Sezai Engin'in Muhaddis adlı kitabı, din konusunda dikkat çekici bir bakış sunar. Bu sayfada, eserden akılda kalan en etkileyici bölümler bir araya getirildi.
Muhaddis'ten En Beğenilen Alıntılar
Çok hadis rivayet ettiği için eleştirilere muhatap olan Ebu Hureyre'nin bazı sözleri hayli çarpıcı ve etkilidir.
Muhaddis, Sezai Engin
"Muhacirler ticaretle, Ensar malıyla mülküyle meşgulken, ben karın tokluğuna Hz. Peygamber'in (s.a.v) yanından ayrılmıyordum."
''İlim tadını alan bünye vazgeçemezdi bir anda araştırmaktan, okumaktan. Hele ki peşinde koşulan ilim/bilgi Nebi'nin hadisleri olursa.''
📖 Sayfa 54 · Muhaddis, Sezai Engin
"Ama yola girilmiştir artık. Geri dönüş için geçtir. "
Muhaddis, Sezai Engin
"İlim için yolculuğa çıkmak ve hocalarla görüşmek öğrenmeyi ziyadesiyle kemale erdirir. Rihleye çıkan kişi görüştüğü hocaların bilgilerini, ahlaklarını, ortaya koydukları anlayışlarını ve faziletlerini elde etmenin yanında alimlerle doğrudan görüşerek öğretme usullerini tecrübe eder ve örnek alarak öğrenme fırsatı yakalar."
📖 Sayfa 31 · Muhaddis, Sezai Engin
Ibn Haldün (ö. 808/1406)
Konu rihle olunca mesafeleri önemsemeden uzun güzergahları katederek hadis toplayan Orta Asya kökenli hadisçilere değinmemek olmaz. İlk akla gelenler Kütüb-i Sitte müellifleridir. Köklerinden gelen "göçebelik" duygusu sayesinde yolculuk fikrine uzak olmayan bu insanlar, binlerce kilometrelik uzun yolları aşmışlardı. Mâverâünnehir ve Horasan'dan batıya doğru seyreden rihle haritalarını incelemek bile yorar insanı. Bu gözü pek ilim talipleri bir kervana katılır ve belki ilk defa görecekleri yerlere doğru yola çıkarlardı. İlk adımlarla birlikte bir yol serüvenini yazmaya başlarlardı.
📖 Sayfa 37 · Muhaddis, Sezai Engin
Hadis tedvininde en ağır sorumluluğu Zührî yüklenmişti. Onun bu süreçte öne çıkması rastgele değildi. Hem ümera ile yakın ilişkileri hem de ilmi donanımı Zührî'ye avantaj sağlamıştı. Ömer b. Abdülaziz öncesinde de Emevî sarayında önemli bir konum elde eden Zühri, tedvin fikrinin başarıya ulaşması için biçilmiş kaftandı. Ömer b. Abdülaziz'in kendisine hayran olduğu ve insanları onun ilim meclislerine gitmeye teşvik ettiği nakledilir. Kısacası Zühri kendi asrında hem ümera hem toplum nezdinde hadis ilminin otoritesiydi.
📖 Sayfa 24 · Muhaddis, Sezai Engin
Ramhürmizî'nin, muhaddis kimliğinde ilk önemsediği "Hz. Peygamber(s.a.v) ile isminin yan yana anılması, aynı satırlarda Allah Rasulü ile isminin yazılması"dır
📖 Sayfa 91 · Muhaddis, Sezai Engin
Müderris, öğrenci gözünde kıymetlidir.İlmin kaynağıdır.Öğrencinin rehberidir.Nereden ve nasıl başlayacağını bilmeyen ilim talibine yol gösterir.Kendi rahatından feragat eder ilim uğruna.
📖 Sayfa 116 · Muhaddis, Sezai Engin
Peki, ya gizli kahramanlar? Zührî kadar ismini duymadığımız, şehir şehir gezerek hadis toplayanlar. Adlarını senedlerin satır aralarında gördüğümüz, okuduğumuz diğer muhaddis raviler. Yani Zühri'nin proje arkadaşları. Hadis müdevvinleri. İlim ve ulema sınıflarının henüz belirginleşmediği dönemlerde onların hadis toplamadaki tutkuları karşısında hayranlık duymamak elde değil. Tedvin için ümeranın tayin ettiği bir ücret almış olabilirler ama bu onların gayretlerine gölge düşürmez.
