Hangi Laiklik, klasik edebiyat dünyasına Attila İlhan'ın kazandırdığı özel bir eserdir. Türkçe baskısı İş Bankası Kültür Yayınları tarafından yayımlanmıştır. Okur oylarıyla sıralanan bu sözler, Hangi Laiklik'ten özenle derlendi.
Hangi Laiklik'ten En Beğenilen Alıntılar
Eğitimde ve kültürde, 'ulusal' kaybedilmiştir; terazinin bir kefesi, 'komprador' ecnebi alafrangalığına kayıyor, öbür kefesi feodal/ümmet sentezine; bizden çağdaş Türk kültür sentezini soran öteki Türk Cumhuriyetleri'ne, önerebileceğimiz bunlar mıdır? Vah bize!
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Ben bunu bilirim bunu söylerim, hem de kırk senedir: Türkiye kendini Batı'ya gerçek kimliği ve davranışlarıyla tanıtamaz; çünkü Batı kesinlikle onu tanımak niyetinde değildir.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Batı'nın önüne geçilemez yükselişi, inancın yerine bilinci geçirmesiyle başlamıştır; 'inanmak ' yerine 'anlamayı' seçiyor, anlamayı ve açıklamayı; bunun adı Rasyonalizm'dir .
📖 Sayfa 123 · Hangi Laiklik, Attila İlhan
Şunu kafalarına soksalar iyi olur: Türkiye Cumhuriyeti, bir 'holding' değildir; kendisine 'menager' aramıyor.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Batı, kendi için laiktir de, sıra üçüncü ülkelere geldi mi, Hıristiyanlığı ağır basar.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Batı, Ortadoğu ülkelerini, Türkiye aleyhine tahrik ediyor.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Sanatçıyı büyük yapan nedir, yüzyılının gerçek çelişkisini, daha yüzyılın başında görüp söylemesi değil mi?
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Türkiye'nin 'talihsizliği' nedir bilir misiniz? Yönetim 'sağcı' muhafazakârların eline geçse de, 'solcu' ilericilerin eline geçse de, ülke 'Batı'lı, beyaz ve Hristiyan' emperyalizmin 'gizli' denetimi altındadır.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Kendi tarihimizi sürdürecek miyiz, yoksa şunun bunun tarihine mi ekleneceğiz?
Hangi Laiklik, Attila İlhan
'Sistem'in açıkça ilan edilmiş ya da edilmemiş 'yeni savaşlara' gebe, yeni 'düşmanlıklara' ihtiyacı vardır.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Mustafa Kemal'in, iç içe üç büyük eylemi var: Emperyalizme karşı kurtuluş savaşı, padişaha karşı demokratik devrim, toplumun 'ümmet' aşamasından 'millet' aşamasına dönüşümü.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Hele devrimler, mutlaka gençlere yaslanır;
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Gazi, onun içindir ki, "Ey yükselen genç nesil, istikbal sizsiniz' demiş; Cumhuriyet'i -orduya, meclise, bürokrasiye değil-, 'Türk Gençliğine' 'emanet etmişti'.
Batı'ya doğru bakmak, diyalektik bakmaktır.
📖 Sayfa 123 · Hangi Laiklik, Attila İlhan
Diyalektik bakmadınız mı ya birini ya öbürünü yeğler, istemeseniz de 'taraf' olup yanılırsınız; diyalektik bakan içinse, sorunun cevabı son derece yalındır: İki tablo da Batı'nın tablosudur, biri öbürünü içerir; ne var ki önemli olan Batı'yı gezegen ölçüsünde yükselten gücü görebilmektir.
İttifaklar hep aynı, hedef hep aynı adam: Mustafa Kemal! Yoksa tarih gerçekten tekerrürden mi ibarettir?
