Wade Davis'in 2017'de yayımlanan Yol Bilenler adlı eseri, Antropoloji-Etnoloji türünün önemli örneklerindendir. Akın Terzi çevirisiyle Kolektif Kitap Yayınları tarafından Türkçeye kazandırılmıştır. Yol Bilenler adlı eserden damıtılan en etkileyici satırlar, sizin için aşağıda.
Yol Bilenler'den En Beğenilen Alıntılar
Dünyamızı daha homojen bir yer haline getirdikçe, karşısında hiçbir rakip tanımayan tekdüze, acayip, tamamen türdeş bir kültürün temellerini atıyoruz.
📖 Sayfa 156 · Yol Bilenler, Wade Davis
Sezgisel akıl kutsal bir lütuf, rasyonel akılsa sadık bir hizmetkardır. Yarattığımız toplumlar, hizmetkara saygı göstereyim derken lütfu unutmuştur.
Yol Bilenler, Wade Davis
“Günümüzde konuşulan 7000 dilin yarısı yeni nesillere öğretilmiyor. Birşeyler değişmediği takdirde, bizzat bu dillerin yeryüzünden silindiğine tanık olacağız.”
📖 Sayfa 12 · Yol Bilenler, Wade Davis
Penan dilinde "teşekkür ederim"e karşılık gelen bir tabir yoktur, zira paylaşmak zaten bir yükümlülüktür.
📖 Sayfa 142 · Yol Bilenler, Wade Davis
Dil denen şey, birtakım dilbilgisi kurallarından ve söz dağarcığından ibaret değildir. Adeta insan tininin billurlaştığı yerdir, her bir kültürün ruhunu vücuda getiren araçtır. Her dil zihindeki bir cangıldır, düşüncenin dönüm noktasıdır, tinsel olasılıkların oluşturduğu bir ekosistemdir.
📖 Sayfa 12 · Yol Bilenler, Wade Davis
İlerleme ve teknolojik gelişme mitine dayalı tek bir uygarlık tasavvuru, hepimizi fakirleştirmekte ve sakatlamaktadır. Yeryüzünden silinen her dünya görüşüyle, yitip giden her kültürle beraber, bir hayat imkanı da ortadan kalkmaktadır.
📖 Sayfa 133 · Yol Bilenler, Wade Davis
Octavio Paz
Gruplar halinde avlanan San erkekleri birtakım işaretler ararlar. Dikkatlerinden hiç bir şey kaçmaz: bir çalı yaprağındaki kıvrım, ince bir daldaki kırığın yönü; yerdeki bir izin derinliği, şekli ve durumu. Her şey kuma yazılıdır. Sanlarda zina yapmak büyük yürek ister, zira herkesin ayak izi bilinir.
📖 Sayfa 28 · Yol Bilenler, Wade Davis
Mağara sanatı huzursuzluğumuzun ortaya çıkışına, insanı o günden bugüne dek hayal kurmaya sevk eden amansız anlam arayışına da işaret eder. Son 50.000 yıldır tür olarak yaşadığımız bütün varoluşsal deneyim şu iki sözcüğe indirgenebilir: nasıl ve niçin. Bütün sorgulamaların hareket noktası ve kültürleri billurlaşmış bir halde etrafına toplayan içgörü parçaları işte bunlardır.
Yol Bilenler, Wade Davis
İnsanlık tarihinde değişmeyen tek şey değişimdir.
Yol Bilenler, Wade Davis
"Bir dil ölüp gittiğinde," diye yazmıştı MIT'ten dilbilimci Ken Hale ölmeden kısa bir süre önce, "bir kültür, entelektüel bir miras, bir sanat yapıtı da yitip gider. Louvre'a bomba atmak gibidir."
