Doğan Kuban, dünya edebiyatının en çok okunan yazarlarından biridir. Bu sayfada Doğan Kuban kitaplarından en beğenilen 100 sözü, her birinin alındığı eser ile birlikte derledik.
En Beğenilen Doğan Kuban Sözleri
Doğada yinelenme Tao'nun gösterisidir. İnsan doğayla bütünleştiği oranda doğru davranır. Bu Batılı felsefe deyimiyle mutlak bir natüralizmdir. Taoizm henüz mekanizmaları anlaşılamamış zorba bir doğaya karşı bazen kötümserlik (daha doğrusu çaresizlik) olarak görülen bir uyum gerekliliğinden söz eder. Bu tanrısal bir müdahale değildir. Tao öğretisi toplum kurallarıyla yaşamanın insanın doğaya uyum olanağını azaltan davranışlar getirdiğini kabul eder.
Lao Tzu Tao Yolu Öğretisi, Doğan Kuban
Son yıllarda Kurtuluş Savaşı, Çanakkale Savaşı gibi destansı mücadelelere ilişkin romanlara halkın büyük bir kesiminin ilgi duyduğunu izliyoruz. Fakat bu duygusal tepkiler Türkiye' deki ulusçuluk ve Cumhuriyet karşıtı düşünce ve davranışların varlığına engel olmuyor.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Türkiye Atatürk'le birlikte kendini tek bir evrensel uygarlığın mensubu insanlar olarak kabul eden milyonlar yetiştirdi; politikacılar, doktorlar, yazarlar, sanatçılar, bilim adamları, diplomatlar, askerler, düşünürler, bestekarlar, müzik virtüözleri. Bunlar sadece bir Türkiye Cumhuriyeti yaratmakla kalmadılar, fakat Türk geçmişini ve İslam geçmişini reddetmeden, dünyaya Müslüman bir Türkiye'nin evrensel uygarlığa ortak olabilecek imgesini sundular ve kabul ettirdiler.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
İnsanın yaşamını etkileyen her konu politiktir.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Dünya, nüfus arttıkça borç verecek bir sömürü ekonomisini sürdüremeyecek.Yazılanlara bakılırsa kimse kimseye kredi vermek istemiyor. Serbest ticaret, içi boşaltılmış bir kavram olacak. Ya güçlüler güçsüzleri doğrudan köle gibi kullanacaklar ya da insanlık var gücüyle yaşamak için çalışıp, işbirliği yapacak. Belki gelişmiş toplumlar sömürücü sınıfı ortadan kaldıracaklar.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Günde 5 saat TV seyreden ve 10 yılda bir kitap okuyan halk afyon yutmuş bir halktır.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Hiçbir şey, uzun süre yurtdışında yaşadıktan sonra İstanbul havaalanında bindiğiniz taksinin şoförü ile ülkenin havası suyu, olup bitenler üzerinde kendi dilinizde konuşmak (yarenlik etmek) kadar güzel değildir.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
İnsanlık tarihi savaşla neredeyse eşdeştir. Fakat bunu uygarlık adına yapan nedense sadece 'emperyalist' Batılılar olmuştur. Barbar'lara uygarlık götürmek bir Roma politik doktrinidir.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Mustafa Kemal'in çağdaş dünya vizyonu içinde, Türk ordusu,birkaç bin aydın ve on milyon köylü savaşarak cumhuriyeti kurdu.Türk devrimi 20. yüzyıl tarihinde dünyaca onaylandı. Mustafa Kemal evrensel bir efsane oldu. Onun ordusu yoktu. Hitler, Stalin, Mao sivil elbiseyi çıkarıp asker elbisesi giyen liderlerdi, Mustafa Kemal
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
asker elbisesini çıkarıp sivil giyen. Atatürk'le çevresinin akli ve ruhi 'concensus'u Kurtuluş Savaşı'nı ve devrimleri gerçekleştirmiştir.
