James G. Frazer'in 2017'de yayımlanan Psişik İşler adlı eseri, Antropoloji-Etnoloji türünün önemli örneklerindendir. İsmail Hakkı Yılmaz çevirisiyle Pinhan Yayıncılık tarafından Türkçeye kazandırılmıştır. Bu sayfada, eserden akılda kalan en etkileyici bölümler bir araya getirildi.
Psişik İşler'den En Beğenilen Alıntılar
Borneo'nun Dağ Dyakları ensestten nefret ederler ve kuzenlerin dahi birbiriyle evlenmesine izin vermezler.
📖 Sayfa 49 · Psişik İşler, James G. Frazer
Ruhun bedenini terk etmesi ile birlikte taşın Samanyolu’na doğru yükseleceği ve ölüm nedeni ortaya çıkıncaya dek orada kalacağı kabul edilir. Sonra da taş bir meteor şekline girerek yere düşer ve suçluyu öldürür ya da en azından sersemletir. Yerlilerin kayan yıldızlardan korkmasının nedeni budur.
📖 Sayfa 85 · Psişik İşler, James G. Frazer
- " (…) İnsan canlıların en akıllısı olabilir ama kesinlikle en fazla saçmalayanıdır..."
📖 Sayfa 9 · Psişik İşler, James G. Frazer
Batıl inanç belli ırklarda ve belli dönemlerde yönetime, özellikle de monarşik yönetime duyulan saygıyı güçlendirmiş ve dolayısıyla mülkiyet güvencesine katkı sağlamıştır.
📖 Sayfa 12 · Psişik İşler, James G. Frazer
... batıl inancın belli ırklarda ve belli dönemlerde insan yaşamına duyulan saygıyı güçlendirdiği ve dolayısıyla insan yaşamının korunmasına katkıda bulunduğu önermesine geçiyorum. Bu olumlu etkiyi yaratan batıl inanç, hayalet korkusu, özellikle de öldürülen kişilerin hayaletlerine karşı duyulan korkudur. Hayalet korkusu yaygın bir korku olup, özellikle de yabanlar arasında çok yaygındır; bizlerde de tamamen kaybolduğu söylenemez.
📖 Sayfa 67 · Psişik İşler, James G. Frazer
Karenlere göre zina ya da gayrimeşru ilişki, olaya karışanlarla onların ailelerinden başka hiç kimseyi ilgilendirmeyen ahlaki suçlar değildir: Toprağı kurutarak ve bereketini azaltarak doğanın dengesini maddi olarak etkilemişlerdir; bu, gıda ikmalini daha kaynaktan keserek bütün toplumun varlığını tehdit eden kamusal bir suçtur. Ancak bu suçun toprağa verdiği maddi zarar, domuz kanı akıtmak suretiyle maddi olarak telafi edilebilir.
Psişik İşler, James G. Frazer
“İnsanların kaba kuvvetle yönetilmesindense batıl inançlarla yönetilmesi daha iyidir.”
📖 Sayfa 32 · Psişik İşler, James G. Frazer
Tamamen batıl inanca yani gerçek-dışılığa dayanan hiçbir kurum kalıcı olamaz. Bu kurum gerçek bir insani ihtiyaca cevap vermiyorsa temelleri yaşamın doğal akışının derinliklerine kadar inmiyorsa yok olmalıdır, hatta ne kadar erken yok olursa o kadar iyidir.
📖 Sayfa 13 · Psişik İşler, James G. Frazer
Britanya Colombiasinin Lillooet Yerlilerinde dul kadın veya erkeklerin uymak zorunda olduğu kurallar aşağı yukarı aynıydı. Ancak dul bir erkeği yemek konusunda sıradışı bir gelenek beklemekteydi. Yemeğini dizini kaldirarak sağ bacağının altindan geçirdiği sağ eliyle yerdi. Yemeğin niçin böyle dolaylı bir yolla yendiği bilinmiyor: Ancak amacın yaslı kişinin ağzına attığı her lokmayı izleyen amandizin altından geçirilen lokmanın ağza gideceğini tahmin edemeyen aç hayaleti sasirtarak engellemek olduğu dusunulebilir.
📖 Sayfa 90 · Psişik İşler, James G. Frazer
“Onların yüzünden ülke bile kirlendi. Günahından ötürü ülkeyi cezalandırdım ve ülke, üzerinde yaşayan halkı kusuyor!”
