Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat'ın 2009 tarihli Araştırma-İnceleme alanında öne çıkan eseridir. Kitabın en çok işaretlenen cümleleri, sayfa bilgileriyle birlikte aşağıda.
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci'den En Beğenilen Alıntılar
Güç durumda kalan bireyler ve toplumlar, doğal olarak geçmişte edindikleri tecrübelere başvurur. İslam'ın 19. Yüzyıldan itibaren Müslümanlar için yeniden ön plana çıkması da kriz ortamından kurtulma çabalarının bir sonucudur. Tarih, Weber, Durkheim, Berger gibi batılı sosyologların 'sosyal ve ekonomik yoksulluğun dini bağlarda artışa yol açtığı' yönündeki tespitlerini doğrulamış ve dinin güç durumda kalan insanlar için vazgeçilmez bir sığınak olduğunu göstermiştir.
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
"Türkiye, halkı müslüman olan diğer ülkelerden farklı olarak, din alanında ciddi bir değişim sürecinin içindedir. Eğer bu süreç bilimsel bilgiyle desteklenebilirse, yeni bir uygarlık bilincine kapı aralayacak olan zihniyet değişikliğine zor da olsa ulaşılacaktır."
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
"Eğer barış içinde yaşamak gibi bir kaygımız varsa -görüşümüz, ideolojimiz, din anlayışımız ve din konusundaki tavrımız nasıl olursa olsun- öncelikle birbirimize katlanmayı öğrenmek zorundayız. Bu ise insanların birbirlerini doğru anlamasına bağlıdır."
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
"Medeniyetin bel kemiğini bilim, sanat ve yüksek evrensel değerler birlikte oluştururlar. Daha önce medeniyet yaratmayı başarmış olan bu milletin yeni bir medeniyet tasavvurundan gittikçe uzaklaşması anlaşılabilir bir durum değildir. Mustafa Kemal'in Cumhuriyet'in hemen başında 'muasır medeniyet' olarak gösterdiği hedef, aslında yeni bir medeniyet projesi idi..."
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Tanrı anlayışı çarpık olan bir toplumun devleti de, hükümeti de, kanunları da çok çarpık olur.
📖 Sayfa 95 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Hegel
Her insanın doğrudan Kuran'dan hareketle kendi din anlayışını kurma imkânı vardır.
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
"Dünya'nın neresinde savaş varsa, insanlar eziliyor, horlanıyorsa, insan hakları ihlalleri hemen dikkat çekiyorsa, oranın Müslümanların yaşadığı bir yer olduğu görülmektedir. Bu durumun tesadüfle izah edilmesi mümkün değildir.."
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
"Asırlardır din alanında belirleyici unsur fukaha olmuştur. Dinin temeli olarak gösterilen 'kitap, sünnet, icma, kıyas' İslam'ın değil, müslümanların ürettiği fıkhın temel kaynaklarıdır. Sadece Kur'an İslam'ın ana kaynağıdır."
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
"Tanrı anlayışı çarpık olan bir toplumun devleti de, hükümeti de, kanunları da çarpık olur."
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
"Hilafet kaldırılmıştır, ama hilafetin İslam'ın özü ile ilgili olmadığı gerçeği insanımıza bugün bile layıkıyla anlatılabilmiş değildir. Oysa hilafet kaldırılırken Meclis'te yapılan tartışmalar kitap hâline getirilerek insanlarımızın önüne koyulmuş olsaydı, cumhuriyete ve demokrasiye dini saiklerle karşı çıkanlar bu tutum ve davranışlarının İslami nitelikli olmadığını kolayca görebilirdi."
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Kuran, temel İslami ibadetlerle ilgili herhangi bir dünyevi müeyyideden söz etmez. Din temelde insanlar için bir tekliftir, isteyen kabul eder ve Tanrının uyarılarına kulak verir, isteyen tercihini başka yönde kullanabilir.
