Erhan Aydın'ın eserlerinden süzülen bu sözler, okur beğenisine göre bir araya getirildi. Toplam 100 söz, kaynak eserleriyle birlikte aşağıda.
En Beğenilen Erhan Aydın Sözleri
Bilge Kağan, kardeşi Köl Tegin adına yazdırıp diktirdiği Köl Tegin yazıtında milletine ve gelecek nesillere öğütlerde bulunur. Bu öğütte Çin’e yaklaşmanın ne kadar sakıncalı olduğunu anlatır.
📖 Sayfa 80 · Taşa Kazınan Tarih, Erhan Aydın
Türk Runik alfabe sistemini çözmeyi başaran Thomsen , Çin kayıtlarından yararlanarak verdiği cümlelerde Tang Hanedanlığı tarihçilerinin Türklerin savaşta ölmeyi şan; hastalıktan ölmeyi utanç saydığını belirtir.
Köl Tegin, Erhan Aydın
Korkmadık, savaştık.
📖 Sayfa 115 · Orhon Yazıtları, Erhan Aydın
Tonyukuk devletin aksakalıdır ve kağan seçme işinde en ön sıradadır.
Tonyukuk, Erhan Aydın
Kapgan Kağan’a hatununun öldüğü haberi gelir. Savaşta olmasına rağmen orduyu oğlu ve yeğenine bırakıp hatunu için cenaze töreni yapmaya gider. ( Kapgan Kağan Türk tarihinin en sert devlet başkanlarından biri olmasına rağmen söz konusu hatunu olunca oldukça duygusal davranmış)
Tonyukuk, Erhan Aydın
Kardeşim Köl Tegin öldü. Kendi kendime düşüncelere daldım. Görür gözüm görmez gibi , bilir bilgim bilmez oldu. Kendi kendime düşündüm: Zaman ve Tanrı şöyle demiş: “ İnsanoğlu hep ölümlü yaratılmış.”
Köl Tegin, Erhan Aydın
Tang Hanedanlığı kaynaklarının Tonyukuk’tan övgü ile bahsettiği bilinmektedir. Onun her zaman plan yaparak hareket ettiği , çeşitli taktikler ile düşmanı şaşırtmakta usta olduğu ifade edilmiştir.
Tonyukuk, Erhan Aydın
Tonyukuk yazıtının, Türk runik harfli tüm eski Türk yazıtlarının tümünü göz önüne aldığımızda ayrı bir yere sahip olduğunu belirtmek durumundayız. Tarihi Türkçenin söz varlığına yaptığı katkılar, cümleler arasına serpiştirilmiş Türk kültürü ile ilgili öğeler ve belki de en önemlisi 2. Kök Türk döneminin tarihi için paha biçilemez bilgiler vermesi, açısından yazıtı gibi kendisine de ölümsüz kılmaktadır.
Tonyukuk, Erhan Aydın
Bilge Kağan , Çinli bir prensesle evlenmek istiyor. Çin elçisinin cevabı “ Kağan, siz imparatorun oğlu oldunuz. Baba ile oğul nasıl dünürlük yapar.”
Köl Tegin, Erhan Aydın
Tonyukuk yazıtı , Köl Tegin ve Bilge Kağan yazıtlarından 420 km uzaktadır. Dolayısıyla üç yazıtın bir arada “ Orhun Yazıtları” olarak anılması doğru değildir.
Tonyukuk, Erhan Aydın
"Türk kağanı Ötüken Dağları'nda oturursa ülkede sıkıntı olmaz. " Bilge kağan'ın, kardeşi anısına yazdırdığı ve diktirdiği köl Tegin yazıtının birkaç yerinde ısrarla Ötüken'i terk etmemek gerektiğini, Ötüken'in yurt olarak tutulması halinde sıkıntı olmayacağını ifade eden cümlelerle karşılaşırız.
📖 Sayfa 65 · Taşa Kazınan Tarih, Erhan Aydın
Bozkırda yaşayan bir halkın gelecek nesle hatıralarını bırakabilmesinin herhâlde tek yolu taşa yazmaktı.
Taşa Kazınan Tarih, Erhan Aydın
Çin kaynaklarında Tonyukuk ile ilgili bir diğer önemli bilgi ise Bilge Kağan'ın kentler ve tapınaklar kurmak istediği, Tonyuku'un Tang Hanedanı ordularından askeri anlamda hüçlü kılan şeyin konargöçer yaşam tarzları olduğuna işaret ederek onu bu fikrinden caydırdığıdır.
