İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman'ın 254 sayfalık eseridir. Orijinal adı Islam and Modernity: Transformation of an Intellectual Tradition olan kitap ilk kez 2018'de basılmıştır. Okurların İslam ve Çağdaşlık'tan seçtiği en etkileyici satırlar aşağıda sıralanıyor.
İslam ve Çağdaşlık'tan En Beğenilen Alıntılar
Sünni kelam sistemi, miladi onikinci yüzyılda Müslüman Filozofların tamamen akılcı felsefeye dayanan metafizik sistemi ile çarpışınca, onu sadece koca kütlesinin ağırlığı ile adeta ezmiştir. Daha sonra ise felsefe, ya şii düşüncenin akılcı-ruhçu ortamına sığınıp gelişmiştir ya da entelektüel tasavvufa dönüşmüştür...
📖 Sayfa 59 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
''Fikri-ahlaki tahakküm, tarihte bilinen diğer tüm sömürgecilik şekillerinden çok daha zararlı ve tehlikelidir.''
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Fazlur Rahman, çağdaşlığın özünün fikri çağdaşlık olduğunu düşünmekte ve bunun yavaş yavaş yerini, sosyo-ekonomik çağdaşlığın etkisi ile, Batı dünyasındaki ekonomik çağdaşlığa bıraktığını savunmaktadır.
📖 Sayfa 30 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Kur'an, sadece bir ibadet veya kişisel dindarlık kitabı değildir.
📖 Sayfa 58 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Diğer taraftan peygamberin elçilik görevi de aynen Kur'an gibi insanın, kişisel ve metafizik anlamdan ziyade, somut ve toplumsal anlamda ahlaken olgunlaştırılmasını hedef almıştır..
İnsanı sarsan ve inkilapçı bir özelliği olan kur’an, gramer ve hitabet süprüntüleri altında kalmaya mahkum edilmişti.
📖 Sayfa 98 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Halbuki eğitimin gayesi, "insan" yetiştirmek olmalıdır.
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Kur'an'ın insanı, kendini toplumdan soyutlayamaz. Onun sadece kendine karşı değil, aynı zamanda içinde bulunması gereken toplumuna karşı da ahlaki ve dini görevleri vardır. İşte Peygamberimizi de bir daha asla Hira mağarasına dönmemek üzere kendi toplumu içine çeken bu ahlaki dini görevdir ki, buna Fazlur Rahman, “Allah şuuruna dayalı ahlaki sosyo-politik bir düzen (toplum) kurma” demektedir.
📖 Sayfa 25 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Kesin olmayan bir şeye bağlı olanın kendisi de kesin olamaz.
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
..Gayet belirli bir şekilde cereyan eden ve etmekte olan toplumsal değişimi, gözlerini kapayarak görmezlikten gelip hala Kur'an'ın kurallarını lafzi (literal) manasıyla uygulamakta ısrar etmek, Kur'an'ın toplumsal ve ahlaki gayelerini, hedeflerini kasten yok etmektir...
📖 Sayfa 79 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Fikri-ahlaki tahakküm, tarihte bilinen tüm sömürgecilik şekillerinden çok daha zararlı ve tehlikelidir.
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Kuran, bilgiye çok yüksek bir değer verir. Bizzat Hz. Peygamber de Allaha şöyle dua etmekle emrolunmuştur: "Rabbim benim bilgimi artır."(20/Taha, 114)
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
İsnad-ı taassub olunur merd-i gayura
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Dinsizlere tevcih-i reviyet yeni çıktı.
İslam imiş devlete pabend-i terakkî
Evvel yoğidi iş bu rivayet yeni çıktı.
Milliyeti nisyan ederek her işimizde,
Efkar-ı Frenge teba'iyet yeni çıktı.
[Ziya Paşa]
Yeniden dirilişçiliğin (neo selefilik) en zayıf yönü ve İslam’a yaptığı en büyük engelleme, kendi ölçüleri içerisinde İslam düşüncesine ve İslami ilimlere müsbet hiçbir katkısının bulunmayışı, fikri iflası ve ciddi bir fikri çabaya gireceği yerde, basmakalıp laflar üretmesidir.