📖 Sayfa 28 · Muhaddis, Sezai Engin
" Ebubekir b. Hallad, Yahya'ya şöyle der: "Hadislerini terk ettiğin bu insanların Allah katında sana hasım olmasından korkmuyor musun?"Yahya kendinden emindir ve cevabı çok nettir: "Onların (rivayet ettikleri hadisleri terk ettiğim ravilerin) düşmanlığı, 'Yalana karşı hadisimi neden korumadın?' diyerek Resulullah'ın bana düşman olmasından iyidir. "
📖 Sayfa 44 · Muhaddis, Sezai Engin
İlim için yolculuğa çıkmak ve hocalarla görüşmek öğrenmeyi ziyadesiyle kemale erdirir.
📖 Sayfa 31 · Muhaddis, Sezai Engin
İbn Haldun
''Tasnif fikrinin kurucularındandır. Megâzî hadislerini cem ettiği bir kitap ona nispet edilir. Ama bizim için önemli olan Câmî...''
📖 Sayfa 49 · Muhaddis, Sezai Engin
Amr B. Meymûn anlatıyor: "Bir gün İbn Mesûd 'Allah Rasûlü şöyle buyurdu' dedi ve başını eğdi, kalakaldı. Ona baktım, ayakta duruyordu. Gömleğinin düğmeleri çözülmüştü. Boyun damarları şişmiş, gözlerinden yaş geliyordu."
Muhaddis, Sezai Engin
''... ilk musanniflerin tasnif düşüncesinin arka planındaki itici gelişme tedvindi. Hicri ikinci asırda yaşamış olan ve kendilerine tasnif ürünü bir eser atfedilen birçok isim, ilk musannif olmaya aday konumundadır. İbn Cüreyc, Saîd b. Ebû Arûbe, Rebî b. Subeyh, Süfyân es-Sevrî, Abdullah b. Mübârek...''
📖 Sayfa 49 · Muhaddis, Sezai Engin
"İlim gizlenmedikçe yok olmaz."
Muhaddis, Sezai Engin
" Buhari, Kur'anın mahluk olduğu fikrini benimsememişti. Şahit olduğu manzara onun düşünce şeklini etkilemişti. Mesela Ehl-i Rey'e karşı tenkitleri ağırlaşmıştı. Ebu Hanife'yi hadis bilmemekle suçlayan Buhari, muhaddis zümresinin otorite ve statüsünü koruma güdüsüyle hareket etmişti. O, hadis bilgisinin yegane değer olduğunu vurgulamak arzusundaydı. "
📖 Sayfa 69 · Muhaddis, Sezai Engin
Keşke herhangi bir muhaddis bu rihlelerinden birini etraflıca hikaye etmiş olsaydı. Duygularını, yolculuk sırasında yaşadıklarını, tecrübelerini paylaşsaydı bizimle.
📖 Sayfa 38 · Muhaddis, Sezai Engin
''Mansûr'un talebini ne zaman ilettiği ve Mâlik'in telife hangi tarihte başladığı konusu tartışmalıdır... Telifin başladığı ve bittiği tarih aralığı kaba olarak hicri 140 ila 160 arasıdır.''
📖 Sayfa 52 · Muhaddis, Sezai Engin
İçinde haddesenâ ve ahberenâ olmayan her Hadis, açlığı gidermeyen yemek gibidir.
📖 Sayfa 43 · Muhaddis, Sezai Engin
Şu'be b. el-Haccâc
Muhaddisi uzayıp giden yollar ve sıladan uzak yıllar bekliyordu....
📖 Sayfa 120 · Muhaddis, Sezai Engin
Ebu Hüreyre işittiği bazı hadisleri unutmasından duyduğu üzüntüyü Allah Resulü'ne iletir. Hz. Peygamber (s.a.v.) hemen hırkasını yere sermesini söyler ve avuçlarıyla içine bir şeyler atar gibi yapar. Ardından hırkayı toplamasını ister. Ebu Hüreyre rivayeti şöyle bitirir: "Hırkayı topladım ve o günden sonra duyduğum hiçbir şeyi unutmadım."
Muhaddis, Sezai Engin
… farklı münekkid profilleri… Katı ve tavizsiz olanlar “müteşeddid”; daha esnek tarza sahip olanlar “mütesahil” olarak nitelendirilmişti. Aradakiler ise “mütevassit”tirler.
📖 Sayfa 44 · Muhaddis, Sezai Engin
" Bu arada hiç evlenmemişti. " "dendi kendisi."
