Herbert Schiller'in 1993'te yayımlanan Zihin Yönlendirenler adlı eseri, Araştırma-İnceleme türünün önemli örneklerindendir. Cevdet Cerit çevirisiyle Pınar Yayınları tarafından Türkçeye kazandırılmıştır. Bu derlemede Zihin Yönlendirenler'den en çok paylaşılan satırlar sizi bekliyor.
Zihin Yönlendirenler'den En Beğenilen Alıntılar
İletişim bir güçtür, iletişim kanallarının belirli odakların tekelinde bulunması ise tehlikelidir, bu odakların elinde kontrolü mümkün olmayan bir gücün teslimi manasına gelir.
Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Amerikan rüyasının içinde otomobil sahibi olmak, kendi işinin sahibi olmak ve kendi evinde oturmak vardır. Çoğu Amerikan kentinde nefes alabilmek bile meseleyken insanlar, üç otomobile sahip Amerikalı aile imajıyla avunmaktadır.
Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Daniel Bell, bilgiyi “stratejik bir kaynak” olarak değerlendirmekte ve şunları ilave etmektedir:
📖 Sayfa 223 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Tüm kaynaklarda olduğu gibi, burada sorun, kimin tarafından kontrol edileceği, kimlere ve ne miktarlarda tahsis edileceğine kimlerin karar vereceğidir.
Toplumun hâkimiyetini elinde bulunduran seçkinlerin, kitleleri kendi amaçları doğrultusunda biçimlendirmesinin vasıtalarından biridir.
📖 Sayfa 11 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Manipülatörler, çoğunluğun çıkarları doğrultusunda oluşturulmamış bir düzenin devamını temin için çoğunluğun desteğini kazanırlar.
📖 Sayfa 12 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Süslü giysilerin, renkli maskelerin gerisinde yansızlık ve objektiflik kavramları gizlenmiştir. Ne yan tutuyorsa, onu yansız; ne objektif değilse, onu objektif olarak takdim etmiştir.
Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Kişinin mülk edinme hakkı olmadan kişiliğini korumasının mümkün olmayacağı yönündeki bir inancın pekiştirilmesine çalışılmaktadır.
📖 Sayfa 21 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Yalnızca Geographic’e bağlı kalan bir okuyucu, dünyada olup bitenler hakkında Versay Sarayı’ndan Paris’i seyreden Marie Antoinette’in edinebildiğinden daha fazlasını edinemez.
📖 Sayfa 143 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Bir ulus, kendi kitle medyasının patronajını elinde bulunduruyor, ama yabancı reklam ajanslarının reklamlarının ulusun pazar mekaniklerini tanzimine engel olamıyorsa, bu medyayı kaybetmeye başlamıştır demektir.
📖 Sayfa 191 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Amerika doğup büyüyen bir çocuk için National Geographic, eğitiminin vazgeçilmez bir parçasıdır. Bu derginin bulunmadığı bir okul kütüphanesi bulmak neredeyse imkânsızdır.
📖 Sayfa 130 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Reklam işinden amaç firmanın ürünlerini satmaktır, halkla ilişkilerden amaç ise, firmanın bizzat kendisini satmaktır.
📖 Sayfa 200 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Amerikan askerleri tüm dünyada komünizme karşı diğer ulusları korumak iddiasıyla konuşlandırılmıştır, fakat gerçekte dünyayı bir ağ gibi sarmış olan dev şirketlerin çıkarlarının koruculuğunu yapmaktadırlar.
📖 Sayfa 55 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Manipülasyon, bir yandan çoğunluğa olup bitenlerde sanki kendisinin de aktif olarak yer aldığı inancını aşılamakta, bir yandan da bu insanların gelişmenin imkanlarından yeterince faydalanmasına -üstelik kavga gürültü de çıkarmadan- engel olmaktadır.
Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Zaman zaman ekrana aykırı kişilerin ve konuların getirilmesi, bir yandan aykırılığın sebeplerini gölgelerken bir yandan da aykırılığı sıradanlaştırmaktadır.
📖 Sayfa 45 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Saray’ın her iddiasının doğruluğuna inanmak bir zaruret mi?
📖 Sayfa 85 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Pasiflik, kendi kendisini besleyen, katılımcılığı engelleyen koşulların yıkılmasını temin edecek toplumsal hareketlerin oluşmasına fırsat tanımayan bir mikroptur.
Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Manipülasyonun pek çok yolu vardır. Haber akışını kontrol altında tutmak, beyinleri amaca uygun ideallerle doldurmak, bu yollardan en etkin olanları arasındadır.
📖 Sayfa 15 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
“Dünyanın neresinde bir toplumsal değişim yaşanıyorsa, ya da böyle bir ihtimal belirdiyse, Amerikan verici istasyonları, yeni toplumsal yapı hakkında derin kuşkular uyandırmak, kâr ve tüketime dayalı kapitalist sistemi ululamak için yoğun bir yayın bombardımanı yaparlar.
Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
CIA için yapılan harcamaları hiç hesaba katmadan ifade edecek olursak. Pentagonun dünya genelinde istihbarat faaliyetlerine yaptığı harcamalar 1970 yılında 2,9 milyar dolar olarak tespit edildi.
📖 Sayfa 67 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Seyirciler, müşteri değildir; televizyonun tüketicileridir.
Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
1970 senesi itibariyle 67,7 milyon evin % 95,5’inde bir televizyon, % 30’unda ise birden fazla televizyon vardı.
📖 Sayfa 125 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Ulus, manipüle edilmiş, kemiklerinden ayıklanmış haberlerle uyutulmaktadır.
📖 Sayfa 239 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Haberleri hazırlayıp sunanlar, yorumlayanlar, her şeyden önce birer satış elamanıdırlar.
📖 Sayfa 232 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Kitle medyası, özellikle de insanları en emin olduklarını sandıkları mekanda, bizzat kendi evlerinde esir eden televizyon, iletişim olgusunun ideal enstrümanlarıdır.
📖 Sayfa 197 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Manipülasyonun olabildiğince etkili olabilmesi, varlığına delalet eden unsurların ortalarda gözükmemesiyle mümkündür. Manipüle edilen şahıs olayların tabi mecrasında aktığına inanırsa manipülasyon başarılı olmuş demektir. Kısaca ifade edecek olursak: Manipülasyon yanlış bir realiteye gereksinim duyar, bu yanlış realitenin işlevi manipülasyonun varlığını sürekli olarak inkar etmektir.
Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
İnsanlar hareket etmeleri gereken şekilde değil, kendilerinden beklenildiğine inandıkları tarzda hareket ederler.
Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Televizyon seyircilerine elektrikli ekmek kesme bıçaklarından hangisini tercih ettiğinin sorulmasından maksat, üretilecek bıçaklardan hangisinin daha fazla kârlı olacağını tespit etmektir.
📖 Sayfa 179 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
“Dünyadaki en büyük reklam ajansı" olarak anılan bu kuruluş, bünyesinde binlerce yazar ve bunlara bağlı olarak çalışan imaj yaratma birimleri barındırmakta ve halkın vergilerinden elde edilen on milyonlarca doları, askeri güvenlik için büyük miktarda mali destek vermenin getireceği fayda konusunda halkı ikna etme amacına yönelik olarak harcanmaktadır.
📖 Sayfa 78 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
İnsana karamsar gözle bakmak, statükonun sürdürülmesine hizmet etmek demektir. Kötümserlik zenginler için bir lüks, siyasete karışmayıp pasif kalmayı yeğleyenler için bir gönül tesellisi, imtiyazlı olmanın keyfini sürdürenler için bir konfordur.
📖 Sayfa 30 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Toplumun kazananlar ve kaybedenler diye iki büyük kategoriye bölünmesi ve bu bölünmüşlüğün varlığını sürdürebilmesi, özel mülkiyet kavramının itirazsız benimsenmiş olması ve hayatın muhtelif ve veçhelerine olan yansımalarının yadırganmaması ile mümkün olmaktadır.
📖 Sayfa 14 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Reklam aracılığıyla mesaj iletmek, uluslararası iletişim olgusunun vazgeçilmez bir parçası hâline gelmiştir.
📖 Sayfa 197 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
İlkokuldan üniversiteye varıncaya kadar eğitim sisteminin tamamının ideolojik bir amaçtan yoksun olduğu yalanına halk kitlelerinin inanması için büyük çabalar harcanmaktadır.
📖 Sayfa 27 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Ülkeye hâkim sınıfın hükümranlığını sürdürme konusunda en önde gelen yardımcılarından biri olan enformasyon mekanizmasının, düzenin nasıl işlediğini afişe edeceğini beklemek safdillik olur.
