Radyosu'nu" bir araya getiren bir komplo görmektedir.
📖 Sayfa 145 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Demek ki kendi öz tarihselliğini reddeden bir hareketin tarihselliğiyle karşı karşıyayız.
📖 Sayfa 13 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Devletin kendisinin de bir amacı vardır: Müslüman'ın iyi bir müslüman olarak yaşamasını sağlamak.
Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
İslamcılık her şeyden önce, toplumsal ve siyasal olarak uyumsuz bir gençliğin protestosunu ve hayal kırıklığını cisimleştiren sosyo-kültürel bir harekettir.
📖 Sayfa 229 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
İslamcılara göre tek bir İslam vardır; Peygamber döneminin İslamı. Bu daha sonra doğru yoldan sapmıştır; çünkü modernlik bir kayıptır.
📖 Sayfa 23 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Şu sıralar müslüman siyasal düşüncesini sürekli felce uğratan şey komplo teorileridir.
📖 Sayfa 37 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
“Zenginler için İslami model Suudi Arabistan
📖 Sayfa 14 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Rant + Şeriat
Yoksullar için ise Pakistan, Sudan ve yarınki Cezayir’dir:
İşsizlik+ Şeriat”
Siyasette en radikaller genellikle en az eşitlik karşıtı olanlardır.
📖 Sayfa 84 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Bir paradigmalar ve anektodlar deposundan başka bir şey değildir..
Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Devlette aşırılık, Batı'da hep örtük olarak var olduğu gibi, totalitarizmle sonuçlanır.
📖 Sayfa 27 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Batı'nın en kötü mirası hiç kuşkusuz Müslüman halklara kullanıma hazır bir şeytan sunmak olmuştur: Şu sıralar Müslüman siyasal düşüncesini sürekli felce uğratan şey komplo teorisidir. Çünkü her başarısızlığın şeytandan geldiğini söylemek, sorunların çözümünü Tanrı'ya ya da şeytanın kendisine (yani günümüzde Amerikalılara) havale etmek demektir
📖 Sayfa 37 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Sadece kadrolarla devrim yapılmaz, kitleler gerekir.
📖 Sayfa 77 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Bu arada bazı aşırı sünni grupların karizmatik kişilerin etrafında tümüyle yerel olarak oluştuğu da görülmektedir; örneğin 1979 Kasımı’nda Kabe'yi ele geçirmek isteyen Cuheymen el-Uteybi’nin liderliğindeki Suudi grubu ya da Nijerya'nın kuzeyindeki Kano kentinde 1980 Aralığı'ndaki ayaklanmalarıyla en az dört bin kişinin ölümüne yol açan Muhammed Merva’nın müritleri gibi. Burada, şiddet yanlısı ve mistik karakterli, siyasal partiden çok tarikata yakın, bildik geçmişe özlem geleneği yeniden canlandırılmaktadır.
📖 Sayfa 142 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
“Devlet kendi içinde bir amaç değil, bir araçtır. “
📖 Sayfa 31 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
İran devrimi ve Afganistan savaşı parantezi bir yana bırakılırsa, İslamcılığın etkileri, esas olarak sosyo-kültüreldir: Sokakları ve gelenekleri belirlemekte ama Ortadoğu'daki güç dengelerine gücü yetmemektedir. Devletlerin ne sınırlarını ne de çıkarlarını değiştirebilmektedir. Dünyada bir “üçüncü güç” yaratmamıştır. Müslüman kitlelere anti-sömürgeciliklerinin somut bir siyasal ifadesini bile sunamamıştır. Bir ekonomik alternatif sunabilir ya da bir toplumu derinden dönüştürebilir mi? Ortada böyle bir belirti de görülmüyor.
📖 Sayfa 161 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Yeni-fundamentalizm şeytanı bir başka tanrıda arıyor, ama içinde taşıdığı çölü göremiyor.
Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Özgürlük, siyaset alanı içinde değil, aile alanı, mahremiyet alanı içinde talep edilir. Siyaset alanında beklenen değer adalettir.
📖 Sayfa 27 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
“Siyasal İslam, artık jeostratejik bir kumar değildir, olsa olsa toplumsal bir olgudur.”