📖 Sayfa 113 · Muhaddis, Sezai Engin
Hadis ilmi, süreçte en ufak payı olan muhaddisten/müdevvinden Halife Ömer'e kadar tedvine katkı sunan herkese çok şey borçludur. Zühri'nin hadis kaydettiği defterlerin yıllar sonra "deve yüküyle" taşındığını görseydi mutluluk gözyaşlarına engel olamazdı Ömer b. Abdülaziz. Ama ömrü bunu görmeye yetmemişti. Hele ki tasnif ürünü ilk çalışmaları eline alabilseydi verdiği kararın ne kadar doğru ve yerinde olduğunu anlar, içini derin bir huzur kaplardı.
Muhaddis, Sezai Engin
İlmin tadını alan bünye vazgeçemezdi bir anda araştırmaktan, okumaktan. Hele ki peşinde koşulan ilim/bilgi Nebi'nin hadisleri olursa.
Muhaddis, Sezai Engin
Buhâri; abdest alıp, iki rekat namaz kılmadan hiçbir hadis eklemez eserine. Hatta bab başlıklarını Hz. Peygamberin kabri ile minberi arasında düzenlediği, her bir başlık için iki rekat namaz kıldığı anlatılır.
📖 Sayfa 77 · Muhaddis, Sezai Engin
"Benim kitabımda sünnete aykırı bir şey bulursanız söylediklerimi bir kenara bırakarak Hz. Muhammed'in sünnetine sarılın!"
📖 Sayfa 61 · Muhaddis, Sezai Engin
Zaten çoğu ilim yolculuğu böyle başlamıyormuydu? Bir hocasının duruşu, bakış açısı, görüşlerinden etkilenen öğrenci onu örnek alıyor; onun gibi davranmaya başlıyor; hatta bazen hocasını taklid ediyordu.
📖 Sayfa 88 · Muhaddis, Sezai Engin
Hicri ikinci asırda isnadın gerekliliği ve işlevi konusunda hadisçiler arasında bir konsensüs vardı. Abdullah b. el-Mübarek, "İsnad dindir. İsnad olmasaydı herkes istediğini söylerdi." ifadeleriyle isnadın pratik değerini vurguluyordu.
Muhaddis, Sezai Engin
“Bu ilim dindir. O hâlde dininizi kimden aldığınıza dikkat ediniz.”
📖 Sayfa 41 · Muhaddis, Sezai Engin
İbn Sîrîn
“Resulullah’ın bir hadisini rivayet ediyor ancak ona uymuyorsam yemin ederim ki aklımı yitirmişimdir.”
📖 Sayfa 57 · Muhaddis, Sezai Engin
İmam Şâfiî
“Hadisçiler uykudaydı, onları Şâfiî uyandırdı.”
📖 Sayfa 62 · Muhaddis, Sezai Engin
Za’ferânî
Şâfiî gibi güçlü ve otorite bir figür ''Yeryüzünde Allah'ın kitabından sonra en sahih kitap Mâlik'in Muvatta'ıdır.'' diyerek...
📖 Sayfa 53 · Muhaddis, Sezai Engin
Ya hiç duymadığı bir hadisi kaynağından almak ya da kendisine aktarılan rivayeti asıl ravisinden dinlemek veya âli isnada ulaşmak amacıyla yollara düşerlerdi. Küfe'den Basra'ya; Hicaz'dan Horasan'a; Dımaşk'tan Mısır'a; Endülüs'ten Bağdat'a hadis kovalarlardı.
Muhaddis, Sezai Engin
''İslam tarihinde Abbasiler ile birlikte ulemada eser sahibi olma eğilimi yoğunlaşmıştı.''
📖 Sayfa 47 · Muhaddis, Sezai Engin
Bağdat, hadis ilminin merkeziydi. Rihle yapan hadisçilerin uğramadan geçemeyeceği bir şehirdi. Şurası var ki dönemin Bağdat'ı sadece hadisçilerin değil bütün ilim adamlarının toplanma noktasıydı. Çeşmelerinden, pınarların-dan bilgi akıyordu âdeta. Orta Asya kökenli bilim insanlarının arzusuyla Bağdat ulemasının tecrübesi ve birikimi bir araya gelince müthiş bir sentez ortaya çıkmıştı. En azından hadis ilmi için. Buradan beslenen Orta Asyalı muhaddisler temel hadis kaynaklarının mimarı olmuşlardı.