Türkiye’nin çağdaşlaşmasına engel olan temel sorunlar, örgütlü cehalet, kentlileşme sorunları ve sistematik bilgi kirliliğidir. Bunlar birbirleriyle iç içe, neredeyse endemik toplum hastalıkları olarak hem ülkenin çağa katılmasına, hem geleceğini programlamasına engel olmaktadır.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Atatürk Cumhuriyetinin mirası kesin ve açık. Biz İslam dünyasında sömürge olmamış tek ülkeyiz.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Kirli bilgiyle yıkanan bir toplumuz.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Türkiye' de yalan tarihin ve güncel politikanın iki eleştirilen iki temel konusu ulusçuluk (milliyetçilik) ve demokrasidir. Her ikisi de tarihi, toplumsal, politik, ekonomik, rastlantısal, kişisel bağlantılarından yani oluşum koşullarından (ya da tarihi conjoncture' den) bağımsız olarak tartışılıyor.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Mustafa Kemal'in olağanüstü bir vizyonla saptadığı gibi, tek bir çağdaş dünya vardır.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Avrupalı gibi görünmek isteyip, Afganlı gibi düşünen adamlardan kurtulmak zorundayız.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Eğer Türkiye' de ve bütün dünyada bir baskı varsa din baskısıdır. Fakat kimse uzaya gitmekten, televizyondan, intemetten, cep telefonundan, modem tıptan ve atom bombasından uzaklaşıp papanın dediklerine göre yaşamıyor.Rasyonel ve irrasyonel birlikte yaşıyor.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
"Teğet" Sayın Başbakan'ın nasılsa kullandığı güzel bir matematiksel kavramdır. Çağdaşı anlamamış ve özümsememiş toplumlar tek bir dünyada yaşadığımız için birçok şeye teğet yaşarlar, yani bazı şeylerin varlığını tenlerinde hissederler. Ama onları özümsemedikleri ve beyinlerinde duymadıkları için çağdaş toplumdan dışlanırlar.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Bilgi Türkiye'nin temel sorunudur. Üniversite hocaları liselerden bilgisiz gelen, meraksız, hiç sorgu sormayan öğrencilerden şikayetçi.Bu zavalılığın 1980 sonrasının Özalcı kültürel, ekonomik ve politik hastalıklarına bağlandığını hatırlayıp vurgulamaları gerekir. Öğretimin düzeyi düşüyor.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Dünyanın bütün gelişmiş ya da gelişmemiş toplumlarında geçmişe dönmek isteyen azınlıklar, ileriye ve yeniye dönük yaşayan azınlıklar ve büyük çoğunluğu oluşturan günü gününe yaşayanlar vardır. Bu grupların düşüncelerini ifade eden toplumsal ve kültürel söylemlerden geçmişte daha iyi günler hayal edenlere 'gerici' (reactionnaire), yeni atılımlar peşinde olanlara 'ilerici' denir. Fakat en güçlü söylem günü gününe yaşayan ve ancak ertesi günü düşünebilen
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
kalabalıkların günlük medyada yer alan, entelektüel içeriği boş, fakat yönlendirici söylemidir.
Bizim iktidarlar uzun yıllardır Lao Tzu’nun bundan 2500 yıl önce söylediği ünlü bir sloganın yarısını uyguluyorlar. Lao Tzu “İyi hükümdarlar halkın midesini doyurur, aklını boşaltırlar” diyordu. Bizimkiler karın doyurmadan aklı boşaltmak yöntemini keşfettiler.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Türkiye günü gününe yaşayanların cenneti.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Türkiye' de ileriye dönük her olumlu hareketin ancak Atatürk adı etrafında oluşacağına inanıyorum.Bu onu tanrılaştırmak anlamına gelmiyor. Bilimsel bir aydınlığa çıkarmak anlamına geliyor.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Lao Tzu çağının insanlarına basit istekler öğütlüyordu. Azla yetinmek de bir doğal zorunluluktu. Bugün nüfusu giderek artan, kaynakları azalan bir dünyada da başka çare yok görünüyor. Fakat azla yetinmek ancak sevgi temelinde gerçekleşebilecek bir davranıştır. İnsanların birbirinin gözünü oyduğu kapitalist düzen ise her gün daha çok isteyen bir tüketim felsefesi üzerine kurulmuştur.
