Türk Modernleşmesi, sosyoloji dünyasına Şerif Mardin'in kazandırdığı özel bir eserdir. Türkçe baskısı İletişim Yayınları tarafından yayımlanmıştır. Bu sayfada Türk Modernleşmesi'den seçilmiş alıntılar sayfa numaralarıyla yer alıyor.
Türk Modernleşmesi'den En Beğenilen Alıntılar
2.Abdülhamid'in, bütün "gerici" eğilimlerine rağmen, modernliğin, bu "seferlik" yönünü anlamış olması, onu bağışlamamız gereken bir özelliktir.
📖 Sayfa 89 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Siyasi düzeyde gerçek bir ahenge ulaşmanın şartı, sosyal değişkenlerin, kurumlardaki değişimlerle eş zamanlı tutulmasına bağlı görünüyor.
📖 Sayfa 190 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Muhalefetin hem halk çoğunluğunun ve hem de seçkinlerin gözünde meşruiyet kazanabilmesinin şartı, hoşgörünün Türk toplumunun fonksiyonel bir bütünü olmasına bağlıdır.
Bihruz Bey sadece yeni bir Hacivat'tır.
Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
“Türklerde geleneksel olarak ırk, din, kan, şecere hatta dil birliği, toplumsal birlik temeli olmamıştır. Türkler bunların hepsinde tekçiliği değil çokçuluğu kabul ettiğinden toplumsal birliklerinin temeli ya zanaat birliği ya da devlet birliği olmuş; Türk, tarihte en çok bu iki kavramla var olmuştur.”
📖 Sayfa 242 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Siyaset sahasında, muvaffakiyet, geniş ölçüde yarının kartlarını bu günden gözümüzün önünde canlandırmaya bağlıdır.
📖 Sayfa 307 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Modernleşme taraftarlarının Batılılaşmaya karşı olan tutumlarında sınıf kökeni bağımsız değişken olarak önem kazanır. Memur kökenli insanları "devleti kurtarma"ya yöneltir, alt sınıf kökeni de bir çeşit cemaatçi popülizmi harekete geçirir.
Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Atatürk, Batı'nın en önemli katkısını toplumun şeklinde, ve bu topluma hâkim olduğuna inandığı müsbet bilimlerde görmüştür:
📖 Sayfa 20 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Ona göre [Prens Sabahaddin] imparatorluğun zaafını meydana getiren bir tür hürriyetsizlikti.
Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Sardalya kutusu misali odalarda yasayan, ancak büyük müesseselerin gayri şahsi emirlerine tabi olan insan, bu gibi vaziyette yavaş yavaş ferdiyetini kaybedip kendini kütlenin bir cüzü hissetmeye başlamaktadır.
📖 Sayfa 302 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
“ Batı’nın Türkiye’ye en yalıtkan ve yüzeysel biçimleriyle yerleştiği doğrudur. Ancak bunun nedeni taklit eğiliminde değil, Müslüman-Osmanlı-Türk kültürünün bir yapı unsurunda aranmalıdır.”
📖 Sayfa 19 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Batı'nın askeri kuruluşlarından örnek alma çabaları I. Mahmud, I. Abdülhamid ve özellikle III. Selim zamanında hızlanmış fakat geleneksel Osmanlı kültürünün tepkisi ve geçimleri tehlikeye girenlerin birleşen akımlarıyla bir daha sekteye uğratılmıştır.
📖 Sayfa 11 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
İnsanların veya bir grup insanın ideal olarak benimsedikleri sistemden gerçek davranışları çıkarılamaz. Fakat ideolojilerin -değerler toplamı olarak- insanların tutumlarını -dolayısıyla davranışlarını- etkileyen bir yönü vardır.
📖 Sayfa 26 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Batı kültürünü alanlar eskiye göre kendilerini halktan daha da ayırdılar.
📖 Sayfa 27 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Ali Suavi'nin demokrasi tablosu meşe ağacının dibine oturup tebaasının şikayetlerini dinleyen bir sultandan öteye geçemiyordu.
Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Jön Türkler özgürlük üzerine olan yüksek fikirlerinin derhal büyük devletleri kendi yanlarına çekeceğini düşünüyorlardı. Fakat durumun bundan çok daha karmaşık olduğunu gördüler.
Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Batı fikirlerinin iyice anlaşılmaya başlandığı bir devre Sultan II. Abdülhamit (1876-1909) devridir. Bunun sebebi, yeni kurulan okullarda okuyanların ve yabancı dil bilenlerin artması olduğu kadar, padişahın kendisinin Batı’yı bir bakıma "model" olarak almış olmasıdır. II. Abdülhamit, "Batıcılığı" Batı’nın tekniğini, idari sistemini ve bilhassa askeri teşkilatını ve eğitimini alma şeklinde anlıyor; bunun yanında Müslümanlığı teb’ası arasında güçlendirmeye çalışıyordu.
📖 Sayfa 17 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Türkiye’de taşra ahalisinin, Millî Mücâdele boyunca birdenbire ortaya çıkan siyasî teşkilatlara dayanarak dikkat çekecek derecede ileriye götürülmüş olmasının bir belirtisi, Milli hareket başladığı zaman, yabancı işgaline karşı mukavemeti örgütlemek amacıyla çoğu durumda mahallî ulemânın önderliğinde kendiliğinden oluşan komite yapılarının Türkiye’nin dört bir yanında gözükmesidir.
📖 Sayfa 122 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
İdeoloji varolan bir sosyal yapıyı devam ettirmeye veya yenisini yaratmaya yarayan bir fikir yapısıdır.
📖 Sayfa 24 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Yapılması gereken Türkleri memuriyet tutkusundan kurtarmak, kabiliyetlerinin gelişmesini sağlamak ve imparatorluk içindeki alt-din ve kültür gruplarına kendi kimliklerini geliştirecek siyasi imkanları tanıtmaktı. [Prens Sabahaddin]
Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
İslâmcıların fikirlerinin odak noktası, Osmanlıların Tanzimat'la birlikte kültür benliklerini kaybetmeye başladıklarıydı. Bunun karşısına geçmekte en uygun yol, Tanzimat' ın gizli olarak inkâr ettiği "şeriat değerleri"ni tekrar Osmanlı toplumuna getirmekti...
Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Batılı kültürde sembollerin özellikle gençler yönünden dikkat çektiğini, çünkü bunların kimlik sığınağı rolünü yerine getirdiği belirtilmektedir.
Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Cumhuriyetin de ana siyasal kuramı Devleti parçalanmaktan Kurtarmak ve "kalkınmak" olmuştur.
📖 Sayfa 100 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
" Zenginleşme olanakları en çok olan memurların hiçbir zaman fazla malları birikemezdi çünkü bunlar mücevherleri ile birlikte sahipler öldüğü zaman devlete kalırdı gayrimenkul alabilirlerdi fakat bunları da yatırım yapmaktan çok kira sağlamak için kullanıyorlardı Bu da karın düşmesine sebep oluyordu
📖 Sayfa 50 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
“Medeniyet”daha çok uyum, mahalli örf ve adetlerin tıraş edilmesi farklılıkların ortadan kaldırılması olarak görülüyordu.
📖 Sayfa 356 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Halkın ahlâkî çöküntüyü Batılılaşma ile bir tutması da bir rastlantı değildir. Osmanlı İmparatorluğu'nda 19. ve 20. yüzyılın başlarındaki yeniliğe karşı hareketlerin hepsinde bu ideolojiyi görürüz.
Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
MacDonald'ın incelemesine inanırsak, Amerika'da 19.asırda kendini gösteren hakiki kültür hareketinin ve büyük kültür potansiyelinin yerini bugün, büyük halk kütlelerinin edebi ve artistik hazım kabiliyetini rehber edinen, bayağı, cansız bir kültür kalmıştır...
📖 Sayfa 298 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Millî devletlerin kurulmasına ve orta sınıfların güç kazanmasına paralel yürüyen bu politika, aynı zamanda millî bütünlük kurmayı ve feodalizmden kalan imtiyaz "ceplerini" temizlemeyi amaçlıyordu. Bu idare sistemine sonradan "aydın despotizmi" denmiştir.
📖 Sayfa 14 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Osmanlıların Batıyı bir "seçme" yaparak algıladıkları bazı yönlerini vurgulayıp bazılarını arka plana ittikleri söylenebilir.
Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
İnsan modern cemiyete bağlanacakları ,bir yakınlık hissedecekleri merciler bulamadıkları için , ümitsizliklerinden dolayı kendilerini totaliterlik hokkabazlarının sembol oyununa kaptırıyorlar
📖 Sayfa 303 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Çölden gelip, yumuşamış şehir halkını yenen “kurtlar”ı bir süre sonra yeni gelen kurtlar alt eder.
📖 Sayfa 36 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Tarihsel gelişmelerin (ise) serzenişle sentezleştirilebileceğine inanmıyorum...
📖 Sayfa 238 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Osmanlı geleneğini sürdüren model tek idi. Siviller şikayet eder, din adamları onların protestolarına haklılık sağlar ve camilerde cuma vaazlarıyla hoşnutsuzluğu yayarlar, askerîler de rejimi devirmek için gerekli gücü elde ederlerdi.
Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Hububat ekiminin çekiciliği Osmanlı ayanlarının çok fazla ilerlemesini sağlamadı. Devlet, Batı'da yaptığı gibi bataklıkları kurutma, yol yapma, otoyolları geliştirme, bir posta sistemi kurma ve ilk ve ortaöğretim yaygınlaştırma işlerine girişmedi...
📖 Sayfa 205 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Böylece en çok Cumhuriyet Aydın'ı olmaya çalıştığımız zamanlar halen ne kadar Osmanlı ortaya çıkıyor...
📖 Sayfa 246 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Yeni bir "tüccar" ve özel sanayiciler sınıfı, hiç boş durmaksızın zenginliği kendi ellerinde yoğunlaştırmaktadırlar.
📖 Sayfa 227 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Sosyal psikoloji araştırmalarından çıkan netice sarihtir: insanlar modern cemiyette bağlanacakları, bir yakınlık hissedebilecekleri merciler bulamadıkları için, ümitsizliklerinden dolayı kendilerini totaliterlik hokkabazlarının sembol oyununa kaptırıyorlar. Burada elzem olan fertlerin kendilerine karşı duydukları hürmeti arttıracak imkanların teminidir. Bundan dolayıdır ki devrimiz demokrasisinin ortaya çıkardığı en mühim meselelerden biri yeni bir ferdiyetçiliğin esaslarının kurulmasıdır.
📖 Sayfa 303 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Ahmet Cemil'i sempati ile sunmak, Türk edebiyatının yalnız geçici bir özelliğidir ve bunu yapanlar hiçbir zaman bağışlanamamıştır. Bu adımı atmaya cüret eden akım daha sonra yeteneksiz ve köksüz olarak nitelendirilmiştir ve bu, onların geleneksel alt ve üst sınıfların toplum tiplerine ihanet edişlerine uygun düşer.
Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Vatan muhabbeti bütün kavimlerde yaygındır... Fakat Türkler arasında bilhassa kuvvetlidir ve ortak benzerlik ve mizac tecanüsünden dolayı onlar arasında daha bir kıymete sahiptir.
Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Çok millet ve imparatorluktan Türk o zamanlar pek de itibar gören bir kelime değildi daha çok geri kalmış ya da göçebe anlamında kullanılıyordu.
📖 Sayfa 95 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
İnsan, milletlerin efkârı umumiyesi üzerinde düşündükçe hayretler içinde kalıyor. En sıhhatli fikirler bile (bu muhitte) altüst oluyor.
📖 Sayfa 319 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Atatürk’ün temel optimizmi ve onun arkasında yatan "kişi onuru" kavramıdır. Kişinin kendi başına, toplumdan ayrı bir meşruiyet kaynağı oluşturabileceği Jön Türkler’de arka plana atılmış yabancı bir özlem olarak görülür. İttihat ve Terakki’nin aydınlık devri fikirlerinden kesinlikle ayrılan yönü burada belirir. Atatürk’teki derin yapısal vurgu, kişinin kişi olarak bir toplumsal meşruiyet kaynağı oluşturduğu şeklinde formelleştirilmiş bir inançtır.
Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
II. Mahmut (1808-1839) kendinden önce gelen reformcuların kötü tecrübelerini göz önünde tutarak askeri yeniliklere karşı bir odak noktası oluşturan yeniçerileri topa tutmuş, bu piyade kuruluşunu lağvetmiş ve III. Selim zamanında ortaya çıkan çağdaş askerî birlikleri ordunun esas birimleri haline getirmiştir.
📖 Sayfa 13 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
... Ortadoğu ülkelerinden daha fazla kurumsallaşma gösteren ve bu ülkenin bir dizi kendi kendisini sınamadan başarıyla çıkmasına imkan veren Türk tarihinde halkçı, eşitlikçi, demokratik bir nesil sürekli var olmuştur.
Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Bir halkın birliğinin gerekli vasfı... bireyler arasındaki iletişimin göreli yeterliliğidir.
Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Batılı okullardan kopya edilen Eğitim Kurumları kurulmuştur başlangıçta sistem oldukça iyi işliyor gibiydi yeni ortaokulların (Rüştiye) bir mezunu 19 yüzyıl ile 20 yüzyıl Türkiye'sinde önemli bir statüye sahipti . Daha sonraları liseler benzer bir rol oynadılar .Cumhuriyet döneminde orta eğitim alanına giren kişi sayısı önemli ölçüde arttı. Bürokratik piramidin altındaki bürokratik mevkiler fazlalaştıkça bütün havası değişti . ..
📖 Sayfa 228 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Gerek Namık Kemal'in gerek Süleyman Paşa'nın fikirleri, Mustafa Celaleddin Paşa adını alan bir Polonyalı mültecinin Les Turca Anciens yet Modernes adıyla İstanbul'da 1869'da bastırdığı bir kitaba dayanıyordu. Onun da kaynağı, Irkların Eşitsizliği yazarı A. de Gobineau idi.
Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Halide Edib’in Batı fikirlerine açıklığı, Jön Türklerin oluşturduğu yeniliklerden değil de, İkinci Abdülhamid (1876- 1909) zamanında geçen yetişme çağından ötürü olması dikkat çekicidir.
Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Osmanlı düzeninde servet, sosyal ve siyasal hizmetler görür. Örneğin, servet tüketim ve yatırım için kullanılmasının yanında önemli bir oranda siyasi destek sağlamak için etrafına taraftar toplamak veya bağışta bulunup cami yaptırarak toplumda yer edinmek için bir araçtır.
Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Böyle bir toplumda tüzel kişilik gibi mekanizmalar son derece sınırlıdır; hukuk, piyasa ilişkilerinin yardımcısı olarak değil, esasta ceza hukukundan çıkarak gelişmiştir; memurlar olağanüstü ücretler almaktadırlar ama yaşamları boyunca elde ettikleri kazanımlar ölümlerinden sonra müsadere edilmektedir.
📖 Sayfa 196 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Türkiye'de demokrasinin derecede derece kurulması ile ilgili Mustafa Kemal'in fikir kökenleri hakkında çok şey söylenmiştir. Mustafa Kemal olarak Türkiye yönetecek olan kişi neler okumuştu görüşlerini nereden almıştı? Bir Paşa karmaşık siyasi spekülasyonları böyle berrak bir şekilde kavrayacak durumu nasıl ulaşmıştı ?
📖 Sayfa 119 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Bu sorulara cevap olarak onun Montesquieu ve Raussau'yu okuduğu -ki doğrudur- veya iyi bilgi aktaran Türk ve yabancı basını okuma fırsatı bulduğu yahut bir Osmanlı'nın alabileceği en iyi eğitimi aldığı -ki o da doğrudur- söylenebilir .
Gene bu yıllarda Yirmisekiz Mehmet Çelebi, Nişli Mehmet Ağa gibi devlet katında görevli kimseler Avrupa’nın "ahvali"ni öğrenmeye çeşitli başkentlere elçi olarak gönderil mişlerdir.
📖 Sayfa 12 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Osmanlı İmparatorluğu'nda iki farklı kültürel dünya birbiriyle fazla ilişkisi olmadan yan yana yaşıyordu. Bunlardan biri kısmen sözlü olarak nakledilmiş edebi geleneklerin Dünyası folklor kültür Dünyası hikayeler epikler ve yaygınca okunan popüler şiirdi.
