İran ile Turan, tarih okurlarının yakından tanıdığı, Osman Karatay'ın kaleme aldığı eserlerden biridir. Ötüken Neşriyat baskısıyla 308 sayfadır. Aşağıdaki sözler, okurların en çok beğendiğinden başlayarak sıralanmıştır.
İran ile Turan'dan En Beğenilen Alıntılar
Biz çok önemli olan tek bir kelimeye dikkat çekeceğiz: Türkçe bil- fiilinin bildiğim kadarıyla bugüne kadar hiçbir dilde benzeri veya kökteşi bulunamadı. Subar dilinde ise pal- 'bilmek' demektir.
📖 Sayfa 102 · İran ile Turan, Osman Karatay
"Medeniyetin Mezopotamya'dan, son yirmi yıldır Amerikalılar tarafından sürekli bombalanan topraklardan başlayan ve Kaliforniya sahillerine ulaşan yolculuğunda bugün itibariyle sona gelinmiştir. Sadece yolculuğun tarihi bitmiştir, tarihin kendisi değil."
İran ile Turan, Osman Karatay
İran ile Turan.
Türklüğün hem anavatanı, hem de türeneği denilince bütün dünyada akla Altaylar geliyor. Bu görüşün romantik tarafı bilimsel temellerinden daha sağlamdır. Zira bu, bilimsel olarak ispatlanmış bir şey değildir ve aşağıda değineceğimiz üzere, ispatlanmasına da imkân yoktur.
📖 Sayfa 61 · İran ile Turan, Osman Karatay
İngilizce geçmiş zaman eki -d'nin Türkçe ve Macarcanın aynı işte görevli ekine neden bu kadar benzediği, niye aynısı olduğu da sorgulanmalıdır.
📖 Sayfa 198 · İran ile Turan, Osman Karatay
Kafkaslardan itibaren yayılan kurganları izleyerek, güneyden/Ortadoğu'dan gelen ilk Türklerin Kafkas dağlarını aştıktan sonra bozkır ortamına girdikleri ve Hazar'ın kuzeyinden doğuya doğru yayıldıkları (MÖ 2000); tabii bu ortamda göçebeleştikleri gibi bir kuram ... hiç de yabana atılır tarzda değildir.
📖 Sayfa 91 · İran ile Turan, Osman Karatay
Bu dönemde Avrupa'nın geri kalanı zaten geri kalmıştır. Hem göreceli, hem de gerçekten geri kalmıştır. Yaklaşık bin yıl Roma ile ilişkide olmalarına rağmen, German kavimlerinin devlet kültürünü öğrenememeleri, kendi yazılarının bulunmaması çok düşündürücüdür. Daha düşündürücü olanı ise ilk German devletlerinin Avrupa'daki Hun varlığının ardından ortaya çıkmasıdır.
📖 Sayfa 183 · İran ile Turan, Osman Karatay
Hunlar Asya'nın doğusundan gelmişlerdir, ama Doğu Avrupa ve Kafkaslarda daha önce gelmiş veya baştan beri oranın sakini olan diğer Türklerle karşılaşmışlardır. Aynı şey, Maveraünnehir için de geçerlidir. Azerbaycan için bunu geçerli saymamak için de bir sebep yoktur. Burada yalnızca Türklerin yeniden Türkleşmesinden bahsetmiş oluruz.
📖 Sayfa 65 · İran ile Turan, Osman Karatay
Şahsî olarak, doğduğumuz günden bu yana bize bahsedilen Altaylardaki Türk anayurdu fikrine hiçbir zaman ısınamadığımı itiraf edeyim. Türk anayurdu en azından Hazar'ın doğu sahillerinde olmalıydı.
📖 Sayfa 20 · İran ile Turan, Osman Karatay
Bizanslılarca 15. yy'da Türklerin Troyalıların soyundan olduğunun belirtilmesi çok ilginç ve düşündürücüdür. Fetihten sonra İtalya'ya giden Bizans yazarı Gazes ile İtalyan düşünürü Filelfo arasındaki sohbette, Türklerin İstanbul'u alarak, Yunanlardan ataları olan Troyalıların intikamını aldıkları belirtilmektedir.