📖 Sayfa 44 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
bir programı izleyen kimselerin reklam veren firmalar açısından bir manası yoksa o programın televizyonda yeri yoktur.
📖 Sayfa 39 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Kontrol sisteminin sağlıklı bir tarzda çalışabilmesi için ülkenin karar mekanizmaları üzerinde herhangi bir çıkar grubunun veya görüşün etkisinin olmadığına, kontrol altında tutulanların, yani geniş halk kitlelerinin inandırılması ve bu inançlarının her gün tazelenmesi gerekir.
📖 Sayfa 27 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
İnsanların baktıkları her yer, kulak verdikleri her kaynak reklamlarla doldurulmaktadır.
📖 Sayfa 44 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Enformasyon iletiminde görülen bölünmüşlük, tüketim ekonomisinin her boşluğu reklamlarla doldurma ihtiyacının bir sonucu olarak yoğunluk kazanmaktadır.
📖 Sayfa 44 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Bir düğmeyi çevirmek, divana gömülürcesine uzanmak, rengârenk görüntülerin seyrine dalmak ve bu arada hiçbir şeyi düşünmemek son derece kolay bir iştir.
📖 Sayfa 51 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
"Halkın bilgilendirilmesi", "halka ulaşma/ halkla ilişkiler" ve "propaganda" kelimeleri arasındaki hat gerçekte çok incedir ve güzellik kavramı nasıl kişiden kişiye göre değişiyorsa, bu hattın kalınlık ve inceliği de kişiden kişiye farklılık gösterir.
Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Esas mesele kitle iletişim organlarının özgür olup olmaması değildir. Kim tarafından, nasıl, hangi amaçlar için kontrol mekanizmasının uygulandığı ve kaçınılmaz tezahürlerinin neler olduğudur.
Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Milyonlarca gencimizin eğitim gördüğü kolejler ve meslek liseleri beceri sahibi ama mutlaka itaatkar insanlar yetiştirmek amacıyla çalışmaktadır.
Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Sosyal meselelerin kurcalanması halkı huzursuz etmektedir, kıpırdanmasına neden olmaktadır; ya da en azından araştırmacılar böyle olduğuna inanmaktadır. İşi sağlama almak için yapılacak en akıllı iş, bu tür meselelerin gündeme getirilmemesi, yaranın kaşınmamasıdır.
Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Haber, geçimini bu işten temin edenler için bir ticari emtiadır. Ömrü kısadır, temin edeceği fayda neredeyse anlıktır.
📖 Sayfa 47 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Gözü kör olası yokluk fiziksel baskı araçlarıyla telafi edilerek insanların sürüler hâlinde binlerce senedir güdülmesinin imkân dâhiline girmesini sağlanmıştır.
📖 Sayfa 218 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Eve dönüşte uçağı Newfoundland Havaalanı’nda saatlerce pistte tutuldu. Bir türlü havalanamadı. Sebep, ülkeye geliş anının televizyon ekranları başına en fazla seyircinin toplandığı saatlere denk düşürülmek istenmesiydi.
📖 Sayfa 240 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Halkın fikirlerini manipüle etmenin yollarından biri de kamuoyu araştırmalarıdır. Bu tür araştırmalar, üst düzeylerde yer alan enformasyon yöneticilerinin arzu ettikleri türden bir atmosferin oluşturulabilmesi amacıyla sık sık yapılmaktadır.
📖 Sayfa 242 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Ticareti esas almış bulunan toplumlarda televizyonun, radyonun ve sinemanın hedefi, sosyal ve ekonomik meselelere bireyin dikkatini çekmek değildir, tam aksine bireyin dikkatini köreltmektir.
📖 Sayfa 51 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
İletişim endüstrisi yalnızca bireylerin gönüllerini hoş kılmayı, hoşça vakit geçirmelerini temini hedef almış, ötesini bütünüyle boş veren bir çizgide hareket etmeyi düstur edinmiş bulunmaktadır.
📖 Sayfa 122 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Reklam almaktan kendini kurtaramayan her yayın organı, gayesi ne olursa olsun, ticari kültürün aleti olmaktan da kendini kurtaramaz.