📖 Sayfa 14 · Yol Bilenler, Wade Davis
Amerika kıtası, Avrupa'ya tütün, patates, domates, mısır, çikolata sağlamış, Avrupa'ysa Amerika kıtasını buğday, arpa, yulaf, keçi, inekle birlikte, kölelik, tifüs, sıtma, kızamık ve çiçek hastalığıyla tanıştırmıştır. Avrupalılara temasın üzerinden iki kuşak bile geçmemişken Amerika yerlilerinin yüzde 90'ı ölmüştür.
📖 Sayfa 60 · Yol Bilenler, Wade Davis
Eğer biri böyle bir soru sorma ihtiyacı duyuyorsa, verilecek cevabı anlaması mümkün müdür?
📖 Sayfa 135 · Yol Bilenler, Wade Davis
"Arkadaşlarının dönmesini beklerken, kafilenin başı Muhammed ince dallarla bir ateş yakıp, ellerinde kalan son suyla bize çay ikram etti. Rivayete göre, Sahra'da bir yabancı çadırınıza çıkageldiği takdirde, çocuklarınızın rızkı olan sütü verecek son keçiyi kesip misafire ikram edermişsiniz. Kim bilir, içimizden biri gecenin bir yarısı, aç, susuz ve üşümüş halde sığınacak bir yerler aramak zorunda kalabilir. Muhammed bana çay koyarken, hepimize umut veren anlar bunlar işte, diye geçirdim içimden."
📖 Sayfa 178 · Yol Bilenler, Wade Davis
"Hayıflanmaya zaman yoktur. Umutsuzluk hayal gücüne karşı işlenen bir günahtır. Bizim bakkal dediğimiz şey onlar için tabiattır ve bu da şehirde yaşayanlara kıyasla çok daha büyük bir duygusal hayat yaratır. Her gün ölümle iç içe yaşarlar."
📖 Sayfa 169 · Yol Bilenler, Wade Davis
Seyahat etmenin en güzel yanlarından biri, kadim yol yordamları unutmamış, geçmişlerini esen rüzgarda hâlâ duyabilen, yağmurda yıkanan taşlarda hissedebilen insan toplulukları arasında yaşama fırsatı yakalamaktır.
Yol Bilenler, Wade Davis
“Sezgisel akıl kutsal bir lütuf, rasyonel akılsa sadık bir hizmetkardır. Yarattığımız toplumlar, hizmetkara saygı göstereyim derken lütfu unutmuştur.”
📖 Sayfa 99 · Yol Bilenler, Wade Davis
Albert Einstein
Ulus-devlet denen şey, dünyanın büyük sorunlarını çözemeyecek kadar küçük, dünyanın küçük sorunlarını çözemeyecek kadar da büyüktür.
📖 Sayfa 162 · Yol Bilenler, Wade Davis
Kültürler müzede sergilenecek şeyler değildir; gerçek ihtiyaçları olan gerçek insanların oluşturdukları topluluklardır.
📖 Sayfa 156 · Yol Bilenler, Wade Davis
“Eğer okyanusu okuyabilirsen, zihninde adayı görebilirsen, hiçbir zaman kaybolmazsın.”
📖 Sayfa 57 · Yol Bilenler, Wade Davis
Umutsuzluk hayal gücüne karşı işlenen bir günahtır.
📖 Sayfa 170 · Yol Bilenler, Wade Davis
“İlk kez 1855’te koka yaprağından ayrıştırılan kokain, başta göz hekimliği olmak üzere modern tıpta devrim yaratmış, kataraktın ağrısız sızısız ameliyat edilmesini sağlamıştı. Hâlâ da en güçlü lokal anestezik madde kokaindir. Koka yaprağının özütü günümüzün en popüler içeceklerinden birinin, yani “meşrubatların âlâsı” Coca-Cola’nın tadını veren maddelerden biridir. Ayrıca günümüzde tıpta kullanılan yasal kokainin tamamını ilaç şirketleri için temin eden de söz konusu meşrubat şirketidir.”
📖 Sayfa 105 · Yol Bilenler, Wade Davis
"Dünyayı tek başına değiştireceğini sanan biri hem hatalı hem tehlikelidir." diye yazmıştı bir keresinde Peter Matthiessen. Hiç şüphe yok ki Pol Pot, Stalin, Hitler, Mao Zedong gibi isimler geçiyordu aklından.
