Danişname-i Alai, İbn-i Sina'nın 2013 tarihli Din (İslam) alanında öne çıkan eseridir. Kitabın en çok işaretlenen cümleleri, sayfa bilgileriyle birlikte aşağıda.
Danişname-i Alai'den En Beğenilen Alıntılar
İlk varlık cevherdir. Cevher vasıtasıyla nicelik, nitelik ve izafettir.
📖 Sayfa 204 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
"Varlığı zorunlu olanın, başkasına bağlı olan bir şeye bağlı olması imkansızdır."
📖 Sayfa 244 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
"Yokluğun nedeni, nedenin yokluğudur."
📖 Sayfa 218 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
"Bir kimsenin günü, güneşten başka bir şeyle tanıtması mümkün değildir. Çünkü gerçekte gün, içine Güneş doğan zamandır."
📖 Sayfa 36 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Bizim idrak ettiğimiz her şey, mahiyet, mana ve sûretini bizzat aldığımız şeydir.
📖 Sayfa 469 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Tanım, şeyin zâtî sıfatlarındandır. Tanım yapmak, bir şeyin en yakın cinsini almaktır.
📖 Sayfa 61 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
"Zorunlu Varlık'ın her şeyi bilmesi, düşünen bir kimsenin çok şeyi bilmesi gibidir."
📖 Sayfa 273 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
İmkân, gerçekleşince kaybolan birşeydir. Meydana gelen her şey ya cevher ya da arazdır. Cevherin varlığı kendi zatıyladır. İmkânın varlığı kendi zatıyla değil, olabilecek şeye kıyasladır.
📖 Sayfa 236 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
"Zaman hareketin süresidir. Oysa süre ve zaman aynı şeydir. Zaman tanımı problemli olan kimsenin süre tanımı da problemlidir."
📖 Sayfa 34 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
"Hepsi olduğunda bazısı da olur."
📖 Sayfa 46 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
"Varlığın çift olması, tek olması, daire olması, üçgen olması varlığın bir parçası değildir. Çünkü tek ve çiftin olabilmesi için önce sayının olması; daire, üçgen ve uzunluğun olabilmesi için de ölçünün olması gerekir. Varlığın beyazlığı ve siyahlığı, varlık olmak, sayı olmak ve ölçü olmak bakımından değil, onun değişim ve hareketini kabul edici bir cisim olması bakımından söz konusudur."
📖 Sayfa 168 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
“Hakkın zıddı batıl, meşhurun zıddı çirkindir.”
📖 Sayfa 132 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
"Zorunlu Varlık, her şeyi tam nedenleriyle bilir. Şeyleri şeyler aracılığıyla değil, bizzat hepsinin ve sebeplerinin ondan olmaları itibariyle bilir."
📖 Sayfa 290 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
"Bir şey, kabul ettiği şeye sahip değildir."
📖 Sayfa 158 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Ölçü, ilmi olan mantıktır.
📖 Sayfa 41 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
“Her bilinen bilinmeyene götürmez.”
📖 Sayfa 48 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
"Mümkün şeyin olması da olmaması da mümkündür. Olduğu ya da olmadığı bilinemez. Mümkün olduğunu bilmek mümkündür."
📖 Sayfa 274 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
“Bazen insan ya gemidedir ya da boğulmuştır.”
📖 Sayfa 82 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
"Öyleyse varlığı var olduğu halde varlığı zorunlu olmayan şey kendinde mümkündür."
📖 Sayfa 242 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
"Yokluk, sebebin yokluğundadır."
📖 Sayfa 244 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
"Varlığı ile yokluğu aynı olan şeyin varlığını yokluğuna tercih etmenin hiçbir faydası yoktur."
📖 Sayfa 228 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
"İkisinin yeri birininkinden çok olmayınca ayrılmaları gerekir ve biri diğerinin içinde olmaz. O zaman bir araya gelen bu parçaların ikisi birlikte birinden daha büyük değildir."