📖 Sayfa 14 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
“İslami banka” yeni bir ekonomik düzenin taslağı değil, bir pazarlama savıdır; İslam burada bir çağrı işaretidir.
📖 Sayfa 175 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
“İslamcılık, müslüman toplumlarım modernleşmesine karşı bir tepki değil, bu modernleşmenin bir ürünüdür.”
📖 Sayfa 75 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Allah yarattığı kulunu kıtlık dünyasında bırakmak istemeyecektir.
📖 Sayfa 168 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Kıtlık istifçiliğin, yani erdemsizliğin bir sonucuydu. İhtiyaçların karşılanması, insanın kendini öze vakfetmesini sağlar
İslamcılığın siyasal başarısı, gerçek ibadetin sonudur. Camiler; şahsiyetçi, kayırmacı ve baskıcı olarak görülen bir devlete karşı seferber olma alanları haline geldikleri ülkelerde dolmaktadırlar. İslamcılar iktidarı ele geçirdiklerinde ise boşalmaktadırlar.
📖 Sayfa 234 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Devletin sadece pedagojik bir rolü vardır, insanları erdemli kılmayı hedefler. Başarısı da kendisinin sonu olacaktır.
📖 Sayfa 89 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
“Ekonominin liberalleşmesi, gerçekten de özel sektörü gözetir; ücretler enflasyon tarafından kemirilir ve yeni zenginlere kıyasla düşer. Memur ayakta kalabilmek için ikinci bir iş yapmak zorundadır.”
📖 Sayfa 73 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Devletler, denetlemek amacıyla, dinsel yükümlülüklerin yerine getirilmesi tekelini elinde tutan bir ruhbanı yetiştirmeye çalışmaktadırlar; mollalar memurlaştırılarak ve merkezi kurumlar yaratılarak islam devletleştirilmektedir.
📖 Sayfa 155 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Artık bu manevraların ideolojik bir yanı kalmamıştır: İran, eski Şahın ortaya koyduklarına benzer eksenlerde, bölgesel bir güç olarak hareket etmektedir.
📖 Sayfa 218 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
On dört yüzyıl boyunca dogmanın, dindarlığın, dünyaya bakışın dikkat çekici bir şekilde süreklilik gösterdiğini inkâr etmek istediğimiz yok. Fakat bütün bu dönem boyunca somut siyasal uygulamalar çoğalıp karmaşıklaşmış ve müslüman toplumlar sosyolojik olarak farklılaşmıştır. Kur’an mesajının siyasal ve toplumsal ifadesinin ne olması gerektiği konusunda müslüman aydınlar arasında geniş bir görüş yelpazesinin var olduğu da sık sık unutuluyor.
📖 Sayfa 11 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Günah ben'deki ötekinin izdüşümü değildir..
Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Bu püritenlik köklü bir biçimde modern ve kentseldir, şu anlamda ki en bağnaz müslüman köylü toplumu bile (olabilecek en aşırı fundamentalistleri, dağa çıkmış Afgan direnişçilerini kastediyorum) gülmenin, nüktenin, şarkının ve şiirin ne demek olduğunu bilir.
📖 Sayfa 232 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Yeni-fundamentalizm şeytanını bir başka tanrıda arıyor ama içinde taşıdığı çölü göremiyor.
📖 Sayfa 239 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
İslamcıların saplantısı kadınları eve tıkmak değil, kamusal alanda cinsiyetleri birbirinden ayırmaktır.
📖 Sayfa 83 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Siyaset oyununa değer vermeyen bir programdan hareket ederek, siyaset oyununa nasıl dahil olunabilir? Küçümsenen bir demokrasiden nasıl yararlanılır? İslamcı hareketlerin popülist ve muhalif yeni-fundamentalist hareketlere dönüşmesi kendi özgünlüklerini baltalıyor baltalamasına, ama aynı zamanda, biçimcilik ve gös-teriş adına, yani ikiyüzlü bir şekilde öne sürdükleri erdem modelinin de dibini oyuyor. Günümüzde yeni-fundamentalizm lumpen-islamcılıktan başka bir şey değildir.
📖 Sayfa 111 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
(…) İslamcılar her yerde sınai kalkınmayı, kentleşmeyi, kitlelerin eğitimini ve bilimsel eğitimi yüceltmektedirler. Bütün ülkelerin ezilenlerine (mustazafin) sundukları şey, dışlandıklarını hissettikleri bu kalkınma ve tüketim dünyasına girebilme düşüdür. İslamcılık, şeriat artı elektriktir.