📖 Sayfa 147 · Yol Bilenler, Wade Davis
Bir halkın fiziksel olarak ortadan kaldırılması anlamına gelen genosit dünya genelinde mahkum edilen bir olgudur. Bir halkın hayat tarzının yok edilmesi anlamına gelen etnosit ise dünyanın pek çok yerinde isabetli bir ilerleme politikası olarak kabul görüp onaylanır. Modernite, insanların haklarını elinden almaya yönelik gerekçeler sağlar. Bunun ardındaki esas saikse, yerli halkların yüzyıllardır yaşadıkları topraklardan endüstriyel ölçekte doğal kaynakların çıkarılıp kullanılmasıdır; ne ki söz konusu halkların mevcudiyeti bir engel olarak görülmektedir.
📖 Sayfa 140 · Yol Bilenler, Wade Davis
Batı'da zaman altın gibidir. Onu ya değerlendirir ya da kaybedersiniz; ya harcar ya da yeteri kadar sahip olmazsınız. Oysa Barasana dilinde zaman anlamına gelen bir sözcük yoktur.
Yol Bilenler, Wade Davis
Stephen Hugh-Jones
Kabile üyelerini birbirine bağlayan şey, toplulukların fiziksel hareketi değil, güçlü bir ortak fikriyat, müşterek girift bir düşünce tarzıydı. Buna Rüya görme deniyordu...
📖 Sayfa 129 · Yol Bilenler, Wade Davis
Rüya Görme ne mit ne de hafızadır. Hem tekvin vaktinde olup bitenler, hem halihazırda olanlar ve ilelebet olacaklardır. Aborjinlerin âleminde geçmiş, şimdi ya da gelecek yoktur. Avrupalıların ayak bastığı dönemde konuşulan yüzlerce lehçeden tekinde bile zaman kavramı belirten sözcük bulunmaz.
"Penan dilinde "teşekkür ederim"e karşılık gelen bir tabir yoktu, zira paylaşmak zaten bir yükümlülüktür."
📖 Sayfa 142 · Yol Bilenler, Wade Davis
Seyahat etmenin en güzel yanlarından biri, kadim yol yordamları unutmamış, geçmişlerini esen rüzgarda hâlâ duyabilen, yağmurda yıkanan taşlarda hissedebilen, bitkilerin kekre yapraklarında tadabilen insan toplulukları arasında yaşama fırsatı yakalamaktır.
Yol Bilenler, Wade Davis
Tazmanya'da sömürgecilerin ayak basmasından yetmiş beş yıl sonra, burada yaşayan halklar ortadan kaldırılmıştır. Hristiyan misyoner papaz John West katliamı haklı göstererek, "feci bir kabus" diye nitelediği saldırgan halkın elinden topraklarının alınmasının şart olduğunu söyler...
📖 Sayfa 139 · Yol Bilenler, Wade Davis
Dünyayı tek başına değiştireceğini sanan biri hem hatalı hem de tehlikelidir.
Yol Bilenler, Wade Davis
Öldürülen Aborjinlerin cesetleri ağaç dallarında bostan korkuluğu olarak kullanılıyordu. "Onların kaderi," diye yazmıştı Anthony Trollope 1870'te "yeryüzünden silinip gitmek, bu iş ne kadar erken olursa o kadar iyi." 1902 gibi bir tarihte bile seçilmiş bir siyasetçi olan Kung O'Nalley parlamentoda şöyle söyleyebilmiştir; "Aborjinlerin insan olduğuna dair bilimsel bir kanıt yok elimizde."
📖 Sayfa 125 · Yol Bilenler, Wade Davis
1960'ta okullarda okutulan A Treasury of Australiab Fauna [Avustralya Hayvanları Rehberi] adlı kitapta Aborjinler, kıtada yaşayan ilginç hayvanlar arasında sayılmıştır.