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Sosyalist devrim, bir dünya devrimi olarak gerçekleşmezse, yöresel ekonomi, küresel ekonominin 'kamu sektörü' gibi kalır ve ona tamamıyla bağımlıdır.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Sultan Vahdettin kendine göre Devlet-i Âliyye'yi kurtarmaya uğraşmıştı; gel gör ki onu 'kurtarmaktan' anladığı, ülkeyi İngiltere 'devlet-i fehimesinin' mandasına vermekti; ufku dar, halkına inanmıyor, üstelik ülkenin istiklâlini değil, kendi tahtını garantiye almak istiyor.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Hele devrimler, mutlaka gençlere yaslanır:
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Gazi, onun içindir ki, "Ey yükselen genç nesil, istikbal sizsiniz" demiş; Cumhuriyet'i -orduya, meclise, bürokrasiye değil-, 'Türk Gençliğine' 'emanet etmişti'.
... halkımız, Müslümanlığı seçen gâvuru anlar, bağrına basar da; gâvurluğu seçen Müslümanı affetmez! Oysa laik, demokratik, üstelik liberal bir ülkede, ibadet edeceği din, kul ile Allah'ın arasındaki özel bir ilişkidir; yetişkin biri, dinini beğenmiyorsa, beğendiğini seçer, ibadetini ona göre yapar; hiç değilse, 'teoride' böyle olması lazım.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Demokrasi, özgürlükleri yalnız kendisi için istemek, yalnız kendisi için kullanmak demek değildir. Bunu bir anlayabilsek rahatlayacağız.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Biz lisedeyken (1940'lı yıllar) tarih, sosyoloji, mantık, estetik, psikoloji ve felsefe derslerinin, hayli 'okkalı' kitapları vardı; belki bu yüzden, erken cumhuriyet döneminde, 'lise mezunu' önemli bir adam, 'aydın' bir 'yurttaş'tı!
Hangi Laiklik, Attila İlhan
... kimisi 'devrimci', kimisi 'ülkücü', kimisi 'akıncı' sıfatıyla, birbirlerini kırıyorlar; kimse hangi 'tezgâha' kurban gittiğinin farkında değil: fakülte kapılarında öğrenci cesetleri, geceyarıları kalaşnikofla taranmış kahveler, şehir meydanlarında polisle çatışma, bilmem kaç ölü, sıkıyönetim.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Halife'nin devr-i saltanatında, fuhuş endüstrisinin nasıl işlediğini merak edenler, Ahmet Rasim'in 'Fuhş-i Atik'ini, ya da Selahattin Enis'in 'Zaniyeler'ini okuyabilirler. Bu, özellikle Osmanlı'nın fazilet ve iffetini heyecanlı savunan, 'başörtülü' üniversiteli kızlarımız için, ibret verici bir okuma olacaktır.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Lider olarak İsmet İnönü için, en büyük başarı, elindekini koruyabilmekti; bunu aşan her öneri, her düşünce, onun gözünde sonu belirsiz bir 'macera' niteliği taşırdı.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
"...Mustafa Kemal'in, iç içe üç büyük eylemi var: Emperyalizme karşı kurtuluş savaşı, padişaha karşı demokratik devrim, toplumun 'ümmet' aşamasından 'millet' aşamasına dönüşümü."
Hangi Laiklik, Attila İlhan
... büyük metropollerden başlayarak, kademe kademe, cinsellik ve içerdiği türlü sorunlar, -en başta erkek ve kadın eş cinselliği, travestilik, transseksüellik- Anadolu içlerinde konuşulmaya, tartışılmaya başladı. Bunda bir garabet var mı? El bette yok, 'Açık Toplum' yalnız politika ve iktisat düzeyinde değil, bütün düzeylerde de 'açık' olmak zorunda; elbette cinsel azınlıklar da haklarını tartışacak; kadınlar da sevmek, sevilmek ve eşitlik haklarını savunacaklar!
