Mikail Bayram'ın imzasını taşıyan Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Araştırma-İnceleme alanının dikkat çeken yapıtlarındandır. Türkçede Nüve Kültür Merkezi Yayınları etiketiyle yayımlanmıştır. Kitaptan seçilen bu sözler, okur oylarıyla sıralanarak burada toplandı.
Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi'den En Beğenilen Alıntılar
Mevlana Şems-i Tebrizi'nin tekrar Konya'ya gelişinden dolayı duyduğu sevincini ifade eden "Amed" (Geldi) redifli birkaç tane şiir yazmıştır. Bu şiirlerden birisinin birkaç beytinin tercümesi şöyledir: "Ayım, güneşim geldi. Gözüm kulağım geldi. O saf gümüşüm geldi. Altın yatağım geldi. Beni sarhoş edenim geldi. Gözümün nuru geldi. Başka neler istersem. O başka şeyim geldi. Ölümden niye korkayım ki, hayat-suyu kaynağım geldi. Kınayıcılardan korkmam artık. Çünkü siperim geldi."
📖 Sayfa 177 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Emir Timur, Mevlana'ya ve onun dini ve siyasi zihniyetine şiddetle muhalif bir şahsiyettir.
📖 Sayfa 270 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
İşte Mevlana ve yakınlarının bunca kötü sıfatlarla ve hakaretlerle andıkları bu zatın, Türk kültür ve medeniyetinde çok üstün bir yeri bulunan Ahi Teşkilatı'nın kurucusu Ahi Evren Hace Nasiru'd-din Mahmud ve Türk Mizah Edebiyatının piri, "Latifeler"in sahibi Nasreddin Hoca olduğunu tesbit etmiş bulunuyorum.
Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Ahi Evren döneminin en bilge kişisidir.
📖 Sayfa 272 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Mevlana da "Mesnevi" sinde kadın cinsini konu alan onlarca hikaye anlatmakta ve bütün bu hikayelerde kadınları tezyif ve tahkir etmektedir. Kadın tabiatında aşağı ve kötü eğilimler bulunduğunu savunmakta ve bu kötü ve aşağılık eğilimleri şairane ve mübalağalı bir üslubla anlatmaya çalışmaktadır.
📖 Sayfa 236 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Esasen yılan, eski çağlardan beri doğuda hastanelerin alameti olmuştur. Hastaneye "maristan" (yılan yeri), hastaya da "bî-mar" (yılansız) denmesi bundandır.
📖 Sayfa 119 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Mevlana kendisini Nuh Peygambere benzetmekte ve "Nuh dokuz yüz yıl hakka davet etti fakat gene kavmi inkara devam etti. Ay, nur saçtı, köpekler ise, yaradılışları icabı havlayıp durdu. Ama köpeklerin havlaması kervanı yolundan alıkoyamaz" diyerek kendisinin ay olduğunu, nur saçmaya devam ettiğini söylemektedir.
📖 Sayfa 107 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Şems-i Tebrizi, Konya'ya geldikten sonra Mevlana Celalüddin Rumi ile halvete çekilir ve medreseyi terk ederler.
📖 Sayfa 32 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Ahmed Eflaki'nin anlattığına göre, bir gün Şems-i Tebrizi iffetli hanımları övdü ve sonra: "Bu iyi meziyetlerine rağmen bir kadına arştan daha yüksek bir makam verilse, o bu makamda iken yerde kalkmış bir alet görse deli gibi o aletin üzerine atlar. Çünkü kadının mezhebinde ondan daha yüksek bir makam yoktur" demiştir.
📖 Sayfa 236 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
"Mevlana, sohbet meclislerinde Moğolların müşrik oldukları söz konusu edildiğinde, hocası Şems-i Tebrizi ile Moğolların müşrik olmadıklarını çevrelerine telkine çalışır.