Tonyukuk, Erhan Aydın
Tüklerde Bengü yani edebi taş dikmek bir gelenektir. ( Bu geleneği genelde ölen kişinin çocukları yerine getiriyor)
Köl Tegin, Erhan Aydın
Ben Bilge Tonyukuk , Altay Dağları’nı aşıp geldik, İrtiş Irmağı’nı geçerek geldik. Buraya gelmek zordu dedim. Ama kimse hissetmedi . Kutsal Umay ve kutsal yer su ruhları yardım etti, elbette. Savaşmaktan niye kaçacağız? Sayıları çok diye niye korkuyoruz? Azız diye yenilecek miyiz ?
Köl Tegin, Erhan Aydın
Köl Tegin 27 Şubat 731 tarihinde ölmüş , yoğ töreni 1 Kasım 731’de yapılmış ve yazıtı da 21 Ağustos 732 yılında ağabeyi Bilge Kağan tarafından yazdırılmış ve diktirilmiştir.
Köl Tegin, Erhan Aydın
Tonyukuk, Köl Tegin yazıtında 2. Göktürk Devleti’nin kuruluşunda kendisinden bahsedilmemesinden etkilenir ve kendi yazıtında cevap olarak Ötüken’e dönmelerindeki en büyük başarının kendisine ait olduğunu açıkça ifade eder.
Tonyukuk, Erhan Aydın
Tonyukuk yazıtı bir nevi Bilge Kağan ve Köl Tegin yazıtlarına cevap niteliğindedir. ( iğneleyici cevaplar )
Tonyukuk, Erhan Aydın
‘Köktürk halkı arasında da kargaşa var.’ demiş. ‘Oğuzları da dağılmakta imiş,’ demiş. O sözü işitip gece uyuyasım gelmedi, gündüz de oturasım gelmedi.”
Tonyukuk, Erhan Aydın
Bilge Kağan tahta geçişinde kendisini desteklemediği için Tonyukuk’u görevden uzaklaştırıyor. Karışıklık çıkınca bu kaotik ortamdan kurtulmak için Tonyukuk’u göreve yeniden çağırıyor. Çin kaynaklarına göre yaşı yetmişlere ulaşan aksakal Tonyukuk, herkeste korkuyla karışık bir saygı uyandırmaktaydı.
Köl Tegin, Erhan Aydın
Bozkırda yaşayan bir halkın gelecek nesle hatıralarını bırakabilmesinin herhalde tek yolu taşa yazmaktı.
📖 Sayfa 17 · Taşa Kazınan Tarih, Erhan Aydın
2024 yılında Kapgan Kağan’a ait olduğu düşünülen bir yazıt bulundu. Yazıtın üst kısmı kısmen okunabilirken alt kısmı tahrip edilmiş daha sonra biri tarafından mezar taşı olarak kullanılmış kullanan kişi yazıtı silip kendi şeceresini yazmış ( Haliyle bilinen Kök Türk yazıtlarından daha eski bir yazıtın okunması ihtimali ortadan kalkmıştır. Türk tarihi ile ilgili birçok önemli bilgiyi öğrenme şansımızda ortada kalkmış oldu )
Köl Tegin, Erhan Aydın
"Kendi kendime düşüncelere daldım. Görür gözüm görmez gibi, bilir bilgim bilmez gibi oldu. Kendi kendime düşündüm: Zaman ve (ebedi) gök şöyle demiş:" İnsanoğlu hep ölümlü yaratılmış".
📖 Sayfa 97 · Taşa Kazınan Tarih, Erhan Aydın
Tonyukuk her şeyi enine boyuna düşünen bir stratejisttir; yaşlı ama yine de etrafa zeka kıvılcımları saçıyor, o tam anlamıyla ihtiyar bir kurt.
Köl Tegin, Erhan Aydın
Köl Tegin anıtı, Doğu yüzü, Satır 22: Türk ve Oğuz beyleri, halkı dinleyin ! Yukarıda gök çökmezse , aşağıda yer delinmezse Türk halkı! Yurdunu ve yasalarını kim bozabilirdi? …
Köl Tegin, Erhan Aydın
"(Ebedî) gök lütfettiği için, (sayıca) çoklar diye korkmadık. Savaştık."