📖 Sayfa 191 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Bir ulus, kendi kitle medyasının patronajı yabancı ellere geçmişse, bu medyayı kaybetmiş demektir
📖 Sayfa 191 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
İlkokuldan üniversiteye varıncaya kadar eğitim sisteminin tamamının ideolojik bir amaçtan yoksun olduğu yalanına halk kitlelerinin inanması için büyük çabalar harcanmaktadır. Eğitim tezgâhından geçenlerin büyük bir kısmının, topluma hâkim güçlerin inanmalarını istediklerine inanmaları, inanmamalarını istediklerine de inanmamaları, bu kimselerin, ne denli şiddetli bir şartlanmaya tâbi tutulduklarının bir işareti olsa gerektir.
📖 Sayfa 27 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Ekonomik açıdan güçlü gruplar ve şirketler, kendilerinin de içinde yer aldığı sömürü faaliyetlerinin gün ışığına çıkmasından hemencecik rahatsız olurlar.
📖 Sayfa 34 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Manipülasyon işinde çalışacak olanlar toplumun en akıllıları arasından seçilir, bunlara en yüksek ücretler verilir; bu gelişmeler serbest pazar ekonomisinin ilkeleri ile de uyum hâlindedir.
📖 Sayfa 15 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Üç büyük televizyon istasyonu arasında yoğun bir rekabet var gibi gözükmektedir. Yapımlarının çeşitliliğini ise iki temel faktör kısıtlamaktadır. Her biri bir yandan olabildiğince fazla izleyiciyi kendi programlarının tiryakisi hâline getirmeye çalışırken öte yandan da diğer iki rakibini taklitten geri kalmamaktadır.
📖 Sayfa 37 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Bölünmüşlüğü teşvik eden yalnızca medya değildir. Kültür ve eğitim dünyasının tamamı parçalanmayı, ihtisaslaşmayı, mikroskobik kompartımanlara ayrılmayı cesaretlendirmektedir.
📖 Sayfa 45 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Seyircinin bir programı beğenmesi veya beğenmemesi önemli değildir; önemli olan izleyicinin reklamını seyrettiği ürünlere yönelik bir talebinin oluşturulup oluşturulmamasıdır.
📖 Sayfa 39 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
George Geroner, Scientific American’da şunları yazmaktadır:
📖 Sayfa 39 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Esas mesele kitle iletişim organlarının özgür olup olmadıkları meselesi değildir. Kim tarafından, nasıl, hangi amaçlar için kontrol mekanizmasının uygulandığı ve kaçınılmaz tezahürlerinin neler olduğudur.
Birlik, organizasyon ve mücadele gibi kavramlar son derece tehlikeli bulunmaktadır. Bu kavramlar zulüm ehli için elbette ki tehlikelidirler. Dönen dolapların fark edilmesinin, özgürlük hareketinin başlangıcı oluşturacağını gayet iyi bilmektedirler.
📖 Sayfa 36 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Seçmek, ancak çeşitliliğin var olduğu yerde mümkündür. Çeşitlilik yoksa seçmek fiili gerçekleştirilemez. Gerçek seçenekler yoksa seçmek ya manasız, ya da yönlendirilmiş olur.
📖 Sayfa 36 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Bilimsel çalışmaların hangi kaynaklardan finanse edildiği, hangi istikamette yönlendirilmiş bulunduğu, teorilerinin nerelere ve nasıl uygulandığı, yarattığı temsillerin karakteri, toplumda olup-bitenlerin tamamının gerisinde yer alan sosyal güçlerden bilimin tecrit edilmiş olduğu yolunda bir görüntü verme çabaları hep saklanmaktadır.
📖 Sayfa 26 · Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller
Sıkça Sorulan Sorular
Zihin Yönlendirenler kimin eseridir?
Zihin Yönlendirenler, Herbert Schiller tarafından yazılmıştır ve ilk kez 1993'te yayımlanmıştır. Türkçeye Cevdet Cerit çevirmiştir.
Zihin Yönlendirenler kaç sayfadır?
Zihin Yönlendirenler, 283 sayfadır (Pınar Yayınları baskısı).
Zihin Yönlendirenler'in en ünlü sözü nedir?
“İletişim bir güçtür, iletişim kanallarının belirli odakların tekelinde bulunması ise tehlikelidir, bu odakların elinde kontrolü mümkün olmayan bir gücün teslimi manasına gelir.”