Acar Baltaş, Zuhal Baltaş'ın Stres ve Başaçıkma Yolları adlı eseri, kişisel gelişim alanında öne çıkan çalışmalardan biridir. İlk kez 2016'da yayımlanmıştır. Bu bölümde Stres ve Başaçıkma Yolları'dan süzülen, okurların en çok paylaştığı cümleler yer alıyor.
Stres ve Başaçıkma Yolları'dan En Beğenilen Alıntılar
Birçok araştırma stres verici şartlarla çeşitli hastalıklar arasında ilişki olduğunu açık seçik ortaya koymuştur. Fareler üzerinde yapılan araştırmalarda tek başına yaşayan farelerde kanserli hücrelerin, kalabalık bir grupla yaşayanlardan daha hızlı çoğaldığı tespit edilmiştir.
📖 Sayfa 337 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Neden acaba stres, gerginlik ve yolunda gitmeyen bazı şeyler ilk işaretini “uyku” düzenindeki değişiklikle vermektedir?
📖 Sayfa 255 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Evlilikte amaç; eğer bir hayatın beraberce mutlu ve uyum içinde yaşanması ise, mümkün olan en çok şeyin birlikte yapılması, bu amacı gerçekleştirmeye imkân sağlar.
📖 Sayfa 254 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Bugün insanlığı tehdit eden birçok hastalık, kişide bir gece içinde meydana gelmemektedir. İnsanlar yüksek tansiyon, kalp, şeker, kanser gibi hastalıklara 46 veya 58 yaşında, yoldan veya içtikleri sudan kaptıkları bir mikrop sonucu yakalanmamaktadırlar. Bu hastalıklar genetik yatkınlıklarla birlikte, belirli kişilik yapılarının belirli hayat biçimleri ile etkileşmesi sonucunda meydana gelir. Bu etkileşim içinde aile ilişkileri çok önemli bir yer tutar.
📖 Sayfa 189 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Bir problemle karşılaşan kişi şartlardan şikâyet etmek ve hayıflanmak yerine, duygusal ve zihinsel enerjisini problemi nasıl çözeceğine yöneltirse, hem stresini azaltır, hem de başarılı olma şansını artırır. İnsanın dünyayı ve şartları değiştirmek yerine kendisini değiştirmeye gayret etmesi çok daha kısa zamanda olumlu sonuçlarını verir. Kişi sebepleri dışında değil, içinde ararsa, sonucunu değiştiremeyeceği durumları kabul eder ve problemi çözecek yeni alternatif yollar arar.
Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
İnsanlarla kurulan ilişki biçimi uygun şekilde yönlendirilmediği takdirde, kişinin hayatındaki önemli stres kaynaklarından biri olabilir.
📖 Sayfa 549 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Aile içindeki çatışmaların, hastalık belirtilerinin ortaya çıkmasını hızlandırdığı, bugün kesin olarak kabul edilmektedir.
Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Yapılan bir araştırmada dünyanın en yoğun trafiği olan hava limanlarından Los Angeles Hava Limanı çevresinde intihar oranının şehrin sessiz bölgelerine kıyasla 2,5 kere daha fazla olduğu ortaya konmuştur.
📖 Sayfa 256 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Yaşanabilecek en olumlu stresler şu üç başlık altında düşünülebilir. “Yaratıcılığa katılımdaki stres”, “Zaferin stresi”, “Hazzın stresi”.
📖 Sayfa 156 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
unutmamak gerekir ki, insanın hayattan bekledikleri ve zevk aldığı konular her yaşta değişmektedir.
📖 Sayfa 281 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Eğitim döneminde sınavlarda yaşanan stresler, yetişkinlikte iş hayatındaki ilerleme dönemlerinde yaşanan stresler hep kazandırıcı ve vaat edicidir. Bunlar psiko-sosyal yönden bir gelişimi sağlayacaklardır. Bu stresler günlük streslerdir ve başları sonları günler veya saatlerle sınırlıdır.
Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Yine yanlış olan karşısındakinin hakkını hiçe saymaktır. Bu sebeple kendinizle ilgili duygu, düşünce ve istekleri ortaya koymaktan, ihtiyaçlarınızdan çevrenizi haberdar etmekten çekinmeyin.
Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Zayıf kişiliği olan insanlar sorumluluk yüklenmekten hoşlanmazlar. Sorumluluklar bu tür insanları daha çok zorlar ve bunun sonucu alkole ve kumara olan ihtiyacın artması ve dolayısı ile erkeğin evinden daha çok uzaklaşması kaçınılmaz olur.
📖 Sayfa 268 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
İnsan dış dünyanın biçimi belli nesnelerini bile, kendi ihtiyaçları yönünde farklı algılamaktadır.
📖 Sayfa 70 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
İnsan temel alışkanlık ve tavırlarını çok önemli ölçüde hayatının ilk yıllarında kazanır. Öfkemizi, sevincimizi dışlaştırma biçimimiz, yemek yeme alışkanlığımızın belirlenmesinde ilk yıllar “hayati” önem taşımaktadır. Bu alışkanlık ve tavırlar beyindeki hücreler arasında kurulan çok kuvvetli bağlarla, yıllarca süren tekrarlarla binlerce-on binlerce defa pekişerek ve kuvvetlenerek kişiye mal olur.
Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Kişi günün birinde bunların veya sonradan edindiği başka tavır ve alışkanlıkların kendisi için yararlı olmadığını, hayatını zorlaştırdığını görürse ne olur?
Yapılan araştırmalar başarı güdüsü yüksek olanlarla düşük olanlar arasındaki en temel farkın başarı ve başarısızlığın sebeplerini yorumlamada görüldüğünü ortaya koymaktadır. Başarı güdüsü yüksek olanlar sebepleri kendi dışlarında değil, içlerinde aramaktadırlar. Böylece zihinsel ve duygusal enerjilerini kendi dışlarındaki değil, kontrol edebilecekleri kendi içlerindeki faktörlere yöneltirler.
Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Stres hastalık şiddetini etkiler
📖 Sayfa 171 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
§
📖 Sayfa 437 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
"Hayatta kalmak için olumsuza, gelişmek için olumluya odaklanma ihtiyacımız vardır." Dr. Boyatzis
§
Sarmısağın kanın yoğunluğunu azalttığı, akışkanlığını artırdığı, kolestrolü düşürdüğü, enfeksiyonlara karşı etkili olduğu ve hatta kansere karşı koruyucu olabileceği bilinmektedir. Yapılan en son araştırmalar sarmısağın serotonin salgısını artırdığını göstermiştir. Ayrıca farelerle yapılan deneyler, sarmısağın beyin hücrelerindeki yıkımı engellediğini, hafızayı koruduğunu ve hayat süresini uzattığını ortaya koymaktadır.
📖 Sayfa 484 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Kişinin stresi yaşamaması, kişilik donanımları ve elindeki imkânları kullanabilmesi ile ilişkilidir. Bu sebeple kişisel özellikler stresten korunabilme derecesini de belirler. Bunlar kişinin değişimlere uygun olarak kendini programlayabilme yeteneği (esneklik), çevre gelenekleri ve geçmiş tecrübelerinden elde ettiklerine bağlıdır.
Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Hayatı yaşamayı ertelememek gerekir. Hayat, büyük olayları beklerken arada geçen zaman değildir. İnsan işini yaparken hayatı severse, sevdiği hayatı yaşarken de işini zevkle ve sevinçle yapacaktır.
Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
İnsan, dış dünyanın bilinmezliğinden ve muhtemel tehlikelerinden kendini korumak için tarih içinde büyüler denemiş, ruhlara tapmış, törenler düzenlemiş, büyücülerin güçlerinin arkasına sığınarak huzuru ve rahatlığı bulmaya çalışmıştır.
📖 Sayfa 17 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Uzakdoğu'da "Insanı tanımak için nefesini dinle," derler. Sakin ve olgun insanlar ağır ve dengeli; sinirli insanlar sık ve yüzeysel (köprü- cük nefesi); huzursuz ve endişeli insanlar yüzeysel ve kesik kesik; hırslı insanlar dengesiz ve düzensiz nefes alırlar.