Lao Tzu Tao Yolu Öğretisi, Doğan Kuban
21. yüzyılın olmazsa olmaz tek ölçütü çağdaş olmaktır. Gerçi günümüzde toplumlar birbirlerinden o kadar büyük farklarla ayrılıyorlar ki böyle bir ölçütün varlığından söz etmek bazen zor olabilir.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Her sabah uyandığında bu 6 öğüdü hatırla...
Lao Tzu Tao Yolu Öğretisi, Doğan Kuban
-Parmak ucuna basan, ayakta duramaz.
-Kibirli yürüyen, mesafe katedemez.
-Kendini öne çıkaran, dikkat çekemez.
-Kendisini haklı gösterene kulak verilmez.
-Kendini övenler takdir edilmez.
-Başarıyla övünen sonunu hazırlar...
Bilim ve sanayileşme devrimlerini yapmış Batı ülkelerinin bu aşamaya 19. yüzyılda erişmiş oldukları düşünülürse, 20. yüzyılın en büyük toplumsal devrimi Türk devrimidir.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Sonunda cehalet Türkiye'nin politik söylemini tümüyle rayından çıkardı. Artık her şey ilkel bir popülist söyleme indirgendi. Akıl devre dışı kaldı. Duygusal tartışmalar rasyonelin sınırları içinde kalamıyor. Cahilin ağzında hakarete, aydının ağzında duygusal genellemelere uzanıyor.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Dünyanın bütün cahil insanları kadercidir.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Çağdaşlaşma dünyanın ortak düşünce ve örgütlenme düzeyine katılmak, onlarla eşitlenmekse laiklik onun parçasıdır.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Bu çağda yaşamak çağdaş olmak değildir. Jeolojik çağlardan kalan hayvanlar ha.la yaşıyor. Afrika' da birbirlerini öldüren karalar,Avustralya' da Aborijinler var. Dünyanın her köşesinde dergilerde boy boy resimleri çıkan dünyadan habersiz insanlar yaşıyor.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Dil bir ülkenin gerçek bayrağıdır, ve kültür denilen olguyu taşır. Sadece sömürgeler sömürgecinin dilini konuşur. Senegal'in okumuşu Fransızca, Kenya'nın okumuşu İngilizce, Amerikan yerlileri İngilizce, Brezilya yerlileri Portekizce konuşurlar.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Katkıları farklı da olsa uygarlık hiçbir toplumun malı değildir.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Hep politikacı suçlu, politika değil; hep hoca suçlu, eğitim değil; suç o anda ve kişide. Eğitimde, ekonomide, toplumsal davranışta değil.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Uluslararası şampiyonalarda ve özellikle futbol şampiyonalarında stadyumları dolduran ve dünyayı ateşe verecek gibi heyecanlı,renk renk giysili, yüzünü gözünü milli renklerle boyamış, bayrağını yüzünde taşıyan, İsviçreli, Polonyalı, Hırvat, Alman, İspanyol, Fransız, İtalyan seyircileri izleyen ulusçuluk düşmanı yazarlarımızın tepkilerini merak ederim her zaman. Kuşkusuz futbol ve spor ritüeli dünyayı saran en büyük olaydır.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Cumhuriyetle birlikte doğan biri olarak Cumhuriyetin gençlere vermeye çalıştığı Türk ulusu ve Türkiye Cumhuriyeti kavramlarıyla yetiştim. Dünyada dolaştığım pek çok ülkede ulusçuluğun bütün öğelerine ve uç konumlarına tanık olarak Türklerin ulus bilincinin sınırlılığı ile de, pek çok Türk gibi, dertlendim.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Din bağlamında da ulus dili egemendir. Vaizler İran' da Farsça, Pakistan' da Urduca, Çin' de Çince, Türk dillerinin egemen olduğu Tataristan, Türkmenistan, Azerbaycan' da Türkçe konuşurlar.Çünkü dini Türklere Arapça anlatamazsınız. Arapça ayet dinin süsüdür, simgesidir, içeriğidir.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Bizde ve islam ülkelerinde kendilerini hala ortaçağ şövalyeleri gibi gören dünyadan habersiz kahramanların yaşaması acıklı bir olgu. Buna el çırpanların olması da daha da acıklı ve garip bir olgu.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Gerçi son zamanlarda New York gibi kentlerde kural dışı davranan insan sayısı artıyor. Toplum ahlakında, sayının getirdiği kontrolsüzlük ve kural dışılık bütün dünyada yaygınlaşıyor.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
