Mustafa Öztürk'ün imzasını taşıyan Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Din (İslam) alanının dikkat çeken yapıtlarındandır. Türkçede Ankara Okulu etiketiyle yayımlanmıştır. Bu derlemede yer alan sözler, kitabı okuyanların ortak beğenisini yansıtıyor.
Kur'an ve Tarihsellik Üzerine'den En Beğenilen Alıntılar
Kur’an’ın kadınlarla ilgili beyanlarını, bilhassa talak, miras, şahitlik gibi konularla ilgili ahkâmı hemen tamamıyla nüzul dönemindeki toplumsal vasatın realitesine uygun biçimde formüle edilmiştir. Hâliyle, bu beyanlar ontoloji ve teolojiden ziyade sosyolojiyle, değerden ziyade durumla ilgilidir.
Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Şunu da unutmamak gerekir ki her re'y ve ictihad çabası sübjektiftir.
📖 Sayfa 11 · Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Toplumların hayatında barış aslî, savaş ârızî bir durumdur; ârızî durumla ilgili ayetlerdeki hüküm bu duruma ilişkin sebep/illet ortadan kalktığında askıya alınır; dolayısıyla işlevsiz kalır.
📖 Sayfa 139 · Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
"Köleliği tek taraflı olarak kaldırmanın o dönemde müslüman toplumun aleyhine bir durum ortaya çıkaracağı açıktır.zira gayri müslim devletler köleliği uygulayıp ele geçirdikleri müslüman esirleri kölelestirirken İslam devletinin elindeki esirleri serbest bırakmasının ciddi bir zaafa yol açacağı kuşkusuzdur."
📖 Sayfa 266 · Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Kurandaki birçok fıkhi ahlakı lafzi mucebinden çok farklı tarzda yorumlayıp uyguladığını söylemek ilk bakışta çelişkili görünebilir;fakat bizim burda söz konusu ettiğimiz otorite boşluğunu doldurma fikri, pratik hayatta ortaya çıkan sorunları çözme hususunda Kuran metnine tartışılmaz kaynak değeri atfetmekten ziyade, İsrailoğulları'nın ilahi kudretin sembolu ve Tanrı'nın kendileriyle birlikteliğinin nişanesi saydıkları Ahid Sandığı gibi, onu manevi bir güç mihveri haline getirmeye yönelikti.
Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
En azından benim tarihselciliğim, Kuran'ın açık hükümler vaz ettiği hususlarda da bugünkü tarihi tecrübeyi dikkate alarak ictihadda bulunmak gerektiği fikrini içerir.
📖 Sayfa 11 · Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Bu fikir toplumsal düzen ve hukukla ilgili tüm Kuran ahkamının bugünkü sosyolojide birebir uygulanabilir olmadığı kabulünü de içerir.
Toplumsal düzen ve hukuk alanı insan ve topluma dairdir; toplum ve güncel hayat ise sabit değil, değişkendir. Bu yüzden, güncel hayatın tanzimiyle ilgili hükümlerde değişmenin lüzumu bedihi bir gerçektir.
Mekke dönemindeki "Kölelere özgürlük" çağrısının Medine döneminde "Kölelere iyi davranın" söylemine evrilmesinin temel sebeplerinden biri, genel kabul gören bir izaha göre dönemin savaş esasına dayalı devletler hukuku bağlamında köleliği ilga etmenin faydadan ziyade zarar getireceği gerçeğidir ki savaşta yenilen tarafın askerleri esir edilip köleleştiriliyordu.
📖 Sayfa 265 · Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Batılıların "İslam kılıç dinidir" iddiasını esefle karşılayan Fazlu Rahman'ın buna karşılık cevabı kısmen apolajiktir :Kılıçla yayılan, İslam dini değildir. Kur'an'ın emrettiği Allah düzenini yeryüzünde tesis edebilmek için İslamın siyası alanları kılıçla genişletilmiştir. Bir kimse, Kuranın Cihad anlayışı, bütün gayeleri İslamın emrettiği düzeni kurmak yerine kendi topraklarını genişletmek olan sonraki Müslümanlar tarafından kötüye kullanılmıştır, diyebilir.
Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Savaş esiri olup da acemi oğlan sınıfına ayrılanlar, nüfus kaydına geçirilirken künye defterlerine baba adları yazılmaz, baba adı hanesine Allah'ın isimlerinden birinin başına abd kelimesi getirilerek abdülmennan Abdülcebbar gibi isimler ya da çoğunlukla Abdullah diye yazılırdı.
Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Tarihselcilik, "Kur'an'ın söylediği her şey sadece nüzul dönemindeki muhataplar içindir, demek değil, tam tersine o gün müşriklere hitap eden ayetlerin muhatabı bugün pekâlâ müminler olabilir" demeyi de gerektiren bir okuma, anlama ve yorumlama biçimidir.