Etnosfer insanlığın en önemli mirasıdır. Düşlerimizin meyvesi ve umutlarımızın tecellisidir;bizi meydana getiren ve iflah olmaz derecede meraklı müthiş uyum yeteneğine sahip bir canlı türü olarak yarattığımız ne varsa hepsinin simgesidir.
Yol Bilenler, Wade Davis
Dünya, tecrübe ettikleri şeyleri tek bir kültürel paradigma merceğinden, sırf kendi kültürlerinin merceğinden yorumlayanlar için tek renkli bir yer gibi görünebilir ancak. Bakmayı bilenler ve kalpleriyle görenler içinse dünya çok zengin ve karmaşık ruhsal bir topografyadır.
📖 Sayfa 14 · Yol Bilenler, Wade Davis
"Aborjinlerin âleminde geçmiş, şimdi ya da gelecek gibi şeyler yoktur. Avrupalıların ayak bastığı dönemde konuşulan yüzlerce lehçeden tekinde bile 'zaman' kavramını belirten sözcük bulunmaz. Keza, çizgisel ilerleme ya da gelişme hedefi gibi mefhumlar ve değişim imkânına dair idealleştirmeler de bulunmaz. Tam tersine, Rüya Görme'nin logos'u tamamen durağanlığa, sürekliliğe, dengeye ve tutarlılığa dayanır. İnsanlığın amacı bir şeyler geliştirmek değildir. Tekvin sırasında dünya ne haldeyse onu aynen korumak için gerekli görülen ritüeller ve ayinler yapmaktır."
📖 Sayfa 129 · Yol Bilenler, Wade Davis
"Söz konusu kültürler modernleşmede başarılı olamamış kültürler ya da tarihteki teknolojik gelişmeyi bir şekilde ıskalamış marjinal halklar değildir kesinlikle. Bilakis bu halklar rüyaları, duaları, mitleri ve hafızaları aracılığıyla, aslında hayatı yaşamanın çok farklı yollarının olduğunu, yaşama, doğum ve ölüme, yaradılışa dair çok çeşitli tasavvurların bulunduğunu öğretir bize."
📖 Sayfa 165 · Yol Bilenler, Wade Davis
İçinde yaşadığımız dünya, mutlak bir anlamda var değildir; sadece bir gerçeklik kalıbından, ait olduğumuz kültürün ataları tarafından nesiller öncesinde layıkıyla yapılmış birtakım zihinsel ve manevi seçimlerin sonucundan ibarettir.
📖 Sayfa 11 · Yol Bilenler, Wade Davis
Düşünmenin, dünyayla etkileşim kurmanın başka alternatifleri, başka olanakları ve başka usulleri vardır. Bu da bize umut verir.
“Hepimiz aynı dili konuşsaydık, dünya daha iyi bir yer olmaz mıydı? İletişim kolaylaşınca birbirimizle daha rahat anlaşmaz mıydık?” Buna her zaman şu cevabı veririm: “Harika bir fikir, ama yeter ki bu evrensel dil Haida, Yoruba, Lakota, İnuit ya da San dili olsun.” İşte o zaman, insanlar anadillerini konuşamamanın nasıl bir şey olduğunu biraz olsun anlayıverir.
📖 Sayfa 13 · Yol Bilenler, Wade Davis
"İçinde yaşadığımız mazbut toplumun, 'ilkel' toplumlara kıyasla ne tür bir avantajı olduğunu soruyorum kendime sık sık; onların âdetlerini öğrendikçe, onları hor görmeye hiç de hakkımız olmadığını anlıyorum... Bize gülünç gelebilecek usulleri ve inançları yüzünden onları suçlamaya hakkımız yok. Daha iyi eğitilmiş olan biz, bir bakıma, çok daha kötüyüz."
📖 Sayfa 62 · Yol Bilenler, Wade Davis
Batı'da zaman altın gibidir. Onu ya değerlendirir ya da kaybedersiniz; ya harcar ya da yeteri kadar sahip olmazsınız. Oysa Barasana dilinde zaman anlamına gelen bir sözcük yoktur.