📖 Sayfa 46 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Değerler alanını devre dışı bıraktığımızda insan, bulduğu her şeyi hırsla tüketen, yok eden bir varlık haline dönüşmektedir.
📖 Sayfa 16 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Fanatizmin ve yobazlığın sağ ya da sol eğilimli kimselerdeki niteliği arasında çok ciddi farklar yoktur.
📖 Sayfa 37 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
"Dine dair doğru bilgi sahibi olmak mutlaka dindar olmayı gerektirmez; dindarlık bireysel bir tercihtir.."
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
"İmanla ilgili yegane bilgi kaynağı vahiydir. Bir insanın İslam dairesi içine girebilmek için neye ve nasıl inanması gerektiğini Kur'an belirlemiştir.
📖 Sayfa 29 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
İman ve aklın alternatif kavramlar olarak düşünülmesi Kur'an'a aykırıdır."
"Aklı olmayanın dini de yoktur."
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
"İslam gizlisi, saklısı olmayan şeffaf bir dindir. Ana kaynağı Kur'an gözler önündedir. Vahyin dışındaki her türlü bilgi, her türlü dini oluşum beşeri olup, her türlü tahlile ve tenkide sonuna kadar açık olmak durumundadır. Mezhepler, tarikat ve benzerleri de beşeri oluşumlardır; asla islam dini ile özdeşleştirilemezler."
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
"Önyargılarla hareket eden, düşünmeden konuşan, bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olma iddiası güden, eleştiriye kapalı olan, doğruları tekeline aldığını zanneden, değişimin değişmeyen tek gerçek olduğunu fark edemeyen her insan, sıfatı ne olursa olsun gericidir, yobazdır, bağnazdır. Bilgiden, bilimden, eleştiriden korkan kişi hangi konumda olursa olsun, hangi sıfatı taşırsa taşısın toplumun önünde bir engel olmaktan öteye gidemez..."
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Soru sormaya başlamak düşünmenin ilk basamağı olmalı.
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Din, demokrasi ve laikliğin karşı karşıya getirilmesinin eğer ihanetten söz edilmeyecekse, cehaletten ve hamakattan başka izahı yoktur. Sorunlar ancak doğru bilgi ile çözülür..
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
" Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin bekâsı, dinden kaynaklanan sorunlara zaman kaybetmeden sağlıklı çözümler üretilmesine bağlıdır. "
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
"Özne olma bilinci, üretmeksizin tüketmenin kölelik ve ahlaksızlık olduğunun farkında olmakla birlikte harekete geçer. Özne olmak, en temelde bilgi ve değer üretmek demektir. Özne olmak millet olarak yaratıcı yetileri etkin kullanmak, emeği salih amele dönüştürmek ve insanlığın akışında belirleyici olmaktır. Bunun bir başka adı da medeniyet yaratmaktır."
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
***
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Geçmişi eleştiriye tabi tutmadan geleceğe taşımak isteyen insan da, geçmişine düşman olan insan da geçmişin ağırlığı altında ezilmeye mahkumdur.
***
Sürekli dışarıdan bir suçlu arama eğilimimiz vardır, oysa kendi geleceğini belirleme konusunda insiyatif sahibi olmayan bireylerin oluşturduğu toplumların kaderini, ya dış güçlerin ya da geçmişin belirlediği ortada olan bir gerçektir.
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
"Akıl ve iman birbirinin alternatifi değildir. İman, akıl temeli üzerinde, vahye dayalı doğru bilgi ile ve insanın hür iradesi sayesinde gerçekleşir. Akıl olmadan iman olmaz."
📖 Sayfa 29 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
"Dinde zorlama yoktur" ilkesi hem insanların müslüman olması, hem de İslam'ı yaşaması konusunda geçerlidir.
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Beşerî olan her şey zamanla önemini yitirebilir. Kalıcı olan prensiplerdir.
📖 Sayfa 46 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
"Hiçbir şey körü körüne desteklenmemelidir."