📖 Sayfa 56 · Psişik İşler, James G. Frazer
Hayalet inancının insanoğlu yarattığı dehşetin ve bunun bazen trajik bazen gülünç sonuçlarının örneklerini çoğaltmak mümkün olmakla birlikte gereksizdir. Yukarıda verdiğim örnekler, bu yaygın batıl inancın insan yaşamının kutsallığını arttırmak suretiyle yararlı bir amaca hizmet ettiğini göstermeye yeterlidir. Çünkü sakınılması veya kaçırılması hiç kolay olmayan öfkeli ve güçlü bir ruhun intikamına hedef olacağına inanan bir insanın, başkasının kanını dökmeye fazla istekli olmayacağını varsaymak akla yatkındır.
📖 Sayfa 93 · Psişik İşler, James G. Frazer
“Bir çağın fikirlerini başka bir çağa uygulayarak, en eskiyi zihinsel evrimin en son ürünleriyle yorumlayarak geçmişi yeniden kurmak mümkün değildir. Bu şekilde devrim yapılabilir ama tarih yazılamaz.”
📖 Sayfa 97 · Psişik İşler, James G. Frazer
Car Nicobar'da şeytanlar tarafından ele geçirilen bir adam ancak bütün bedeninin domuz kanıyla ovulup yapraklarla vurulmasından sonra şeytanlardan arınabilir.
📖 Sayfa 71 · Psişik İşler, James G. Frazer
Loğusa yatağında ölüm bu halk arasında kadının zinadan suçlu olduğunun kesin bir kanıtı olarak görüldüğü için, eşini bu şekilde kaybeden koca, eşini ihmal ederek başka bir erkeğe gitmesine ve dolayısıyla işlediği günahtan dolayı ölümcül sonuçlara katlanmasına neden olduğu için karısının ailesi tarafından cezalandırılır.
📖 Sayfa 63 · Psişik İşler, James G. Frazer
Karenlere göre zina ya da gayrimeşru ilişki, olaya karışanlarla onların ailelerinden başka hiç kimseyi ilgilendirmeyen ahlaki suçlar değildir: Toprağı kurutarak ve bereketini azaltarak doğanın dengesini maddi olarak etkilemişlerdir; bu, gıda ikmalini daha kaynaktan keserek bütün toplumun varlığını tehdit eden kamusal bir suçtur. Ancak bu suçun toprağa verdiği maddi zarar, domuz kanı akıtmak suretiyle maddi olarak telafi edilebilir.
📖 Sayfa 46 · Psişik İşler, James G. Frazer
Eski Yunanlılar kısa bir süre önce öldürülen bir adamın ruhunun katiline kızgın olacağına ve başına dertler açacağına inanırlardı; bu yüzden kurbanını kasten öldürmemiş olan bir katilin bile bir yıl boyunca ülkesinden uzaklaşarak ölünün gazabının dinmesini beklemesi gerekirdi…
📖 Sayfa 68 · Psişik İşler, James G. Frazer
Aslında birazcık akıl yürütmeyle hiçbir inancın, insanın ekonomik ve dolayısıyla toplumsal gelişimini ruhun ölümsüzlüğüne olan inanç kadar geciktirmediği söylenebilir; çünkü bu inanç, kuşaklar ve çağlar boyunca yaşayanların gerçek arzularının ölülerin hayali arzularına feda edilmesine neden olmuştur. Bu inanç yüzünden boşa giden ya da yok olan yaşam ve mal mülk miktarı korkunç ve hesapsızdır.
📖 Sayfa 67 · Psişik İşler, James G. Frazer
Toplumu ilgilendiren şey fikir değil davranıştır: davranışlar doğru ve iyi ise düşüncelerimizin iyi veya kötü olması önemli değildir.
📖 Sayfa 100 · Psişik İşler, James G. Frazer
Toplumu ilgilendiren şey fikir değil davranıştır: Davranışlar doğru ve iyi ise düşüncelerimizin iyi veya kötü olması önemli değildir. Yanlış düşüncenin tehlikesi, ki bu ciddi bir tehlikedir, genellikle yanlış bir eyleme yol açmasıdır
📖 Sayfa 100 · Psişik İşler, James G. Frazer
Eski Hindistan’ın yasak kitabı olan Manu yasalarında şunları görmekteyiz: “Bir kral tanrıların parçalarından meydana geldiğine göre bütün yaratıklardan üstündür; ve tıpkı güneş gibi gözleri ve kalpleri yakar; dünya üzerinde hiç kimse ona göz ucuyla dahi bakamaz. (Doğastü) gücüyle o ateş ve rüzgâr‘dır, güneş ve aydır, adalet tanrısıdır, Kuberadır, Varuna’dır, yüce İndra’dır. Bir çocuk kral bile sadece bir ölümlü diye küçümsenemez; çünkü o insan şekline girmiş yüce bir tanrıdır.