📖 Sayfa 128 · İran ile Turan, Osman Karatay
Doğuda gün doğusuna, güneyde gün ortasına, batıda gün batısına, kuzeyde gece ortasına kadar, onun içindeki millet hep bana tabidir. Bunca milleti hep düzene soktum... Tanrı buyurduğu için, kağan oldum. Aç, fakir milleti zengin kıldım, az milleti çok kıldım. Yoksa bu sözümde yalan var mı?
📖 Sayfa 46 · İran ile Turan, Osman Karatay
Kürtlerin dili de binlerce yıl süren Fars, daha sonra da Arap etkisi altında şekillenmiştir; ancak etnik asılları Türklerin de ataları olan Ortadoğu'nun bitişken dilli en eski yerlilerine dayanmaktadır.
📖 Sayfa 125 · İran ile Turan, Osman Karatay
Eskiçağ'ın bitişine dilli haklarına ne olduğu sorusunu bilim tam olarak cevaplandıramıyor. ... Buna karşılık, söz konusu Eskiçağ halklarının torunlarının büyük ölçüde kimliklerini koruyarak günümüze ulaştığını gösteren açık deliller var.
📖 Sayfa 141 · İran ile Turan, Osman Karatay
En başta, bugün onlarla aynı bölgede, yine bitişken bir dil konuşan Türkler oturmaktadır. Bu Türklerin sadece Selçuklu yadigârı olduğu iddiası mevcut demografik yapıyı açıklamaz.
Kenger, Subar, As, Türk, Hurri, Mitanni, Kutti, Uti, Kuman, Urmu gibi isimler daha sonra birkaçı Hazar'ın güneyinden, çoğu ise Kafkaslar üzerinden geçerek Avrasya arazisine çıkmış görülüyorlar. Burada bu toplulukların toplu göçü söz konusu değildir. Giderken hepsi de ilk vatanda ve yol boyunca bir kısım bakiyeler bırakmışlardır.
📖 Sayfa 146 · İran ile Turan, Osman Karatay
Bugün Aral gölünün güneyinde Karakalpaklar arasında Müyten ve Semerkant civarında Özbekler arasında Mitan adlı bir Türk topluluğu yaşamaktadır. ... Bu iki topluluk kendi arasında irtibattadır. Kendi rivayetlerine göre, Tabrus (Tebriz) civarında da Müytenler yaşamaktaydı ve eskiden onlarla haberleşirlerdi.
📖 Sayfa 109 · İran ile Turan, Osman Karatay
"Türklerde ana kağandır, baba da; erkeğe de sultan denir, kadına da. İş bölüşümünde cinsiyet ayrımı gözetilmez. Dolayısıyla, en basitinden, makam ve unvanlarda bile cinsiyetin ifadesine ihtiyaç duyulmamıştır."
📖 Sayfa 76 · İran ile Turan, Osman Karatay
En doğudaki Türkler olan Sakhaların (Yakutlar) dili, yaygın hesaplamalara göre yaklaşık 2500 yıl önce ana kitleden kopmuştur. Bu tarih, Hunların gittikçe artan baskısı altında kimi Sakaların batıya ve güneye kayma, kimilerinin de kuzeye gitme tarihiyle çakışmaktadır. Bugünkü Sakhaları Hun gazabının önünden çekilip Sibirya içlerine sığınan eski Sakaların torunları olarak görebiliriz.
📖 Sayfa 243 · İran ile Turan, Osman Karatay
"Tarih bazen öyle açılardan yazılmaktadır ki, bazen ortaya hayali milletler, topluluklar konmakta, bazen de var olan toplulukları hayal etme şansı bile tanımamaktadır."
İran ile Turan, Osman Karatay
Osman Karatay
Özellikle batılı tarihçilerin İran ile geniş Orta Asya'yı, ta Altaylara kadar etnik olarak bütünleştirme çabalarına rağmen, jeokültür ve jeopolitik bunları kesin şekilde ayırıyor.
📖 Sayfa 37 · İran ile Turan, Osman Karatay
"Beşerin sükun bulmayan mayası
İran ile Turan, Osman Karatay
Tahrip ve tanzim eden Turanlı"
-Árpád Zempleni
Yani, oturgan toplum ve medeniyetlere karşılık sürekli hareket halinde bulunan, özünde yüksek teşkilatçılık becerisini barındıran kendine has bir medeniyeti olan, gerektiğinde cengâver olarak en önde bulunan celalli, gerekmediğinde de yeryüzünde düzen sağlamayı umde edinmiş cemalli bir insan kesimidir Turanlılar.