1922 yılında Time dergisinin kapağında ulusal lider Mustafa Kemal' in güven dolu, gözleri pırıl pırıl parlayan kalpaklı bir portresi vardı. O sadece bütün Hıristiyan dünyasına kafa tutan tek Müslüman devletin simgesi değil, bütün İslam dünyasına cesaret veren tek evrensel kahramandı.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Bugün Türkiye' de üniversite öğretimi düşündüğünü yazamayanlar düzeyindedir. Türkçe bir sayfalık doğru dürüst kompozisyon yazamayan, genel bilgisi ezberci birikim düzeyinde insanlar yetiştiren üniversitede İngilizce yükseköğretim yapılabileceğini düşünmek üniversite öğretiminin entelektüel düzeyini dışlamak anlamına gelir.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Barış toplumların ulaşabileceği en büyük mutluluk kaynağıdır. Türkiye “Yurtta sulh, dünyada sulh” diyen bir ulusal lider sayesinde, Kurtuluş Savaşı’ndan sonra savaş görmedi. Fakat gericilik hastalığına yakalandı.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Amerika'nın sorunları Türkiye'nin sorunları gibi. Fakat Amerika Türkiye'ye hiç benzemiyor. Obama'nın da konuşması da bizim politikacıların sözlerine hiç benzemiyor.Bergson sadece özgür olanın bilinci olduğunu söyler. Türkiye' de bilinç kıtlığı özgürlük kıtlığını yansıtıyor.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Osmanlı militarist bir devletti. Ve öyle kaldığı için yok oldu.Sivillerin 'Sevr'de teslim ettiği Türkiye'yi askerler kurtardılar.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Dünya bilgi çağına girerken politik söylemin entelektüel içeriği,umut kıracak kadar ilkeldir. Türk ulusu bunu hak etmiyor. Fakat aydınların, içlerine gömülüp, boyuna şikayet etmeleri ve kendi küçük patikalarında yürümeleri zamanı değil. Somut çözümler üretmeye çalışmak zorundalar. Kimileri buna değişik bir Kurtuluş Savaşı gibi de bakabilir.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Herkes başa gelen bir durumun bir daha geri dönemeyeceğini söyleyip, bir daha eski günleri bulamayacağımızı yineleyip duruyor.Bunlarla birlikte suçlamalar başlıyor; gök suçlu, yer suçlu, sistem suçlu, insan suçlu, şu suçlu, bu suçlu. Kimse o andaki suçluların dışında, toplumsal kültürün altyapı noksanı, tutarlılık, bilgi, kurgu, tarihi birikim, yüzlerce yıl sürmüş politik yanlışlar, sahtekarlık, namussuzluk, adam kayırma, cahillik gibi tek bir kişiye bağlanamayacak genel nedenleri dile getirmiyor.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Gerçi Cumhuriyete küfreden, yani kendi oturduğu yeri kirleten garip adamlar yetiştirdik ama, çağdaş olma tutkusunu yok etmek olanaksız.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Osmanlı kültürünün en büyük felaketi dilsizliğidir. Osmanlıca saray çevresinin ve idarenin dilidir. Halkın konuşup yazdığı, şarkı söylediği dil değildir. Osmanlı yazılı kültürü bir iktidar kültürüdür. Bu sınıfsal dil toplumun cahil kalmasının nedenlerinden biridir. Osmanlı'nın milliyet karşıtlığı, bir anlamda, Osmanlıcada sergilenir.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Uygarlık ancak kent ortamında yaratılır. Kenti yaratamayan, uygarlık da yaratamaz.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Kentlileşememiş insanlar münasebetsizler ordusunun neferleridir.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Ulus tarihi bir olgudur. Bileşenleri ve oluşma süreci her ülkede farklıdır.Fakat ulus devlet 20-21. yüzyılın evrensel gerçeğidir. Ulusun simgesi insanların birbirleriyle anlaştıkları dildir.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Türkiye'ye militarist diyenler var. Acaba ABD'ye ne diyorlar?Kimileri için her şey 1923'te gökten paraşütle inmişe benziyor. Kurtuluş Savaşı yapan ordunun her şeyi ile bir Osmanlı ordusu olduğu, kumandanlarının Osmanlı olduğu, Osmanlı'nın, sultanları her yıl sefere çıkan bir askeri devlet olduğu, Türkiye' de Batılılaşmanın sadece askerler kanalı ile yapıldığı ve bu anlatılan sürecin, heyecanlı yazarlar farkına varmasa da, 1950' de bitmiş olduğu unutulmuş.Militarizm Osmanlı'nın yapısıdır.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Avrupalılar İslam ülkelerine kaçmıyor. Fakir Müslümanlar yaşamlarını tehlikeye atıp Avrupa’ya girmeye çalışıyorlar.