📖 Sayfa 217 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
İslam çağdaşçılığı Afgani ile başlamıştır ancak bu anlayış zamanla yerini ekonomik çağdaşçılığa terk etmiştir. Yani müslümanlar geri kalmışlıklarını sadece ekonomik etkenlere bağladıkları için ekonomik çağdaşçılığı benimsemeleri kolay olmuştur. Bu şekilci çağdaşlığı güçlendiren en önemli etken de, elbette yeni fikir üretmeye karşı olan ve adeta düşünce düşmanlığı yapan gelenekçi tutumdur.
📖 Sayfa 31 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Sana şikayet ediyorum, ey Allah'ım! Şu skolastikleri. Çünkü onlar yetiştiriyor, çöplükte debelenen atmaca yavrularını!
📖 Sayfa 123 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Hiçbir toplum, hem kendi geçmişini yok farzedip, hem de kendi benliğini muhafaza ederek kendisine mahsus bir gelecek yaratmayı ümit edemez.
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Mü'min, dini-ahlakî ahlaki tecrübeyi gerçekten yaşamış ise, o zaman onun kalbinde Allah, davranışlarına yön vermek için vardır, demektir.
📖 Sayfa 73 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Ortaçağın sonlarındaki İslam anlayışının musibeti şuydu: Düzenleyici olan Allah, dini tecrübenin yegane nesnesi haline getirilmiş, ancak insanlar bu tecrübeden değer yargıları çıkartacakları yerde, tecrübenin kendisini bizatihi amaç edinmişlerdi.
📖 Sayfa 73 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
"Kişinin kendi benliğinin farkına varması, sadece tarihsel hayatın kapalı devrelerindeki bir titreşim(gibi)dir."
📖 Sayfa 70 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
''İdeolojik bir devlet , ehliyetli ideologlara muhtactir .''
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
..Kant felsefesinde, saf aklın düzenleyici kavramları olmadan ( ilk sebep kavramı gibi) nasıl ki hiçbir 'Aşkın bilgi' mümkün değilse, aynı şekilde Kur'an'a göre düzenleyici Allah fikri ve ahiret inancı olmadan hiçbir gerçekçi ahlak sistemi mümkün olamaz..
📖 Sayfa 72 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
İkbal;
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Gören gözler, artık kan ağlıyor,
Çağdaş bilim, dini kökten yıkıyor.
Mevlana;
Maddi bedene yönelik bilim, zehirli yılana benzer;
Kalbe yönelirse eğer, bir dosta döner.
Eğer dünyada saf ahlaki durumları çizebilecek bir ressam olsaydı, çizilecek bu son derece ilginç, çekici ve önemli tablo, Peygamberin [tecessüm etmiş bir ahlak abidesi] tablosu olurdu.
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Sırf açıklama amacıyla şerh yazma alışkanlığı ve özgün fikir üretme çabalarının istikrarlı bir şekilde yavaşlaması ile islam dünyası, tam anlamıyla ansiklopedik bilgi sahibi olan fakat bir meselede söyleyeceği yeni hiç birşeyi olmayan bir alim tipiyle karşı karşıya gelmiştir.
📖 Sayfa 100 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Toplumun geleneksel yapısını bozmadan, çağdaş “faydalı” teknolojinin ithal edilebileceğini savunan görüş, gerçekten çok safdildir.
📖 Sayfa 115 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
İnsan fıtratına uymayan ilkeler başarısızlıkla sonuçlanmaya mahkumdur..
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Ne devlet işinde bir şey becerirler
📖 Sayfa 128 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Ne de Divan’da bir söz deyiverirler
Sırtlarında yük çekemezler
Artık tarlayı da süremezler
Belki türlü şekilde para kazanırlardı, görmeseydiler eğitim
Ne var ki eğitimleri yüzünden benliklerinden kaldılar yetim.
| Hâlî - Yoksul ve Yetim
..hira mağarasından indiği ilk andan itibaren Hz. Muhammed, toplumu zayıf kesimini güçlendirmeye ve yoksun oldukları hakları onlara iade etmeye çalışmasının yanında; imtiyaz sahibi kişilerin dini(ruhbanlık) siyasi(otokratik veya oligarşik) ve sosyo ekonomik(haksız ekonomik üstünlük ve cinsiyet üstünlüğü) alanlardaki imtiyazlarını ellerinden almak için mücadele etmiştir..