📖 Sayfa 38 · Muhaddis, Sezai Engin
"Allah benim sözümü işiten ve işittiği gibi başkalarına ulaştıran kişinin yüzünü ağartsın"
Muhaddis, Sezai Engin
Hadis-i Şerif
Biraz da bilgisizliğin verdiği cesaret ile cerh ve tadilin basite indirgendiği bazı söylemlere şahit olunur. Halbuki dünya tarihinde sistematik tenkit süreci işleterek bilginin sıhhatini ve kaynağını bu denli katı şekilde sorgulayan başka bir uygulama daha bulunmamaktadır. Elbette sistemin bütün parçaları ve uygulayıcıları standart bir nitelik sunmayabilir. Ancak isnad ve onun mütemmim cüzü olan cerh ve tadil pratikleri, İslami bilginin naklini ve korunmasını sağlamış, raviler hakkında ortalama bir kanaat oluşmasına zemin hazırlamıştı. Başarının arkasındaki özne ise hadis münekkidi idi.
📖 Sayfa 42 · Muhaddis, Sezai Engin
“Peki, ya gizli kahramanlar? Zührî kadar ismini duymadığımız; şehir şehir gezerek hadis toplayanlar.”
📖 Sayfa 28 · Muhaddis, Sezai Engin
''Muhaddisin yeni bir sınav vermesi gerekiyordu. Donanımlı bir ravi olmak yeterliyken yeni gelişmelerle birlikte o, kitap beklentisiyle muhataptı artık.''
📖 Sayfa 48 · Muhaddis, Sezai Engin
“İlim için yolculuğa çıkmak ve hocalarla görüşmek öğrenmeyi ziyadesiyle kemale erdirir. Rihleye çıkan kişi görüştüğü hocaların bilgilerini, ahlaklarını, ortaya koydukları anlayışlarını ve faziletlerini elde etmenin yanında alimlerle doğrudan görüşerek öğretme usullerini tecrübe eder ve örnek alarak öğrenme fırsatı yakalar.”
📖 Sayfa 34 · Muhaddis, Sezai Engin
İbn Haldun (ö.808/1406)
“İlelü’l-hadis”, yani rivayetlerdeki gizli kusurları tespitteki uzmanlığıyla anılır genelde. Öyle herkese nasip olmayacak “emîru’l-müminîn fi’l-hadis” ünvanı kendisine layık görülmüştü.
📖 Sayfa 45 · Muhaddis, Sezai Engin
“Keşke herhangi bir muhaddis bu rihlelerinden birini etraflıca hikâye etmiş olsaydı.”
📖 Sayfa 38 · Muhaddis, Sezai Engin
“… ilim yolculukları… Mekke, Mısır, Şam, Cezîre, Basra, Kûfe, Bağdat… Bu ilim seyahatlerinin meyvesi ise el-Müsnedü’l-kebîr… Üzücü olan günümüze değin bir bütün olarak basılamamış olması.”
📖 Sayfa 37 · Muhaddis, Sezai Engin
“Diğerlerinden farklı olarak Zührî cem faaliyetini daha sistemli yürütüyordu… rivayet yelpazesini geniş tutuyordu.”
📖 Sayfa 24 · Muhaddis, Sezai Engin
“Allah, benim sözümü işiten ve işittiği gibi başkalarına ulaştıran kişinin yüzünü ağartsın.”
📖 Sayfa 11 · Muhaddis, Sezai Engin
Hz. Peygamber (sas)
“Allah bu dini ridde günlerinde Ebû Bekir’le, mihne günlerindeyse Ahmed b. Hanbel’le yüceltmiştir.”
📖 Sayfa 65 · Muhaddis, Sezai Engin
Ali b. el-Medînî
Hocasından çok etkilenmiş olmalı ki onun ilmi tarzını örnek aldığı söylenir. Zaten çoğu ilim yolculuğu da böyle başlamıyor muydu? Bir hocasının duruşu, bakış açısı, görüşlerinden etkilenen öğrenci onu örnek alıyor; onun gibi davranmaya başlıyor; hatta bazen hocasını taklit ediyordu.
📖 Sayfa 88 · Muhaddis, Sezai Engin
''Tedvinin ilk yılları Mâlik'in gençliğine denk gelir... Yüzlerce raviden topladığı hadisleri tasnif etme fikri Mâlik'te nasıl ve neden belirmişti? ... dönemin halifesi Ebû Cafer el-Mansûr'un talebi miydi?''
