M. Ertuğrul Düzdağ'ın 2014'te yayımlanan Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I adlı eseri, Araştırma-İnceleme türünün önemli örneklerindendir. Türkçe baskısı Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı tarafından yayımlanmıştır. Tarih meraklılarının Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I'den seçtiği en etkileyici satırlar aşağıda.
Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I'den En Beğenilen Alıntılar
Felaketin başı, hiç şüphe yok, cehaletimiz;
📖 Sayfa 104 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Bu derde çare bulunmaz - ne olsa - mektepsiz.
Ne Kürd elifbeyi sökmüş, ne Türk okur, ne Arab;
Ne Çerkes'in, ne Lâz'ın var bakın, elinde kitab!
Hülasa, milletin efrâdı bilgiden mahrum.
Safahat, Dördüncü Kitap, Fatih Kürsüsünde
Genç dindar olacaktır. Fakat nasıl? Dindarlık için, etraftan kimi örnek alsın?
📖 Sayfa 98 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Müslümanlık nerde! Bizden geçmiş insanlık bile...
Alem aldatmaksa maksad, aldanan yok, nafile!
"Müslümanlık" denilen ruh-i İlahi, arasak,
"Müslümanız" diyen insan yığınından ne uzak!
Safahat, İkinci Kitap, Süleymaniye Kürsüsünde
Göz yumulmakla kör olmaz; külün altında ateş.
📖 Sayfa 112 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Ne kadar kalsa bunalmaz: Hele bir aç, hele eş!
Safahat
"Biz gâyesiz bir fikir ile herşeyi yıktık. Yıkılmayan bir aile kaldı... Yıkılan müesseseleri, sebât edip ciddi çalışırsak, támir edebiliriz. Fakat, Allah korusun, eğer (âile) yıkılırsa, kat'iyen bir daha düzeltilemez. Düzetilir diyenin, hayvan kadar aklı yoktur. Ve bu inkılabı isteyenin eline de sonunda kötü bir sıfattan başka bir şey geçmez."
📖 Sayfa 65 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Mehmed Akif Ersoy
Safahat'ta «Hayat Arkadaşıma» başlıklı bir kıt'ada:
📖 Sayfa 61 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Seni bir nûra çıkarsam, diye, koştum durdum,
Ey, bütün dalgalı ömrümde, hayat arkadaşım!
Dağ mıdır, karşı gelen, taş mı, hep aştım, lakin,
Buruşuk alnıma çarpan bu sefer kendi taşım!"
"Adam vaktiyle sarıklıydı. Bir aralık Paris'e tahsile gitmiş, büsbütün derin bir kibirle dönmüştü. Şevki Hoca'nın evinde bir gün Âkif eski sarıkla yeni azameti yanyana koyarak adama :
📖 Sayfa 216 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
" Siz, dedi, insanlara eskiden Fâtih minaresinden bakardınız; şimdi Eyfel kulesinden bakıyorsunuz."
Midhat Cemal Kuntay
Umumi seferberlik zamanı (1914) idi, Akif bir arkadaşı ile birlikte oturmuş, fasulye aşı yiyordu. Nezȧret erkanından biri çıkageldi. Selam tebliğ etti. Yazılarında o derecede ileri gitmemesini nazikçe söylemek istedi. Akif pürhiddet dedi ki:
📖 Sayfa 235 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
- Nâzırına söyle, kendilerini düzeltsinler! Bu gidiş devam ettikçe bizi susturamazlar. Ben fasulye aşı yemeye razı olduktan sonra kimseden korkmam!
"Bizim içtihadımıza göre edepsizliğin başladığı noktada edebiyat biter."
📖 Sayfa 160 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Mehmed Akif Ersoy
Mehmed Âkif Bey, birinci Safahat'ın ilk şiiri olan Fâtih Camii'nde, babasını ve çocukluğunu hatırlıyor.
📖 Sayfa 57 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Böylece Safahat'ta ilk anlatılan bir câmi olduğu gibi, ilk rastladığımız aile de, namaz kılan bir baba ile camiye götürdüğü çocuklarıdır:
Sekiz yaşında kadardım. Babam gelir: «Bu gece,
Sizinle câmie gitsek çocuklar erkence.
Giderseniz gelin amma namazda uslu durun;
Meramınız yaramazlıksa işte ev, oturun!
Deyip alırdı beraber benimle kardeşimi.
Namaza durdu mu, hâliyle koyverir peşimi,
Dalar giderdi. Ben artık kalınca âzâde,
Ne âşıkaane koşardım hasırlar üstünde!
Cehaletimiz yüzünden dini anlamamış ve başka bir kılığa sokmuşuzdur. Genç adam kendine "Müslümanız" diyenlere bakmamalıdır. Asıl Müslümanlık, hayat dolu, canlı bir dindir.