📖 Sayfa 12 · Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Kuranla ilişkinin sünnet ve ve bilhassa yaşayan sünnete dayalı rey perspektifiyle değil de Mushaf metnindeki lafızlar yoluyla kurulması ve nassların özne-nesne ontolojisini kaçınılmaz kalan bu mesafeli ilişki bağlamında anlaşılıp yorumlanmaya çalışılması sorun çözücü olmaktan ziyade, sorun üreticidir.
Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Insanın din ve dindarlık da dahil temel ihtiyacı derindedir ve bu ihtiyaç hemen tamamıyla ahlakla ilgilidir. Ahlaki boyutu göz ardı edilmiş, buna karşılık formel ritüel ve retorik boyutları güçlendirilmiş din ve dindarlığın din ahlak bozucu olduğu bile söylenebilir.
Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Modernist diye nitrlendirdikleri tarihsel i yaklaşıma itirazda bulunurken geleneğe ve ulemanın geleneksel kabullerine ihanet edercesine bir modernist tavır takınmak, gelenekçilik adı altında geleneği kaale almayıp yok saymak, dahası, "Sahabe ve/veya selef uleması ne söylemiş ya da neyi tatbik etmiş olursa olsun, biz bugün kendi kendimizle çelişmek pahasına bildiğimizi okuyoruz" demek gibi ilkesiz /tutarsız bir yaklaşım sergilemektedir.
Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Biz mucize ve keramete düşkün bir milletiz
Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Mekkî sureler ve ayetlerdeki devrimci söylem tarzının yakın geçmişte Mustafa Sıbâî, Seyyid Kutub, Ali Şeriatî, Mahmud Muhammed Taha gibi birçok müslüman düşünür tarafından dile getirilen “İslâmî sol” kavramına referans oluşturduğu bilinmektedir. Ancak bu düşünürler -Mahmud Muhammed Taha hariç- Mekkî surelerdeki bu devrimci ve özgürlükçü söylemin Medenî surelerde giderek zayıflaması ve tabir caizse sağcı/muhafazakar bir karakter kazanması meselesini pek irdelememiş görünmektedir. Bu durum son dönemde çok sık rastlanan algıda seçici Kur’an okumalarına tipik bir örnek teşkil etmektedir.
Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Günümüz Türkiye'sinde Fazlur Rahman (ö. 1988) hakkında konuşmak zor, olumlu konuşmak daha zordur. Çünkü Fazlur Rahman gerek Türkiye'deki siyasal İslamcılığın gerek dinî düşüncede muhafazakâr gelenekçi anlayışın hemen her varyantında "gâvur" muamelesine tabi tutulan bir şahsiyettir.
📖 Sayfa 23 · Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Bu eleştiriye şu tür karşıt sorularla cevap verilebilir: Tikel uygulama örnekleri kapsamında değerlendirilen Kuran hükümlerinden, söz gelimi aile hukukuyla ilgili olarak ila, zıhar, dört eşin yanı sıra sayısız cariye edinme gibi hükümlerden yahut savaş hukukuyla ilgili olarak ganimet, fey', cizye, savaş esirleri, ve esirlerin köleleştirilmesi gibi hükümlerden hangisine gündelik hayat pratiğinizde ihtiyaç hissettiniz ?
📖 Sayfa 18 · Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Veyahut pratik hayat tecrübenizde karşılaştığınız sorunlardan acaba kaçta kaçını Kuran'ın birkaç yüz ayetten müteşekkil ahkamıyla hallettiniz ?
Şarkıcılık hür kadınlara değil, cariyelere özgü bir iş sayılır. Bazı kaynaklarda kaynelerin zengin kimselerün evinde ve kabile reislerinin büyük çadırlarında şarkı söyleyip raks ederek ev sahibini ve misafirlerini eğlendirdiği aktarılır.
Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Kayne =süslü, bakımlı cariye
Kur'an'ın kendi nüzul döneminden başka çağlara söyleyecek sözü bulunmadığı iddiasıyla özdeş bir tarihsellik/tarihselcilik söyleminin aklıselim sahibi hiçbir müslüman tarafından savunulamayacağı veya böyle bir söylemi savunup hem de müslüman kalınamayacağı izahtan vareste bir husustur.
📖 Sayfa 50 · Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Fazlur Rahman'ın tarihsellik tezinin temelinde Kuran'daki hükümler ve çözümlerin kendi nüzul ortamındaki tarihsel durumla ilgili olduğu ve hüküm vaz'ında o günkü toplumsal yapının göz önünde bulundurulduğu kabulüdür.
📖 Sayfa 41 · Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Bu kabule tartışmasız bir hakikat olarak yürekten inanan Fazlur Rahman için, Kuran ahkamından kalkarak farklı çözümlere ulaşmak, Allah'a isyan etmek anlamına gelmek şöyle dursun, O'nun hedef gösterdiği idealleri yeryüzünde gerçekleştirebilmenin yegane yolu dahi olabilir.
Hür bir kadınla evli olan kişi mali imkan sahibi değilse; zina etmekten korksa bile cariye ile evlenemez. Çünkü böyle bir kişi hanımı olduğu halde şehvetinin ardına düşmüş demektir.
Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Kur'an'ı bütünleştirici bir metin olarak okuma, anlama ve yorumlamanın imkânına ilişkin en temel şart, okuma ve anlamaya çaba sarf eden kişinin bu çabanın hedefine başka insanlar ve Müslümanlardan önce kendini koyması, hatta Kur'an'ı her şeyden ve herkesten önce kendisi için okuma, anlama ve yorumlamayı amaçlamasıdır. Oysa biz bizzat kendimizin şahitliğyile de biliyoruz ki Kur'an tıpkı vaizlerin vaazları gibi Hep başkalarına tebliğ ve tavsiyede bulunmak için okunup anlaşılmaya çalışılmaktadır.
Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Kur'an'ın çok eşlilikle ilgili beyanları dini ve ahlaki değil ; örfidir.
Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Ben, Kur'an ve tefsir alanında tarihselci yaklaşımı benimsemiş biriyim. İlahiyat akademyasında bu yaklaşımı benimseyenlerin yok denecek kadar az olduğunu biliyorum. Ama aynı zamanda hem kripto tarihselcilerin hem de sözde evrenselci özde tarihselcilerin varlığını ve fakat zamanın ruhu gelenekçi olmayı gerektirdiğinden kripto tarihselcilerin çift kimlikle yaşamak zorunda kaldıklarını da gayet iyi biliyorum.
📖 Sayfa 9 · Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Oysa din hazır mobilya ambalajlarından çıkan``Nasil monte edilir?`` kitapçığı değildir.Aksine din çok ciddi bir çaba ve emek gerektirir. Özellikle de ahlaki çaba sarf etmeyi muciptir.
📖 Sayfa 120 · Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Özellikle tarihselcilik ve modernistlik kavramlarının çok kere biribirinin yerine kullanılması, Fazlur Rahman'ın kimi zaman ilkesizlik ve tutarsızlıkla suçladığı Seyyid Ahmet Han'dan, Muhammed Abduh ve Reşit Rıza'ya kadar birçok ismin Fazlur Rahman'la aynı kategoride değerlendirilmesi gibi müessif bir sonuç vermiştir.
📖 Sayfa 37 · Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Herhangi bir insanın "indirilmiş din budur" iddiasında bulunması, içine doğduğu ve hazır bulduğu dünyanın yönlendirici ilcaat ve ihtiyaçlarını yok sayarak, din konusunda kendi anlayışını mutlaklaştırması ve farkında olarak ya da olmayarak tek hakikatçi bir dille hakikati temellük ettiğini savlaması ancak hadsizlik ve cahillikle izah edilebilir ki tam bu noktada Said Nursi'nin " bir millet cehaletle hukukunu bilmezse ehli hamiyeti bile müstebit eder" sözünü hatırlatmak gerekir.
Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Zamanın ruhu gelenekçi(ehlisünetçi) olmayı gerektirdiğinden kripto tarihselcilerin çift kimlikle yaşamak zorunda kaldıklarını da gayet iyi biliyorum.
📖 Sayfa 9 · Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Üç-yüz elli ahkam ayetinin lafzi mana sınırları dahilinde, miladi 632 yılından kıyamet gününe kadar ortaya çıkacak tüm içtimai, hukuki, iktisadi olaylar ve sorunların çözüleceğini savunmak, Allah'ın biz müminlere bahşettiği akıl nimetiyle alay etmek değildir de nedir?
📖 Sayfa 12 · Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Kur'an bize bugün ne demek istiyor?" sorusunu cevaplamak için, "Kur'an ilkin ne söylemişti?" sorusunun cevabını arayıp bulmak lazımdır. Bu esaslı sorunun cevabı ise bugün burada değil, Kur'an'ın nazil olduğu ortamda, oradadır.
📖 Sayfa 13 · Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
Şura 24. ayette ise vahiy elçisinin ruhani, Hz. Peygamber'e nisbetinin ise içsel olduğuna işaret edilir. Bu itibarla, Cebrail'in insan suretinde vahiy getirdiği, Hz.Peygamber'le konuşurken Dıhye adlı sahabi veya bir Arabi kılığında görüldüğü yönündeki rivayetler sonradan uydurulmuş olsa gerektir.
📖 Sayfa 39 · Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk
(Fazlur Rahman - Ana Konularıyla Kuran)
Sıkça Sorulan Sorular
Kur'an ve Tarihsellik Üzerine kimin eseridir?
Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, Mustafa Öztürk tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2018'de yayımlanmıştır.
Kur'an ve Tarihsellik Üzerine kaç sayfadır?
Kur'an ve Tarihsellik Üzerine, 344 sayfadır (Ankara Okulu baskısı).
Kur'an ve Tarihsellik Üzerine'nin en ünlü sözü nedir?
“Kur’an’ın kadınlarla ilgili beyanlarını, bilhassa talak, miras, şahitlik gibi konularla ilgili ahkâmı hemen tamamıyla nüzul dönemindeki toplumsal vasatın realitesine uygun biçimde formüle edilmiştir. Hâliyle, bu beyanlar ontoloji ve teolojiden ziyade sosyolojiyle, değerden ziyade durumla ilgilidir.”