Yol Bilenler, Wade Davis
Dil denen şey bir takım dilbilgisi kurallarından ve söz dağarcığından ibaret değildir. Adeta insan tininin billurlaştığı yerdir,her bir kültürün ruhunu vücuda getiren araçtır. Her dil zihnindeki bir cangıldır, düşüncenin dönüm noktasıdır,tinsel olasılıkların oluşturduğu bir ekosistemdir.
Yol Bilenler, Wade Davis
Tarih seyrine durmaksızın devam ediyor, kültürel değişim ve dönüşüm günümüzde hiç olmadığı kadar büyük bir dinamikle sürüyor. Dünya, tecrübe ettikleri şeyleri tek bir kültürel paradigma merceğinden, sırf kendi kültürlerinin merceğinden yorumlayanlar için tek renkli bir yer gibi görünebilir ancak. Bakmayı bilenler ve kalpleriyle görenler içinse dünya çok zengin ve karmaşık ruhsal bir topografyadır.
Yol Bilenler, Wade Davis
Bilim, bilgi edinme yollarından ancak bir tanesidir ve amacı da mutlak hakikatler ortaya koymak değil, olgulara dair daha iyi düşünme yolları konusunda ilham vermektir.
Yol Bilenler, Wade Davis
Var olan her şeyin kutsal ve muteber bir ruhu vardır.
Yol Bilenler, Wade Davis
- " (...) Penan dilinde "teşekkür ederim" e karşılık gelen bir tabir yoktur, zira paylaşmak zaten bir mükellefiyettendir..."
Yol Bilenler, Wade Davis
Kültürler müzede sergilenecek şeyler değildir; gerçek ihtiyaçları olan gerçek insanların oluşturduğu topluluklardır.
📖 Sayfa 156 · Yol Bilenler, Wade Davis
Markizliler kendi adalarını dünyanın sonu olarak atalarını rüzgarlarla ve dalgalarla batıdan taşıyıp getiren mitik bir yolculuğun son durağı olarak görüyordu. Her insan Tiki'nin soyundan geliyordu : İlk insan ve her kabile kendi soyağacını, batan güneşten yola çıkan ilk göçebelerden başlatabilirdi.
Yol Bilenler, Wade Davis
Dünyanın bütün kültürlerinin rüzgarları evimde dilediğince, serbestçe esebilir. Ama o rüzgarlardan herhangi birinin ayağımı yerden kesmesine asla izin vermem.
Yol Bilenler, Wade Davis
"Şam, Bağdat ve Kahire gibi şehirlerle boy ölçüşen Timbuktu, İslami kültür ve ilim irfanın en önemli merkezlerinden biriydi. Antik Yunan'ın ilmi irfanı Rönesans'a ilham verecek kadar hayatta kalabildiyse, bunun tek sebebi İbn-i Sina gibi büyük İslam âlimlerinin bunları kaydedip korumasıdır. Sözgelimi Thomas Aquinas, İbn-i Sina'nın yazdıkları sayesinde Aristoteles'in felsefesinden haberdar olmuştur. Ben de Timbuktu'da, 1037'de kaleme alınmış bir İbn-i Sina elyazmasının on üçüncü yüzyılda kopya edilmiş altın varaklı bir nüshasını elime alma şansına nail olmuştum."
📖 Sayfa 175 · Yol Bilenler, Wade Davis
Zamanın önemi yoktu. Zenginlik, sahip olmakla değil, kişinin cömertlik yapıp çevresiyle iyi ilişkiler kurarak kazandığı itibar ve mevkiyle belirleniyordu. Kişinin kabilesine ve ailesine ilelebet yarar sağlayacak, ayine dayalı bir borç ve yükümlülükler toplamı, bir nevi insana özgü bir kültürel sermayeydi bu.