📖 Sayfa 74 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Bir toplumda iyilik anlayışı "değişebilir", ancak "insanlara iyilik yapılması gerektiği" ilkesi hiçbir zaman değişmemesi gereken bir esastır.
📖 Sayfa 20 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Kabil mi ede Rasin, Lamartin,
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Nef'i gibi bir kaside tezyin?
Mümkün mü Sena'î vü Ferazdak,
Molyer gibi bir tiyatro yazmak?
İklimde hükmü yok mu farkın,
Vaz'iyeti bir mi garb-u şarkın?
[Ziya Paşa]
''Kur'an'i hareket noktası olarak alıp buradan bir düşünce veya nazariye geliştirmeyi hedeflemeyen bir metod, İslâmî olamaz..''
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Kurana göre Allahı unutanlar netice olarak kendilerini de unuturlar (59 Haşr, 19) ve böylece her biri kendine ait olan ve bütünlük arz eden şahisiyetleri parçalanır
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Muhammedi (sas) tefekkür etmek için düzenli inzivaya çekildiği Hira mağarasından bir daha oraya dönmemek üzere, toplum içine çıkaran işte bu şuurlu bilinçtir.
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Müslümanın boğazını sıkmakta Skolastik, ey İlah!
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Ne zaman çıkacak şu seda ki, haykırır "La ilahe İllallah"
[Muhammed İkbal]
Göklere ulaştı, ilahi! yüksek emellerim,
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Ama aşağılarda aşağılanan hep benim.
İçim parçalanır, fakat birşey gelmez elimden;
Beceremem bu dünya işini, bilmem neden?
Hep engel çıkar bu yolda karşıma,
Güç yetirebilirmiyim şu dünyama?
Dinî öğrenir, alim kesiliriz, ama;
Neden dünya işinde oluruz cahil acaba?
[Muhammed İkbal]
Aslında şunu kabul etmek gerekir ki , İran'dak Şii Islam'i Sünnî islam'dan ayıran en önemli özelliği, felsefeye olan ilgisi sayesinde İran'li şii düşünürlerin daha hür ve eleştirel bir yapıya sahip olmalaridir.
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Allah; hayat, yaratma, kudret, rahmet ve adalet gibi sıfatların dayandırıldığı Aşkın noktadır. Yine feraha ermek ve maddeten kalkınmak isteyen bir toplumun tabi olması gereken ahlak değerlerini bağlanacağı nokta da bu aşkın noktadır...
📖 Sayfa 72 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
''Sekülerizm , zorunlu olarak ateisttir .''
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Çağdaş bilimin, tabiat kanunlarının değişmez, sabit ve ezeli olduğunu ileri sürdüğünü göz önünde tutarsak, o zaman bu anlayışa sahip bilimsel bir zihniyet, acaba alemi yaratan, idare eden ve kıyamet geldiğinde onu yıkacak olan bir Allah anlayışına yer verir mi?
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
... neticede inananlar zafere ulaşır; "karşı duranların hileleri, dağları yerinden oynatacak cinsten bile olsa, yine bu zaferi önleyemezler.
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Kuran'ın ilk inen sureleri açıkça göstermektedir ki, o toplumun vahim meseleleri, şirk[puta tapma], fakirlerin sömürülmesi, ticari ahlaksızlık ve topluma karşı genel bir sorumsuzluktur.
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
"İslam'da din ve siyaset birbirinden ayrılmaz" sloganı, şu hususu kabul etmesi için vatandaşı kandırmakta kullanılmıştır; "siyaset veya devlet, İslam'ın uzun vadedeki hedeflerine hizmet edeceğine, İslam, parti politikasının hâlihazırda ki ve uzağı göremeyen amaçlarına hizmet etmelidir!"