📖 Sayfa 237 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Mevlana, eski İran kültüründeki inanca dayanarak Cengiz Han'ın lahuti (insanüstü) bir şahsiyet olduğunu, Cenab-ı Allah'tan mesaj aldığını savunur. Allah'ın, ona güç ve iktidar verdiğini telkine çalışır. (Moğol katil) Baycu Noyan için de: "0 (Evliyaullah'dan bir kişidir. Fakat kendisi bunu bilmez" diyerek halkı Moğollara ısındırmaya çalışır."
Mevlana ile Moğollar arasındaki diyalogu kuran da Şems olmuştur.
📖 Sayfa 175 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Şems-i Tebrizî 1244 yılında Konya'ya gelince Mevlânâ henüz 15 yaşında bulunan Kimya Hatun adındaki çok güzel olduğu rivayet edilen cariyesini Şems-i Tebrizi'ye nikâhladı. Bu sırada Şems en az 60-65 yaşlarındaydı. Oysa Kimya Hatun Mevlânâ'nın oğlu Alâü'ddin Çelebi'yi seviyordu. Alâ'üddin Çelebi de ona aşıktı.
📖 Sayfa 175 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Mevlana, "Mesnevi"sindeki "Kötü huylu debbağ" hikayesinde ona çatmış ve hatta "Huy" (ahlak) kelimesi ile Ahi Evren'in nisbet adı olan "Hoy" kelimesini tevriyeli olarak kullanmıştır. Böylece Mevlana, onun Hoylu olduğuna işaret etmiş ve nisbet adını kullanmıştır olmaktadır.
Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Ahilerin mallarını müsadereye koyuldular. Evhadüddin Kirmani'nin Kayseri'den yazdığı mektup ile bu uygulamadan haberdar olan Sultan I. Alaüddin Keykubat Kayseri'ye giderek Türkmen ve Ahiler lehine köklü bir tasfiyeyi gerçekleştirdi. Sultan Alaüddin Ahi Teşkilatını himaye etmesi sonucu Ahilik bütün Anadolu'ya yayıldı
Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Bu sırada Ahi Evren, Kirmani'nin kızı Fatma Hatun ile evli bulunuyordu. Fatma Hatun, Bektaşiler arasında "Kadın Ana", "Kadıncık Ana", diye tanınmıştır. Ahi Evren, Kayseri'de bulunduğu sırada eşi Fatma Hatun vasıtasıyla "Baciyan-ı Rum" (Anadolu Bacıları)
Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
teşkilatını kurdu.
"Hırsız gördüm, halkın malını ve metanını götürdü. Bu hırsızımız hırsızlığı nasıl ortadan kaldırsın"
Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
"Sultandan -hırsızlık artıyor- diye aman dileyecekler. Hırsız Sultan'ın kendisi ise nasıl aman dilensin."
Mevlana
Mevlana kendisine muhalif olan bu yılancıyı yermekte ve onun sanatıyla alay etmekte ve çevresindekileri yani Ahileri cahillikle ve aldanmışlıkla itham etmektedir.
📖 Sayfa 118 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Gerek Mevlana'nın gerek Şems-i Tebrizi'nin sohbet meclislerinde Moğolların zulmünü ortaya atanlar olmuş, her defasında Mevlana ve hocası Şems-i Tebrizi Moğol aleytarlığı yapanlara öfkelenmişler, Moğol zulmünü haklı göstermeye çalışmışlardır.
📖 Sayfa 238 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Mevlana'ya muhalif olanlar arasında biri vardır ki, Mevlana onu kendisinin baş düşmanı olarak görmektedir. Bu baş düşmanını "Mesnevi"de hiç adıyla anmamıştır. Onu Dabbağ (Derici), Margir (Yılancı), Hace (Hoca), Danişmend (Bilge kişi), Lala, Nasuh (Nasihatçı), Ahi (Feta) gibi meslek bildiren sözlerle ve daha çok da Cuha (Hocacık), İblis, Muhannes (Eş cinsel), Pelid (Çirkef), Mar ve Ejder (yılan), Kundeh (Pespaye), Bedhuy (Kötü huylu), Köse ve Hadım gibi aşağılayıcı, tahkir ve tezyif edici sözlerle anmıştır.
