Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, tarih okurlarının yakından tanıdığı, Macit Gökberk'in kaleme aldığı eserlerden biridir. Kırmızı Kedi Yayınevi baskısıyla 104 sayfadır. Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk'ü okuyanların en çok beğendiği sözler burada bir araya geldi.
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk'ten En Beğenilen Alıntılar
Elbet sefil olursa kadın, alçalır beşer.
📖 Sayfa 92 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
"Yüzyıllar boyunca düşünme ve değerlendirmede başta gelen otoriteler, din ve gelenekti. Bundan böyle bunlar da eleştiren akıl ile ele alınacaktı."
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
"Uygarlığın yüceliği ve gücü karşısında ortaçağa yaraşır düşüncelerle, ilkel asılsız şeylere inanmakla yürümeye çalışan uluslar yok olmaya ya da tutsak ve horlanarak yaşamaya mahkumdurlar"
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Zekâ insan yaradılışının özüdür.
📖 Sayfa 31 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Francis Bacon:
📖 Sayfa 16 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
"Bilmek, egemen olmaktır."
Macchiavelli'ye (1469-1527) göre ise, canlı bir doğa gücü olan insanın ana
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
içgüdüsü egemen olma isteğidir. Hıristiyanlık, alçakgönüllüğü en büyük erdem saymakla, insanın dünyadan elini eteğini çekmesini öğütlemekle, onun yaradılışını, özünü çarpıtmıştır.
İnsan için en yüksek değer, en yüksek mutluluk ruhunun bağımsızlığı, özgürlüğüdür.
📖 Sayfa 14 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Aklını kendin kullanma cesaretini göster
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
'Benim yerime düşünen bir kitabım, vicdanim yerine geçen bir papazım, perhizlerimi bildiren bir hekimim oldu mu, artık kendimin zahmete kat-
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
lanmama hiç gerek kalmaz.'
"Asırlardan beri kafalarımızı demir çerçeve içinde bulunduran, anlaşılmayan ve anlamadığımız işaretlerden kendimizi kurtarmak ve bu gereği anlamak
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
zorundayız ."
"Rönesansın ilk hümanisti sayabileceğimiz Petrarca (1304-1374), insanın ne olduğunu bilmek ister; doğru yaşamın ölçüsünü Hıristiyanlıkta değil, antik felsefenin bir öğretisinde, Roma stoasında bulur: İnsan için en yüksek değer, en yüksek mutluluk ruhunun bağımsızlığı, özgürlüğüdür. Buna da inanla değil, akıl ve erdemle ulaşılır. Bu dünya başlı başına bir değerdir; üstünde durup düşünülmelidir."
📖 Sayfa 14 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Bilmek, egemen olmaktır. Francis Bacon
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
...medreseler, kara bilgisizlik, çekememezlik, yalan dolan ortamı oldu. Yeniçerilerle el ele vererek Saray'ın karıştıricılığı ve kokmuş unsurlariyla birleşerek her türlü yeniliğe düşman bir durum aldılar"
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
" ... Yeni Türk harfleri çabuk öğrenilmelidir. Her vatandaşa, kadına, erkeğe, hamala, sandalcıya öğretiniz. Bunu yurtseverlik, ulusseverlik biliniz ... Düşününüz ki, bir ulusun yüzde onu, yirmisi okuma yazma bilir, yüzde sekseni, doksanı bilmez. Bu bir ayıptir, bundan insan olanların utanması gerekir"
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Aklını kendin kullanma cesaretini göster sözü aydınlanmanın parolası olmalıdır.
📖 Sayfa 25 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Atatürk'ün deyişiyle: ' 'Öyleyse kesinlikle diyebiliriz ki .. ulusal bir tarihimiz yoktu. Osmanlı tarihi, baştan sona, hakanların, padişahlarin, kısaca, kişilerin, bir parça da mutlu azınlıkların davranışlari ve girişim-
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
lerini sayıp döken bir destandan başka bir şey değildi. Yüzyıllarin elimize tarih diye uzattığı kitabın niteliği işte budur."
Birey özgür olmalıdır, akıl yaşamın kılavuzu yapılmalidır, kültürün her alanında -dinde, devlette, bilim ve eğitimde- gelenek ve otoritenin her türlüsünden kurtulmalıdır.
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
"Grotius da devlet öğretisine din dışı bir kaynağı, insanın ussal doğasında yerleşik olan, insanın doğuştan getirdiği haklar demek olan ”doğal hukuk” kavramını temel yapar.
📖 Sayfa 15 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
İlk olan hukuktur; devlet, sonra, hukuku korumak için oluşturulmuştur."
~Ortaçağ için ise hukuk, temelleri Tanrı’da olan evrensel bir ahlâk düzeninin bir bölümüdür. ~
"Bilmek, egemen olmaktır " diyen Francis Bacon...