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
"Türkiye, din alanında topluma istikamet verecek, fikir üretecek dindar aydın yetiştirememiştir. Sonuçta gelenek dinle özdeş olarak algılanmış, din bizatihi problem olmaya başlamıştır."
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Türkiye'de ne meseleler doğru tespit edilmektedir, ne de bunlara sağlıklı çözümler aranmaktadır. Bu zihniyet sorunlarının arka planındaki bazı ana sebepleri şöyle sıralamak mümkündür:
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
a. Doğru düşünememek
b. Eleştiriye açık olmamak
c. Akıl ve imanın alternatif kavramlar olarak algılanması
d. Bilimsel zihniyetin önemsenmemesi
Aydınların dine ve dini değerlere yönelik ilgisi, Osmanlı'nın son dönemlerinden 1960'lara kadar gittikçe düşen bir grafik çizmiştir. Öyle ki, uzun müddet Aydın olmak, dinsiz, din karşıtı, en azından din konusunda nötr olmakla eş anlamlı hale gelmiştir. Dindar insan horlanmış, aşağılanmıştır.
📖 Sayfa 41 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Türk aydını bir türlü demokrasiyi içine sindirememiştir, çünkü özünde demokrat değildir.
📖 Sayfa 35 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Önümüzde duran on dört asırlık İslâmî birikim, iyi anlaşıldığı takdirde bize ciddi olarak ışık tutacak niteliktedir. Ancak bunun gerçekleşebilmesi için, Müslümanların tarihi eleştirel bir yaklaşımla yeniden okuması gerekmektedir. İslam tarihi doğru anlaşılmadığından, şu anki konum itibariyle Müslümanların gündemini geçmiş belirlemekte, hepimizi hâlâ geçmişin problemleri meşgul etmektedir.
📖 Sayfa 21 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Yüreğimiz, yeni bir uygarlık yaratmanın heyecanıyla çarpmaya başlayınca, farklılıkların aslında bir zenginlik olduğunu daha kolay anlayacağız. Büyük düşünemeyen, yaratıcılığın tadına varamamış insanlar ayrıntılarda boğulmaya mahkumdur.
📖 Sayfa 59 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
İnsanoğlunun hem kendi varlığının farkına varabilmesi için hem de zincirlerini kırabilmesi ya da bir yerlere zincirlenmesini önleyebilmesi için doğru düşünmeye ihtiyacı vardır.
📖 Sayfa 100 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
(Hans Küng ve Karl Josef Kuschel, , s. 15)
📖 Sayfa 132 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
(Eric From, Erdem ve Mutluluk)
📖 Sayfa 145 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
mevcut din anlayışı, Müslümanları maziye mahkum etmektedir. "Sünnet" ve "hadis" adı altında, otantikliği asla tartışılmaksızın, asırlar öncesinin kültürü ve degerleri taklit edilmekte; önümüze konulan birtakim şablonlara göre düşünmemiz ve sekil almamız istenmektedir.
📖 Sayfa 136 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Bu alanda kutsallık zırhı, geçmişte yasamak isteyenler için, cazip bir sığınak meydana getirmektedir. Oysa gerek "hadisler" gerekse sünnet", o dönem koşullarında sergilenmiş olan islam'in anlaşılma biçimiyle ilgli "modeller"dir; onları islam’la özdeşleştirmek, islam’ı anlamamak anlamına gelir…
"Ahlâki bir devrim olmaksızın hiçbir uygarlık kalmayacaktır ve uygarlıkta ilerlemeler olmaksızın da insanlık diye bir şey kalmayacaktır."
📖 Sayfa 158 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Leslie Lipson
İnsanın herhangi bir mezhebe mensubiyeti, doğrudan kendine ilgilendiren bir meseledir. Ancak hiç kimsenin İslam'ı kendi tekeline almaya hakkı ve yetkisi yoktur.