📖 Sayfa 8 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
.jpeg)
"Evren" Türkçe'de yılan ve ejder demektir. Zehirli yılanları yakalayıp onlardan panzehir imal etme gibi bir mesleğinden dolayı Türkmen çevreler Hace Nasirüddin'e "Ahi Evren" yani Yılan ya da Ejder Ahi diyorlardı.
📖 Sayfa 109 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Bağdat'ın İslam dünyasının en büyük ilim, sanat ve irfan merkezi olması, Ahi Evren'in çok yönlü bir ilim ve fikir adamı olmasında etkili olmuştur. Devrin mütedavil olan bütün ilimlerini tahsil ettiği eserlerinden anlaşılmaktadır. Özellikle Tefsir, Hadis, Kelam, Fıkıh, ve Tasavvuf gibi dini ilimler yanında Felsefe ve Tıb sahasında da sivrilmiş ve bu konularda eserler vermiştir.
📖 Sayfa 52 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Mevlana'ya çok yakın olduklarını bildiğimiz Pervane Süleyman, Tacüddin Muted, Nureddin Caca, Atabeg Mecdüddin, Fahrüddin Ali gibi devrin önde gelen devlet adamlarını, Moğollar iş başına getirmişlerdi. Bu yüzden o dönemde Anadolu'nun yönetiminde söz sahibi olan bu siyasiler, Moğol iktidarı yanlısı kişiler olarak bilinirler. Mevlana'nın bu kişilere yazdığı çok sayıda mektuplar bulunmaktadır. Bu mektuplar incelendiği zaman onun bu Moğol yanlısı siyasilerle ortak bir siyasi anlayış ve tutum içinde bulunduğu, onların da Mevlana'yı muteber tuttukları açık olarak fark edilmektedir.
📖 Sayfa 240 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Mevlana ve etrafındakiler ve hatta ilk Mevleviler "Mesnevi"nin vahy mahsulü olduğuna inanıyorlardı. Nitekim o dönemlerde kopya edilen Mesnevi'nin pek çok el yazması nüshalarının cild kapaklarına ve sahife başlarına "Ona ancak temiz olanlar, yani melekler dokunabilir" ve "Alemlerin rabbi tarafından indirilmiştir" yazarak bu inancı ifade etmişlerdir.
📖 Sayfa 112 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
"Mesnevî", o devrin magazin haber bülteni niteliğindeydi. Dönemin insanları "Mesnevi" deki hikâye ve telmihlerde, örneklendirmelerde kimleri kastettiğini, hangi mesajları verdiğini, kimleri yerdiğini, kimleri alaya aldığı ve tahkir ettiğini biliyorllardı. Başlangıçta kürraseler halinde yayınlanan Mesnevî cüzleri elden ele dolaşıyor, hiç şüphesiz büyük bir ilgi ve zevkle okunuyordu.
📖 Sayfa 103 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Ahi Evren Hace Nasıreddin Mahmud'un, 1 Nisan 1261 tarihinde Kırşehir'de Ahilerin başlattığı isyan sırasında bu isyanı bastırmaya memur edilen Kırşehir Emiri Nuruddin Caca tarafından öldürüldüğünü tespit etmekteyiz.
📖 Sayfa 293 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Anadolu'da ilerlemeye devam eden Moğol Ordusu, Tokat ve Sivas'ı savaş yapmadan teslim aldı ve bu iki mamur şehri yağmaladı. Fakat Kayseri'de karşılarında Ahileri buldular. Ahiler 15 şehri kahramanca savundular. Burada Ahiler Kayseri Subaşısı Ermeni asıllı (Muhtedi) Hacok oğlu Hüsameddin'in ihanetine uğradılar. Onun rehberliğinde şehre girmeyi başaran Moğollar, büyük bir tahribat ve katliama gerçekleştirdiler. Pek çok Ahi'yi katlettiler ve Ahiler'e ait ev ve iş yerlerini yakıp, yıkıp yağmaladılar. On binlerce Ahi ve Bacı'yı esir edip götürdüler.
Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
"Mesnevi", o devrin magazin haber bülteni niteliğindeydi. Dönemin insanları "Mesnevi" deki hikâye ve telmihlerde, örneklendirmelerde kimleri kastettiğini, hangi mesajla ne verdiğini, kimleri yerdiğini, kimleri alaya aldığı ve tahkir ettiğini biliyorlardı. Başlangıçta kürraseler halinde yayınlanan Mesnevi cüzleri elden ele dolaşıyor, hiç şüphesiz büyük bir ilgi ve zevkle okunuyordu. Eserin manzum olarak ve çok yüksek edebi bir üslupla kaleme alınması edebî çevrelerin ilgisini daha çok çekiyordu.
📖 Sayfa 103 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Nasreddin Hoca'ya "Dünyanın ortası neresidir?" diye soranlara "eşeğinin ön sağ ayağının bastığı yerdir" der. İtiraz edilince de "İnanmazsanız gidin ölçün" diyor. Bu espri klasik mantıktaki "Delil göstermek iddia da bulunana düşer" kuralının yorumudur. Yani hoca "Dünya'nın ortası eşeğinin ön sağ ayağının bastığı yerdir" derken bir hüküm ve bir ispatta bulunmaktadır. Bu verilen hükme itiraz edenler itirazlarının delillerini ortaya koymaları gerekir. Bu mantıkta Cedel ilminin bir kuralıdır.
📖 Sayfa 271 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
"Mevlana yine Mesnevi'deki bir başka hikayede (Ahi Evran) Nasreddin Hoca'yı iri vücudlu köse diye vasfederek bir delikanlıya sarkıntılık yaptığını, homoseksüel ilişkide pasif konumda olduğunu yazar ve çok haysiyet kırıcı bir biçimde ona iftira eder.
📖 Sayfa 138 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Gene "Mesnevi" deki "Luti'nin hikayesi"nde, "Kadınlar meclisine giren Cuha'nın hikayesi"nde, "Nasuh'un hikayesi"nde ve daha başka yerlerde hep bu muhalifini boyle eşcinsel, ekşi suratlı, çirkef gibi sıfatlarla anar."
Mevlana'nın kendisini böylesine Şems'e ve Şems'in sahip olduğu Hulul inancına kaptırması Konya'da Mevlana'yı bulunduğu halden koparıp başka bir dünyaya götürdüğü hululi mistik bir inancın içine çektiği için Şems'in aleyhinde yoğun bir dedikodunun yayılmasına sebep olmuştur.
📖 Sayfa 186 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Osmanlı Devleti, İstanbul'un fethinin ardından çok uluslu bir devlet haline gelince Osmanlı Devleti, tedricen Türkmenlerin kontrolünden ve Türkmen zümrelerin hakimiyetinden çıkmış oluyordu. Türk olmayan etnik gruplardan olan kişiler devletin yüksek kademelerinde yer almaya başladılar. Osmanlı Devleti çok uluslu bir devlet haline dönüşünce 15. yüzyıl sonlarında Mevlevilik de Osmanlı Devleti'nin yapısı içinde yer almaya başladı. Devletin Mevlevihaneler açması Türkmen ve Ahi çevrelerce hoş karşılanmamıştır.
📖 Sayfa 261 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Moğolların, Mevlana'ya "Şeyhü'r Rum" ünvanı verdikleri görülmektedir.
Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Mevlana ve etrafındakiler ve hatta ilk Mevleviler "Mesnevi" nin vahiy mahsulü olduğuna inanıyorlardı.