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Bundan dolayı Atatürk ulusçuluğu, devrimci'dir, dolayısıyla dinamik'tir. Aşılmış değer birikimlerine bağlı kalmakta direnen tutuculukla, bunları canlandırmak isteyen gericilikle bağdaşamaz.
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
İnsan için en yüksek değer, en yüksek mutluluk ruhun bağımsızlığı, özgürlüğüdür. Buna da inanla değil, akıl ve erdemle ulaşılır.
📖 Sayfa 14 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
"Ulusal devlet görüşünün ilk temsilcisi Macchiavelli’ye göre, devlet gücünü bir ulustan almalı, üstünde kiliseyi, ümmeti bulmamalıdır.
📖 Sayfa 15 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Hukuk dinden değil, devletin özünden türetilmelidir. Çünkü devlet doğal bir kurumdur; bu dünya için kurulmuştur, öbür dünyayla ilgisi yoktur."
"Rönesans’ın büyük hümanisti ve eğitimcisi Rotterdam’lı Erasmus (1469-1538), her şeyin, dogmaların, geleneklerin, göreneklerin, aklın incelemesinden, eleştirisinden geçirilmesini ister; bununla da laik ve özgür bir insanlık kültürünü gerçekleştirmeyi amaçlar."
📖 Sayfa 14 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Rönesans' ın ilk humanisti sayabileceğimiz Petrarca ( 1304-1374), insanın ne olduğunu bilmek ister; doğru yaşamın ölçüsünü Hıristiyanlıkta değil, Antik felsefenin bir öğretisinde, Roma stoasında bulur: İnsan için en yüksek değer, en yüksek mutluluk ruh 'unun bağımsızlığı, özgürlüğüdür. Buna da inan ile değil, akıl ve erdem ile ulaşılır. Bu dünya başlı başına bir değerdir; üstünde durup düşünülmelidir.
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
"(...)Asıl egemen olan halktır. Devletin başındakiler halkın efendisi değil, görevlisidirler.
📖 Sayfa 15 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Dolayısıyla, görevlerini kötüye kullanırlarsa, halk onları uzaklaştırabilir."
Atatürk, Türk toplumunu ortaçağdan bütün yönleriyle ayıracak süreci başlatan devlet adamıdır. Onun gördüğü iş çağdaştır, çağa uygundur; çünkü çağımız giderek bütün insanlığı kapsamakta olan bir aydınlanma dönemidir.
📖 Sayfa 39 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
"Aydınlanma, insanın kendi suçu ile düşmüş olduğu ergin olmayış durumundan, yani kendi aklını bir başkasının kılavuzluğu olmadan kullanamayışı durumundan kurtulmasıdır. Demek ki ergin olmayışın ne-
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
deni, aklın kendisinde değil, aklı kendisi kullanmayı göze alamayan, kullanma kararını veremeyen insandadır. Bundan dolayı 'Aklını kendin kullanma cesaretini göster' sözü Aydınlanma'nın parolası olmalıdır.
"Türkiye'nin demokrasi denemesinde laiklik, devrimlere karşı çıkanların devrimleri yıpratma çabalarının başlıca hedefi; Osmanlı döneminde eksik olmayan "Din elden gidiyor" sloganını sürdürmek isteyen çevrelerin oy toplama işinde çok işe yarar bir sömürü aracı yapılmıştır."
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Tanrı gibi, ruh gibi duyulurüstü olan kavramların nesnel varlıkları yoksa, bunlar kanitlanamaz da. Bu anlayışta ruhun ölmezliği, Tanri'nın varlığı, sonsuzluğu vb. bütün deneyüstü konular -Hıristiyanlık inancını taşıyan bu temel dogmalar- artık bilinemez olmuşlardır. Bunlara ancak inanılır. Gerçek olan, yalnız tek tek nesnelerdir, bireylerdir. Bunları da deney ile bildiğimize göre, her türlü bilginin kaynağı deneylerdir.
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
"Devletin başındakiler halkın efendisi değil, görevlisidirler."
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Halkevleri, Atatürk devriminin bir paratoneri idi ve yabancı ideolojilere karşı bir set idi ..
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Rönesans' ın büyük humanisti ve eğitimcisi Rotterdam'lı Erasmus (1469-
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
1538), her şeyin -dogmaların, geleneklerin, göreneklerin- aklın incelemesi 'nden, eleştirisi 'nden geçirilmesini ister; bununla da laik ve özgür bir insanlık kültürünü gerçekleştirmeyi amaçlar.