📖 Sayfa 192 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
“Etrafımdaki her şey ters, bunlara ne oluyor?”
📖 Sayfa 181 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Bedeni kontrol etme yolundaki çabaların ilk adımı solunumu kontrol etmektir. Çünkü solunum bir yönüyle, istediğimiz zaman nefes aldığımız, istediğimiz zaman nefesimizi tuttuğumuz için, irademizle yönlendirdiğimiz bir faaliyettir. Ancak diğer taraftan solunum, beyin sapındaki bir merkez tarafından kandaki oksijen ve karbondioksit dengesine göre bütünüyle otonom (kendi kendine) olarak yürüyen bir faaliyettir.
Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
“Bu beraberliği neden sürdürüyorum?”
📖 Sayfa 258 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Depresyonun en genel sebebi kayıptır. Kişi sevdiği faaliyetten –yemekten– uzak olduğu için depresyona girer, bir süre sonra onca eziyetle verdiği kiloları tekrar ve kaçınılmaz olarak geri alırken de, kaybettiği beden ölçüleri ve kendine saygısı için depresyona girer.
Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Bu sebeple sağlıklı bir biçimde kilo vermek için yapılacak olan; dengeli bir diyet uygulamak, beslenme ve “yeme” alışkanlığını değiştirecek bir davranış düzenlemesi içine girmektir.
Hayatı daha zengin ve doyumlu yaşamanın ön şartı alternatif yaratabilmektir.
Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Ancak gerçek bu varsayımın tam tersidir. Çok ender olarak engel olunamayacak üzüntüler, öfkeler, hayal kırıklıkları olur. Düşünceler, duygular ve davranış arasındaki ilişki Dr. A. Ellis’in geliştirdiği A-B-C modeli üzerinde açıklanabilir.
📖 Sayfa 513 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
İnsanlar edinmiş oldukları davranış kalıplarına ve zihinsel özelliklerine göre stres karşısında psikolojik tepki olarak geri çekilme, kabullenme, karşı koyma veya korku, endişe, depresyon gibi duygusal problemler geliştirebilirler. Öte yandan dikkatin azalması, zihni bir konu üzerinde toplama güçlüğü, çeşitli konular arasında ilişki kurma güçlüğü, aşırı unutkanlık, obsessif (takıntılı) düşünceler zihinsel düzeydeki problemlerden bazılarıdır.
Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
...iş hayatı ve sağladığı doyum, bireyin beden ve akıl sağlığıyla doğrudan ilişkilidir.
Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
“Evlilik uzlaşmadır”. Doğru! Ancak evlilik önce kişinin kendisiyle uzlaşmasıdır. İnsan kendisi ile uzlaşmayı başarabilirse, beraberliğini gerginlik ve stresten uzak sürdürebilir. Böylece en başta kendi, daha sonra da eşinin ve yetiştirdiği çocukların ruh ve beden sağlıklarına doğrudan katkıda bulunmuş olur.
📖 Sayfa 257 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Boşanma Holmes ve Rahe’nin ölçeğinde en çok stres veren olaylar sıralamasında –eşin ölümünden sonra– ikinci sırada yer almaktadır.
📖 Sayfa 272 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Tatlılar damak zevki veren yiyeceklerdir, tatlı ihtiyacı diye bir ihtiyaç yoktur
📖 Sayfa 231 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Tatlısız kalmak, şeker yememek, hiçbir hastalığa sebep olmaz özellikle inanıldığı gibi kansızlığa yol açmaz zihinsel aktivite yavaşlamaz
En geniş anlamda sağlıklılık ancak çevremizle ve kendimizle bir uyum içinde olduğumuz, değişiklikler karşısında dengemizi koruduğumuz ve iç güçlerimizi sağlıklı ve iyi bir hayat için geliştirdiğimiz ve gereğinde harekete geçirdiğimiz takdirde mümkündür.
📖 Sayfa 16 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
“Depresyon” kelime olarak “çöküş” anlamındadır ve belirli bir düzeyden alçalmayı ifade eder.