Hangi Laiklik, Attila İlhan
12 Eylül 1919'da Sultan Vahdettin İngilizlerle gizli bir anlaşma imzalamıştır; buna göre Türkiye'nin 'tamamiyet ve istiklâli' İngiliz 'mandasına' veriliyor; Türkiye Suriye ve Irak'tan vazgeçtiği gibi, bağımsız bir Kürdistan oluşturulmasına razı oluyordu; ayrıca Padişah 'hilafeti', Müslümanların bulunduğu İngiliz sömürgelerinde, İngiltere'nin çıkarına kullanmayı taahhüt etmişti.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Es geçtiğimiz heybetli bir gerçeğin, altını çizmek istiyorum: O beğenmediğimiz Osmanlılar, Selçuklu tabanı üzerinde, Türk ağırlıklı, fakat bir yandan Rum, Ermeni, Slav; öte yandan Arap, Acem, Kürt ve Laz katkılı; müthiş bir kültür sentezi gerçekleştirmişlerdi.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Batı, kendi için laiktir de, sıra üçüncü ülkelere geldi mi, Hristiyanlığı ağır basar..
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Kendi kültürümüze kendimiz sahip çıkmazsak, başkaları onu -dolayısıyla bizi- ciddiye alır mı?
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Eski ırkçılık kavramı biyolojik nedenlere dayanıyor, yâni genlerine göre insanlar ayrılıyor, derinin rengi, saç, yüz hatları, kafatası yapısı, boy gibi unsurlar ön planda; sarışın insan rahatlatıyor da, esmer tenli, kısa boylu olan ürkütüyor; yeni ırkçılık ise biyolojiye önem vermiyor, kültürel farklılıkları öne çıkarıyor.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Onların amacı, Kıbrıs'ta Türklerin mi, yoksa Rumların mı haklı olduğunu araştırmak değil; istedikleri, Türkleri ya Rumlara kul etmek ya da adadan sepetlemek!
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Artık kim ne derse desin, 'geleneksel' Hıristiyan/Yahudi ahlâkı da eleştiri gündemine alınmıştır; 'geleneksel' ideolojiler de: yâni o iki düşman kardeş, liberalizm ve sosyalizm!
Hangi Laiklik, Attila İlhan
'Dünya devleti' isen, aynen Osmanlı gibi, o 'dünya'ya direnecek bunu kanıtlayacaksın!
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Yaltaklanarak değil!
Hem canım, katıksız Müslüman sloganlarla genel seçimlere giren partiler, hangisinde ciddi bir başarı oranı elde edebildiler ki? Seçmenlerin 'tercihi', kırk yıldır aynı; merkez sağ ve merkez solda, oy yığılması görülüyor; bu da, laik ve demokratik, bir toplum tercihi demektir.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
...erkek ücretli emek karşılığında piyasa için üretime koşulurken, kadının görevi evde kalıp çocuklarına bakmak, evin işlerini görmek! Al sana karı-kocalı 'aşk yuvası'nın kökeni!
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Sanayileşme sorununu çözüme bağlamış ülkelerde 'Çevrecilik', çoğu zaman marjinal grupların, gönül eğlencesi; oysa 'Gezegenimizi kirletmeyelim' diye diye, Üçüncü Dünya'nın kırsal kalmasını sağlayıp, kalkınmasını önleyemezler mi?
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Türkiye Cumhuriyeti, anti/emperyalist bir platform üzerinde, bir 'mazlum devlet' olarak kurulmuştu.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Şunu hiç unutmayınız: Gazi Mustafa Kemal, ölünceye kadar Batılı hiçbir ittifaka girmedi.