Cehaletten Kavramlara Kavramlardan Kurumlara Çağdaşlaşma Sancıları, Doğan Kuban
Ayasofya sadece o zamana kadar görülmemiş bir teknik cesaret ve iç mekân güzelliği açısından değil, o çağ sanatının bütün yaratma olanaklarını göstermesi açısından da önemli bir sanat ürünüdür.
100 Soruda Türkiye Sanat Tarihi, Doğan Kuban
"Bütün varlıklar çalışır; kimse bunun dışında kalmaz: önyargısız hareket ederlerse ve başarıları başlarını döndürmezse, başları dönmediği için başarının meyvesini tadarlar."
Lao Tzu Tao Yolu Öğretisi, Doğan Kuban
Lao Tzu
“Evin mimari kurgusunda Yakındoğu mimari geleneklerinin etkileri olmasına karşın, işlevsel gelişiminin kadının aile ve toplumdaki yerine bağlı olduğunu görüyoruz. Bu, İslam dünyasının başka bölgelerinde de rastladığımız, yaşamsal ve yarı tarımsal bir düzenin ifadesidir. Dünya erkeğin, ev kadınındır.”
📖 Sayfa 13 · Türk Ahşap Konut Mimarisi, Doğan Kuban
“𝑌𝑒𝑛𝑖 𝑏𝑖𝑟 𝑒𝑣𝑑𝑒 𝑏𝑢̈𝑡𝑢̈𝑛 𝑏𝑖𝑟 𝑔𝑒𝑐̧𝑚𝑖𝑠̧ 𝑦𝑎𝑠̧𝑎𝑚𝑎𝑦𝑎 𝑔𝑒𝑙𝑖𝑟.”
📖 Sayfa 40 · Türk Ahşap Konut Mimarisi, Doğan Kuban
•Gaston Bachelard, Mekânın Poetikası
“Konutlar geçmiş toplumların kalplerinin attığı ortamlardır. Gerçi Avrupalılar ‘Dünyanın kalbi kapımın dışında atıyor,’ der. Fakat İslam toplumunun kalbi evlerde, yani kadının olduğu yerde atar.”
📖 Sayfa 11 · Türk Ahşap Konut Mimarisi, Doğan Kuban
Gök ve yerden önce tanımsız fakat bir araya gelen bir şey vardı.
Lao Tzu Tao Yolu Öğretisi, Doğan Kuban
Sessizdi, boştu!
Kendiliğinden var olan, değişmeyen, her şeye nüfuz eden, tükenmeyen bir şey.
Ona her şeyin anası diyebiliriz. Adını bilmiyorum. Ona Tao (yol) diyorum.
"Bilenler konuşmazlar. Konuşanlar bilmezler.”
Lao Tzu Tao Yolu Öğretisi, Doğan Kuban
İskelete yani biçimi ayakta tutacak olan sisteme, strüktür adını veriyoruz.
Mimarlık Kavramları, Doğan Kuban
“14. yüzyılda yerel teknikler kullanılmaya devam ediyordu ve bazı yapısal ve dekoratif ayrıntılar Bizans geleneklerinden alınmaydı. Ancak bir yüzyıl sonra Osmanlı anıtsal mimarisi geleneği oluşmuş ve tümüyle farklılaşmıştır.”