📖 Sayfa 98 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Resûlullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem, âhir zamandan bahsederek şöyle dedi: "O zaman dinine sarılan, kor ateşi avuçlayan kimse gibi olacaktır."
📖 Sayfa 152 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Başka bir hadiste "O zamanın şehidlerinin Bedir şehidleri gibi olacağını" ifâde buyurmuştur.
Aile hayatı, dünyanın en safalı hayatıdır. Bütün gün, bir kazanç için çalışır, akşam evinde şeref ve izzetinle oturursun. Bütün aile efrådın senin etrafını sararlar; evin bir cennet sarayı olur; karın can yoldaşın, çocukların canın ve anan-baban ise senin sığınağındır.
📖 Sayfa 62 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
"İyilik mefhumu bizde menfidir, müsbet değildir. Meselâ bir adam iyidir dediğimiz zaman, şunu yapmaz, bunu yapmaz, kimseye bir fenalıkta bulunmaz mánásını kasdederiz. Yoksa şunu yapar, bunu yapar, şöyle iyiliklerde bulunur mánásını düşünmeyiz."
📖 Sayfa 170 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Mehmed Akif Ersoy
Hem onlara: «Allah ne göndermiş ise ona uyunuz dendiği zaman, «Biz, daha iyi atalarımızı müdavim bulduğumuz şeylere uyarız» derler; pekâlà! Ya ataları bir şeye akıl erdirememiş, doğru yolu seçememiş ise, yine mi uyacaklar? (Bakara/170)
📖 Sayfa 179 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Atiyi karanlık görerek azmi bırakmak...
📖 Sayfa 98 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Alçak bir ölüm varsa, eminim, budur ancak.
Karşında ziya yoksa, sağından, ya solundan,
Tek bir ışık olsun buluver... Kalma yolundan.
Alemde ziya kalmasa, halk etmelisin, halk!
Ey elleri böğründe yatan, şaşkın adam, kalk!
Safahat, Üçüncü Kitap, Hakkın Sesleri
Hayat-ı aile dünyada en safalı hayat,
📖 Sayfa 62 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Fakat o âlemi bizler tanır mıyız? Heyhát!
Sabahleyin dolaşıp bir kazanca hizmetle;
Evinde akşam otursan kemâl-i izzetle;
Karın, çocukların, annen, baban, kimin varsa,
Dolaşsalar; seni kat kat bu haleler sarsa;
Saray-ı cenneti yurdunda görsen olmaz mı?
İçinde his taşıyan kalb için bu zevk az mı?
Karın nedime-i ruhun; çocukların ruhun;
Anan, baban birer áğüş-i iltica-yi masûn.
Safahat, Mahalle Kahvesi
"Akif'in bilmediği müşterek mefhumların başında menfa'at vardı. Menfa'atin ümmisi idi. Birinci Cihan Harbi'ndeki açlık bile Akif'e menfa'ati öğretemedi."
📖 Sayfa 211 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Midhat Cemal Kuntay
"Ciğer-parelerinize yalnız kendi terbiyenizi giydirmeye çalışmayınız. İyice hatırınızda olsun ki onlar, sizin yaşamakta olduğunuz zamandan başka bir zaman için yaratılmışlardır."
📖 Sayfa 155 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Hazreti Ali
Müslümanlık huyun güzelliğinden ibarettir.
📖 Sayfa 184 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
(Hadis-i Şerif)
"İyilerin tembelliği, kötülerin fa'aliyetidir. İngilizler'in dünyaya hakim olmalarının sebebi, fenalar fenalık yapınca, iyiler derhal önüne geçerler, bir kenara çekilip yan gelmezler."
📖 Sayfa 169 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Mehmed Akif Ersoy
"İhtiyaç, insanın kendi eliyle üzerine örttüğü bir ağdır. Hiç olmazsa ağın gözlerini büyük tutmalı, kurtulamazsa, bari elleri, ayakları, başı dışarda kalsın."
Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Mehmed Akif Ersoy
"Biz Müslümanları, biz Şarklıları ta'assupla itham ederler dururlar. Heyhat! Dünyada bir muta'assıp millet varsa Avrupalılardır. Gerçek, Avrupalılardan daha muta'assıp bir cemaat vardır ki o da Amerikalılardır. Ta'assuptan hiç haberi olmayan bir millet isterseniz, o da bizleriz."
📖 Sayfa 166 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Mehmed Akif Ersoy, 25 Kasım 1920, Kastamonu
Mehmed Akif'in, Boğaz'ı yüzerek geçtiğini, yağlı güreşe çıktığını, gülle attığını, şehir içinde vasıtaya binmediğini ve palto, şemsiye kullanmadığını hatırlatalım.
