Kemal Gözler'in kaleme aldığı Hukukun Temel Kavramları, hikmetli sözleriyle okurların sıkça başvurduğu bir eserdir. İlk kez 2011'de yayımlanmıştır. Aşağıdaki sözler, okurların en çok beğendiğinden başlayarak sıralanmıştır.
Hukukun Temel Kavramları'dan En Beğenilen Alıntılar
Kitaptan en etkileyici sözleri sizin için derledik; ama yine de en etkili söz, sizin beğendiğinizdir.
Hukuk-Ahlâk İlişkisi (Relation between Law and Moral)
📖 Sayfa 22 · Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
...
Ahlâkın emrettiğini çoğunlukla hukuk da emreder. Örneğin eşlerin birbirine sadık kalması, hem ahlâkın, hem de hukukun emridir. Ancak, ahlâkın emrettiği her şeyi hukukun emrettiği, müeyyide bağladığı söylenemez.
...
16 Nisan 2017 referandumuyla onaylanan 6771 sayılı Anayasa Değişikliği Kanunuyla lağvedilmeden önce "Askerî Yargıtay" ve "Askerî Yüksek Idare Mahkemesi" kararları da hukukun önemli bilgi kaynakları arasındaydı.
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
Ceza Hukuku
📖 Sayfa 54 · Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
"Ceza hukuku (criminal law), suç oluşturan fiil ve davranışların nelerden ibaret bulunduğunu, bu fiil ve davranışlarda bulunanlara ne gibi müeyyideler, yani cezalar uygulanacağını gösteren hukuk kurallarından oluşmuş kamu hukuku dalıdır.
Medeni Kanuna göre herkes,
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan
üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle
yükümlüdür.
İşçi işverenin emir ve talimatlarına uygun hareket etmek zorundadır. Bu durum, verilen
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
talimatlara uygun hareket eden işçinin korunmasını
gerekli kılar.
İdare Hukuku
📖 Sayfa 53 · Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
"İdare hukuku (administrative law)", "idare"nin kuruluş ve işleyişini düzenleyen kamu hukuku dalıdır. "İdare (administration)", devletin yürüme organının Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcısı ve bakanlar dışında kalan kısmıdır.
Jüstinyen, Corpus Iuris Civilis'in bir parçası olan Digesta'nın başlangıcında "kanunların insanın anlama kapasitesini aşan sonsuz bir karmaşa içinde (ita esse confusum, ut in infinitum extandur et nullius humanae naturae capacitate concludatur)" olduğunu söylüyordu.
📖 Sayfa 1 · Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yapılabilmesi
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
için, ilgili yargı kolundaki iç
hukuk yollarının tüketilmiş
olması gerekir
Kanunların hazırlık çalışmalarına (teklif ve tasarı metinlerine, gerekçelerine, kanunun kabulü sırasında TBMM'de yapılan tartışmalara) da tbmm.gov.tr adresinden erişilebilir.
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
Ceza Usûl Hukuku
📖 Sayfa 55 · Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
"Ceza usûl hukuku (law of criminal procedure)", kanunların suç saydığı fiilleri işleyenlerin takip edilmesi, yargılanması ve cezalandırılmasında uyulacak usûllerin nelerden ibaret bulunduğunu gösteren hukuk kurallarından oluşmuş bir hukuk dalıdır.
Hukuk-Din İlişkisi(Relation between Law and Religion)
📖 Sayfa 20 · Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
...
Nihayet belirtelim ki, normalde din kuralı olan bir kural, kendisine bu dünyada gerçekleşen cebrî bir müeyyide bağlanırsa, aynı zamanda hukuk kuralı hâline de gelebilir. Örneğin bir ülkede oruç tutmayanlara para cezası veya hapis cezası verilirse, artık oruç tutma kuralı, sadece bir din kuralı değil, aynı zamanda hukuk kuralı hâline gelmiş olur.