Kimi kelimelerin tesadüfen benzeşmesi iddialarına ise matematik dil ile cevap verelim. Bir dil gerçekten dil haline geldiyse kendine ait en azından 5.000 kelimesi vardır. Bu dili ile akraba olmadığı bir başka dil arasında tek bir kelimenin ortak olması ihtimali 5.000 x 5.000 yani 1/25 milyondur. 25 milyona bir ihtimalle böyle bir tesadüfe yerle yer verilebilir iki kelimenin ortak olması ihtimali ise 125 milyarda bir gibi bir şansa sahiptir. Dolayısıyla Türkçe ile Eskiçağ Ortadoğuluları arasındaki ortak sözler ancak organik bir bağın sonucu olabilir.
📖 Sayfa 145 · İran ile Turan, Osman Karatay
"Gerek batısı, gerekse kuzeyi itibariyle İran medeniyetinin doğup geliştiği bir yerdi ve buranın ilk sakinleri, yerlileri Türklerin ataları idiler."
📖 Sayfa 276 · İran ile Turan, Osman Karatay
Türkler Altaylardan köklenmemiş, oraya sonradan gitmişlerdir. Nihai kaynaklar ise Ortadoğu'nun doğusundaki bölgelerdir. Bugünkü Kuzey Irak, Doğu Anadolu ve Güney ve Kuzey Azerbaycan, Türklerin atalarının yaşadığı yerlerdir. Ancak bu insanları Türk olarak nitelemek içim yeterli delile sahip değiliz. Çünkü bunların başka usul ve ırkların da ataları olma ihtimalleri vardır. Kürtler aynı kökten geldiği gibi, Fin-Ugor halklarının, hatta çok erken bir tarihte buradan ayrıldıkları anlaşılan Moğol ve Mançu-Tunguzların atalarının da buradan gitmiş olma ihtimali yüksektir.
📖 Sayfa 275 · İran ile Turan, Osman Karatay
Eskiçağ'da yaşayıp bir kısmı Sümerler dediğimiz halkın arasına karışan ve onlara kendi adlarını veren Kengerlerin Azerbaycan'da yaşayan esas kısımları da varlıklarını binyıllarca sürdürmüşlerdir. Bunlardan bir kısmının Kafkaslar üzerinden kuzeye geçtiği anlaşılıyor ki, oradan da Turan arazisine dağılmışlar, daha sonra Peçenek birliğinin kurucu boyu olarak batıya yürümüşlerdir. Bugünkü Balkan Türklerinin önemli bir kısmı onların soyundan gelmektedir.¹
📖 Sayfa 100 · İran ile Turan, Osman Karatay
Hint-Avrupacılığın bilimsel değil siyasi bir duruş olduğu açıktır ve sonuç itibariyle Hitler'in Nazizm'ine kadar bir dizi ırkçı gelişmenin yolunu açmıştır.
📖 Sayfa 19 · İran ile Turan, Osman Karatay
MÖ 1027-256 yılları arasında Çin'i yöneten Chou sülalesinin Turanlı olduğu iyi biliniyor ve ilim âlemi bunların Türklükleri konusunda neredeyse hemfikir.
📖 Sayfa 45 · İran ile Turan, Osman Karatay
Amerika büyümekte ve yayılmaktadır. Ama, bu aynı zamanda yolun bitmesine işaret etmektedir. Yolun bittiği hamle imkanının kalmadığı noktada medeniyet de bitmeye başlar.
İran ile Turan, Osman Karatay
İlhanlılar sonrasında Yavuz zamanına kadar süren dört dalgada Türkmenler Azerbaycan'a gitmişler ve Doğu Anadolu onlardan boşalmıştır. Birinci Dünya Savaşı'nda Osmanlıları arkadan vuran Ermenilerin bir savunma tedbiri olrak bölgeden göçtürülmesiyle de Doğu Anadolu'da yeknesak tek etnik unsur olarak Kürtler kalmışlardır. Bu arada, Güneydoğu Anadolu'da pek çok Türkmen oymağının bin yıl zarfında Kürtleştiğini belirtmek gerek.