Politikacıların 'Atatürk milliyetçiliği' dediği milliyetçilik, gerçekte insancı (hümanist) olan, insanlığı temel alan, bu yüzden de bütün ırk, dil, din farklarını reddeden bir milliyetçiliktir; esasen ünlü özdeyişinde 'Ne mutlu Türk olana' değil de 'Ne mutlu Türküm diyene!' demiş olması, bu düşüncenin veciz bir ifadesi sayılmalıdır.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Önyargısız kim baksa görür ki, Batı'nın önüne geçilmez yükselişi, inancın yerine bilinci geçirmesiyle başlamıştır; 'inanmak' yerine 'anlamayı' seçiyor, anlamayı ve açıklamayı; bunun adı Rasyonalizm'dir; Rasyonalizm'in tabiata uygulanması Pozitivizmi, topluma uygulanmasıysa Liberalizm'le Sosyalizm'i, bu iki düşman kardeşi doğurmuştur; hepsinin temelinde elbette laiklik yatıyor, laiklik ve demokrasi!
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Liberal 'sistem' de, en az Stalin'ci komünist 'sistem' kadar, itaat meraklısıdır; o da, denetlediği ülkeleri güdümü altına alıyor.
📖 Sayfa 41 · Hangi Laiklik, Attila İlhan
Bir ülkede insanlar yozlaşmasın, artık hiçbir şeyi ayakta tutamazsın!..
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Çocuğun sadece başka bir dille öğretim görmesi bile onu ulusal kültür ortamından koparıp, halkına, yurduna ve tarihine 'yabancılaştırır'; gitgide Türkçe düşünemez olur, Türkçeyi bir ecnebi gibi konuşur; en kötüsü, artık bütün referansları ecnebidir, örnekleri o ülkeden verir, o ülkenin değer sistemini benimser.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
'Sistem'le içiçe bir ekonomi düzeninde, 'liberal' olarak var olacaksın; hem de böyle bir düzenin tabiatında olan pisliklere bulaşmıyacaksın: Nerede görülmüş bu?
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Cumhuriyetin temelindeki milliyetçilik, hem insancı, hem kapsamlı, hem de yurt, tarih ve çıkar bileşkesine oturtulmuş, çağdaş ve diyalektik bir milliyetçiliktir; ülkemizde rahatlığı sağlamak için yeni moda vatandaşlıklar icat etmeye mahal yok, ona dönmek kâfi!
Hangi Laiklik, Attila İlhan
"...ne kadar zengin ve müreffeh olursa olsun, istiklalden mahrum bir millet, medeni insanlık karşısında uşak olmak mevkiinden yüksek bir muameleye liyakat kazanamaz..."
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Bu çocuklara kendi yurtlarında görev yaptıramıyorsunuz, öz halklarına dudak büküyorlar, gözleri dışarıda.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
'Çağ atlayan' Türkiye'de, artık kimse ağır sanayi sözünü etmemektedir; övünenler, 'limanlar, yollar ve telekomünikasyon' başarıları ile övünüyorlar; önemli sanayi ihracatımız, gerçekte turizm, gıda ve tekstil.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Biz son savaşımızı kazanmamış mıydık? Öyleyse toplumumuzdaki yenilgi belirtileri neden?
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Nasıl oluyor da 'küreselleşme' ve 'özelleştirme' diye yırtınan Çiller yönetimi, aynı zamanda 'ekonomik kurtuluş savaşı' verebiliyor?
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Ümmet toplumundan millet toplumuna, dinsel ahlâktan laik ahlâka geçiş, her topluma damgasını basmaktadır, kuşkusuz bizim toplumumuza da basacaktır.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Türkiye'nin dış politikası, NATO çerçevesinde, ülkenin askeri ve stratejik imkânlarının, 'soğuk savaş' pazarlaması olarak yürütülmüştür. Adnan Menderes'den Turgut Özal'a, bütün 'sağcı liberal' yönetimler sanmışlardı ki, bu sayede 'Sistem'le kaynaşıp özdeşleşirler, sonunda Türkiye 'Küçük bir Amerika' olur: Celâl Bayar, 1950'lerde böyle sanıyordu, Turgut Özal 1990'larda böyle sanıyor.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
I.Dünya Savaşı, 'şark meselesi'nin', -yâni Osmanlı İmparatorluğu'nun paylaşılıp, Türklerin Asya'ya sürülmesinin- çözümü olacaktı. Sevres Antlaşması da, bunun senedi; gel gör ki Türk'ün ateşle imtihanını kazanıp, Sevres'i Lausanne'la değiştirmesi, hesapları altüst etmiştir.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Avrupa'lı ister aydın ister halktan biri olsun-tarihteki iki büyük şeyi asla affedemiyordu: Arapların İspanya'da kurup yaşattıkları Endülüs devleti, bir; Devlet-i Âliyye'nin yüzlerce yıl Doğu ve Merkezi Avrupa'yı egemenliği altında tutması, iki!