📖 Sayfa 50 · Muhaddis, Sezai Engin
“İlim için yolculuğa çıkmak ve hocalarla görüşmek öğrenmeyi ziyadesiyle kemale erdirir.” (İbn Haldûn)
📖 Sayfa 31 · Muhaddis, Sezai Engin
“Zührî üç halife (Ömer b. Abdülaziz, II. Yezid, Hişâm b. Abdülmelik) döneminde tedvin faaliyetini başarıyla yürüterek önemli bir görevi gerçekleştirmiştir.”
📖 Sayfa 28 · Muhaddis, Sezai Engin
''Ulemayı himaye eden; felsefe, mantık, geometri, astronomi gibi pozitif bilimlere merakı olan... Edebiyata ilgisi vardı, şairdi. Telif talebinde bulunduğu tek alim Mâlik değildi. İbn İshak es-Sîre'sini onun isteğiyle kaleme alırken...''
📖 Sayfa 51 · Muhaddis, Sezai Engin
Zührî’nin kaydettiği defterlerin yıllar sonra “deve yüküyle” taşındığını görseydi mutluluk gözyaşlarına engel olamazdı Ömer b. Abdülaziz.
📖 Sayfa 29 · Muhaddis, Sezai Engin
“Nebevi öğretiyi içselleştirmiş; hadisleri bizzat kaynağından sema etmiş; sorumluluk hissinden dolayı rivayet esnasında alnından terler boşalan bu neslin varlığı dengeyi sağlıyordu.”
📖 Sayfa 21 · Muhaddis, Sezai Engin
… bu ilimdeki statüsü “imâmü’l-cerh ve’t-ta’dil” yani “cerh ve tadil ilminin imamı” …
📖 Sayfa 44 · Muhaddis, Sezai Engin
... hocası Ma'mer'den on bin hadis yazmıştı. ''Muhaddisu'l-vakt'' yani ''döneminin muhaddisi'' diye anılması... gözlerini ömrünün son döneminde kaybetmişti.
📖 Sayfa 54 · Muhaddis, Sezai Engin
“İLİM GİZLENMEDİKÇE YOK OLMAZ”
📖 Sayfa 23 · Muhaddis, Sezai Engin
“Peygamber’in (s.a.v.) hadislerini araştır, incele! Onları yazıyla kayda geçir! Ben ilmin yok olmasından, ulemanın ortadan kalkmasından endişe duyuyorum. (Bu süreçte) Hz. Peygamber’in (s.a.v.) hadisinden başkasını kabul etme! (Söyle) Âlimler ilmi (hadisleri) yaysınlar, meclislerde bir araya gelsinler ki bilmeyenlere de ilim (hadisler) öğretilmiş olsun. Zira ilim gizlenmedikçe yok olmaz.”
O, İslam tarihinin ''ilk müellifi'' kabul edilir... İbn Cüreyc, ''İlmi benim gibi (benden önce) tasnif eden olmadı.'' derken kitap telifini mi kastetmişti acaba? ... hangi eserini öne sürüyordu: Kitâbü'l-Menâsik mi Tefsir mi yoksa Sünen miydi? ... Nasıl da değerli bir paye ve onur İslam ilim geleneğinde ilk müellif (yazar) olmak!
📖 Sayfa 49 · Muhaddis, Sezai Engin
“Hadis ilmi, süreçte en ufak payı olan muhaddisten/müdevvinden Halife Ömer’e kadar tedvine katkı sunan herkese çok şey borçludur.”
📖 Sayfa 28 · Muhaddis, Sezai Engin
“Tedvinin başrolünde İbn Şihâb ez-Zührî vardı.”
📖 Sayfa 23 · Muhaddis, Sezai Engin
Sıkça Sorulan Sorular
Muhaddis kimin eseridir?
Muhaddis, Sezai Engin tarafından yazılmıştır.
Muhaddis kaç sayfadır?
Muhaddis, 136 sayfadır (İnsan Yayınları baskısı).
Muhaddis'in en ünlü sözü nedir?
“Çok hadis rivayet ettiği için eleştirilere muhatap olan Ebu Hureyre'nin bazı sözleri hayli çarpıcı ve etkilidir. "Muhacirler ticaretle, Ensar malıyla mülküyle meşgulken, ben karın tokluğuna Hz. Peygamber'in (s.a.v) yanından ayrılmıyordum."”