📖 Sayfa 124 · İran ile Turan, Osman Karatay
Türkler Yâfes'in neslinden gelirler ve birçok cinslere ayrılırlar. Bir kısmının şehirleri ve kaleleri vardır. Bir kısmı dağlarda ve bozkırlarda keçe çadırlarda oturur. En büyük hükümdarlarına Hakan denir.
📖 Sayfa 61 · İran ile Turan, Osman Karatay
Mes'udî
"Türklüğün hem anavatanı hem de türeneği denilince bütün dünyada akla Altaylar geliyor. Bu görüşün romantik tarafı bilimsel temellerden daha sağlamdır. Zira bu, bilimsel olarak ispatlanmış bir şey değildir ve ispatlanmasına da imkan yoktur."
📖 Sayfa 61 · İran ile Turan, Osman Karatay
Ağasıoğlu'na göre, Azlar şimdiki Azerbaycan'ın en eski halklarından biridir. Eski kaynaklarda şimdiki Nahcivan ve Ermenistan arazisine Aza denir. Mesela Urartular Aras nehrini geçince Aza ülkesine gitmiş olurlar. Roma döneminde de bu isim kullanılmıştır. Daha sonra kelimenin Azer şekline geliştiği anlaşılıyor ki, Strabon böyle kaydeder.
📖 Sayfa 125 · İran ile Turan, Osman Karatay
Massagetlerin başında Tomris adlı bir kraliçe vardı. Kocasının ölümünden sonra taht ona kalmıştı. Tomris'in adı, Yunanca tekil tanımlık çıkarıldıktan sonra Tomir olarak kalır ki, bu da temir 'demir' kelimesini çağrıştırır.
📖 Sayfa 250 · İran ile Turan, Osman Karatay
Hazar'ın kuzeyinden ve güneyinden Orta Asya'ya açılan ama, hiç olmazsa Türkmenistan'daki kalıntıların gösterdiği kadarıyla Ortadoğu'dan çok iyi bildikleri yerleşik hayatın normlarını terk etmeyen Türklerin ataları, bozkırlarda ilerledikçe coğrafyanın zorlamasıyla yeni bir hayat tarzı geliştirmeye veya oranın daha eski sakinlerinden bunu almaya mecbur olmuşlardır. Bu, bozkırda daha kolay yaşama imkânı sağlayan göçebelik idi.
📖 Sayfa 216 · İran ile Turan, Osman Karatay
Ortadoğu hakları içinde Türklere en yakın olanlar MÖ 2500 ila 1500 arasında yaşayanlardır; çünkü Türklük onlardan çıkmıştır. Daha sonra Ortadoğu'da ve Orta Asya'da iki ayrı süreç devam etmiş, her iki taraf birbirinden sürekli uzaklaşarak kendi yolunda ilerlemiştir.
📖 Sayfa 156 · İran ile Turan, Osman Karatay
Eskiçağ'da Avrasya bozkırına çıkan Ortadoğulu muhacir Kumanlar, ancak çok güçlü orduların tutunabildiği Turan'da en emin yer olan kuzeydeki gözden uzak alanlara çekilmişler, yüzyıllarca yaşamışlar ve çoğalmışlar, nihayetinde dâhil oldukları Kimek-Kıpçak birliğinin batıya hareketi onları da Avrupa'ya sürüklemiştir.
📖 Sayfa 136 · İran ile Turan, Osman Karatay
Bunca milleti hep düzene soktum...
İran ile Turan, Osman Karatay
Tanrı buyurduğu için, kendim devletli olduğum için, kağan oldum.Aç, fakir milleti zengin kıldım, az milleti çok kıldım.
"Türklüğün doğuda oluştuğu, doğuya giden Ortadoğuluların Türklüğü oluşturdukları anlaşılıyor. İşte bu noktada Orta Asya'da bir Türk anayurdu tespiti doğrudur. Burası anayurttur; türenek değil."
📖 Sayfa 154 · İran ile Turan, Osman Karatay
"Türkler Orta Asya'nın beyaz ırktan kemiklerin bulunduğu kısımlarının halkı idi. Tarihî Türklüğün Moğolsuluğunu, dolayısıyla sarı ırktan oluştuğunu kanıtlayacak ne arkeolojik, ne de antropolojik ve ne de demografik delil vardır."