Bu anlayışa göre din, tanrısal istencin kendini belli etmesi demek olan va-
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
hiy değil, aklın ürünü 'dür. Dinin temel inançlarını bize aklımız gösterir; çünkü bu tür inançlar, bizim doğamızda, aklımızda yerleşiktirler. Akıl dini, tarih boyunca ortaya çıkıp gelişen bütün dinlerin kaynağıdır. Bu kaynağa dönmeli, zamanın dinlerde yaptığı akla aykırı eklentileri temizleyerek, yalnız akla, sağduyuya uygun olan inançlarla yetinmelidir.
"Din kurnaz devlet adamlarının halkı itaat altinda bulundurmak için uydurdukları bir kurumdur"
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
"Muhammed'in dinini kabul edenler ... Allah'a kendi milli lisanında değil, Allah' ın Arap kavmine gönderdiği Arapça kitapla ibadet ve münacatta bulunacaktı. Arapça öğrenmedikçe, Allah'ın ne dediğini
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
bilmeyecekti. Bu vaziyet karşısında Türk milleti birçok asırlar ne yaptığını, ne yapacağını bilmeksizin, adeta, bir kelimesinin manasını bilmediği halde
kur'an'ı ezberlemekten beyni sulanmış hafızalara döndü"
...laiklik elbette dinsizlik demek değildir. Ancak, dünya işlerinin arkasında hep
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Tanrı 'nın ya da elçisinin buyruklarını bulmaya alışmış bir kimse bu ayırmayı kolay anlayamaz, kutsalliktan arınmış bir dünya ile birdenbire uzlaşamaz.
Meydana gelen boşluğu kendi aklı ile doldurmak, dinden kaynaklanan hazır açıklama ve davranış şemaları yerine kendi usavurmalarını koymak zorun-
dadır. Bunu da aydınlanmış, özgür kişiliği olanlar başarabilir.
Ordularla kazanılan bir zafer ancak yol açıcıdır, yalnız bir araçtır. Gerçek zafer ise, öğretmenler'in oluşmasına aracı olacakları uygarlık yolundaki başarılardır: Gerçeğin sırlarını çözmek, yasalarını ortaya çıkarmak, insanoğlunun bilim ve sanattaki yaratıcılıfilna yolları açmaktır; ülkeler fethetmek değil.
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
"İnsan, özü bakımından bilen değil isteyen bir varlıktır. Bilginin de mutluluğun da kaynağı istençtir, çünkü insanda istenç özgürdür. İnsan özgür olunca da, kendisi kendi çabasıyla da kurtulabilir. Böylece, kurtuluş için kilisenin aracılık etmesine gerek kalmıyordu."
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Rüşd'ün ölümünden bir yüzyıl sonra, 1299 yılında, kurulan Osmanlı Devleti, İslam kültür çevresinin felsefe ve bilim bakımından artık durakladığı sıralarda tarih sahnesine girmiş ve on sekizinci yüzyıl içerlerine değin bu verimliliği tükenmiş eskiyi yineleyip duran bir kültür çevresine kapanıp kalmıştır.
📖 Sayfa 21 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
İslam ortaçağı ile Hıristiyan ortaçağı arasında, anatutum bakımından, benzerlikler vardır. Batı ortaçağ felsefesi, Yunan felsefesinden yararlanarak Hıristiyanlığın dogmalarını kavranılır, kanıtlanır bir duruma getirmek istemişti. Müslümanlık Suriye ve Mezopotamya'ya yayılınca, buralardaki Hellenistik kültür ortamı üstünde gelişen İslam felsefesi de, bir Müslüman öğretisi niteliğinde oluşmak için, Yunan felsefesine dayanmıştır.
📖 Sayfa 19 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
“ Dünya yurttaşları çekememezlik, açgözlülük ve öç alma- duygusundan uzaklaşacak biçimde eğitilmelidir”
📖 Sayfa 95 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Aydınlanma, insanın kendi suçu ile düşmüş olduğu ergin olmayış durumundan, yani kendi aklını bir başkasının kılavuzluğu olmadan kullanamayışı durumundan kurtulmasıdır.
📖 Sayfa 25 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Galileï'ye göre, "Doğa matematik yapıludır, matematiğin dili ile yazılmış bir kitaptır; bu kitabı okumayı bilmek gerekir."
📖 Sayfa 17 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
"Şimdiye kadar ulusun beynini paslandıran, uyuşturan ve bu istekte bulunanlar olmuştur. Herhalde zihinlerde bulunan bütün boş inanlar tümüyle atılacaktır. Onlar çıkarılmadıkça, beyne gerçek aydınlıkları aşılamak olanaksızdır"
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
"Denebilir ki, Dil Devrimi Atatürk devrimlerinin en başarılı olanlarından biridir. Bu devrimlerin karşısında olanların, Türk dil devrimine karşı duydukları düşmanlığın başlıca nedeni burada, onun bir Atatürk devrimi olarak başarısında aranabilir."