📖 Sayfa 144 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
İkincisi "yüksek" kültür Dünyası İlkinden hemen hemen Çin Seddi ile ayrılmıştı divan edebiyatı diye adlandırılan...
Atatürk'te halka seslenmede bir kolaylık, demokrasiyi destekleyen delilleri gerçekleştirmede bir yetenek, demokratik süreçlere duyulan gerçekten benzersiz bir bağlılık gördüğümüz halde, öyle çok yoğun bir siyaset teorisi karşımıza çıkmaz. Kemalizm'in sahip olması gereken bireyci ve kollektif cephelerinin izahı zor değildir. Bireycilik, Batı hakkında bilgi edinmekten ve onun giderek artan bir ölçüde nüfuz ettiği bir dünyada yaşamaktan kaynaklanıyordu ;kollektivizm ise bir Osmanlı mirası idi...
📖 Sayfa 119 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Yazılı Fransızcanın temeli Paris'in kömür taşıyıcılarının dili olmalıdır.
📖 Sayfa 142 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Malherbe
Irkçılık kötüdür zira Türkiye’yi dış münasebetleri bakımından çok nazik ve tehlikeli durumlara sürükleyebilir. Irkçılık siyasi bakımdan zararlıdır zira çok zaman faşizmden ayrı yaşamaz.
📖 Sayfa 347 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Tarihçi Hammer, 19.asır başlangıcında, ilmiyye sınıfının Osmanlı camiasında hükümdarın tahakkümüne karşı bir tren olarak ettiği rolden sitayeşle bahsetmektedir. Ancak 19.asrın başlarından itibaren, bizde "tabii hukuk" kurallarına hürmet edilmesini temin eden "ilmiyye" sınıfının değiştiğini, aydınlar miktarının azaldığını ve bir irtica unsuru haline geldiğini görüyoruz.
📖 Sayfa 325 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
1977 yılında 60000 kişilik kontenjan için 360.000 öğrenci üniversitelere giriş yarışma sınavına katıldı bu durum 300.000 öğrencinin düşük ücretli 2 sınıf sıkıcı işler dışında istihdam yapısıyla hiçbir bütünleşme aracı olmaksızın akıntı ortasına bırakılmış demektir
📖 Sayfa 281 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
... Bu partinin seçkinlerinin (halka) tepeden bakan kültürel tutumu
📖 Sayfa 274 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
- onlar kravat bağlıyor onlar mozart'tan hoşlanıyor onlar Homer ve Montaigne'i liselere sokuyorlar - idi.
Osmanlı Devleti'ni niteleyecek kestirme bir terim "mali devlet" olabilir. Bununla ifade edilmek istenen Başlıca ekonomik politikanın kırsal ekonomiden vergi alımını azamileştirme çabasından oluştuğu bir devlettir...
📖 Sayfa 205 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
İkinci Meşrutiyet Dönemi açılmadan önce, 1905 yılında, Japonların Rusları yenilgiye uğratmaları, geleneksel değerlerin modem bir medeniyette saklanılabilirliği konusunu gene ön plana itmişti. Acaba Osmanlılar, Japonların yaptığı gibi, Batı’nın tekniğiyle yetinip kendi değerlerini saklı tutabilir miydiler? İslamcı şair Mehmet Akif, bu tezleri 1908’den sonra ortaya atan belirgin kişiler arasında yer alır. Böylece 1908-1918 yılları arasında Batı’yı "taklit" etmeye karşı koyan İslamcı bir akım görüyoruz.
📖 Sayfa 18 · Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin
Sıkça Sorulan Sorular
Türk Modernleşmesi kimin eseridir?
Türk Modernleşmesi, Şerif Mardin tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2015'te yayımlanmıştır.
Türk Modernleşmesi kaç sayfadır?
Türk Modernleşmesi, 366 sayfadır (İletişim Yayınları baskısı).
Türk Modernleşmesi'nin en ünlü sözü nedir?
“2.Abdülhamid'in, bütün "gerici" eğilimlerine rağmen, modernliğin, bu "seferlik" yönünü anlamış olması, onu bağışlamamız gereken bir özelliktir.”