İlber Ortaylı'nın 2017'de yayımlanan İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran adlı eseri, Araştırma-İnceleme türünün önemli örneklerindendir. Türkçe baskısı Demavend Yayınları tarafından yayımlanmıştır. Okurların yıllar içinde biriktirdiği en sevilen sözler burada bir arada.
İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran'dan En Beğenilen Alıntılar
Mazenderan ve Hazar kıyısının yeşillikleri yanında İran, geniş çöllerin ülkesidir.
İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Hayatımda gitmeyi, gezmeyi ve Şah Abbas zamanındaki handan çevrilen Abbasi Oteli, bu kentte kalmayı zevk bildiğim en önemli yerdir.
📖 Sayfa 56 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Uzak Horasan’da, Nişabur’da Feridüddin Attar’la, Ömer Hayyam’ ın mezarlarını ziyaret ediyoruz. Hiç ummayacağınız köylü kılıklı adamlar, küçük taşra memurları Hayyam’ın bir beyitini okuyunca arkasını getiriyorlar.
📖 Sayfa 40 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Anadolu Toprakları çok bereketli,burada yaşayan milletler gibi burayı uzaktan idare edenlerin de kalıntıları var.İranlılarınki Daskyleion gibi kazılarla ortaya çıkıyor, Roma kalıntılarına her köşede rastlanıyor.Güneydoğu Anadolu’da Mezopotamya kültürlerinin kalıntıları Sultantepe‘de olduğu gibi Sümerce arşivler bulunuyor.
📖 Sayfa 49 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
İran’ın Türk aydınları “İran’ı biz kurduk, İran bizim yurdumuz” der. Gerçekten de eski Sasani metinlerindeki “İranşehr” deyimini bu memleketin ve kitlenin adı haline getirenler, Selçuklu Türk hanedanlarıdır. Tabii ardından da Cengiz Han’ın soyu olan İlhanlılar aynı geleneği sürdürdüler.
📖 Sayfa 15 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Tebriz bugün 2 milyon nüfusuna rağmen ülkenin dördüncü büyük şehridir. İran Ermenilerinin ruhani merkezidir. Birçok Müslüman büyükleri arasında Şems-i Tebrîzî de bu şehrin büyüklerindendir. Depremleriyle meşhurdur. Halen İran’ın halıcılık merkezi sayılabilir, en güzel halılar orada dokunur.
📖 Sayfa 24 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Tebriz üniversiteler şehri ama her köşede Türkiye’de üniversite bitiren hekim, mühendis, mimar ve meslek sahiplerine rastlamak mümkün.
📖 Sayfa 25 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Bir şeyi taktir etmek lazım; İran yönetimi ve halk, Isfahan ve Yezd gibi geleneksel şehirlerin tarihi yapısını ve çevreyi korumakta son derece başarılı ve hassas hareket ediyorlar. Isfahan’da gökdelen yok, müsaade edilmiyor. Yapımı denendi fakat yıkıldı.
📖 Sayfa 30 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Kimliğini inşa edememiş bir aydının, toplumunu da nereye götüreceği belli değildir.
İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Bir şeyi takdir etmek lazım;İran yönetimi ve halk,Isfahan ve Yezd gibi geleneksel şehirlerin tarihi yapısını ve çevreyi korumakta son derece başarılı ve hassas hareket ediyor.
📖 Sayfa 30 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Isfahan'da gökdelen yok,müsaade edilmiyor.Yapımı denendi fakat yıkıldı.Üzerinde ısrarla durulan nokta,sadece şehirdeki abidelerin değil,civardaki tepelerin dahi profiline dikkat edilmesidir.
Kimliğini inşa edemeyen aydının toplumunu da nerelere götüreceği belli değildir.
📖 Sayfa 19 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Bir şeyi takdir etmek lazım ; İran yönetimi ve halk, Isfahan ve Yezd gibi geleneksel şehirlerin tarihi yapısını ve çevreyi korumakta son derece başarılı ve hassas hareket ediyor.
İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Hâlâ Ferdovsî (on beyitini bilmeyen Tacik, ümmi cahil sayılıyor), Hala Hayyâm, Sa’di ve Hâfız ezbere öğreniliyor..
📖 Sayfa 44 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Okumuş aydın ve münevver Türkler, İran kültürüne ve Farsçaya çok sahip çıkarlar.
📖 Sayfa 12 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
"Bir ülkede etnik unsurların sertleşmesindeki en önemli sebep, çok kişinin tekrarladığı gibi ekonomik çıkarların çatışmasından çok; etnik grubun kendini ifade edecek ve özgüvenini sağlayacak bilinçten uzak kalmasıdır."
📖 Sayfa 15 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
İran ismini, Sasani dönemindeki İranşehr,yani İran ili tabirinden dirilten ve bu ülkeye ismini verenler Türkler oldu.
📖 Sayfa 35 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Ortadoğu’da etrafı etkileyen iki kuvvet var: Dili, edebiyatı, felsefesiyle İran; askerlik ve bürokratik geleneği ile Türkiye. İran’da beynelminel ölçülerde çok iyi yetişen, şuanda çoğu yurt dışında yaşayan bir aydın sınıfı da var. Bu iç içe yaşayan iki ülkenin birbirini tanıması, kültürel hafızasını tazelemesi gerekli.
📖 Sayfa 46 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Bizim memleketlerde bu iş böyledir herkes her şeyi üstüne vazife edinmez.
📖 Sayfa 23 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Aslında sorun daha derinde yatıyor,üretim ve tüketim lezzetini almayan toplumlar, her zaman olmadık endişelerle iktisadi ve kültürel ilişkilerini kırparlar.
İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Isfahan hiçbir İslam şehriyle karşılaştırılmayacak kadar Rönesans İtalyası'nın rüzgârlarını taşıyan bir mimariye sahiptir. Bu kuru bir taklit değil, bir Doğu-Batı sentezidir.
📖 Sayfa 59 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Azerbaycanlıların bulunduğu her yere tiyatro gelir.
📖 Sayfa 25 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Türkçenin nelere kadir olduğunu Tebriz aydınları arasında anlıyorsunuz.Unuttuğumuz dil,unuttuğumuz müzik ve etrafa bakma sanatı Tebriz'de.Ara sıra Türkçe konuşulan dünyanın merkezlerini görmek lazım ama bakmayı bilmek şartıyla.
📖 Sayfa 26 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
İran, sabırla dinleyen; uzun, tane tane konuşan insanların ülkesi...
📖 Sayfa 37 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Anadolu bir dünya;uzun tarihin ve geniş coğrafyanın en seçme örnekleri burada.11’inci asırdan beri güzel ve zengin bir ülkeye sahip olduk.Gezip görmek lazımdır.
📖 Sayfa 49 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
"Isfahan, nısf-ı cihan", yani "dünyanın yarısı" denilmiş.
İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Osmanlı ile ittifak yapan tek Hristiyan devlet İsveç'ti; buna karşılık İran, karşımızdaki Hristiyan lig ile müttefikti. Ortadoğu' da tıpkı Avrupa'da olduğu gibi devlet menfaatleri dini aidiyetin önüne geçmişti. Üstelik o zamanlar İran'ı saf Türk hanedanlar yönetiyordu, asker ve sivil bürokraside de Türklerin ağırlığı vardı.
İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Halen İran'ın halıcılık merkezi sayılabilir, en güzel halılar orada dokunur.
İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Bu çarşıyı gezmek bir zevk. Tebriz'in halılarının ne olduğu burada anlaşılıyor.
İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
İran'ın kültürü, o memleketin en büyük alçısıdır.
📖 Sayfa 17 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
İslam dünyasının en güzel meydanı Isfahan'dadır.
İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Iran ismini Sasani dönemindeki İranşehr, yani İran ili tabirinden dirilten ve bu ülkeye İran ismini veren Türkler oldu.
İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
11'inci asırdan beri güzel ve zengin bir ülkeye sahip olduk. Gezip görmek lazımdır.
İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
İranlılar düzgün ve maharetli mütercimlerdir.
İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Kültürel miras bir gönül alışverişidir. Büyükbabasını ve büyükannesini sevmeyen torunlar, torunlarına vaktinden ve cebinden fedakarlık yapmayan büyük ebeveynler mirası aktaramaz.
İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
İktisadi zorluklara ve teknil altyapının imkansızlıklarına rağmen İran’ın kültürü, o memleketin en büyük alçısıdır. Şiir ve tarihten uzak yaşayan bizim yeni nesillere göre İran’ın farkı budur. Tabii adamakıllı dünyadan bihaber olanlar da var. İran’a müdahele edince oranın anında parçalanacağını sanıyorlar.
📖 Sayfa 18 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Artık gece meydanın kenarında oturup eski İsfahan’ı hayal etmek,Hacu köprüsü’nün üzerinden Sofi Dağı’nı seyredip Safeviler İran’ını düşlemek mümkün olur mu?Yoksa her yer İtalya şehirleri gibi paldır küldür turist gürültüsünün içinde mi kalır?İsfahan gibi güzelin kendini koruması güç.
📖 Sayfa 57 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Uygarlık, tarih bilinci ve yaşanan tarihe bilinçli, bilgili bir saygıdır.
📖 Sayfa 48 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Orta Doğu'da etrafı etkileyen iki kuvvet var: Dili, edebiyatı, felsefesiyle İran; askerlik ve bürokratik geleneği ile Türkiye.
📖 Sayfa 46 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
“Bence eski eserlerin kalıntıları arasında hazine bulacağı ümidiyle dolaşan saf köylülerden farkımız yok. Zenginleşmek, çok şey öğrenmek, mucit olmak, farklı alanlarda bir yerde -hiç küçümsemeyelim- dağları delip barajlar yapmayı bilmek lazım.”
📖 Sayfa 34 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Türkiye'nin komşuları, dünyanın en ilginç ve renkli halklarıdır; dinleri ve dilleri birbirinden çok farklıdır. Yan yana yaşayan iki, hatta üç halk tamamem ayrı gruptan diller konuşuyor; Irak, Araplar, Türkler ve İranlılar gibi.
📖 Sayfa 30 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Firdevsî gerçi Şehname'sinin malzemesini İran halkının sözlü edebiyat geleneği ve edebi hafızası sayesinde derleyebildi ama binlerce beyitlik bu ünlü İran destanı Farsçayı iyi bilmeyen Türk Sultanı Gazneli Mahmud'un sayesinde kaleme alındı ve insanlığın hafızasına nakşedildi.
📖 Sayfa 35 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Petrol bir ülkede çeşitlilik ve üretimde farklılaşmayı engelleyen en önemli zenginlik; İran, hatta Rusya gibi sanayi geçmişi olan ülkeler bile bu fakirleştirici zenginliğin etkisi altındadır. "Petrol de petrol" diye sızlanan ucuzcu ve hayalperest vatandaşlarımızın bu gerçekten ne kadar haberdar olduğunu bilmek lazım.
📖 Sayfa 34 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Kültürel miras bir gönül alışverişidir.
İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Eğitim, mevcut kültürün gelecek nesillere aktarılması demek.
İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Bu görevi sıra, tahta, harita, öğretmen ve müdürden oluşan bir manzaradan, yani okuldan beklemek saflıktır, yeterli değildir. Kültürel miras bir gönül alışverişidir. Büyükbabasını ve büyükannesini sevmeyen torunlar, torunlarına vaktinden ve cebinden fedakarlık yapmayan büyük ebeveynler mirası aktaramaz.
Anadolu bir dünya; uzun tarihin ve geniş coğrafyanın en seçme örnekleri burada.
İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Biz, İran olmadan kendimizi anlayamayız ve İran medeniyetine kültürüne yapılan herhangi bir küçümseme ve hakaret bizi rahatsız eder.