📖 Sayfa 130 · Tonyukuk, Erhan Aydın
- Bilge Tonyukuk
Tonyukuk'un ise bilge bir kimse olduğudur. O ikisi yani İlteriş Kağan ile Tonyukuk var oldukça güneyde Çinlileri, doğuda Kitanlıları yok edecektir.
Tonyukuk, Erhan Aydın
Tonyukuk Kapgan Kağan ölünce , Kağanlığın asıl sahibi Bilge Kağan yerine Kapgan Kağan’ın oğlu İnel’i desteklemiştir. Köl Tegin kılıç zoruyla Kağanlığı almış ve ağabeyi Bilge’ye bırakmıştır . Bu da Bilge Kağan ile Tonyukuk’un arasının açılmasına Tonyukuk’un görevden el çektirilmesine neden oluyor. Tonyukuk damadı Bilge yerine İnel’i seçerek yanlış ata oynuyor.
Tonyukuk, Erhan Aydın
Eski Türk töresi gereğince kağanların veya boy liderlerinin en önemli görevinin halkın karnını doyurmak, sırtına giyecek temin etmek olduğu açıkça anlaşılmaktadır.
📖 Sayfa 25 · Eski Türklerde Gündelik Hayat, Erhan Aydın
Çin kaynaklarında Tonyukuk ile ilgili bir diğer önemli bilgi ise Bilge Kağan’ım kentler ve tapınaklar kurmak istediği , Tonyukuk’un, Tang Hanedanı ordularından asker anlamda güçlü kılan şeyin konargöçer yaşam tarzları olduğuna işaret ederek onu bu fikrinden caydırdığıdır.
Tonyukuk, Erhan Aydın
Tonyukuk'un kendi yazıtında en çok kullandığı unvan grubudur.
Tonyukuk, Erhan Aydın
Beşbalık seferinin yılan yılında yapıldığı belirtilmiştir.
Tonyukuk, Erhan Aydın
Türk imparatorluğunun onarımıyla başlayıp en ileri yaşına kadar münhasıran üstlenmiş olduğu az sayıda ama olağan üstü nitelikteki olaylara değinmekte, diplomatik dehası, taktikleri ve çelik gibi iradesiyle iz bıraktığı eylemlerini, haklı bir gururla gelecekte de izlenmesi için örnek göstermektedir.
Tonyukuk, Erhan Aydın
"Ey Türk halkı sen toksun. Açlık ve tokluğu düşünmezsin. Bir doyarsan açlığı düşünmezsin. Öyle olduğun için seni beslemiş kağanının sözlerini dikkate almadan her yere gittin. Oralarda tamamen yok oldun, tükendin."
📖 Sayfa 49 · Orhon Yazıtları, Erhan Aydın
Yukarıda gök çökmezse, aşağıda yer delinmezse Türk halkı! Yurdunu (ve) yasalarını kim bozabilirdi?
📖 Sayfa 58 · Orhon Yazıtları, Erhan Aydın
(KT D 22)
1. —
📖 Sayfa 52 · Tonyukuk, Erhan Aydın
2. (Bundan) ötürü Bilge Tonyukuk
3. Şöyle dedi. Köktürk yurdu (halkı)
4. Mahvoldu ve
5. Kurtulması mümkün olmayacak, dedi.
Tonyukuk yazıtı, Türk runik harfli tüm eski Türk yazıtları içerisinde ayrı bir yere sahiptir. Tarihi Türkçenin söz varlığına yaptığı katkılar, cümleler arasına serpiştirilmiş Türk kültürü ile ilgili öğeler ve belki de en önemlisi eski Türk tarihi için paha biçilmez bilgiler vermesi, yazıtı gibi kendisini de ölümsüz kılmaktadır.