📖 Sayfa 152 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
“Ayrışıklığı kabul eden şey, bitişiklik içinde yer almaz. Öyleyse o, hem ayrışıklığı hem de bitişikliği kabul eden başka bir şeyin içindedir.”
📖 Sayfa 150 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Her bilinmeyenin bir bilinme yolu vardır.
📖 Sayfa 88 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
"Bütün iyilikler kötülük sebebiyle bırakılır."
📖 Sayfa 378 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
"Hiçbir ev insanda değildir."
📖 Sayfa 155 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
"İmkansız olan şeyin varlığı asla mümkün değildir."
📖 Sayfa 230 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
"Her hareketlinin hareket ettiricisi olması gerekir. Hiçbir şey kendi başına hareket etmez."
📖 Sayfa 158 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
"İmkan, gerçekleşince kaybolan bir şeydir."
📖 Sayfa 235 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
"Senin bilinenin, onun sureti değil, aslında o şeyin sende bulunan suretidir. Bilinen şey başkadır; hakikatte olan değildir. Hissedilen şey, dışarıdaki şey değil, duyuya gelen etkidir. Etki bir histir. Öyleyse gerçekte bilinen bizzat bilgidir."
📖 Sayfa 270 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Allah her şeye kadirdir ve her şeyi bilir.
📖 Sayfa 130 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
(...) Kıyasın maddesi öncüllerdir. Onlar ne kadar doğru olursa kıyas da o kadar doğru olur.
📖 Sayfa 121 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
(...) Hakkın zıddı batıl, meşhurun zıddı çirkindir. Genel olarak meşhur, insanların genelinin kabul ettiği şeydir. Fakat sadece şöhreti olan şeyler, bu öncüller ve benzerleridir. Gerçek meşhuru mutlak olarak alırsan; evveliyyat, mahsusatın bir kısmı, mücerrebat ve mütevatirat meşhur olur. Fakat o, denildiği gibi, bunların dışında bir meşhurdur.
📖 Sayfa 132 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
, kendisiyle bilgi araştırılan bir şeydir.
📖 Sayfa 159 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Her bilinen, bilinmeyene götürmez. Her bilinmeyenin onu kendisiyle bilebileceğimiz uygun bir bilineni vardır. Bilinmeyenden bilinene doğru onu bilmek için yürünecek bir yol vardır.
📖 Sayfa 47 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Kendiliğinden var olan şey, varlığında kendinden başkasına ihtiyaç duymaz. Başkasına ihtiyaç duymayan şey, onsuz var olmadığı başka bir şeyin arazı olmaz.
📖 Sayfa 213 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Hareket ettiricinin nefsi, sûretin onun nefsine yerleşmesi için fiil yoluyla akli görüş tasavvuruna sahip olmalı, hareket ettiricinin yetkinlik ve güzelliğiyle ayrı durmalıdır. O, mutlak hayır, mutlak yetkinlik ve bütün güzelliğin aslı olan Zorunlu Varlık'a her zaman akli bir bakış ile bakar. O, akli ve onun mertebesine daha yakın olan şey ile her şeydir. Öyleyse idrak, onun büyük aşkının; aşk, benzeme isteğinin ve benzeme isteği de hareketin sebebidir.
📖 Sayfa 331 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Genel olarak cevherler arasında vasıta yoktur. Sûretler cevherdirler; artma ve eksilme kabul etmezler.
Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Varlık, cinslerin dayandığı on şeye denir: Cevher, nicelik, nitelik, izafet, mekân, zaman, durum, sahiplik, etki ve edilgi.
Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Göz kendini göremez.
📖 Sayfa 478 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
İdrak kendini idrak edemez.
Yokluk ile sahipliğin bir sebebi vardır. Meydana gelince sahipliğin sebebi olur; kaybolunca yokluğun sebebi olur. Yokluğun nedeni, nedenin yokluğudur.
Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Gazzâli, İbn Sînâ karşıtlığını düşmanlık seviyesinde açıkça ilan etmesine rağmen felsefeyi İbn Sînấ'nın eserleri vasıtasıyla öğrenmiş bir âlim düşünürdür.
Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Hatırlama gücü, vehmin hazinesidir. Nitekim musavvirede duyunun hazinesidir. Öyleyse birisi hissin yöneticisidir ve onun hazinesi musavviredir. Diğeri de vehmin yöneticisidir ve onun hazinesi hafızadır. Nitekim bir yerden bir yere dönecek şekilde döndürme aleti olan göz yaratılmıştır. Böylece ona gerekli olan şey kaybolduğunda bulur. Aynı şekilde döndürme aleti olan vehim yaratılmıştır. Ta ki bir şey unutulduğu zaman o organı tasavvur edilen suretlerin içinde dolanır ve bundan ona, ondan buna geçer. Sûretin ortaya çıkması için bir parça bundan, bir parça ondan alır.
📖 Sayfa 465 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
İnsan, insan olması bakımından bir manadır.
📖 Sayfa 481 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Fizik ilmi, madde olmadan tasavvur edilemeyen hallerin ilmidir. Matematik ilmi, varlıkta maddeden ayrı olmasalar da düşüncede ayrı olan hallerin ilmidir.
Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Hareket ettiricinin nefsi, sûretin onun nefsine yerleşmesi için fiil yoluyla aklî görüş tasavvuruna sahip olmalı, hareket ettiricinin yetkinlik ve güzelliğiyle ayrı durmalıdır. O, mutlak hayır, mutlak yetkinlik ve bütün güzelliğin aslı olan Zorunlu Varlık'a her zaman akli bir bakış ile bakar. O, akli ve onun mertebesine daha yakın olan şey ile her şeydir. Öyleyse idrak, onun büyük aşkının; aşk, benzeme isteğinin ve benzeme isteği de hareketin sebebidir.
Danişname-i Alai, İbn-i Sina
(...) Varlık, suretin maddesinden soyutlandığı zaman o mevcudun maddesinden soyutlanmış varlığında bilgi olur. Nitekim nefiste insanın maddesinden soyutlanan insan sureti bilgidir. Çünkü onun sureti olan nefis, maddeden soyutlanmıştır ve o bizzat ona aittir. Öyleyse nefis bizzat kendi kendine bilendir.
📖 Sayfa 268 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Madde, sûreti kabul etme sebebidir.
📖 Sayfa 361 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Bütün ilimlerin asılları ise metafizik il-miyle ispatlanır.
Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Analoji, kalbin tatmin olması ve zannın atılması olabilir; kesin olması imkânsızdır.
Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Kudsî nefs, sezgi ve melekler âlemi sayesinde öğretmensiz ve kitapsız olarak düşünülürleri bilen, uyanıkken tahayyül yoluyla gayb âlemine ulaşan ve vahiy alan büyük peygamberlerin düşünen nefsidir. Vahiy, melekler ile insan ruhu arasında hallerden bilgi verme ve âlemin maddesini etkileme şeklinde bir bağdır. Böylece o mucize getirir ve maddeden bir sûreti götürüp diğerini getirir. Bu, son insanî mertebedir ve meleklerin derecesine bitişiktir. Böyle bir kimse Allah'ın yer yüzündeki halifesi olur. Onun varlığı, aklen mümkün, insan türünün devamı açısından zorunludur.
📖 Sayfa 484 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Yüksek ilmin konusu, tikel şeyler değil, bilakis mutlak olması itibariyle mutlak varlıktır. Onun yüklemleri, burhan öğretimi esnasında söylendiği gibi, varlığı kendisinden ve özünden olan durumlardır.
Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Her şeyin tümel yeri birdir.
Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Madde, cismi değil, sûreti kabul eder.
Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Akıl, varlığı zâtî tanım/had ve arazî tanım/resm olmaksızın bizzat bilir. Varlığın cins ve faslı olmadığı için zâtî tanımı yoktur. Ondan daha genel bir şey bulunmaz. Ondan daha meşhur bir şey olmadığı için onun eksik tanımı da yoktur.
Danişname-i Alai, İbn-i Sina
"İyilik yapmak iyidir." dedikleri şey, meşhûr öncüllerdendir; halk kitlesinin kendi aralarında demeleri gereken şeylerdendir. Bunu meşhurluktan hakikiliğe götürünce onun konu ve yükleminde bilinmesi gereken şartlar olur. Birincisi, iyilik yapmak iki türlüdür: Birisi, sadece iyilik yapmaktır. Diğeri, iradeyle iyilik yapmaktır. Yaptığı her iyilik irade ve kasıt iledir. Onun durumu dediğimiz gibidir. Ondan gelen iyilik, evet, iyiliktir; ama kasıt eksikliktendir. Yükümlülük ve amaç zorunluluğu olmadan iyilik yapıp bırakmak tam iyiliktir.
📖 Sayfa 320 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
İyilik, kendi özünde iyiliktir.
📖 Sayfa 347 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Her şey kendi bağlamında mümkün olan en yetkin şeydir. Onun sûreti, tohum ve doğum yoluyla kendini muhafaza eden bir sûret meydana getirmiştir. Sinek, böcek ve buna benzer şeylerin maddesinden onlardan daha iyi bir şeyin meydana gelmesi mümkün değildir. Sinek, olduğu gibi bırakılırsa meydana geldiği maddeden daha iyidir. Ortaya çıkan her mizaç o sûreti zorunlu olarak korusa da insanın midesi gibi yapılır. Zorunlu olmasa da faydalıdır. Nitekim o maddenin onu kabul etmesi ve ayrıca tam olarak yapılması mümkündür.
Danişname-i Alai, İbn-i Sina
İnsanda idrak iki çeşittir: Biri nazarî idrak, diğeri ameli idraktir. Nazarî idrak, Tanrı'nın birliğini bilmen gibidir. Ameli idrak ise zulüm yapmamak gerektiğini bilmen gibidir. Çünkü birinde idrak eyleme karışmamıştır; diğerinde idrak eylemin sebebidir. Dediğimiz gibi, amelî idrak tümeldir. "Bu adamın vurmaması gerekir." sözünde olduğu gibi tikeldir. Tikellik ameli güce, tümellik nazarî güce aittir. İnsanın ameli gücü insanî arzu ile ilgilidir. İnsanî arzu, iyi, doğru ve yararlı ile ilgilidir. Ama sevinç, öfke ve üstünlük hayvanî güce aittir.
📖 Sayfa 442 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Nefis bedenden ayrılınca birinciye yardımcı olsa da bedenin kendisini diğerinden alıkoyduğu “yüksek parlaklık'la ilişkisi yetkinleşir. Mesela; ata binen bir süvari bir yere varir ve oraya yerleşir. Eğer attan ayrılamaz, ata gönül bağlar ve onun üzerine yerleşirse nihayet at, birincisine ulaştırdığı gibi onu muradından alıkoyar. Çünkü nefsin yetkinleşme sebebi faal akıldır. Faal akıl bakidir ve ışığı kalıcıdır. Ona bir engel, bozukluk ve zarar erişmez.
📖 Sayfa 464 · Danişname-i Alai, İbn-i Sina
Sıkça Sorulan Sorular
Danişname-i Alai kimin eseridir?
Danişname-i Alai, İbn-i Sina tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2013'te yayımlanmıştır.
Danişname-i Alai kaç sayfadır?
Danişname-i Alai, 524 sayfadır (Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları baskısı).
Danişname-i Alai'nin en ünlü sözü nedir?
“İlk varlık cevherdir. Cevher vasıtasıyla nicelik, nitelik ve izafettir.”