📖 Sayfa 12 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Ara sıra Türkçe konuşulan dünyanın merkezlerini görmek lazım ama bakmayı bilmek şartıyla.
İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Türkiye yayın piyasası ve mütercimlerinin aksine İranlılar ülkeleriyle ilgili yabancı neşriyatın tamamına yakınını çevirmişlerdir... İranlılar düzgün ve maharetli mütercimlerdir.
📖 Sayfa 19 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Bir şeyi takdir etmek lazım; İran yönetimi ve halk, İsfahan ve Yezd gibi geleneksel şehirlerin tarihi yapısını ve çevreyi korumakta son derece başarılı ve hassas hareket ediyor.
📖 Sayfa 30 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
İran kitap okuyor, çeviriyor, yazıyor, basıyor; hem de yılda otuz bin kadar başlık (bizdekinin hemen hemen iki misli)... Bir kısmı telif olmak üzere çeviriler çok çeşitli ve mütercimler bizdeki gibi değil, ciddi. İran'ın seçkinleri iyi yetişmiştir; bizdekilerden farkı gözlerinin fazla dışarıda olmasıdır. Mamafih son yirmi yılda aynı eğilim bizde de başladı. On altı yaşında çocuklara hayatlarını dışarıda nasıl kuracaklarını öğretiyoruz.
📖 Sayfa 40 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Yunanlılar, Romalılar gibi eski uygar milletlerden biri olan İranlıların da seciyeli konuşma ananesi devam ediyor. Ve bu ananeyi devam ettirenlerin başında Azerbaycan Türkleri geliyor.
📖 Sayfa 23 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Bakü’nün aksine Tebriz aydını Türkçeye çok düşkün ve Farsçaya da çok saygılı. Şehriyar gibi bir Türk şairinin Türkçe şiirleri kadar, Farsça şiirleri de mükemmel
📖 Sayfa 25 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Tebriz 1905 İran meşrutiyet devriminin ve 1979'da da bugünkü İran'ı yaratan devrimin başlangıç noktası. Şüphesiz her zaman canlı bir siyaset ve kültür hayatı olmuş.
📖 Sayfa 24 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Başkent Tahran muhteşem bir dağın eteklerinde yer alır, yani Kuh-ı Demavend... Kuzey Tahran kışın kar görür, yazları da serindir.
📖 Sayfa 17 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
"Medeniyet ve kültürün yapısı asırlar boyunca farklı millet ve ulusların çaba ve gayretleri ile inşa edilmiştir."
📖 Sayfa 7 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Ortadoğu'da da tıpkı Avrupa'da olduğu gibi devlet menfaatleri dinî aidiyetin önüne geçmişti.
📖 Sayfa 32 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Fatih Sultan Mehmed Han’dan sonra heykel toplayan veya tanınmış koleksiyonu olan pek yoktur. Topladığı heykel ve resimlerin ise II. Bayezid devrinde dağıtıldığı kesindir.
📖 Sayfa 18 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Dünyanın derdi bir yana, kaçıncı sefer gidersem gideyim Isfahan beni büyülüyor.
İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Arap harflerini İranlıların imlasıyla aldık. Dilimize giren kalabalık Arapça kelimeler Farsça üzerinden gelmiştir, imla ve anlam değişikliği itibarıyla Fars diline göre kullanılmıştır.
📖 Sayfa 35 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
İran’ın mollaları ve laik zümresi arasındaki kavganın tarihini izlediğimizde aslında en azından bizim kadar mücadele edilmediğini görürüz.
📖 Sayfa 32 · İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı
Sıkça Sorulan Sorular
İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran kimin eseridir?
İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, İlber Ortaylı tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2017'de yayımlanmıştır.
İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran kaç sayfadır?
İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran, 134 sayfadır (Demavend Yayınları baskısı).
İlber Ortaylı’nın Gözüyle İran'ın en ünlü sözü nedir?
“Mazenderan ve Hazar kıyısının yeşillikleri yanında İran, geniş çöllerin ülkesidir.”