📖 Sayfa 94 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Bir insanın, şu veya bu ırktan oluşu, ona üstünlük sağlamaz. Üstünlük ahlak, ilim ve iylikle, her şahıs tarafından bizzat elde edilir:
📖 Sayfa 104 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Arnavutluk ne demek? Var mı Şeriat'te yeri?
Küfr olur, başka değil, kavmini sürmek ileri!
Arabın Türke; Lâzın Çerkese, yahud Kürde;
Acemin Çinliye rüchânı (üstünlük) mı varmış? Nerde!
Safahat, Üçüncü Kitap, Hakkın Sesleri
İnsanlar adam olduktan sonra, idare şekli veya idareciler değişmiş, faydasızdır. Neye lâyıksan ona göre idare edilirsin. Gider eteri, gelir beteri.
📖 Sayfa 46 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Mehmed Akif Ersoy, Safahat, Asım
"Cemiyetten eve kaçan, caddeden sokağa kaçan, şehirden kıra kaçan, insandan kitaba kaçan Akif, uzaktan sevimsizdi; o, yakından güzeldi."
📖 Sayfa 210 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Midhat Cemal Kuntay
Ne irfandır veren ahlaka yükseklik, ne vicdandır;
📖 Sayfa 100 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Fazilet hissi insanlarda Allah korkusundandır.
Oyuncak sanmayın! Ahlâk-ı milli, ruh-i millidir;
Onun iflası en korkunç ölümdür: Mevt-i küllidir.
Safahat, Beşinci Kitap, Hatıralar
"Bir söz, ya ölüm, yahut ona yakın bir felaketle yerine getirilmezse, ancak o zaman mâzur görülebilir."
📖 Sayfa 81 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Mehmed Akif Ersoy
Baytar Mektebi'nde hocalarımızın ekserisi doktordu. Bunlar da hem mesleklerinde yüksek, hem de dini salabet erbabı idiler. Bunların telkinleri de dini terbiyem üzerinde müessir olmuştur.
📖 Sayfa 30 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Mehmed Akif Ersoy
Bence iki şey mukaddestir: Din, dil... Din, bütün kudsi duyguları, düşünceleri insana telkin eder.
📖 Sayfa 34 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Mehmed Akif Ersoy
"İki yüzlülere garazdı. Fakat yaşı ilerledikçe:
📖 Sayfa 215 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
"İki yüzlüleri artık sever oldum; çünkü yaşadıkça yirmi yüzlü insanlar görmeye başladım" diyordu.
Ve yaşlandıkça herkesten kaçıyordu. Daha yaşasaydı, yalnız kalacaktı; cemiyetle karşı karşıya tek bir adam."
Midhat Cemal Kuntay
Ah o din nerde, o azmin, o sebâtın dini;
📖 Sayfa 99 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
O yerin gökten inen dini, hayatın dini?
Bu nasıl dar, ne kadar basmakalıp bir görenek?
Müslümanlık mi dedin?... Tövbeler olsun, ne demek!
Hani Kur'an'daki ruhun şu heyulada izi,
Nasıl İslâm ile birleştiririz kendimiz?
Ölüler dini değil, sen de bilirsin ki bu din,
Diri doğmuş, duracak dipdiri, durdukça zemin.
Safahat, Altıncı Kitap, Asım
Zulmü alkışlayamam, zalimi asla sevemem;
📖 Sayfa 101 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Gelenin keyfi için geçmişe kalkıp sövemem.
Safahat, Altıncı Kitap, Asım
Üstad (Mehmed Akif Ersoy) evden eve taşındığı zaman geceleri taşındığını söylerdi. Konu komşu eşyasını görmesin diye.
📖 Sayfa 244 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Eşref Edib
O halde, genç adam, etrafındaki sahte "Müslüman"lara bakmayacak, dinin aslını öğrenerek, iyi ve hakiki bir Müslüman olacaktır. İşte gerçek Müslümanda bulunması gereken sıfatlardan birkaçı:
📖 Sayfa 99 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Doğruluk, ahde vefâ, va'de sadákat, şefkat;
Acizin hakkını i'laya samimi gayret;
En ufak şeyle kana'at, çoğa kudret varken;
Yine ifrat ile vermek, veren eller darken;
Kimsenin ırzına, namusuna yan bakmıyarak,
Yedi kat ellerin evladını kardeş tanımak;
"Öleceksin!" denilen noktada merdane sebat;
Yeri gelsin, gülerek, oynayarak terk-i hayat!
Safahat, İkinci Kitap, Süleymaniye Kürsüsünde
İmandır o cevher ki, İlâhi, ne büyüktür...
📖 Sayfa 94 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
İmansız olan paslı yürek sinede yüktür!
Allah'a dayan, sa'ye sarıl, hikmete ram ol...