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Kendi tarihimizi sürdürecek miyiz, yoksa şunun bunun tarihine mi ekleneceğiz?
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Müdafaa-i Hukuk Doktrini ve Kuva-yı Milliye, sorunun ilk kısmına verilmiş, müsbet bir cevaptı.
Ne müthiş bir cevap!
Günümüzde Noel Baba, Noel Ağacı sıradan şeyler; artık "küreselleşmiş" ailelerimiz perdede, ekranda, sahnede ve dergide neyi görüyorsa, maymun gibi onu taklit ediyorlar; adı da evrensellik; küreselleşme falan filan; iyi de birader değil mi ki küreselleşiyoruz, niye Paris'te, Londra'da, Berlin'de, New York'ta Hazret-i Muhammed'in ana rahmine düştüğü gün olan Regaip Kandili'ni kutlamıyorlar? Yoksa "devşirildiğimizin" farkında bile değil miyiz?
Hangi Laiklik, Attila İlhan
'Çağ atlayan' Türkiye'de, artık kimse ağır sanayi sözünü etmemektedir; övünenler 'limanlar, yollar ve telekomünikasyonlar' başarıları ile övünüyorlar; önemli sanayi ihracatımız, gerçekte turizm, gıda ve tekstil; devlet liselerinde İngilizce zorunlu eğitim dili olmuş, büyük ve küçük ekranı Amerikan filmleri sarmış, başat kültür Amerikan kültür, vs, vs...
Hangi Laiklik, Attila İlhan
...yenik olan, yenene uyma eğilimindedir. İm, kılık, inanç, düşünce yönünden ve daha başka yönlerden gösterir uyma eğilimini! Nedeni: İnsan her zaman kendisini yenende bir üstünlük bulunduğuna, ona boyun eğmesi gerektiğine inanır....
📖 Sayfa 97 · Hangi Laiklik, Attila İlhan
Sağcı ya da solcu olmuşsunuz, ne farkeder ki? Hepimizin nihai amacı aynıdır; güçlü ve bağımsız Türkiye!
Hangi Laiklik, Attila İlhan
Türkiye kendini Batı'ya gerçek kimliğini ve davranışlarıyla tanıtamaz; çünkü Batı kesinlikle onu tanımak niyetinde değildir.
Hangi Laiklik, Attila İlhan
....ne yani, o kadar iddialı Batılı güçler bu halklara kendi kendilerini yönetebilecek kadar olsun 'uygarlık' öğretememişler mi?
📖 Sayfa 70 · Hangi Laiklik, Attila İlhan
Sıkça Sorulan Sorular
Hangi Laiklik kimin eseridir?
Hangi Laiklik, Attila İlhan tarafından yazılmıştır ve ilk kez 1998'de yayımlanmıştır.
Hangi Laiklik kaç sayfadır?
Hangi Laiklik, 259 sayfadır (İş Bankası Kültür Yayınları baskısı).
Hangi Laiklik'in en ünlü sözü nedir?
“Eğitimde ve kültürde, 'ulusal' kaybedilmiştir; terazinin bir kefesi, 'komprador' ecnebi alafrangalığına kayıyor, öbür kefesi feodal/ümmet sentezine; bizden çağdaş Türk kültür sentezini soran öteki Türk Cumhuriyetleri'ne, önerebileceğimiz bunlar mıdır? Vah bize!”