Hukukun bilgi kaynakları "mevzuat", "yargı kararları" ve "bilimsel eserler" olmak üzere üçe ayrılır.
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
Bir tanıma göre adalet "Sana yapılmasını istemediğini başkasına yapmamaktır." Romalı hukukçular adaleti "herkese hakkı olan şeyi vermek konusundaki irade" olarak tanımlamışlardır.
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
Hukukun temelini, idealini ve son amacını adalet
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
kavramı oluşturmaktadır.
Kişisel kamu haklarına “koruyucu kamu hakları
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
(negatif statü hakları)” da denilir. Bunlar, kişinin
maddi ve manevi tüm varlığı ile ilgili bulunan ve
bu varlığın serbestçe geliştirilmesi amacına yönelik olan; kişinin Devlet tarafından aşılamayacak
ve dokunulamayacak özel alanının sınırlarını çizen
hak ve hürriyetlerdir
Vergi Hukuku
📖 Sayfa 54 · Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
...devletin vatandaşlarla olan vergi ilişkisini düzenleyen hukuk kurallarından oluşan kamu hukuku dalına "vergi hukuku (tax law)" denir. Vergi, kamu giderlerini karşılamak amacıyla devletin tek taraflı olarak ve vergilendirme yetkisine dayanarak kişilerin gelir, gider veya malları üzerinden aldığı ekonomik değerlerdir.
Bağımsız mahkemeler, hiçbir organ, makam, merci veya kişi tarafından yargı yetkisi kullanırken kendilerine emir ve talimat verilmeyen, genelge gönderilemeyen, tavsiye ve telkinde bulunulamayan, kararları yasama ve yürütme organlarını bağlayan, kararları bu organlarca hiçbir surette değiştirilemeyen ve yerine getirilmesi geciktirilemeyen görevlerinde bağımsız ve teminatlı hakimlerden meydana gelen kuruluşlardır.
📖 Sayfa 73 · Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
Yenilik doğuran (inşai) hak, özel bir hukuki
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
duruma dayanarak hak sahibinin tek taraflı irade
açıklaması (beyanı) ile yeni bir hukuki ilişki kurabilme, mevcut hukuki ilişkiyi değiştirebilme veya
ortadan kaldırabilme yetkisini ifade eder.
Ülkemizde en büyük hukuk kütüphaneleri Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Kütüphanesi ve Istanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Kütüphanesidir.
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
Türk Medeni Kanunu’nda zina bir boşanma sebebi olarak düzenlenmiş bulunmaktadır. Ancak dava hakkı olan eş, diğerini affeder ve süresi içinde dava açmazsa bu hakkını kaybetmiş olur
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
“Herkes haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır”
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
Tanım: Hukuk, hukuk kurallarının bir araya gelmesinden oluşmuş bir düzendir.
📖 Sayfa 16 · Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
Hukuk alanında çalışacak herkes, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi (ve 2017'de lağvedilmeden önce Askeri Yargıtay ve AYİM) kararlarına ihtiyaç duyar. O nedenle bu yüksek mahkemelerin kararlarına nasıl ulaşılacağının bilinmesi gerekir.
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
Genel eserler belli bir hukuk dalının bütünü hakkında bilgi verirler. Örneğin bir "borçlar hukuku kitabı" bir genel eserdir. Monografiler belirli tek bir konuyu derinlemesine inceleyen kitaplardır. Örneğin kira sözleşmesi üzerine yazılmış bir kitap monografidir.
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
Yaptırımın tarihçesi incelendiğinde ilk aşamanın
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
kişisel öç olduğu görülür. “Sana zarar verene sen de
zarar ver”
Kişinin o âna kadar kimsenin malı olmayan
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
bir şey üzerinde kendi fiili ile kendi lehine bir hak
kurmasına, hiçbir aracı olmadan şey üzerinde ilk
defa hak kurmasına, kazanmasına (iktisap etmesine) “hakkın aslen kazanılması (asli / asıl yoldan
iktisabı)” denir.