Taşa Kazınan Tarih, Erhan Aydın
Köl Tegin anıtı, doğu yüzü satır 10-11:
Köl Tegin, Erhan Aydın
Yukarıda Türk Tanrısı ve kutsal yer su ruhları öylece örgütlemiş. Türk halkı yok olmasın diye, halk olsun diye babam Elteriş Kağa’ı, annem Elbilge Hatun’u Tanrı, tepelerinden tutup göğe yükseltmiş elbette. Babam kağan on yedi adamıyla isyan etmiş. ( Çin’e karşı)
Köl Tegin’in adı Bilge Kağan, Tonyukuk, Küli Çor Şad gibi isimlerin anıtlarında ya hiç yer almıyor ya da çok az bahsediliyor. Bunun sebebi Köl Tegin’in yaptığı kanlı ihtilal ve komutanların bunu halka açıklamakta zorlanması. ( Bu durum Türklerin zorunda olmadıkça kan dökmeyi hoş karşılamadıklarının kanıtı. Türklerin sivil halka zarar vermemeleri yine bu anlayışın başka bir kanıtıdır. )
Köl Tegin, Erhan Aydın
(Ebedî) gök güç verdiği için babam kağanın ordusu kurt gibiymiş, düşmanı koyun gibiymiş.
📖 Sayfa 55 · Orhon Yazıtları, Erhan Aydın
(KT D 12)
Yukarıda mavi gök, Aşağıda yağız yer yaratıldığında ikisinin arasında insanoğlu yaratılmış. İnsanoğlunun üzerinde atalarım, dedelerim Bumın Kağan ve İstemi Kağan tahta oturmuş. Tahta oturup Türk halkının ülkesini ve yasalarını tutuvermiş, düzenleyivermişler
Köl Tegin, Erhan Aydın
İlteriş Kağan liderliğindeki Köktürklerin 680’li yılların başında yeniden toparlanarak bağımsızlıklarını elde etmek üzere bir mücadele içerisine girdiğini söyleyebiliriz.
Tonyukuk, Erhan Aydın
Türk runik harfli öteki yazıtlarda da karşılaştığımız üzere sıradan halka dokunulmaması olayına burada da rastlamaktayız.
Tonyukuk, Erhan Aydın
Tonyukuk Anıtı , 2. taş, 7. satır
- Elli kadar askerini yakaladık. O gece halkını tamamen geri gönderdik.
Tonyukuk yazıtının en önemli özelliklerinden biri , Kök Türk döneminin diğer yazıtlarından , örneğin Köl Tegin ve Bilge Kağan yazıtlarına göre tarihi olaylara daha çok yer verilmiş olmasıdır.
Tonyukuk, Erhan Aydın
Üze kök tenri as[ra yagız yér kılıntokda ėkin ara kişi oglı kılınmış.
📖 Sayfa 87 · Eski Türk Yazıtları, Erhan Aydın
Ben Bilge Tonyukuk, Altay dağlarını aşıp geldik, İrtiş Irmağı’nı geçerek geldik . buraya gelmek zordu dedim. Ama kimse hissetmedi. Kutsal Umay ve kutsal yer su ruhları yardım etti, elbette. savaşmaktan ne diye kaçacağız çok diye niye korkuyoruz. Azız diye yenilecek miyiz? Saldıralım dedim. Saldırdık, talan ettik. İkinci gün ateş gibi kızmış bir halde geldiler. Savaştık. Onların iki kanadı bizim yarımızdan fazlaydı. Tanrı lütfettiği için, sayıca çoklar diye korkmadık. Savaştık.
📖 Sayfa 85 · Köl Tegin, Erhan Aydın
Yelme sözcüğünü 'öncü birlik, keşif birliği, devriye' karagu'yu ise 'gözetme kulesi, karakol' olarak anlamlandırmak mümkündür.
Tonyukuk, Erhan Aydın
Tonyukuk’un unvanları;
📖 Sayfa 69 · Tonyukuk, Erhan Aydın
- Bilge Tonyukuk
- Bilge Tonyukuk Boyla Baga Tarkan
- Tonyukuk Boyla Baga Tarkan
“Karakol (gözetleme) kuleleri diktirdim. Geri dönen düşmanları getirttim. Kağanımla sefer ettik. (Ebedî) göğün lütfuyla bu Köktürk halkı arasına silahlı düşmanı sokmadım. (Kuyruğu) düğümlü atları koşturmadım. İlteriş Kağan başarmasaydı, (onu) takip ederek ben, kendim başarmasaydım, ülke de halk da yok olacaktı. Başardığı için (onu) takip ederek kendim başardığım için ülke de ülke oldu, halk da halk oldu. Kendim yaşlandım, kocadım. Herhangi bir yerdeki kağanı olan halkta benim gibisi varsa ne sıkıntıları olacakmış?”