📖 Sayfa 69 · Yol Bilenler, Wade Davis
Dört harften oluşan DNA’mız hayatın kökenine kadar uzanan tarihi bir belge. Her birimiz, yazıp yazılabilecek en büyük hikayenin birer bölümüyüz, hem mitler aracılığıyla aktarılan hem de kanımıza işlenmiş olan bir keşif öyküsüyüz.
Yol Bilenler, Wade Davis
Bilgi denen şey, çoğu durumda iktidarla el ele verir; yorum da çoğu zaman fayda görmenin ifadesidir.
📖 Sayfa 59 · Yol Bilenler, Wade Davis
Zenginlik, sahip olmakla değil, kişinin cömertlik yapıp çevresiyle iyi ilişkiler kurarak kazandığı itibar ve mevkiyle belirleniyordu.
Yol Bilenler, Wade Davis
Dünya, tecrübe ettikleri şeyleri tek bir kültürel paradigma merceğinden, sırf kendi kültürlerinin merceğinden yorumlayanlar İçin tek renkli bir yer gibi görünebilir. Bakmayı bilenler ve kalpleriyle görenler içinse dünya zengin ve karmaşık ruhsal bir topografyadır.
📖 Sayfa 14 · Yol Bilenler, Wade Davis
İlerleme ve teknolojik gelişme mitine dayalı tek bir uygarlık tasavvuru, hepimizi fakirleştirmekte ve sakatlamaktadır. Yeryüzünden silinen her dünya görüşüyle, yitip giden her kültürle beraber, bir hayat imkanı da ortadan kalkmaktadır.
Yol Bilenler, Wade Davis
Dil yitimi ve yeniden canlanma konusunda gitgide büyüyen bir literatür var. Canlı türlerinin yitimine dair tahminler biyologlar arasında hemen her zaman ihtilaflara ve fikir ayrılıklarına neden olurken, dilbilimciler dünyadaki dillerin yarısının tehlike altında olduğu ve bir insan ömrü zarfında yok olup gideceği konusunda bütünüyle hemfikir gibi görünüyor.
Yol Bilenler, Wade Davis
Birkaç nesil sonra, insanlığın toplumsal, kültürel ve entelektüel mirasının yarısının yittiğine tanık olacağız.
📖 Sayfa 13 · Yol Bilenler, Wade Davis
Tarih seyrine durmaksızın devam ediyor, kültürel değişim ve dönüşüm günümüzde hiç olmadığı kadar büyük bir dinamikle sürüyor. Dünya, tecrübe ettikleri şeyleri tek bir kültürel paradigma gerçeğinden, sırf kendi kültürlerinin merceğinden yorumlayanlar için tek renkli bir yer gibi görünebilir ancak. Bakmayı bilenler ve kalpleriyle görenler içinse dünya çok zengin ve karmaşık ruhsal bir topragrafyadır.
Yol Bilenler, Wade Davis
Dünyayı olduğu gibi değil de kendi gönüllerinden geçtiği gibi gören iki kişi suları daha da bulandırır.
Yol Bilenler, Wade Davis
"Vaupés yerlilerine göre, nehirler sadece ulaşım aracı değil, yeryüzünün damarlarıydı; canlılarla ölüler arasındaki bağlantıydı; zamanın başlangıcında ataların yolculuk ederken gittiği yollardı."
📖 Sayfa 83 · Yol Bilenler, Wade Davis
Sıkça Sorulan Sorular
Yol Bilenler kimin eseridir?
Yol Bilenler, Wade Davis tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2017'de yayımlanmıştır. Türkçeye Akın Terzi çevirmiştir.
Yol Bilenler kaç sayfadır?
Yol Bilenler, 224 sayfadır (Kolektif Kitap Yayınları baskısı).
Yol Bilenler'in en ünlü sözü nedir?
“Dünyamızı daha homojen bir yer haline getirdikçe, karşısında hiçbir rakip tanımayan tekdüze, acayip, tamamen türdeş bir kültürün temellerini atıyoruz.”