Uluslararası Hukuk( Devletler Hukuku)
📖 Sayfa 51 · Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
"Uluslararası kamu hukuku (public internetional law)" veya daha kısa bir ifadeyle "uluslararası hukuk (international law)" bir devlet ile diğer bir devlet veya devletler veya uluslararası kuruluşlar arasındaki ilişkileri düzenleyen hukuk dalıdır.
Bilimsel eserler, genel eserler, monografiler ve makaleler olarak üç grup altında toplanabilir.
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
Demek
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
ki, bir hakkın kazanılması için gerekli olan unsurlar
mevcut olmasa da, iyiniyetli davranan kişi, bu hakkı
geçerli olacak bir şekilde kazanmış olur.
Mirasçı bırakmaksızın ölen kimsenin mirası Devlete geçer.
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
Maddi olmayan mallar insan zeka, düşünce
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
ve iradesinin ürünü olan eserlerdir. 5846 sayılı Fikir
ve Sanat Eserleri Kanunu’na göre eser, sahibinin hususiyetlerini taşıyan ve ilim ve edebiyat, musiki, güzel
sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi
fikir ve sanat mahsullerini ifade etmektedir
Mutlak haklar, sahibine şahıslar (kişiler) ile
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
maddi ve gayrımaddi (maddi olmayan) bütün mallar üzerinde en geniş yetkileri veren ve hak sahibi
tarafından herkese karşı ileri sürülebilen haklardır.
Kamu Hukuku
📖 Sayfa 49 · Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
Kamu hukuku ilişkisinde taraflardan birisi olan devlet, üstün konumdadır. Kamu hukuku ilişkisi tek taraflıdır.
...
Dahası devlet, aldığı kararları kendisi tek taraflı olarak re'sen icra edebilir.
Tanım: Hukuk kuralları, devletin yetkili organları tarafından konulan, insan davranışlarını düzenleyen ve cebirle müeyyidelendirilmiş emir ve yasaklardır.
📖 Sayfa 17 · Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
*Cebir: Kişinin hayatına (örneğin ölüm cezası), hürriyetine (örneğin hapis cezası), malvarlığına (örneğin para cezasına, tazminata mahkûmiyet, vs.) verilen bir zarar şeklinde ortaya çıkar.
*Müeyyide: Yaptırım. Hukuk kuralının ihlâline tepki olarak gösterilen, hukuk düzeni tarafından öngürülen ve uygulanan cebirdir.
Din, ahlak, örf ve âdet kuralları olmaksızın hukuk kuralları düzenli sağlamakta yetersiz kalır. İnsanlar, Tanrı'dan korkmasaydılar, vicdanları sızlamasaydı, diğer insanlar karşısında küçük düşmekten utanmasaydılar, toplumun kınamasından, dışlamasından çekinmeseydiler, hukuk kuralları ne kadar ağır müeyyideler öngörürse öngörsün tek başlarına toplumsal düzeni sağlamakta başarısız kalırdı.
📖 Sayfa 28 · Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
Araçsalcılık (enstrümantalizm):
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
Hukuku, salt toplumsal değişmenin bir
aracı olarak gören; onun kendine özgü
bir doğası olduğunu yadsıyan hukuk ideolojisi.
Tarihsel Bilgi: 16 Nisan 2017 referandumuyla onaylanan 6771 sayılı Anayasa Değişikliği Kanunuyla lağvedilmeden önce "Askerî Yargıtay (Military Court of Cassation)" ve "Askerî Yüksek İdare Mahkemesi (High Military Administrative Court)" kararları da hukukun önemli bilgi kaynakları arasındaydı. Askerî Yargıtay kararları Askerî Yargıtay Kararlar Dergisinde Askerî Yüksek İdare Mahkemesi kararları da Askerî Yüksek İdare Mahkemesi Dergisinde yayınlanıyordu.