📖 Sayfa 76 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Sultan etik bir model değil, bir kılıçtır (seyfeddin, “dinin kılıcı”) fakat erdemi kayıtsız değildir.
📖 Sayfa 32 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Düşünürler dönemi kapandı. Günümüz yineleyip durma ya da göç dönemidir.
📖 Sayfa 117 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
- Charnay’nin çok iyi gösterdiği gibi" cihad müminle düşmanı arasında değil, mümin ile Allah arasındaki bir meseledir. Cihad'da bir sonuç elde etme zorunluluğu yoktur. Saldırıların gösterişçi, hatta teşhirci yönü de buradan gelmektedir. Tıpkı “Tanrı'nın en büyük şanı için"' gece vakti bir havai fişekle yetinen tarikat üyelerinin çilesi gibi bir iman eylemidir. Cihadın politikayla ilgisi yoktur.
📖 Sayfa 190 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
İslami banka sorunu konusunda şiilerle sünniler arasında bir ayrılığın olmadığını görmek ilginçtir. İran banka sistemini, Pakistanlı ve Suudi kuramcılarınkiyle aynı temelde geliştirdi. 1983'te bir kararnameyle yürürlüğe konan “İslami banka sistemi” aslında tam anlamıyla kapitalist nitelikteki uygulamalarla İslam'ın faiz yasağının kâğıt üzerinde uyumlulaştırılmasıdır.
📖 Sayfa 172 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
“İslamcı akımla sınırlıdır çünkü bunun çağdaş dünyada etkisi muazzamdır. İslam’ın öteki bakış açılarını irdelemedik; Kuran ve Sünnet’in metinlerinin incelemesine girmedik: İslamcılığın İslam hakkındaki sözlerini ele alıyoruz.”
📖 Sayfa 13 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
“Nüfus artışı, orta sınıfların yoksullaşması, diplomalıların işsizliği, kentli ama kötü kentleşmiş halk kitlelerinin yükselişidir.”
📖 Sayfa 14 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
İslam kâmil insanın dinidir, dolayısıyla denge dinidir.
Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Üç nokta, İslamcıları ulemanın fundamentalizminden açıkça ayırır: siyasal devrim, şeriat ve kadın sorunu.
📖 Sayfa 55 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Siyasal başarısızlık, militanları dinlerini tartışma konusu yapmaya sevketmez, ama dinginciliğin biçimlerine (yeni-fundamentalizm) ya da umutsuzluğa (şii savaşçıların şahadeti) sürükler.
📖 Sayfa 92 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
“Ortadoğu ülkelerinde, nüfus artışı ve kırsal göç, 60’lı yıllardan itibaren kentlerin nüfusunu şişirmiştir. Devlet buralarda kamu hizmetlerini yürütmekten hatta kentleşmeyi sağlamaktan acizdir. Aynı zamanda eğitimin yaygınlaşması, bütçe kısıtlamaları ile, dolayısıyla devlet tarafından sunulan iş imkanlarının nispi azalışı ile birleşince, sınıfından kopan ve protelleşen aydınların sayısı artmıştır. Umutlarına denk düşebilecek iş alanları olmadığı gibi, üniversitedeki hayat koşullarının giderek kötülemesi onların her türlü muhalif maceraya sürüklemeye hazır hale getirmektedir.”
📖 Sayfa 72 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Oysa bu yeni aydınlar, ileride göreceğimiz gibi, kendi bilgileriyle “dinsel" bir bağ kurmaktadırlar. Ulemanın külliyatını açımlayabilecek olan onlar değildir. İslam'ı okumaya getirdikleri modernlik, modern dünyanın tüm sorunlarına cevap verebileceğini iddia ettikleri İslam'ın eleştirel ve kanıtlayıcı olmayan, tekrara dayalı savunması içinde eriyip gitmiştir.