📖 Sayfa 245 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Kişinin sahip olduğu iş, onun toplumsal statüsünü, hayattan aldığı doyumu, ailesine sağladığı imkânları ve hayattan aldığı zevki belirler.
📖 Sayfa 174 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Yalnızlık duygusunu tanımak, hiç şüphesiz genç yaşta yapılmış ve boşanmayla sonuçlanmış evliliklerin hepsini kurtarabilirdi, diye düşünmek hatalı olur. Ancak evliliği sürdürmeye kararlı olmak ve onun getireceği problemlere “hazırlıklı” olmak, kişinin olayları algılayış, yorumlayış ve dolayısı ile davranış biçimini etkileyecek çok önemli bir öğedir.
📖 Sayfa 261 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Türk toplumunda halk arasındaki yaygın bir inanç, yolunda gitmeyen bir evliliği, doğacak bir çocuğun kurtaracağıdır
📖 Sayfa 266 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
migren, başka yollers doğrudan ifade edilmesi bireyin kendisi tarafından kabullenilemeyen, bir "duygu biçimi" dir.
📖 Sayfa 170 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Boşanmaktan vaz mı geçmeli?
📖 Sayfa 277 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Karşısındakini ve kendisini değiştireceğini düşünmek, başlangıçta zevkli ve heyecanlı ancak sonuçta hayal kırıklığı ve üzüntü doğurucudur.
📖 Sayfa 256 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Olaylara ve ilişkilere sadece ve sadece kendi açısından bakan, günlük hayatın akışı içinde, kendi kafasında planladığından başka bir şeye kesinlikle tahammülü olmayan kimseler, bir beraberliği kısa sürede “yaşanmaz” hale getirirler.
📖 Sayfa 255 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Bir şeyi “vermek” ancak isteniyorsa anlam taşır. İstenmeden verilen bir şeyi alan kişi, çok kere ya aldığının farkında değildir veya aldığı şeyin değerinden haberi yoktur.
Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Tükenme belirtisi, genellikle “çok başarılı” olmak için yoğun ve dolu bir programla çalışan, her çalışmada, kendi üzerine düşenden fazlasını yapan ve sınırlarını tanımayan kişilerde görülür.
📖 Sayfa 141 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Migren en genel tanımı ile, ne zaman geleceği belli olmayan nöbetlerin, çoğunlukla başlangıçta başın bir yarısından zonklayıcı bir biçimde başlayıp, bütün başa yayılmasıyla şekillenen ve nöbet dışındaki zamanlarda hastanın bütünüyle sağlıklı olduğu bir hastalıktır
📖 Sayfa 412 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Unutulmamalıdır ki, “iyi”nin düşmanı “mükemmel”dir.
📖 Sayfa 248 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Bir karar noktasında, istediğinizi seçin çünkü asıl ruh ve beden sağlığını bozan kararsızlık(ikilemdir).
Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Birçok araştırma gece vardiyasında çalışanlarda görülen temel sağlık problemleri arasında başta ülser olmak üzere çeşitli sindirim sistemi hastalıklarının olduğunu ortaya koymuştur.
📖 Sayfa 157 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Pek çok kişi, düşüncelerin, duyguların ve davranışın birbirinden ayrı ve bağımsız olduğunu düşünür. Sık sık günlük ilişkilerimizde, “sinirlenmek istemiyorum, ama elimde değil” türünden sözler duyarız. Böyle bir ifade, düşünce ve duyguların birbirinden bağımsız olarak ortaya çıktığını ve doğrudan birbirlerine bağlı olmadığını varsaymaktadır. Ancak gerçek bu varsayımın tam tersidir.
📖 Sayfa 513 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Yapılan araştırmalar gece vardiyası çalışanlarının bir ila iki buçuk saat daha kısa uyuduklarını, rüyalı uykunun daha kısa olduğunu, dış dünyadan yansıyan uyaranlarla daha sık kesildiğini ortaya koymuştur. Muhtemelen bütün bunların sonucunda azalan uyku miktarı zaman içinde birikerek kişinin kendisini sürekli olarak yorgun, huzursuz, sinirli ve gergin hissetmesine sebep olmaktadır.