Yol varsa budur, bilmiyorum başka çıkar yol.
Safahat, Yedinci Kitap, Gölgeler
Eyvah! Bu zilletlere sensin yine illet...
📖 Sayfa 95 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Ey derd-i cehalet, sana düşmekle bu millet,
Bir hâle getirdin ki: Ne din kaldı, ne nâmûs!
Ey sine-i İslâm'a çöken kapkara kâbus,
Ey hasm-i hakiki, seni öldürmeli evvel:
Sensin bize düşmanları üstün çıkaran el!
Safahat, Üçüncü Kitap, Hakkın Sesleri
Mehmed Akif'e göre, insanın kıymeti "söz"üne verdiği değerden belli olurdu. Sözünde durmayanlara "insan" nazarıyla bakmazdı.
📖 Sayfa 80 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
İlk dini terbiyemi veren, ev ve mahalle, iptidai, rüşdi tahsilde aldığım telkinler olmuştur. Bilhassa evin bu husustaki te'siri büyüktür. Annem çok abid ve zâhid bir hanımdı. Babam da öyle. Her ikisinin de dini salàbetleri vardı. İbadetin vecdini, zevkini, heyecanını tatmışlardı.
📖 Sayfa 28 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Mehmet Akif, eserleri kadar, hayatı ile de büyüktür. Mazisi, hali ve geleceği ile İslam milletinin bütün dertlerini, zihninde ve sırtında taşımış, onunla birlikte ızdıraplar içinde yaşamış olan şairmiz, yılmaz, dönmez bir fikir ve dava adamıdır.
📖 Sayfa 10 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
"Gâye uğrunda çalışmak, didinmek, nihayet ölmek! Ah ne güzel meşgale, o ne hoş eğlence, o ne mes'ud hâtime imiş. Ben onu şimdi adamakıllı hissediyorum. Acaba yine o günler gelecek mi? Yine gayemiz uğrunda canımızla başımızla çalışabilecek miyiz? Çıkmayan canda ümid var derler, değil mi kardeşim? Allah büyük, elbet bizim de âtıl båtıl oturmaktan kurtulacağımız günler gelecektir."
📖 Sayfa 169 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Mehmed Akif Ersoy, Arkadaşı Eşref Kuşçubaşı'na Yazdığı Bir Mektuptan
Ferdin gerçek ve değişmez bir ahlâka sahip olabilmesi, imanlı olması ile mümkündür. İmansız ahlaklar, şahsa ve topluluklara göre değişirler. Sadece "bilgi" ile veya "vicdan" denen ve her yerde ve zamanda başkalıklar gösteren bir "hayal" ile, "bütün zamanı ve insanları kucaklayan bir ahlâk"a erişilemez... Milletin ahlâkı ise, onun rûhu demektir. Ahlakını kaybeden millet ölür.
📖 Sayfa 99 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Müslüman gencin, nefret edip kaçınacağı zayıflıklar nelerdir:
📖 Sayfa 100 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Zulme tapmak, adli tepmek, hakka hiç aldırmamak;
Kendi asudeyse, dünya yansa, baş kaldırmamak;
Ahdi nakzetmek, yalan sözden, teháşi etmemek;
Kuvvetin meddahı olmak, aczi hiç söyletmemek;
Mübtezel birçok merasim: İnhinalar, yatmalar,
Şaklabanlıklar, riyalar, muttasıl aldatmalar;
Fırka, milliyyet, lisan namiyle daim ayrılık;
En samimi kimseler beyninde en ciddi açık;
Enseden arslan kesilmek, cebheden yaltak kedi...
Müslümanlık bizden evvel böyle zillet görmedi!
Safahat Beşinci Kitap, Hatıralar
Sen! Ben! desin efrad, aradan vahdeti kaldır.
📖 Sayfa 103 · Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ
Milletler için işte kıyamet o zamandır.
Girmeden tefrika bir millete, düşman giremez;
Toplu vurdukça yürekler, onu top sindiremez.
Safahat
Sıkça Sorulan Sorular
Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I kimin eseridir?
Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, M. Ertuğrul Düzdağ tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2014'te yayımlanmıştır.
Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I kaç sayfadır?
Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I, 255 sayfadır (Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı baskısı).
Mehmed Akif Hakkında Araştırmalar - I'nin en ünlü sözü nedir?
“Felaketin başı, hiç şüphe yok, cehaletimiz; Bu derde çare bulunmaz - ne olsa - mektepsiz. Ne Kürd elifbeyi sökmüş, ne Türk okur, ne Arab; Ne Çerkes'in, ne Lâz'ın var bakın, elinde kitab! Hülasa, milletin efrâdı bilgiden mahrum. Safahat, Dördüncü Kitap, Fatih Kürsüsünde”