📖 Sayfa 188 · Tonyukuk, Erhan Aydın
“‘Buraya gelmek zordu’ dedim. ‘(Ama kimse hissetmedi. Kutsal Umay (ve) kutsal yer su (ruhları) yardım etti, elbette. (Savaşmaktan) ne diye kaçacağız?’”
📖 Sayfa 184 · Tonyukuk, Erhan Aydın
Öncelikle, Tonyukuk yazıtının, Köl Tegin ve Bilge Kağan yazıtlarıyla birlikte anılarak “Orhon/ Orhun Yazıtları” veya “Orhon/ Orhun Abideleri” başlığı altında eke almanın yaygın bit anlayış olduğunu bilmekle birlikte, Tonyukuk yazıtının bulunduğu Orhon Irmağı civarındaki Koşo- Çaydam bölgesi arasındaki uzaklığın 420 kilometre kadar olmadı nedeniyle üç yazıtın bir arada anılmasının doğru olmadığını belirtmek gerekir.
📖 Sayfa 85 · Tonyukuk, Erhan Aydın
Korkmadık, savaştık.
📖 Sayfa 115 · Orhon Yazıtları, Erhan Aydın
(T2 B 6)
Üze tenri basmasar asra yer telinmeser türük bodun elinin törönün kim artatı
📖 Sayfa 352 · Eski Türklerde Gündelik Hayat, Erhan Aydın
"Yukarıda gök çökmezse, aşağıda yer delinmezse Türk halkı! Yurdunu (ve) yasalarını kim bozabilirdi?"
Tonyukuk malûm olduğu veçhile Gök Türkler’in tarihinde maruf bir şahsiyettir. Birkaç Gök Türk hükümdarı zamanında yaşamış olan bu vezir Türkler’in istiklal hareketine iştirak etmiş. Bilge Han zamanına kadar yaşamıştır. Thomsen vezirin yaşadığı devirleri göz önünde tutarak bu yazıtın da 725 yıllarında dikilmiş olması lâzım geldiğini yazmaktadır. Bu yazıt Bilge Han ve Kültegin yazıtının civarında olup Tola ırmağının yukarı taraflarındadır.
Tonyukuk, Erhan Aydın
Türklerin gereksiz hamasete ve yüceltilmeye ihtiyacı yoktur. Çünkü Türklerin, eski dönemlerden yüzlerce metni vardır; hem de bu metinleri taş ve kaya gibi sert zeminlere kazıyarak büyük bir iş başarmıştır.
📖 Sayfa 14 · Sözlerimi Sonuna Kadar Dinle!, Erhan Aydın
Çünkü "Türk milleti çalışkandır! Türk milleti zekidir!"
Bilge Tonyukuk, ben kendim Çin ülkesinde yaratıldım. O sıralar Köktürk halkı Çin'e tâbi idi.
Tonyukuk, Erhan Aydın
Köl Tegin olmasaydı hepiniz ölecektiniz. Kardeşim Köl Tegin öldü. Kendi kendime düşüncelere daldım. Görür gözüm görmez gibi, bilir bilgim bilmez gibi oldu. Kendi kendime düşündüm: Zaman ve (ebedi) gök şöyle demiş: ''İnsanoğlu hep ölümlü yaratılmış."
📖 Sayfa 67 · Orhon Yazıtları, Erhan Aydın
Dokuz Oğuz beyleri, halkı bu sözlerimi iyice işit ve sıkıca sonuna kadar dinleyin doğuda gün doğusuna, güneyde gün ortasında, batıda gün batısına, kuzeyde gece ortasına kadar, oradaki tabi halklar bana bağlıdır. Bu kadar halk… hepsini düzene soktum, onlar şimdi kötü durumda değiller. Türk Kaan’ı Ötüken dağlarında oturursa ülkede sıkıntı olmaz.
Köl Tegin, Erhan Aydın
Bilge Kağan (sonsuzluğa) uçtu.
📖 Sayfa 100 · Orhon Yazıtları, Erhan Aydın
Uybat III Yazıtı, bulunan ilk yazıt olarak kayda geçer
Köl Tegin, Erhan Aydın
Türklerin bilinen en eski yazılı belgeleri Türk runik harfleriyle yazılmış metinlerdir. Bu metinlerin bir bölümü hatıra taşı, mezar taşı ve kayalara, bir bölümü ise günlük hayatta kullanılabilen birtakım nesne ve eşyalar üzerine yazılmıştır. Yedinci yüzyılın son on yılı içerisine tarihleyebileceğimiz Çoyr yazıtını en eski tarihli yazıt olarak kabul edersek yedinci yüzyılın sonlarından başlayan bu yazı kültürü, Türklerin Manihaizm ve Budizm dinine mensup zamanlarında bile unutulmamış ve bu harfler daha uzun bir süre kullanılmıştır.