📖 Sayfa 89 · İran ile Turan, Osman Karatay
Ortadoğu'daki Türkleşme bir bakıma binlerce yıl önce ayrılan akrabaların yeniden birbirine kavuşması, bir süre afalladıktan sonra yakınlığın farkına varmaları sürecidir.
📖 Sayfa 143 · İran ile Turan, Osman Karatay
İskandinavya'da Türk izi aramak için sagalardan, onlardan derlenmiş eserlerden ve münferit isim kalıntılarından daha sağlam bir delil, İskandinavya'nın oyma yazılarıdır (runlar). Balkanlardan Moğolistan'a kadar pek çok yerde bulunan ve hemen tamamı Türkçe okunan, ünlü Orhon yazıtlarının temsil ettiği yazının küçük farklarla aynısı, İskandinavya'da bulunmuştur.
📖 Sayfa 131 · İran ile Turan, Osman Karatay
Türkçenin ait olduğu varsayılan Altay ailesinde, Türkçeye en yakında bulunan Moğolca için bile, temel kelimeler alanında, Türkçe'yle akrabalığı olmadığı söylenen Ural ailesinin Türkçeye en uzaktaki dili Fince kadar bir örnekleme yapmak zor olmaktadır. Burada bir tezat vardır. Bu nasıl bir akrabalıktır ki, hem akraba, hem de komşu olan bir dilde Türkçe ile ortaklık, hem akraba, hem de komşu olmayan bil dildeki kadar bile olmasın?
📖 Sayfa 84 · İran ile Turan, Osman Karatay
Millet gibi ırk da bir geleneğin ve nesiller boyu devam eden süreçlerin ürünüdür. Bu konuda esas ve belirleyici olan insanın kendi kendini teşhisidir. Bir kimse kendini Rus olarak görüyorsa, kafatası farklılığından ötürü kimse aksini iddia edemez. Bu yüzden, her dönem için var olanı ve kabul edileni esas almaktan başka çare yoktur.
📖 Sayfa 56 · İran ile Turan, Osman Karatay
Türklerin sarı ırktan oluşu da ispatlanmamış bir konudur. Bugünkü Türklerin çoğunluğunun bu ırkla bir bağlantısı yoktur. Eski zamanlarda ise, ilerleyen sayfalarda gösterileceği üzere, Türklerin sarı ırktan veya Moğolsu olmalarına zaten imkân yoktur. Doğu Türklerinde göze çarpan Moğolsuluk, binlerce yıllık içiçeliğin sonucu olsa gerektir. Doğuya gittikçe Moğolsu özelliklerin artması da bunun göstergesidir.
📖 Sayfa 53 · İran ile Turan, Osman Karatay
Türklüğün doğuda oluştuğu, doğuya giden Ortadoğuluların Türklüğü oluşturdukları anlaşılıyor. İşte bu noktada Orta Asya'da bir Türk anayurdu tespiti doğrudur.
📖 Sayfa 154 · İran ile Turan, Osman Karatay
Tarih bize, hiçbir ırkın diğerine üstünlüğü konusunda bir ipucu vermiyor. Buna Türk ırkı da dahildir.
📖 Sayfa 276 · İran ile Turan, Osman Karatay
Bugün Türk olmayan topluluklar içinde en fazla Türk kanı Macarlarda bulunur.
📖 Sayfa 142 · İran ile Turan, Osman Karatay
Trabzon'da Rum aramak ne kadar saçma olacaksa, Kürtleri İranî ırka bağlamak da o derece asılsız ve temelsiz olacaktır. Trabzon'da Rum yoktur; ancak 2000 yıldan fazla süren bir yönetim sırasında idare dilinin Yunanca olması ve buraya geçici de olsa yerleşen yönetici, asker ve tüccarlar vasıtasıyla Yunancanın geçer dil olarak yerleşme süreci söz konusudur. Yoksa yerli halkın Yunanlılarla hiçbir ilgisi yoktur. Bir kimsenin Yunanca konuşması da onun Rum asıllı olduğunu göstermez.
📖 Sayfa 124 · İran ile Turan, Osman Karatay
İran o kadar kendi kendine idi ki, İslam'ın gelişine kadar dışardan hiçbir inanca kabul görmemiştir.