📖 Sayfa 4 · Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
*Lağvetmek: Kaldırmak
Not.- Mahkeme kararlarında yılın önündeki "E." "esas sayısı"nı, "K." de "karar sayısını gösterir. Esas sayısı, dava dosyasına verilen numara, karar sayısı ise karara verilen numaradır. Örneğin "E.2017/15" bu davanın o mahkemede 2017 yılında açılan on beşinci dava olduğunu, "K.2017/28" ise o mahkemenin o türden 2017 yılında verdiği 28'inci karar olduğunu gösterir.
📖 Sayfa 3 · Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
hukuki olay ise kişi iradesi sonucu
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
olan ve hukuk düzeni tarafından kendisine hukuki sonuç bağlanan olaylardır ki, bunlara hukuki fiil denir.
Hak, hukuk düzeninin
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
kişilere tanıdığı yetkiler veya kişilerin hukuk düzeni tarafından korunmakta olan menfaatleri olarak ifade edildiğine göre, her hakkın bir sahibi var
demektir. Sahipsiz bir haktan söz edilemez.
Hukuk-Örf ve Âdet İlişkisi ( Relation between Law and Customs)
📖 Sayfa 26 · Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
Hukukla örf ve âdet arasında bazen örtüşme bazen de çatışma vardır. Bazı durumlarda aynı davranış kuralı hem örf ve âdet, hem de hukuk tarafından emredilebilir.
...
Örneğin "kan davası(vendetta)" bir örf ve âdet kuralıdır. Ama hukukumuz bunu yasaklamış ve en ağır şekilde cezalandırmıştır.
Mirasçı miras bırakana karşı ağır bir suç
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
işlemişse mirasçılıktan çıkarılabilir.
Hakkı, “hukuk tarafından kişilere tanınmış
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
yetkiler ve yüklenen yükümlülükler” şeklinde tanımlamak da mümkündür.
Aristo adaleti ikiye ayırmaktadır. Aristo’ya göre,
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
insanların şahsi ve özel durumlarına bakılmaksızın
aynı işleme tâbi tutulmasına denkleştirici adalet
denir. Denkleştirici adalet mutlak, aritmetik bir
eşitliği ifade eder. Buna karşılık değerlerin dağıtılmasında herkesin yeteneğine ve toplumdaki durumuna göre pay almasında dağıtıcı adalet düşüncesi
yer alır.
“adalet; ahlaka
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
dayanan, herkese hakkı olanı veren, bireylere hürriyet ve eşitlik sağlayan, insan haklarına saygılı ve
insanları mutlu eden erdem ve iradedir”.
Sebepsiz zenginleşme; bir kimsenin malvarlığının, haklı bir neden olmaksızın,
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
diğer bir kimsenin malvarlığının aleyhine
çoğalmasıdır.
Türk vatandaşlığını kazanmak isteyen bir yabancı, kanunda belirtilen şartları taşıması hâlinde yetkili makam kararı ile Türk vatandaşlığını kazanabilir.
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
Son yıllarda çağdaş insan ilişkilerinin daha karmaşık bir içeriğe sahip olması, kamu hukuku - özel hukuk ayrımının önemini yitirmesine neden olmuştur.
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
TMK m.285’in düzenlediği “Evlilik
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
devam ederken veya evliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası kocadır”
Özellikle sözleşme yapılırken önceden öngörülemediği için sözleşmede
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
hükme bağlanmamış olan olağanüstü bir hâlin sonradan ortaya çıkması durumunda sözleşmenin aynı
şartlarla yerine getirilmesi borçlunun ciddi şekilde
zarar görmesine hattâ mahvına yol açacağından,
sözleşmedeki mevcut hükümlere göre ifanın istenmesi dürüstlük kurallarına uygun olmaz.
malvarlığı hakları aktif ve
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
pasif kısımdan oluşur. Aktif kısma kişinin para ile
ifade edilebilen tüm hakları girerken, pasif kısım
kişinin borçlarından oluşur.