📖 Sayfa 112 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Kayseri'ye yerleşen Ahi Evren, ilk olarak burada Ahi Teşkilatı'nı kurdu. Bu konuda devletin himaye ve desteği ile sanatkarların sanatlarını icra etmeleri için bir sanayi sitesi inşa edilmişti. Debbağ (Derici)olan Ahi Evren, bütün sanatkarların lideri olarak bu sanayi sitesinde hizmet vermekteydi. Bu yüzden tarih boyunca debbağların piri ve 32 çeşit sanatkarlar zümresinin lideri olarak kabul edilmiştir.
📖 Sayfa 53 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Moğol yöneticiler tamamen siyasi çıkarları için Mevlana'ya, oğlu ve torununa yakınlık gösteriyor, muarızlarına karşı onlara destek veriyorlardı.
📖 Sayfa 238 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
“Eğer mektubu okumuyorsan, mektup kendini sana okutur. Eğer yol bilmiyorsan
📖 Sayfa 212 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
yol bilenin pençesindesin."
Gene bir başka hikayede bu Cuha'nın kadın elbisesi giyerek kadınlar meclisinde edep dışı bir davranışını anlatmaktadır. Tabii burada Mevlana böyle bir tabloyu tasvir ederek Türkmen çevrelerin kadın ve erkek bir arada dini sohbet meclislerinde bulunmaları adet ve töreleri ile alay etmektedir. Bu arada Cuha'nın da Türkmen olduğunu belirtmiş olmaktadır.
📖 Sayfa 125 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
"Sultandan -hirsızlık artıyor diye- aman dileyecekler. Hırsız sultanın kendisi ise nasıl aman dilensin?"
📖 Sayfa 121 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Mevlana'nın muhalifleri arasında Ahi Evren, Ahi Ahmed ve Ahiler, Hacı Bektaşi, Baba İlyas ve Türkmen ileri gelenler, Seyyid Şerefüddin Herevi gibi Faruddin Razi'nin talabeleri, Sadruddin Konevi gibi Ekberiyye'ye mensup fikir adamları ve Memluk Sultanı Sultan Baybars ve Hulagu Han'ın önünden kaçıp Sultan Baybars'ın himayesine sığınan son Abbasi Halifesi'nin oğlu ez-Zahir Billah, Selçuklu sultanı II. İzzeddin Keykavus ve bazı ümerası gibi devlet adamları bulunmaktadır.
📖 Sayfa 106 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
"Ahi Evren (Nareddin Hoca), Şems-i Tebrizi'nin öldürülmesi olayının baş sorumlusudur. Özellikle Mevlana ve çevresindekiler hakkında anekdotlar derleyen Ahmed Eflaki de Şems'in öldürülmesinde baş sorumlu olarak Vezir Nasredin Hoca'yı (Ahi Evren) göstermektedir."
📖 Sayfa 162 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
O dönemde Moğollar, Mevlana'ya "Pir'i Rum" (Anadolu'nun Şeyhi) unvanını vermişlerdi. Bundan önce Anadolu'da Abbasi Halifeleri tarafından tayin edilen Fütuvvet Teşkilatı'nın "Anadolu'daki şeyhlerin şeyhi" bulunuyordu. Hulagu Han, Abbasi Halifeliğini ve Abbasi Devleti'ni ortadan kaldırdıktan sonra bu makamı Mevlana'ya vermiş oldu.
📖 Sayfa 114 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Evren Türkçe'de yılan ve ejder demektir. Zehirli yılanları yakalayıp onlardan panzehir imal eden bir meslekten dolayı Türkmen çevreler Hace Nasirü'd-din'e "Ahi Evren" yani yılan ya da ejder ahi diyorlardı. Mevlana Nasirü-d-din'i Farsça da yılan demek olan "mar" ve "ejder" olarak anmaktadır.
Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
"Önceleri bir iblis benim üstadım idi. Daha sonra o İblis önümde bir hiç oldu."
📖 Sayfa 122 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
اول ابلیسی مرا استاد بود بعد از ان ابلیس پیشم باد بود
Burada Mevlânâ, Ahi Evren'in akliyecilikte üstadı Fahrü'd-din-i Razi'yi geçtiğini iddia etmekte ve Fahru'd-din-i Razî de hicivden payını almaktadır. Yani Razî'yi de İblis olarak nitelemektedir. Bilindiği gibi Mevlâna ve hocası Şems-i Tebrizi'nin en muhalif oldukları şahsiyetlerden biri de Fahru'd-din-i Razidir.
Mevlânâ ile Moğollar arasındaki diyaloğu kuran da Şems olmuştur
📖 Sayfa 175 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Onun debbağhanesinin mahzeninde yılan beslemesi ve yılanı ilaç yapımında kullanması sanatı halk efkarında efsaneye dönüşmüş görünüyor. Bu yüzden de ona Ahi Evren denilir olmuştur. Ahi Evren ve Hacı Bektaş'ın yılanı kırbaç olarak kullanmalarına dair menkabeler de o dönemde yılan derisinin debbağlandığını düşündürmektedir. Muhtemelen bu işin ustası da Debbağların piri olarak bilinen Ahi Evren idi ki, onun bu adla anılmasına vesile olmuştur.
📖 Sayfa 49 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Sultan Veled'in anlattığına göre dostlardan biri HZ.Mevlana'ya gelerek bilginlerin(Danışmentlerin) Mevlana'nın Mesnevi'sine niçin Kuran dediklerini, ben de Kur'an'ın tefsiri olduğunu onlara söyledim. Dediğini, babamda biraz durakladı ve sonra o dosta hitaben" Ey köpek neye Kuran olmasın? Ey eşek neye Kuran olmasın? Ey bacısı ...neye Kuran olmasın? Söz ve mana olarak peygamberlerin ve evliyanın ilahi sırlarının nurlarını ihtiva etmiyor mu? "Demiş
Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Mevlana iblis dediği bu şahsın, yani Ahi Evren'in (Şeyh Nasirü'ddin) şems'i öldürttüğüne de işarette bulunarak bir rubaisinde şöyle demektedir.
📖 Sayfa 123 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
"0 kimse ki, iblis gibi ölüp gitti. Sandı ki, Şems-i Tebrizi öldü" 260
Kaynak Menakibü'l-arifin, II, 687.
"Ahi Evren'in (Nasreddin Hoca) ünü, Ahilik teşkilatıyla birlikte Anadolu' da yayilmaktaydı. Bu surada Ahi Evren, Kirmani'nin kızı Fatma Hatun ile evliydi. Fatma Hatun, Bektaşiler arasında "Kadın Ana", "Kadıncık Ana", diye tanınmıştır. Ahi Evren Kayseri'deyken, eşi Fatma Hatun vasıtasıyla Baciyan-ı Rum (Anadolu Bacıları) teşkilatını kurdu."
Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Şems-i Tebrizî 1244 yılında Konya'ya gelince Mevlânâ henüz 15 yaşında bulunan Kimya Hatun adındaki çok güzel olduğu rivayet edilen cariyesini Şems-i Tebrizi'ye nikâhladı. Bu sırada Şems en az 60-65 yaşlarındaydı. Oysa Kimya Hatun Mevlânâ'nın oğlu Alâü'd-din Çelebi'yi seviyordu. Alâ'üd-din Çelebi de ona aşıktı. Onlar evlenmeyi düşünüyorlardı.