📖 Sayfa 221 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Fazlur Rahmanın önerdiği tefsir usûlü, iki hareketten ibarettir:
📖 Sayfa 36 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
1. Zamanımızdan Kur'an'ın indirildiği zamana gitmek
2. Kur'an'ın indirildiği zamandan kendi zamanımıza dönmek.
Aslında tarih bize ait değildir, aksine biz tarihe aidiz. Kendi kendimizi inceleyip anlamadan çok daha önce, kendimiz, içinde yaşadığımız aile hayatında, toplum ve devlet hayatında bedihî bir şekilde anlarız.
📖 Sayfa 67 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Bir toplum, olumsuz ve kötü yollara saptırıldığı zaman düşünüp doğruyu çıkarma yeteneğini kaybeder. Böyle bir toplum içindeki insanların, fıtratları da artık bozulmuştur. Böylece o toplum artık gerçek amacını ve hedefini bulamaz; çünkü o, başıboş kalmıştır. İşte böyle bir kritik durumda Allah, elçisini yollar ve o toplumu doğruya davet eder.
📖 Sayfa 27 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Hz peygamber de fikri hareketin merkezi olmayıp daha ziyade ahlaki- pratik bir hareketin önderiydi ancak ulema ve tasavvuf ehli menfaatleri icabı islamı karışık hale getirmiş ve onu kendi enkazı altına gömmüştür.
📖 Sayfa 193 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
İlkel toplumlarda şartların o kadar sabit ve toplumun fertler üzerindeki baskısının o kadar çok yönlü olduğu görülmüştür ki, fertlerin hayallerini bile toplum tarafından yönlendirildiği ve bu yüzden tahmin edilebilme eğilimi gösterdiği belirtilmiştir.
📖 Sayfa 89 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
"Hadis hareketlerinin daha henüz Peygamberimiz devrinde başladığı şüphesizdir. Zira Araplar şairlerin, kahinlerin ve kabilenin ileri gelen kişilerinin sözlerini ezberler ve bunları nesilden nesile iletirlerdi. Bu geleneğin, Allah'ın Rasulü'nün sözleri için uygulanmadığını ileri sürmek akıl dışı bir görüş olur."
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
"Göklere ulaştı, ilahi yüksek emellerim, Ama yerde aşağılanan hep benim.
📖 Sayfa 125 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
İçim parçalanır, fakat gelmez birşey elimden;
Beceremem şu dünya işini, bilmem neden? Hep engel çıkar bu yolda karşıma,
Güç yetirebilirmiyim şu dünyama?
Dini öğrenir, âlim kesiliriz, ama;
Neden dünya işinde oluruz cahil acaba?
Mevlana'nın verdiği cevap ise, çok ilginçtir:
Göklerde yürüyebildiğini söyleyen -ey düşkün! Yerlerde sürünür mü hiç- bir düşün?"
Bir toplum,olumsuz ve kötü yollara saptırıldığı zaman düşünüp doğruyu çıkarma yeteneğini kaybeder.Böyle bir toplum içindeki insanların fıtratları da artık bozulmuştur.Böylece o toplum artık gerçek amacını ve hedefini bulamaz çünkü o başıboş kalmıştır.İşte böylesine kritik bir durumda Allah elçisini yollar ve toplumu doğruya davet eder.
📖 Sayfa 27 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Fazlur Rahman'a göre, "Kur'an'ı hareket noktası olarak alıp buradan bir düşünce veya nazariye geliştirmeyi hedeflemeyen bir metod, İslamî olamaz."
📖 Sayfa 15 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Kötülük kol gezer kötüleri avlamada,
📖 Sayfa 82 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Serveti artan, fakat insanı bozulan her diyarda!..
"Fazlur Rahman sonuç olarak şu kanaate varmaktadır: İslam medeniyeti yeniden dirilmek ve canlanmak istiyorsa, büyük bir düşünce hareketi içerisine girmelidir. Şu anda bütün Müslüman devletlerin yapmaya çalıştığı gibi, Batı bilim ve teknolojisini ithal etmekle hiçbir ilerleme kaydedilmez. Zira bilim ithal yolu ile gelmez; ancak kendi içimizde yeşerebilir. Bunun için de aranan şart, düşünceye önem veren sosyal bilimlerin ve felsefenin Kur'an'ı temel alarak yeniden İslam'da kurulmasıdır."