Tonyukuk, Erhan Aydın
...çoklar diye korkmadık. Savaştık.
📖 Sayfa 130 · Tonyukuk, Erhan Aydın
öylece kazandığımız, düzene soktuğumuz yurdumuz, yasalarımız vardı. Türk (ve) Oğuz beyleri, halkı dinleyin: Yukarıda gök çökmezse, aşağıda yer delinmezse Türk halkı! Yurdunu (ve) yasalarını kim bozabilirdi?
📖 Sayfa 58 · Orhon Yazıtları, Erhan Aydın
Savaşta safları düzelten ve askeri zulüm etmeye bırakmayan kimse
📖 Sayfa 79 · Tonyukuk, Erhan Aydın
Dokuz Oğuz halkı kendi halkım idi. Gök ve yer karıştığı için düşman oldular. Bir yıl içerisinde beş kez savaştık.
📖 Sayfa 104 · Tonyukuk, Erhan Aydın
Zaman ve ebedi gök şöyle demiş: insanoğlu hep ölümlü yaratılmış...
📖 Sayfa 97 · Taşa Kazınan Tarih, Erhan Aydın
1709 Poltova Savaşı'nda İsveç subaylarından olan P.T von Strahlenberg, Ruslara esir düşer ve bitkibilimi uzmanı D.G Messerschmidt'e yardımcı olarak verilir ve Güney Sibirya bölgesindeki bitkiler üzerinde araştırmalara katılır .
📖 Sayfa 25 · Orhon Yazıtları, Erhan Aydın
“Kendimizce dışarıyı tutmuş gibiyiz. Yufka iken delinmesi kolaymış. İnce olanı koparmak kolaymış, yufka kalın olursa delinmesi zormuş, ince yoğun olursa kopması zormuş.”
📖 Sayfa 178 · Tonyukuk, Erhan Aydın
“Üç kağanın bakanı, Elteriş Kağan dönemindeki Türk İmparatorluğu’nun onarımıyla başlayıp en ileri yaşına kadar münhasıran üstlenmiş olduğu az sayıda ama olağanüstü nitelikteki olaylara değinmekte, diplomatik dehası, taktikleri ve çelik gibi iradesiyle iz bıraktığı eylemlerini, haklı bir gururla gelecekte de izlenmesi için örnek göstermektedir.”
📖 Sayfa 36 · Tonyukuk, Erhan Aydın
Şad, Tonyukuk’tan kağan seçme işini gerçekleştirmesini diler ve Tonyukuk da kağan seçme işine koyulur. Anlatılan bu olaydan, Tonyukuk’un Köktürklerin aksakalı olduğunu söylemek mümkün görünecektir.
📖 Sayfa 32 · Tonyukuk, Erhan Aydın
Tonyukuk’un 1. taşın güney yüzünün ilk satırı; Keyik yeyü tawışgan yeyü olorur ertimiz bodun bogzı tok erti
📖 Sayfa 100 · Tonyukuk, Erhan Aydın
“Yaban hayvanı avlayarak ve tavşan yiyerek yaşıyorduk. Halkın karnı toktu.”
....Türklerin bölükleri pek çok(ve çeşitli) olduğu için gönüllerine muhalefet duygusu hakimdir, yani her birinin kendi fikri vardır....
📖 Sayfa 40 · Tonyukuk, Erhan Aydın
Bilge Kağan uçdı
📖 Sayfa 100 · Orhon Yazıtları, Erhan Aydın
Bilge Kağan sonsuzluğa uçtu
Eski Türk Yazıtlarının neredeyse tamamının yazılış ve dikiliş amacı kendinden sonra gelen nesillere öğüt vermektir.
📖 Sayfa 59 · Taşa Kazınan Tarih, Erhan Aydın
"Hayvanların yavru iken bulunduğu yaşa göre adlar verilmesi, Türklerin özelde at yetiştiriciliği, genelde ise hayvancılık bakımından oldukça ileri bir düzeyde olduğunu gösteren en önemli kanıtlardan biridir."