📖 Sayfa 175 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Türkiye Selçuklular döneminde güçlü bir fikir ve aksiyon adamı olarak karşımıza çıkan Ahi Evren Hace Nasirü'd-din Mah mud ve etrafındakiler üzerinde çalışmalar yürütürken, bu çevreler ile çok ünlü ve güçlü şair Mevlana Celalü'd-din-i Rumi ve çevresindekiler arasında yaşanan mücadeleleri deşifre etmeye yöneldim. Bu iki zümre arasındaki dini, siyasi ve fikri mücadele bu eserin konusunu teşkil etmekte ve orijinal bilgiler ihtiva etmektedir.
📖 Sayfa 5 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Ahi Teşkilatı'nın baş mimarı olan büyük halk filozofu ve fikir adamı Ahi Evren diye bilinen Hace Nasirüddin Mahmud hakkındaki yeni bulgu ve bilgiler sunulduktan sonra, bu yeni bulgu ve bilgiler ışığında latifeleriyle tanınan Nasreddin Hoca ile lakabı Nasiruddin olan Ahi Evren'in aynı kişi oldukları gösterilecektir. Böylece Anadolu Sekçukluları devrinin bir ünlü fikir ve aksiyon adamının gerçek kişiliği su yüzüne çıkarılmış ve etrafındaki esrar perdesi aralanmış olacaktır.
📖 Sayfa 8 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Mesnevi'nin vahy mahsulü olduğuna inanıyorlardı... Ki o dönem Mesnevi'nin pek çok el yazması nüshalarının cild kapaklarına ve sahife başlarına "ona ancak temiz olanlar, yani melekler dokunabilir" ve "alemlerin rabbi tarafından indirilmiştir"yazarak bu inancı ifade etmişlerdir.
Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Bilindiği gibi "Evren" Türkçe'de yılan ve ejder demektir. Zehirli yılanları yakalayıp onlardan panzehir imal etme gibi bir mesleğinden dolayı Türkmen çevreler Hace Nasirüddin'e "Ahi Evren" yani Yılan ya da Ejder Ahi diyorlardı.
📖 Sayfa 109 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Mevlânâ'nın Mesnevi hakkındaki bu beyanları açıkça göstermektedir ki, o "Mesnevi"nin Allah tarafından kendisine vahy edildiğine inanmaktadır. Bunu sofiyane veya şairane ilham olmadığını veya ilhama haml edilmemesi için Kur'an ayetleriyle ifade etmektedir. Zaten o, bu görüşünü "Mesnevi hakkında söylediği bir beyitle de şöyle dile getirmektedir. "Bu ne bir kahin sözü, ne bir ruyadır. Allah doğruyu biliyor ki, o Allah'tan vahydir".
📖 Sayfa 112 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Sonuç itibariyle Eflaki'nin derlediği haberlerden Şems-i Tebrizi'yi 1247 yılında vezirlik makamında bulunan Hace Nasirüddin'in (Ahi Evren) ve Emir-i Dad(Adalet bakanı) Nusretüddin öldürtmüş oldukları anlaşılmaktadır.
📖 Sayfa 183 · Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram
Sıkça Sorulan Sorular
Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi kimin eseridir?
Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, Mikail Bayram tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2012'de yayımlanmıştır.
Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi kaç sayfadır?
Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi, 319 sayfadır (Nüve Kültür Merkezi Yayınları baskısı).
Sosyal ve Siyasi Boyutlarıyla Ahi Evren - Mevlana Mücadelesi'nin en ünlü sözü nedir?
“Mevlana Şems-i Tebrizi'nin tekrar Konya'ya gelişinden dolayı duyduğu sevincini ifade eden "Amed" (Geldi) redifli birkaç tane şiir yazmıştır. Bu şiirlerden birisinin birkaç beytinin tercümesi şöyledir: "Ayım, güneşim geldi. Gözüm kulağım geldi. O saf gümüşüm geldi. Altın yatağım geldi. Beni sarhoş edenim geldi. Gözümün nuru geldi. Başka neler istersem. O başka şeyim geldi. Ölümden niye korkayım ki, hayat-suyu kaynağım geldi. Kınayıcılardan korkmam artık. Çünkü siperim geldi."”