📖 Sayfa 37 · Türk Ahşap Konut Mimarisi, Doğan Kuban
“Hayatlı evin gelişme dönemini daha erken yüzyıllara çıkarmaya olanak verecek örnekler yoktur.”
📖 Sayfa 55 · Türk Ahşap Konut Mimarisi, Doğan Kuban
Tao kaybolunca Te gelir. Te kaybolunca iyilik gelir. İyilik kaybolunca doğruluk gelir. Doğruluk kaybolunca kuralcılık gelir. Kuralcılık uygunluk, bağlılık, samimiyet gibi özelliklerin yüzeysel bir görüntüsüdür. Bu aşama kargaşalığın başıdır.
Lao Tzu Tao Yolu Öğretisi, Doğan Kuban
M.Ö 6. Yüzyılda Lao Tzu "bir yapının gerçeği döşeme ve duvarlarında değil, içindeki boşluklardadır" diyordu.
📖 Sayfa 15 · Mimarlık Kavramları, Doğan Kuban
Daha önce de belirttiğimiz gibi, insanoğlu için, başının üzerindeki örtü, doğal etkenlere karşı korunmanın simgesi olmuştu. "Başını sokacak bir çatı" bu sığınma niteliğini belirten bir deyimdir.
📖 Sayfa 40 · Mimarlık Kavramları, Doğan Kuban
" Biz mimarlar binaları güzel - çirkin diye ayırmayız. Bunlar çok öznel yaklaşımlardır. Mimari değeri olan ya da olmayan yapılar vardır. Bu husus görgüyle değil, bilgiyle, mimarlık bilgisiyle belirlenir."
Mimar Doğanlar..., Doğan Kuban
Ev planlarında açık galerinin anısı sürdüğü ölçüde bir süreklilikten söz edilebilir. Ancak ev planlarının içe dönüşüyle birlikte Anadolu evi en belirgin yaratıcı öğesini, "hayat"ını yitirmiştir; tam bir kentleşme ve içe dönüklük "hayatlı ev"in sonu olmuştur.
📖 Sayfa 10 · Türk Ahşap Konut Mimarisi, Doğan Kuban
“Ahşap evin eyvanlı ve hayatlı tipik plana ulaşması 15. yüzyılı bulmuş olabilir. Anadolu topraklarında birkaç yüzyıllık bir kuluçka devresinden sonra, yeni Türk toplumu kendi konut kavramı ve üslubunu yaratmıştır.”
📖 Sayfa 56 · Türk Ahşap Konut Mimarisi, Doğan Kuban
“Hayatlı evin tarihi ve coğrafi dağılımı Osmanlı İmparatorluğu’nun klasik dönemine yayılır.”
📖 Sayfa 55 · Türk Ahşap Konut Mimarisi, Doğan Kuban
“Kentlerin gelişimine yönelik yorum yapılırken Türk Anadolu’nun kırsal düzeninin sürekliliği gözden ırak tutulmamalıdır. Yerleştikten sonra da Türkler doğal bir çevre yeğlemişlerdir. Yüzyıllar boyunca kentte yaşayanlar yazları yaylaya çıkma geleneğini bırakmamışlardır. Göçerlik ve mevsimsel göçler yer yer önemli bir yaşam özelliğidir.”
📖 Sayfa 36 · Türk Ahşap Konut Mimarisi, Doğan Kuban
Tao kavramı insan ve evrenin geleceğiyle ilgili değildir. O bir doğal düzendir. Lao Tzu insanlara anlatmak için yaratıcı, ana, kapı gibi metaforlar kullanmıştır. Fakat bütün olarak ifade edilen bu sıfatlar Batılıların onlara verdiği anlamları içermez. Lao Tzu'nun "Te ile Tao'nun varlığını hissediyorum ama Tao'yu yani evrenin en koyu sırrını bilmiyorum," demesi bu bağlamda aydınlatıcıdır.
Lao Tzu Tao Yolu Öğretisi, Doğan Kuban
Bu açıksözlü bilgisizlik itirafı kaosun insan tarafından anlaşılamaması olgusundan başka bir şey değildir. Bugüne uygun bir ifadeyle, doğanın nasıl çalıştığını bilmediğimizi söyler.