📖 Sayfa 25 · Psişik İşler, James G. Frazer
Batı Afrika' daki Loango siyahları*, henüz reşit olmamış bir kızla ilişkiye giren bir erkeğin Tanrı tarafından kuraklık ve buna bağlı olarak açlıkla cezalandırıldığını; cezanın ancak günahkarların, üstlerine sıcak çakıl taşı ve kırık cam atan kral ile topluluğun önünde çıplak dans ederek kefaret ödemesiyle sona erdiğini düşünmektedir.
📖 Sayfa 53 · Psişik İşler, James G. Frazer
Assam Kasileri, birtakım klanlara bölünmüştür; bir erkek kendi klanından bir kadınla evlenemez. Kendi klanından bir kadınla yaşayan erkeğin ensest ilişki kurduğu ve büyük felaketlere neden olduğu düşünülür; insanları yıldırım çarpar veya vahşi hayvan saldırısına uğrar, kadınlar loğusa yatağında hayatını kaybeder, vb.
📖 Sayfa 46 · Psişik İşler, James G. Frazer
Bazı halklar hayalet peşlerinden gelmesin diye mezarlık yolunu kapatırlar. Tunguslar yolu kapatmak için kar veya ağaçları kullanırlar. Nepal’in savaşçı kabilelerinden Mangarlarda “ cenaze töreninden sonra bir kişi giderek mezarla ölünün evi arasındaki yolu dikenli çalılardan bir engelle kapatır.
📖 Sayfa 82 · Psişik İşler, James G. Frazer
“İnsan canlıların en rasyoneli olabilir ama kesinlikle en fazla saçmalayanıdır.”
📖 Sayfa 9 · Psişik İşler, James G. Frazer
Bir çağın fikirlerini başka bir çağa uygulayarak, en eskiyi zihinsel evrenin en son ürünleriyle yorumlayarak geçmişi yeniden kurmak mümkün değildir. Bu şekilde devrim yapılabilir ama tarih yazılamaz.
📖 Sayfa 97 · Psişik İşler, James G. Frazer
“Yöneticilerine karşı derin bir saygı duygusuyla ve abartılı bir güç anlayışıyla şartlanan halk, onların da kendisi gibi olduğunu bilseydi böylesine kayıtsız şartsız bir itaat göstermezdi.”
📖 Sayfa 27 · Psişik İşler, James G. Frazer
“Ama acayip olan şu ki, insanoğlu bütün saçmalıklarına rağmen, ya da belki de o saçmalıklar sayesinde devamlı olarak ileri gitmektedir.”
📖 Sayfa 90 · Psişik İşler, James G. Frazer
Ahlakın temeli zaman içinde batıl inancın kumlarından aklın kayalığına, hayaliden gerçeğe, doğaüstünden doğala doğru kayar.
📖 Sayfa 97 · Psişik İşler, James G. Frazer
İnsanların kaba kuvvetle yöneltilmesindense batıl inançlarla yönetilmesi daha iyidir.
Psişik İşler, James G. Frazer
“Yerlilerin gözünde bir şeyi tabulaştırmak demek, onu sahibinden başka kimsenin yaklaşamadığı doğaüstü veya büyülü bir enerjiyle donatmak demekti.”
📖 Sayfa 29 · Psişik İşler, James G. Frazer
Afrika’da genellikle kralların yağmur yağdırma ve ekinleri büyütme gibi sihirli bir güçlerinin olduğu kabul edilir: Kuraklık ve açlık kralın zayıflığına ya da kötü niyetine bağlanır ve bunun sonucunda kral ya cezalandırılır, ya tahtından indirilir ya da öldürülür.
📖 Sayfa 21 · Psişik İşler, James G. Frazer
Düşük zekalar gizli de olsa genel olarak büyüye yakın dururken yüksek zekalar büyü iddialarına kulak asmak yerine dine yönelirler.
📖 Sayfa 61 · Psişik İşler, James G. Frazer
Britanya Doğu Afrikasının Nandilerinde "ensest, üvey anneyle, üvey kızla, kuzenle ya da başka bir yakın akrabayla cinsel ilişkiye girme injoket denen bir yöntemle cezalandırılır. Kalabalık, suçlunun evinin önünde toplanır, suçlu sürüklenerek dışarı çıkartılır ve ceza, genç yaşlı hepsi soyunan kadınlar tarafından infaz edilir. Erkek kırbaçlanır, evi ve ekinleri yok edilir ve hasadının bir kısmına el konur."
📖 Sayfa 58 · Psişik İşler, James G. Frazer
Diğer bir büyük Doğu Hindistan adası olan Halmahera’daki Galelareeseler, yağmur aşırı yağdığında bir kız ve erkek kardeşin, baba ve kızının ya da kısaca çok yakın iki akrabanın gayrimeşru ilişkiye girdiğini, bu konudan herkesin haberdar edilmesi gerektiğini, çünkü Yağmur’un ancak o zaman duracağını söylerler.