📖 Sayfa 21 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Gözün kendi kendisini görememesi mazereti bir ayna parçası karşısında iflas eder
📖 Sayfa 65 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
İletişim imkânlarının iyice artması, Müslümanları, İslam'ı çağın verilerinden de yararlanarak yeniden anlama sorumluluğu ile yüz yüze getirmiştir. Önümüzde duran on dört asırlık İslâmî birikim, iyi anlaşıldığı takdirde, bize ciddi olarak ışık tutacak niteliktedir. Ancak bunun gerçekleşebilmesi için Müslümanların tarihi -bir anlamda eleştirel yaklaşımla- yeniden okunması gerekmektedir. Şimdiki halde İslâm Tarihi doğru anlaşılmadığından, Müslümanların gündemini geçmiş belirlemekte, geçmişin problemleri bizleri hâlâ meşgul etmektedir.
📖 Sayfa 103 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Hele Türkiye gibi beşeri bilimlerin ne devlet, ne de aydın tarafından yeterince önemsenmediği toplumun nabzını tutacak, yöneticilere istikamet verecek sosyologların, psikologların, teologların pek ortada görünmediği ülkelerde, herşeyi bilen(!) insanların gürültüsü ortalığı doldurmakta sorunlar gittikçe karmaşık hale gelmektedir.
📖 Sayfa 37 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Din, demokrasi ve lâikliğin karşı karşıya getirilmesinin, -eğer ihanetten söz edilmeyecekse- cehaletten ve hamakattan başka izahı yoktur.
📖 Sayfa 196 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
"Dünyanın neresinde savaş varsa, insanlar eziliyor horlanıyorsa, insan hakları ihlalleri hemen dikkat çekiyorsa, oranın Müslümanların yaşadığı bir yer olduğu görülmektedir. Bu durumun tesadüfle izah edilmesi mümkün değildir.
📖 Sayfa 23 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Son iki yüzyıl Müslümanlar açısından belki de tarihin en acı zaman dilimidir. 19. yüzyılın başlarından itibaren Müslümanların yaşadığı bölgeler yavaş yavaş Batılıların sömürü alanları haline dönüşmüştür."
Akıl çelişkileri fark edecek güçte yaratılmıştır. İnsanın akıl sayesinde doğruyu yanlıştan, iyiyi kötüden ayırt edebilmesi de bunun sonucudur.
📖 Sayfa 24 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Din alanında geçmişi görmezden gelirsek, içinde bulunduğumuz zaman dilimindeki gerçekleri anlama imkânını yitiririz.
📖 Sayfa 29 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
(...) Anayasal bir kuruluş olan Diyanet İşleri Başkanlığı, günümüz Türkiye'sinde hâlâ hararetli tartışmalara sebep olmaktadır. (...) Siyasiler Diyanet'ten ellerini çekmediği ve Diyanet ilmî nitelikli bir din anlayışıyla görevini yapmadığı müddetçe bu tartışmaların sona ermesi pek mümkün değildir. Diyanet daha özerk, İlahiyat fakülteleriyle koordineli bir biçimde çalışan, dinî tefekkürün rafine edilerek halka ulaştırıldığı bir kurum olmalıdır.
📖 Sayfa 39 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Hiçbir sorun çözümsüz değildir. Ancak
📖 Sayfa 107 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Kalbin mühürlemesi, insan duyarlılığının yitirmesi ve çelişkileri görememesi değilmidir..?
📖 Sayfa 172 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Değerlerden yoksun kalan insanoğlu, sadece birey olarak kendisini yok etmekle kalmaz, aynı zamanda insan türünü, hatta yaşadığı gezegen üstündeki bütün hayat belirtilerini bile yok edebilir
📖 Sayfa 16 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
. Bu millet yeniden özne olacak ise, kızıl
📖 Sayfa 11 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
elma "Yeni bir medeniyet" olmak durumundadır. Bu yeni medeniyetin teo-lojik ayağını İmâm Mâtüridi,
felsefi ayağını Fârâbi-Ibn Sinâ,
tarihsel ayağını Ibn Haldún ve
bilimsel ayağını da Birûnî
temsil edebilir.