📖 Sayfa 172 · Eski Türklerde Gündelik Hayat, Erhan Aydın
Hirth, bu ölüm haberinin Çinlilerin uydurması olduğunu belirtip Tonyukuk ile Ashide Yuanzhen’in aynı kişi olması gerektiğini taşımıştır.
📖 Sayfa 34 · Tonyukuk, Erhan Aydın
Üç kağanın bakanı, Elteriş Kağan dönemindeki Türk İmparatorluğu’nun onarımıyla başlayıp en ileri yaşına kadar münhasıran üstlenmiş olduğu az sayıda ama olağan üstü nitelikteki olaylara değinmekte, diplomatik dehası, taktikleri ve çelik gibi iradesiyle İz bıraktığı eylemlerini, haklı bir gururla gelecekte de izlenmesi için örnek göstermektedir.
📖 Sayfa 36 · Tonyukuk, Erhan Aydın
Tonyukuk’un kendi yazıtında en çok kullandığı unvan grubudur. Eğer Tonyukuk adını asıl adı olarak düşünürsek bilge sözcüğü unvan durumunda olmak zorundadır. ‘bilge, hakîm’ anlamlarında kullanılan bu sözcüğün bil- ‘bilmek’ fiilinden, fiilden isim yapan -GA+ eki ile kurulduğu görülmektedir. Bilge unvanının katunlar tarafından da kullanıldığına dair yazıtlardan çok sayıda örnek verilebilir.
Tonyukuk, Erhan Aydın
Tonyukuk yazıtının güney yüzünün birinci satırı; Yagımız tegre uçuk teg erti biz elbeg? ertimiz
📖 Sayfa 101 · Tonyukuk, Erhan Aydın
“Düşmanlarımız etrafta tahıl kabuğu, saman gibi (mecazen, yoksul, sefalet içinde) idi, biz zengin (bolluk içinde) idik.”
Üze kök tenri asra yagız yer kılıntokda ekin ara kişi oglı kılınmış
📖 Sayfa 352 · Eski Türklerde Gündelik Hayat, Erhan Aydın
"Yukarıda mavi gök, aşağıda yağız yer yaratıldığında ikisinin arasında insanoğlu yaratılmış"
İlteriş Kağan'ın adı Çin kaynaklarında Jiedieli Kehan, şahsi adının ise Guoduolu olduğu tespit edilmiştir. Guoduolu adının, her ne kadar her ne kadar Türk runik harfli eski türk yazıtlarında geçmemiş olsa da Türkçe "Kutlug" sözcüğünün Tang dönemi çince telaffuzu olduğunu düşünmek mümkündür.
📖 Sayfa 30 · Tonyukuk, Erhan Aydın
"Azız diye yenilecek miyiz?"
📖 Sayfa 129 · Tonyukuk, Erhan Aydın
‘Kişi oglı kop ölgeli törömiş’
Orhon Yazıtları, Erhan Aydın
‘İnsanoğlu hep ölümlü yaratılmış’
Çin halkının sözü tatlı, ipeği yumuşak imiş. Tatlı sözle, yumuşak ipeklerle kandırıp halkları öylece (kendine) yaklaştırırmış. Yakına yerleştikten sonra kötülükleri orada düşünürlermiş.
📖 Sayfa 84 · Eski Türk Yazıtları, Erhan Aydın
M.A. Castrén ,1847 yılında Yenisey'in batı yakasında Tuba I yazıtını bulur.
📖 Sayfa 23 · Orhon Yazıtları, Erhan Aydın
"(Buraya) gelmek zordu" dedim. "(Ama kimse) hissetmedi. Kutsal Umay (ve) kutsal yer su (ruhları) yardım etti, elbette. (Savaşmaktan) ne diye kaçacağız? Sayıları çok diye niye korkuyoruz? Azız diye yenilecek miyiz? Saldıralım" dedim. Saldırdık, talan ettik.
📖 Sayfa 184 · Tonyukuk, Erhan Aydın
"Buraya gelmek zordu dedi(m) . "Ama kimse hissetmedi. Kutsal Umay (ve) kutsal yer şu (ruhları) yardım etti, elbette. ( Şavaşmaktan) ne diye kalacağız? Sayıları çok diye nie korkuyoruz ? Azız diye yenilecek miyiz ? Saldıralım" dedim saldıralım dedim saldırdık, talan ettik".