📖 Sayfa 156 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Mutluluğunuzun sorumlusu yine sizsiniz. Kendinizi düşünmeniz, bu sorumluluğa sahip çıkmanız demektir. Bu sorumluluğun size sağlayacağı huzurla çevrenizi düşünmeye, sağlıklı yaklaşımlarda bulunmaya daha çok imkânınız olacaktır.
📖 Sayfa 503 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Bu sebeple toplumumuz insanları kendi başarısızlıklarını ve yetersizliklerini ve özlemlerini başkalarını arkalarından eleştirerek, davranışlarına kendilerine göre anlamlar yükleyerek gidermeye çalışırlar.
📖 Sayfa 168 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Norveç’te yapılan böyle bir araştırmada gece vardiyasında çalışanlarda akıl ve ruh sağlığı problemlerine ve sindirim sistemi hastalıklarına rastlanma sıklığının gündüz çalışanlara kıyasla çok daha yüksek olduğu görülmüştür.
📖 Sayfa 159 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Eşin ölümü, ayrılık, hapse girme, aileden yakın birinin kaybı, hamilelik, amir ile problem, yeni bir eve taşınma, okula başlama veya bitirme, borçlanma, terfi, tatile çıkma gibi 43 tane sosyal stres bu listede yer almıştır.
📖 Sayfa 124 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Stres ve stres vericilerin insana etkisi söz konusu olunca, insanın psikolojik bütünlüğünü oluşturan düşünce, duygu ve davranışlarını anlamaya, tanımaya gerek vardır.
📖 Sayfa 48 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Aile ilişkilerinde samimiyetsizliğe ve gerginliğe yol açacak tutumlar arasında “Bakalım bunun altından ne çıkacak?” izlenimini veren yaklaşımlar önemli yer tutar. İçten pazarlıklı ve dürüst olmayan böyle bir yaklaşım biçimi, aile üyelerinin birbirlerine yakınlaşmasını önler.
📖 Sayfa 193 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
§
📖 Sayfa 100 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
"Stresi, geçmişte doğanın getirdikleri yaratırken, bugün insanın yarattıkları yaşatıyor."
§
İnsan, hayatıyla ilgili ne kadar çok sorumluluk alırsa ve hayatın kontrolünü elinde tutmak için çaba harcarsa, kendi etkinliği artar, şansın rolü azalır. Cehalet ve güçsüzlük şansa olan inancı artırır.
📖 Sayfa 76 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Çünkü Batı tarzı yaşama biçimi endüstrileşmiş ülkelerde, ürünün kalitesini ve ulusal gelir düzeyini yükseltmiş, ancak bu durum insanların ak ve ruh sağlığı alanında ödedikleri yüksek bir bedel karşılığı gerçekleşmiştir Konuya biraz daha vakından bakınca bu bedelin sadece akıl ve ruh sağ ligi alanlarında ödenmediğini görüyoruz. Bugüne kadar bütünüyle organik, bütünüyle mekanik zannedilen birçok hastalığın arkasında bir hayat biçiminin izleri görülmektedir.
📖 Sayfa 162 · Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş
Sıkça Sorulan Sorular
Stres ve Başaçıkma Yolları kimin eseridir?
Stres ve Başaçıkma Yolları, Acar Baltaş, Zuhal Baltaş tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2016'da yayımlanmıştır.
Stres ve Başaçıkma Yolları kaç sayfadır?
Stres ve Başaçıkma Yolları, 324 sayfadır (Remzi Kitabevi baskısı).
Stres ve Başaçıkma Yolları'nın en ünlü sözü nedir?
“Birçok araştırma stres verici şartlarla çeşitli hastalıklar arasında ilişki olduğunu açık seçik ortaya koymuştur. Fareler üzerinde yapılan araştırmalarda tek başına yaşayan farelerde kanserli hücrelerin, kalabalık bir grupla yaşayanlardan daha hızlı çoğaldığı tespit edilmiştir.”