Normal bir gerçek yoktur. Bazen gerçek gerçek değildir. İyilikten bazen kötülük doğar.
Lao Tzu Tao Yolu Öğretisi, Doğan Kuban
“Konya Köşkü, Edirne Cihannüma Köşkü ya da İstanbul’daki Çinili Köşk gibi sultani, anıtsal modeller Doğu topraklarından, İran ya da Orta Asya’dan ithal edilmişlerdir. Yerel yapı malzemeleri ve teknikler ustalar tarafından uygulanıyordu. Zengin insanların konutları genellikle sultan ve emirlerin evlerinden esinlenirdi.”
📖 Sayfa 56 · Türk Ahşap Konut Mimarisi, Doğan Kuban
Sarf etmekten korkan sonunda daha çok kaybeder. Zamanında durmasını bilene zarar gelmez.
📖 Sayfa 57 · Lao Tzu Tao Yolu Öğretisi, Doğan Kuban
Hayatın küçük bir parçasına bakıp tamamı hakkında karar vermekten kaçının.
Lao Tzu Tao Yolu Öğretisi, Doğan Kuban
Başarıdan fazla emin olmak düşmeyi kolaylaştırır. Bir işi bitirip görevini tamamlayınca geri çekil. Bu Gök'ün izlediği yoldur.
📖 Sayfa 77 · Lao Tzu Tao Yolu Öğretisi, Doğan Kuban
Konuşmadan önce düşün;
Lao Tzu Tao Yolu Öğretisi, Doğan Kuban
Gereği var mı?
Şefkat barındırıyor mu?
Kimseyi incitebilir mi?
Sessizliği bozacak kadar değerli mi?
Ve en önemlisi düşünmeden konuşma..!
Sözlerin gücü bir yerde tükenir, fakat kalbindekileri iyi sakla.
📖 Sayfa 73 · Lao Tzu Tao Yolu Öğretisi, Doğan Kuban
“İslam ve Bizans geleneklerini kristalize modeller olarak kabul edebiliriz. Ancak, hayatlı evi, ortaya çıkaran mekanizma göçerlerin yerleşmesi ile daha doğrudan ilişkiliydi. Eski modellerin anonimleşmesi ve dönüşümü, eski kentlerin eteklerine göçerlerin yerleşmesi, yaylaya göçün sürerek bir çeşit mevsimsel göç haline gelmesiyle başlamıştır. Bu iki süreç, Türk kentleri ve evlerinin fizyonomisini yaratmıştır.”
📖 Sayfa 35 · Türk Ahşap Konut Mimarisi, Doğan Kuban
“Türk göçerler ahşap mimari tekniğini İran’dan getirmediler. Orta Asya, İran, Horasan toprak malzeme ülkeleridir.”
📖 Sayfa 7 · Türk Ahşap Konut Mimarisi, Doğan Kuban
Tao sözcüğü, Tao Te Ching'de de bir yaratıcı değil, bir işleyiş sistemi olarak anlaşılmalıdır. Tao Te Ching'de Tao her şeyin kendisinden olduğu bir düzenin adıdır. Tao sonsuzdur. Değişmez. Ne işitilir ne görülür, fakat her şey ona uyar. Doğada varlıklar, süreçler ve biçimler kendiliğinden oluşur. Tao bu doğal yaşamın yolu, yordamıdır.
Lao Tzu Tao Yolu Öğretisi, Doğan Kuban
Lao Tzu bir bilim adamı duyarlılığıyla konuşur. "Dünyanın nasıl yaratıldığını bilmiyoruz. Yaratanı da bilmiyoruz. Ama insan da dünyanın parçası olduğuna göre, yapacağı şey doğaya uymaktır" der. Lao Tzu ve Chuang Tzu ne Tao'ya tapmaktan ne rahipten ne tapmaktan söz ederler. Tao bir yaşama düzenidir. Tao Te Ching'de Tao'nun yaratılanlarla ilgilenmediği yinelenir.