Tonyukuk, Erhan Aydın
Moğol âdetince babanın esas mirası, küçük oğluna kalır, aile ocağının muhafızı da o olurdu. Bundan dolayı küçük erkek evlada odçigin- odjigin ' ateş beyi ' denirdi.
Tonyukuk, Erhan Aydın
Tamga sözcüğünde yer alan ve fiilden isim yapan -gA+, Türkçe'nin her döneminde sıkça kullanılmış bir ektir. *Tam- fiilinin eski Türkçeden sonraki dönem metinlerinde karşılaşılan tamtul- 'tutuşmak, alev almak', tamtur- 'tutuşturmak' ve tamug- 'cehennem' sözcükleri ile de ilgisi olduğunu düşünmek mümkündür. Kök hali ile tespit edilmemiş olsa da *tam- fiilinin 'yakmak' anlamında olduğu ihtiyatlı olmak kaydıyla ileri sürülebilir.
📖 Sayfa 181 · Eski Türklerde Gündelik Hayat, Erhan Aydın
Çin halkının sözü tatlı, ipeği yumuşak imiş. Tatlı sözle, yumuşak ipeklerle kandırıp uzaktaki halkları öylece (kendine) yaklaştırırmış. Yakına yerleştikten sonra kötülükleri orada düşünürlermiş.
📖 Sayfa 48 · Orhon Yazıtları, Erhan Aydın
Ancak en büyük emelleri ise Ötüken'e tekrar kavuşabilmekti.
📖 Sayfa 83 · Tonyukuk, Erhan Aydın
Bulunan bu yazıtlar hakkındaki ilk bilgiler 1730 yılında Strahlenberg tarafından Das Nord- und Ostliche Theil von Europa und Asia adıyla Stockholm’de yayımlanır ve yazıtların bir ikisinin elle yapılmış çizimlerine yer verilir.
📖 Sayfa 12 · Tonyukuk, Erhan Aydın
Anne ailenin en temel unsurudur. Hatta annenin hamilelik süresince çektiği acının dile getirilmiş olması, gündelik hayatın en önemli örneklerinden
📖 Sayfa 31 · Eski Türklerde Gündelik Hayat, Erhan Aydın
Türük bodun üçün tün udımadım küntüz olormadım
📖 Sayfa 442 · Eski Türklerde Gündelik Hayat, Erhan Aydın
"Türk halkı için gece uyumadım, gündüz oturmadım"
(Yazıt yazma işini) Türk Bilge Kağan ülkesinde tamamladım. Ben Bilge Tonyukuk.
📖 Sayfa 119 · Orhon Yazıtları, Erhan Aydın
Halkın karnı toktu. Düşmanlarımız etrafta tahıl kabuğu gibi, saman gibi (mec. yoksul, sefalet içinde) idi, biz zengin (bolluk içinde) idik.
Tonyukuk, Erhan Aydın
Tonyukuk yazıtı Doğu yüzü 4, 5 ve 6. satırlardan:
📖 Sayfa 137 · Tonyukuk, Erhan Aydın
"İlteriş Kağan başarmasaydı (onu) takip ederek ben, kendim başarmasaydım, ülke de halk da yok olacaktı. Başardığı için (onu) takip ederek kendim başardığım için ülke de ülke oldu, halk da halk oldu."
Türk runik alfabesiyle yazılmış eski Türk yazıtlarından ilk söz eden, İlhanlı dönemi tarihçisi Alaaddin Atamelik Cüveynî'dir.
Eski Türk Yazıtları, Erhan Aydın
Kardeşim Kül Tigin ile sözleştik. Babamızın, amcamızın kazanmış [olduğu] boyların adı, namı yok olmasın diye Türk milleti için gece uyumadım, gündüz oturmadım. Kardeşim Kül Tigin ile, iki şad ile [birlikte] öle[siye] yite[siye] çabaladım.
Köl Tegin, Erhan Aydın
Çocukların aynı karında iki olması durumunu açıklayan ekiz sözcüğü, eski Türk yazıtlarında yalnızca iki kez tespit edilmiştir. Ancak üçüz ve daha fazlasını gösteren örneklere rastlanamamıştır.
📖 Sayfa 52 · Eski Türklerde Gündelik Hayat, Erhan Aydın