📖 Sayfa 56 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
"Gerçekçi ve gelecek vaadeden bir İslam hukuku ve İslam kurumları tesis etmek istiyorsak, iki yönlü bir hareket yapmak zorundayız; Birincisi, nazil olduğu zamanın konu ile ilgili mevcut toplumsal şartlarını göz önünde tutarak, Kur'an'ın somut olayları işleyişinden, bir bütün olarak Kur'an'ın hedeflediği genel ilkelere doğru hareket etmektir. İkincisi, bu genelleme düzeyinden günümüzde geçerli olan konu ilke ilgili mevcut toplum şartlarını göz önünde tutarak şu anda uygulanmak istenen özel yasamaya doğru hareket etmektir."
📖 Sayfa 96 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
"Çağdaş eğitim görmüş kimseler, ulemâyı geçmişin bir parçası olarak görürken, ulemâ ise onları sapık ve zındık saymakta idi... Açık olan şu idi ki, bu iki zümreden birisi, maddî hayatı vurgularken öteki de dinî hayatı tek yol olarak görmekteydi. Halbuki hayat, dinî ve maddî olarak nasıl ikiye bölünebilir? Çünkü hayat birdir; bir kimse evde, işte ve ibadetlerinde aynı İslamî ilke ile yetiştirilmektedir. İslamî olan bu tarz hayat iken, toplumumuzdaki yaşantı pek bu duruma dayanmamaktadır..."
📖 Sayfa 17 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
"Önerdiğimiz tefsir usulü, iki türlü hareketi içermektedir: Önce zamanımızdan Kur'an'ın indirildiği zamana gitmeli; sonra tekrar oradan kendi zamanımıza dönmeliyiz."
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
"Toplum, devamlı kendini yenileyen ve değişmekte olan organik bir yapıya sahiptir. O halde toplumsal değişme bir gerçektir. Fazlur Rahman'ın birçok değişik açıdan vurgulamaya çalıştığı bu gerçek, Müslümanlar tarafından tam anlamıyla kavranamamıştır. Dolayısıyla ona göre, Müslümanların geri kalmalarının en önemli sebebi budur. Bu durumda şunu sorabiliriz: Değişim Sosyolojisini kabul etmemiz, başka neleri kabul etmemizi gerektirir? Diğer bir deyişle, toplumsal değişmenin kaçınılmazlığını kabul etmek, hangi sonuçları doğurur?"
📖 Sayfa 22 · İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
İnsan kendi kendisini müstağni (hiçbir şeye ihtiyaç duymayan) görerek tuğyana (azgınlık) dönüştü.
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Müslüman teslim olandır o zaman tüm evren müslümandır çünkü tüm evren Allah'ın emirlerine uyar (nizam da bundandır) insan ise tek istisnadır.
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Evrim teorisi aynı zamanda bir sömürge ideolojisidir. Irkçılığa en güçlü zemini evrim teorisi sağlar. Evrimde en gelişmiş olanlar henüz 'o kadar' gelişmemiş olanlara hükmetme tahakküm etme ve onları 'üst amaçlar' için kullanma hakkına sahiptirler ve bu hakkı da onlara tabiat vermiştir!
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman
Sıkça Sorulan Sorular
İslam ve Çağdaşlık kimin eseridir?
İslam ve Çağdaşlık, Fazlur Rahman tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2018'de yayımlanmıştır. Türkçeye M. Hayri Kırbaşoğlu, Alparslan Açıkgenç çevirmiştir.
İslam ve Çağdaşlık kaç sayfadır?
İslam ve Çağdaşlık, 254 sayfadır (Ankara Okulu Yayınları baskısı).
İslam ve Çağdaşlık'ın en ünlü sözü nedir?
“Sünni kelam sistemi, miladi onikinci yüzyılda Müslüman Filozofların tamamen akılcı felsefeye dayanan metafizik sistemi ile çarpışınca, onu sadece koca kütlesinin ağırlığı ile adeta ezmiştir. Daha sonra ise felsefe, ya şii düşüncenin akılcı-ruhçu ortamına sığınıp gelişmiştir ya da entelektüel tasavvufa dönüşmüştür...”