“Evlenmeyle eşler arasında evlilik birliği kurulmuş olur. Eşler,
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
bu birliğin mutluluğunu sağlamak ve çocukların bakımına, eğitim ve gözetimine beraberce özen göstermekle yükümlüdürler. Eşler birlikte yaşamak, birbirlerine sadık kalmak ve yardımcı olmak zorundadırlar”
Köle borç taahhüdü altına giremez, çünkü o bir hukuk öznesi
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
değildir.
Anayasa Hukuku
📖 Sayfa 51 · Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
"Anayasa hukuku(constitutional law)", devletin temel kuruluşunu, yani şeklini, yapısını, organlarını, bu organlar arasındaki ilişkileri ve bireylerin devlet karşısındaki temel hak ve özgürlüklerini düzenleyen kuralların bütününden oluşmuş bir kamu hukuk dalıdır.
Özel Hukuk
📖 Sayfa 48 · Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
"Özel hukuk (private law)", kişilerin birbirleriyle olan ilişkilerini, "eşitlik (equality)" ve "irade serbestisi (freedom of will)" esasına göre düzenleyen hukuk kurallarının bütünü olarak tanımlanabilir.
...
Keza özel hukukta kimse re'sen* icra yetkisine sahip değildir.
*kendiliğinden, bağımsız olarak, kimseye danışmaksızın.
Hak Sahibinin Kendi Şahsiyeti (Kişiliği)
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
Üzerindeki Mutlak Haklar: Bir insanın maddi,
manevi ve iktisadi bütünlüğü ve varlıkları üzerinde
sahip olduğu mutlak haklara şahsiyet (kişilik) hakları denilmektedir.
Bir tanıma göre adalet “sana yapılmasını istemediğini başkasına yapmamaktır”.
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
Tacir ile karıştırılmaması için esnaf, Ticaret
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
Kanunu’nda ayrıca tanımlanmıştır. Buna göre esnaf, ister gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan
kişidir.
hukuk kuralları sayesinde bir
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
yandan otomobil sahibi olma ve otomobil üzerinde
mülkiyet hakkını elde ederken hukuk kurallarının
getirdiği sınırlamalar sebebiyle otomobili dilediğimiz gibi, istediğimiz hızda kullanamayız. Bu da bize
hukukun özgürlükler tanırken, bunları kısıtlayabileceğini de göstermektedir. Ancak bu durumu yadırgamamak gerekir. Zira herkesin sınırsız özgürlüklere
sahip bulunduğu bir yerde hiç kimsenin özgür olamayacağı gerçeği unutulmamalıdır.
...Birinci fıkrada belirlenen durumlarda da,savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler dışında,kişinin yaşama hakkına,maddi ve manevi varlığının bütünlüğüne dokunulamaz;kimse din,vicdan,düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolayı suçlanamaz;suç ve cezalar geçmişe yürütülemez;suçluluğu mahkeme kararı ile saptanıncaya kadar kimse suçlu sayılamaz.
📖 Sayfa 41 · Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler
Sıkça Sorulan Sorular
Hukukun Temel Kavramları kimin eseridir?
Hukukun Temel Kavramları, Kemal Gözler tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2011'de yayımlanmıştır.
Hukukun Temel Kavramları kaç sayfadır?
Hukukun Temel Kavramları, 352 sayfadır (Ekin Yayınevi baskısı).
Hukukun Temel Kavramları'nın en ünlü sözü nedir?
“Hukuk-Ahlâk İlişkisi (Relation between Law and Moral) ... Ahlâkın emrettiğini çoğunlukla hukuk da emreder. Örneğin eşlerin birbirine sadık kalması, hem ahlâkın, hem de hukukun emridir. Ancak, ahlâkın emrettiği her şeyi hukukun emrettiği, müeyyide bağladığı söylenemez. ...”