📖 Sayfa 52 · Psişik İşler, James G. Frazer
Blu-u Kayanlar ,evli olmayan bir çift arasında yaşanan aşk macerasının ruhlar tarafından ekin ,balık ve av kıtlığı ile cezalandırıldığına inanmaktadır.
📖 Sayfa 50 · Psişik İşler, James G. Frazer
Dul kadın yaş döneminde taştan bir tabaktan yemek yer , ağzında bir çakıl taşı taşır ve ceketinin sırtında bir yaban elmasi bulunur. Gece gündüz dik olarak oturur. Bulunduğu kulübenin önünden biri gecerse artık o ölü demektir. Dul erkeğe uygulanan kısıtlamalar da benzerdir.
📖 Sayfa 87 · Psişik İşler, James G. Frazer
"Toplumu ilgilendiren şey fikir değil davranıştır."
📖 Sayfa 100 · Psişik İşler, James G. Frazer
Herakleitos'un uzun zaman önce belirttiği üzere, sanki çamura bulaşan bir adam çamurla temizlenebilirmiş gibi kanın da kanla temizlenmesi gariptir.
Psişik İşler, James G. Frazer
Aziz Patrick’e atfedilen bir sözde, adil bir kralın saltanatına eşlik eden nimetler arasında “güzel hava, durgun deniz, bol mahsul ve meyve dolu ağaçlar da” sayılmaktadır.
📖 Sayfa 26 · Psişik İşler, James G. Frazer
Madagaskar üstüne bir yazı kaleme alan eski bir yazar, Madagaskar kadınlarının seks düşkünü olmalarina karşın, savaş zamanında islenebilecek bir sadakatsizliğ eşin yaralanmasina veya ölmesine yol açacağına inandiklari için kocaları savasa gittiğinde maceraya girmediklerini yazmaktadir.
📖 Sayfa 64 · Psişik İşler, James G. Frazer
Özgür Kongo Devletinin Bantu halklarından Ba-Yakalarda “ savaşta öldürülen kişinin, ölümünün intikamını almak için ruhunu kendisini öldüren kişiye gönderdiği düşünülür; ama beriki saçlarına kırmızı papağan kuyruğu tüy takıp alnini kırmızıya boyayarak ölünün intikamından kurtulabilir.
📖 Sayfa 74 · Psişik İşler, James G. Frazer
İster evlilik içi ister evlilik dışı olsun cinsel aykırılıkların bir çok halkın gözünde yalnızca olayın içindeki birkaç kişiyi ilgilendiren ahlaki bir suç olarak görülmeyip; gerek bir tür büyü etkisi ile doğrudan, gerek tanrıların öfkesini bu davranışları suç olarak görenlerin üzerine çekmek suretiyle dolaylı olarak, tehdidi altındaki bütün halkı ilgilendirdiğini inanılmaktadır.
📖 Sayfa 57 · Psişik İşler, James G. Frazer
Dul bir kadın veya erkeğin üstüne oturduğu veya yattığı çimen ya da dal kururdu. Doğu bir kadın bir Çubuk ve dalı kırarsa kendi el ve kolları da kırılırdı. Çocukları için yemek pişirirmez veya su getiremez, onları kendi yatağına yatıramaz, kendisi de onların yatağına yatmazdı. Bazı dullar ölmüş kocalarının hayaleti kendileriyle ilişkiye girmesin diye birkaç gün kuru otlardan yapılmış, külot benzeri bir altlık giyerdi.
📖 Sayfa 89 · Psişik İşler, James G. Frazer
İnsanların yanlış güdülerle doğru şeyler yapması, iyi niyetle yanlış şeyler yapmasından iyidir, hatta çok daha iyidir. Toplumu ilgilendiren şey fikir değil davranıştır. Davranışlar doğru ve iyi ise düşüncelerimizin iyi veya kötü olması önemli değildir.
📖 Sayfa 100 · Psişik İşler, James G. Frazer
"Atina'da cinayet davaları geceleyin görülürdü..."
📖 Sayfa 101 · Psişik İşler, James G. Frazer
Sıkça Sorulan Sorular
Psişik İşler kimin eseridir?
Psişik İşler, James G. Frazer tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2017'de yayımlanmıştır. Türkçeye İsmail Hakkı Yılmaz çevirmiştir.
Psişik İşler kaç sayfadır?
Psişik İşler, 104 sayfadır (Pinhan Yayıncılık baskısı).
Psişik İşler'in en ünlü sözü nedir?
“Borneo'nun Dağ Dyakları ensestten nefret ederler ve kuzenlerin dahi birbiriyle evlenmesine izin vermezler.”