📖 Sayfa 40 · İran ile Turan, Osman Karatay
Türkler Yâfes'in neslinden gelirler ve birçok cinslere ayrılırlar. Bir kısmının şehirleri ve kaleleri vardır. Bir kısmı dağlarda ve bozkırlarda keçe çadırlarda oturur. En büyük hükümdarlarına Hakan denir.
📖 Sayfa 60 · İran ile Turan, Osman Karatay
Mes'ûdî
Eskiçağ'da iyi bildiğimiz topluluklarda Kürt halkının kökenlerini takip edemiyoruz, zira bilinenlerin hepsinin de kimliği bellidir. Medler veya Urartular doğrudan Kürtlerin ataları olamaz, çünkü en azından başka bir dil konuşuyorlardı. Ama dolaylı olarak evet: Dediğimiz gibi, bugünkü Kürtler, Eskiçağda var olup bugün ortadan kalkan toplulukların kalıntıları ile sonradan kendilerine katılan yoğun Türkmen kanının ortaklaşması ile türemiş bir topluluktur.
📖 Sayfa 119 · İran ile Turan, Osman Karatay
"
📖 Sayfa 45 · İran ile Turan, Osman Karatay
Tanrı buyurduğu için, kağan oldum.
Aç, fakir milleti zengin kıldım, az milleti çok kıldım.
Yoksa bu sözümde yalan var mı?
~Kül Tigin~
"
"
📖 Sayfa 40 · İran ile Turan, Osman Karatay
İran o kadar kendi kendine idi ki, İslam'ın gelişine kadar dışardan hiçbir inanca kabul göstermemiştir.
"
"
📖 Sayfa 32 · İran ile Turan, Osman Karatay
Medeniyetin yayılmasında din, hareketinde siyasi güç belirleyicidir..
"
"
📖 Sayfa 48 · İran ile Turan, Osman Karatay
Beşerin sükûn bulmayan mayası
Tahrip ve tanzim eden Turanlı
"
"
📖 Sayfa 183 · İran ile Turan, Osman Karatay
Eğer bir ırk, günümüzden ancak ve ancak 1500 yıl önce devlet kurmayı öğreniyorsa, onunla medeniyeti telif etmenin imkanı yoktur.
"
"
📖 Sayfa 272 · İran ile Turan, Osman Karatay
Türklerin atalarını mal ederek görkemli bir geçmiş ve onun üzerinde de sıkı bir milliyet ve millî kültür kurmuşlardır..
"
"
📖 Sayfa 23 · İran ile Turan, Osman Karatay
Başkasının boyunduruğu altına girmiş bir topluluğun eksilmesi ve çöküşü, o toplum yok olup silininceye kadar durmaz.
Fars milletini ele alarak düşün bu konuda:
Düşün ki bu topluluktan olanlar çoklukları nedeniyle bir zamanlar dünyayı doldurmuşlardı..
~İbni Haldun~
"
"
📖 Sayfa 123 · İran ile Turan, Osman Karatay
İran'ın Müslüman Araplarca yıkılması, erken bir tarihte İslâm'ı kabul eden Kürtler için çoğalmak bakımından rahat bir ortam sağlamış
"
"
📖 Sayfa 84 · İran ile Turan, Osman Karatay
Moğolca ve Türkçenin çok ciddi bir ortak kelime hazinesi vardır.
"
📖 Sayfa 180 · İran ile Turan, Osman Karatay
Her yerleşik medeniyetin kendine göre barbarları vardır..
"
"
📖 Sayfa 67 · İran ile Turan, Osman Karatay
Eğer savaşlar olmasaydı, doğal artışla birlikte 1924 yılında Türkiye'nin nüfusu 25 milyon civarında olurdu.
Çünkü Anadolu nispeten verimlidir ve fazla nüfusu besleyebilir.
"
Sıkça Sorulan Sorular
İran ile Turan kimin eseridir?
İran ile Turan, Osman Karatay tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2012'de yayımlanmıştır.
İran ile Turan kaç sayfadır?
İran ile Turan, 308 sayfadır (Ötüken Neşriyat baskısı).
İran ile Turan'ın en ünlü sözü nedir?
“Biz çok önemli olan tek bir kelimeye dikkat çekeceğiz: Türkçe bil- fiilinin bildiğim kadarıyla bugüne kadar hiçbir dilde benzeri veya kökteşi bulunamadı. Subar dilinde ise pal- 'bilmek' demektir.”