📖 Sayfa 40 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Selefi reformcular, daha önce görmüş olduğumuz gibi, sosyoekonomik sorunlarla fazla ilgilenmemişlerdir. Bu nedenle, İslami ekonomi üzerine akıl yürütme, İslamcılara özgü bir şeydir; son zamanlarda modern bankacılık uygulamalarını Kuran'ın normlarına uyarlamaya çalışan muhafazakâr teknokrat (özellikle Suudi ve Pakistanlı çevrelerde) bir eğilim ortaya çıkmış olsa dahi...
📖 Sayfa 163 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Bu arada “düşüş”, daha doğrusu dört halifeyi izleyen "yeniden düşüş” anlaşılmaz kalmaktadır.
📖 Sayfa 100 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Allah, kendi cemaatinin bu gerileyişine neden izin vermiş olsun?
“İnsan hafızası bu; kimi şeyleri unutur, kimi şeyleri hatırlar. Cromwell’den Robespierre’e dek püriten, hatta tam manasıyla dindar birçok devrim yaşanmadı mı? Sınai modernleşme 3.Nopolyon’dan Mussolini’ye dek diktatörler altında gerçekleştirilmedi mi? Meksika’dan SSCB’ye kadar laik hatta dinsiz diktatörler görmedik mi?”
📖 Sayfa 17 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
İslamcı siyasallaşma, kadına kamusal alana giriş imkânı sağlıyordu, yeni-fundamentalizm bunu geri alıyor. İslamcı kadın militanlar vardı, ama yeni-fundamentalist kadın militanlar yok.
📖 Sayfa 109 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
İslamcılık, İslam ile siyasal modernlik arasında bir andı, kırılgan bir sentezdi, sonuçta kök salmadı.
📖 Sayfa 101 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
İran devriminin özgün yanı toplumu, dayanışma ruhuyla olduğu kadar ikna yoluyla da seferber edebilen İslamcı aydınlarla din adamlarının bir bölümü arasında ittifak kurulmuş olmasıdır.
📖 Sayfa 205 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Batı, iyi ve kötü yanları ile, günümüz İslam dünyasının siyasal şekillenmesinin içindedir, tıpkı İslamcı düşüncenin ve günümüz toplumlarının tüketim değerlerinin içinde olduğu gibi.
📖 Sayfa 33 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
İslami ekonomi de, tıpkı İslami siyaset gibi, Batı’dan ödünç alınan bir anakalıbın, ahlaki bir antropoloji üzerinde temellenmiş hukuki bir terminoloji tarafından doldurulmasından başka bir şey değildir.
📖 Sayfa 178 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Adalet ve eşit toplumsal bölüşüm düşü, sadece bu düşü uygulamaya koyanların erdemli olmaları önkoşuluna dayandırılmaktadır. Fakat İslamcı partilerin kitle hareketlerine dönüşümü ve iktidar deneyi, öteki ideolojilerle sonuçta aynı kapıya çıkacaktır: “Temizler” kendilerini yozlaşmanın girdabına terk edecek ya da köşe dönücüler, işbitiriciler ve mevki düşkünleri lehine siyaset sahnesinden çekileceklerdir.
📖 Sayfa 230 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Herhangi bir İslamcı zafer, aldatıcı olacaktır.
Devletin kendisinin de bir amacı vardır: Müslümanın iyi bir Müslüman olarak yaşamasını sağlamak. Devlet kendi içinde bir amaç değil, araçtır.
📖 Sayfa 31 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Laiklik ve siyaset, hristiyan düşüncesinin kendi kökenlerine dönmesinden doğmuştur.
📖 Sayfa 24 · Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy
Sıkça Sorulan Sorular
Siyasal İslamın İflası kimin eseridir?
Siyasal İslamın İflası, Olivier Roy tarafından yazılmıştır ve ilk kez 1995'te yayımlanmıştır. Türkçeye Cüneyt Akalın çevirmiştir.
Siyasal İslamın İflası kaç sayfadır?
Siyasal İslamın İflası, 248 sayfadır (Metis Yayınları baskısı).
Siyasal İslamın İflası'nın en ünlü sözü nedir?
““Müslüman ülkelerde demokrasi talebinin zayıflığını bu şekilde açıklayabiliriz; Diktatörlüğe boyun eğmek yoktur, çünkü talep başkadır. Mahremiyette, aile halkının, evin namusunun alanına saygı talebi her şeyden önce gelir, adalet talebi bunu izler.””