"Yobazın, bağnazın, gericinin sağcısı, solcusu, dinlisi, dinsizi olmaz. Bu bir zihniyet meselesidir.
📖 Sayfa 57 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Önyargılarla hareket eden, düşünmeden konuşan, bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olma iddiası güden, eleştiriye kapalı olan, doğruları tekeline aldığını zanneden her insan, sıfatı ne olursa olsun gericidir, yobazdır, bağnazdır."
Din -inansın, inanmasın- herkesin ilgi alanına girdiğinden, her insan bir şekilde dinle ilgilenmektedir. Bilgi boşluğu dinin doğru anlaşılmasını engellemektedir. Bu durum dine yakın ya da karşı olan insanlarda görülen tutuculuğun ana kaynağıdır.
📖 Sayfa 141 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Türkiye hâlâ kendi demokrasi kültürünü üretememiştir. Bunun sebebi, demokrasi kültürünü üretecek olan demokrat zihniyete geçemeyişimizdir. Kültürü üretecek olan bakış açısıdır; zihniyettir. Türkiye'de zihniyetinin egemen olduğunu görmezden gelemeyiz. Batıyı anlayamadığı, Türk halkına üstten baktığı ve onun küçümsediği için, demokrat değildir. Dindar insanlarımız da, geleneğin esiri olduklarından demokrasiden korkmuş, onun dinine zarar vereceğini düşünmüştür.
📖 Sayfa 35 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Din, demokrasi ve laikliğin karşı karşıya getirilmesinin, eğer ihanetten söz edilmeyecekse, cehaletten ve hamakattan başka izahı yoktur. Sorunlar ancak doğru bilgi ile çözülür.
📖 Sayfa 10 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
(Ankara, Ocak 2009)
Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin bekâsı, dinden kaynaklanan sorunlara zaman kaybetmeden sağlıklı çözümler üretilmesine bağlıdır. Türkiye'nin İslam'dan, Cumhuriyetin kazanımlarından, demokrasiden ve laiklikten vazgeçmesi mümkün olamayacağına göre, yapılacak iş, her şeyden önce, Türkiye'nin kendi geleceği açısından dini sorun olmaktan çıkartması; Batı standartlarının ilerisinde bir demokrasi ve laiklik hedefini gerçekleştirmeyi bir amaç olarak toplumun önüne koymasıdır.
📖 Sayfa 9 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
(Ankara, Ocak 2009)
Demokrasi, insan hakları, hukukun üstünlüğü gibi evrensel değerleri içselleştirememiş toplumların artık ayakta kalma imkânı pek kalmamıştır.
📖 Sayfa 64 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Insanın anlam arayışı sürdürdüğü müddetçe bir şekilde din de var olacaktır.
📖 Sayfa 63 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Din olmadan eğitimin bunu tek başına başarması ka mizce pek mümkün değildir. Çünkü insanın kendi varlığının farkına va mesi için gerekli olan motivasyonu ancak din sağlayabilir.
📖 Sayfa 100 · Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci kimin eseridir?
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, Hasan Onat tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2009'da yayımlanmıştır.
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci kaç sayfadır?
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci, 272 sayfadır (Endülüs Yayınevi baskısı).
Türkiye’de Din Anlayışında Değişim Süreci'nin en ünlü sözü nedir?
“Güç durumda kalan bireyler ve toplumlar, doğal olarak geçmişte edindikleri tecrübelere başvurur. İslam'ın 19. Yüzyıldan itibaren Müslümanlar için yeniden ön plana çıkması da kriz ortamından kurtulma çabalarının bir sonucudur. Tarih, Weber, Durkheim, Berger gibi batılı sosyologların 'sosyal ve ekonomik yoksulluğun dini bağlarda artışa yol açtığı' yönündeki tespitlerini doğrulamış ve dinin güç durumda kalan insanlar için vazgeçilmez bir sığınak olduğunu göstermiştir.”