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
"On sekizinci yüzyılda Diderot ve d'Alambert in başkanlığında J. J. Rousseau, Voltaire vb.'lerinin yardımlarıyla çıkarılan Fransız Ansiklopedisi'ndeki maddelerin hepsi șu noktada birleşiyorlardı ki, düşünmenin, vicdanın ve kalemin özgür olması, bilimin ilerlemesi için çok gereklidir ve sosyal ilerlemeyi sağlayacak tek araç bilimdir.
📖 Sayfa 59 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
"İdare-i maslahatçılar, esaslı inkılap yapamaz." — Mustafa Kemal ATATÜRK
📖 Sayfa 47 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Atatürk, Türk toplumunu ortaçağdan bütün yönleriyle ayıracak süreci başlatan devlet adamıdır. Onun gördüğü iş çağdaştır, çağa uygundur; çünkü çağımız giderek bütün insanlığı kapsamakta olan bir aydılanma dönemidir.
📖 Sayfa 33 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Elbet sefil oluraa kadın, alçalır beşer.
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Kılıçla toprak alanlar sabanla toprak işleyenlere yenilmek ve sonunda yerlerini onlara bırakmak zorundadırlar. Osmanlının başına gelende budur işte!
📖 Sayfa 63 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Bilmek, egemen olmaktır...
📖 Sayfa 16 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Bir toplum, cinslerden yalnız birinin çağın gereklerini edinmesiyle yetişirse, o toplum yarıdan çok düşkünlük içinde kalır. —Mustafa Kemal Atatürk
📖 Sayfa 92 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
“Devrimler yalnız başlar, ama devrimin bitişi diye bir şey yoktur. Başlamak ve bitmemek, gerek doğada gerekse toplumda devrimin evrim ile benzer olan ortak yasasıdır.”
📖 Sayfa 93 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Türk toplumu özellikle 18. yüzyılın ortalarından beri Batı uygarlığına katılma çabaları içindedir. Başka bir deyişle, ülke, yaklaşık bin yıldır içinde yer aldığı İslam kültür çevresinden ayrılıp Batı kültür çevresine girmeye uğraşmaktadır. Kültür çevresini değiştirmeye de, Türk toplumunu, yeryüzü ölçüsündeki ve yanı başındaki tarihsel gelişmeler zorlamıştı.
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Uluslararası genel tarih içinde Türklerin 1453 zaferini, İstanbul’un fethini düşünün. Bütün bir dünyaya karşı İstanbul’u Türk toplumuna mal eden güç, aşağı yukarı o yıllarda bulunan matbaayı ülkeye mal etmek için o zamanki hukukçuların uğursuz direncini göğüsleyememiştir. Eskimiş hukukla dar düşünceli hukukçulardan buna izin koparabilmek için üç yüz yıl kuşkular, kararsızlıklar, üzüntüler içinde beklemek zorunda kalmışızdır.
📖 Sayfa 43 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Mustafa Kemal ATATÜRK
Din kurnaz devlet adamlarının halkı itaat altında bulundurmak için uydurdukları bir kurumdur. —Kritias
📖 Sayfa 28 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
...yaşama doğru yolu bilim gösterecektir.
📖 Sayfa 51 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Ortaçağdan yeniçağa geçişin ne olduğunu, bu geçişte nelerin bırakılıp nelerin alındığını ya da nelerin bırakılması ve alınması gerektiğini anlamak için bu iki çağı, dünya görüşlerini oluşturan başlıca düşünceleri bakımından karşılaştırmak yararlı olur.
📖 Sayfa 9 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
…devlet gücünü bir ulustan almalı, üstünde kiliseyi, ümmeti bulmamalıdır. Hukuk dinden değil, devletin özünden türetilmelidir. Çünkü devlet doğal kurumdur; bu dünya için kurulmuştur, öbür dünyayla ilgisi yoktur.
📖 Sayfa 15 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Galilei'ye göre, “Doğa matematik yapılıdır, matematiğin dili ile yazılmış bir kitaptır; bu kitabı okumayı bilmek gerekir.” Onun için temel gerçeği devinim olan doğa olayları, matematik ile çözümlenmelidir. Bu da, doğa olayını ölçülebilen yönlerine ayırmak, sonra bunların arasındaki işlevsel bağlılıkları ölçülerle göstermek demektir.
📖 Sayfa 17 · Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk
Sıkça Sorulan Sorular
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk kimin eseridir?
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, Macit Gökberk tarafından yazılmıştır ve ilk kez 1997'de yayımlanmıştır.
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk kaç sayfadır?
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk, 104 sayfadır (Kırmızı Kedi Yayınevi baskısı).
Aydınlanma Felsefesi, Devrimler ve Atatürk'ün en ünlü sözü nedir?
“Elbet sefil olursa kadın, alçalır beşer.”