Lao Tzu Tao Yolu Öğretisi, Doğan Kuban
Yakındoğu ülkelerinde kubbeli yapıda yapı ile örtü arasındaki geçişi sağlayan sekizgen ya da dairesel tabanı elde etmek için üç yapı öğesi geliştirilmiştir. Tromp (tonoz bingi), pandantif (küresel bingi) ve Türk üçgeni.
Mimarlık Kavramları, Doğan Kuban
Öğrenci hazır olduğunda öğretmen ortaya çıkar.
Lao Tzu Tao Yolu Öğretisi, Doğan Kuban
Öğrenci gerçekten hazır olduğunda ise öğretmen ortadan kaybolur.
Şekilsiz bir malzemeden bir biçim yaratılması, bağlama, birleştirme tekniklerinin geliştirilmesine bağlıdır. Bu teknikler ister sazları örerek hasır yapmak, ya da demirle betonu bir araya getirerek kalıplar üzerinde betonarme dökmek, ister iki tahtayı çivi ile birleştirmek olsun, yapım kavramı içine girerler.
📖 Sayfa 12 · Mimarlık Kavramları, Doğan Kuban
Tarihi veriler çadır ve kulübenin benzer yerleşme düzenine sahip olduklarını ve birbirleri ile yer değiştirebildiklerini göstermektedir. Çin kaynakları Türkler ve Moğolların hasırlarla kaplı kulübelerde ya da arabalar üzerine kurulmuş çadırlarda yaşadıklarını yazar. E. D. Phillips, yuvarlak çadırın steplerde kullanılmak için ortaya çıkmadığını, başlangıçta Kuzey Asya ve Kuzey Amerika'daki yerlilerin kullandığı "tipi" ya da "vigvam" türü çadırlara benzediğini belirtmektedir. Biraz yükseltmek ve sağlamlık vermek için altına duvar örüldüğünü de eklemektedir.
📖 Sayfa 48 · Türk Ahşap Konut Mimarisi, Doğan Kuban
“Erken yüzyıllarda İstanbul’un konut mimarisinde Anadolu kentlerine göre farklı bir özellik sıra evlerin varlığıdır. Bu özellik olasılıkla Bizans dönemi kent dokusunun devamı olarak değerlendirilmelidir.”
📖 Sayfa 57 · Türk Ahşap Konut Mimarisi, Doğan Kuban
“Minyatürlerden anlaşılabildiği kadarıyla, Osmanlı sultanlarının seferler sırasında kullandıkları çadırların çok büyük ve yapısal olarak karmaşık olmadıkları söylenebilir. Karmaşık çadırların daha çok göçer alışkanlıkların daha güçlü korunduğu ve bozkırla ilişkilerin hala simbiyotik olduğu Doğu Türk topraklarına has bir özellik olduğu söylenebilir.”
📖 Sayfa 51 · Türk Ahşap Konut Mimarisi, Doğan Kuban
Talihsizlik içinde talih doğabilir. Talih de içinde talihsizliği barındırır.
Lao Tzu Tao Yolu Öğretisi, Doğan Kuban
“Ribatlar yeni yerleşim çekirdekleri oldukları gibi yolcular için de konaklama yeri olmuşlardır. İbn Battuta’nın anlattığına göre Anadolu’da Erken Türk tarihinin Ahileri bir tür konaklama sistemi kurmuşlardı.”
📖 Sayfa 33 · Türk Ahşap Konut Mimarisi, Doğan Kuban
Sabrın tükenmediği demir, aklın geçemediği şehir, iradenin yıkamadığı kale yoktur.
Lao Tzu Tao Yolu Öğretisi, Doğan Kuban
“Kentlerde belirli bir Türk fizyonomisinin başlangıçlarını yeniden kurabilmek için iki kentleşme öğesini düşünmekte yarar vardır; zaviyelerin ve yeni mahallelerin kurulmasıdır.Yerleşmenin ve kentleşmenin gelişmesinde dini tarikatların oynadığı role çeşitli tarihçiler tarafından dikkat çekilmiştir.”
📖 Sayfa 33 · Türk Ahşap Konut Mimarisi, Doğan Kuban
Konfüçyüs öğretisinde dört önemli özellik vurgulanır: insanlık, hak, bilgi, töreler ve törensel yaşam. Tao öğretisi kişinin doğaya uygun hareketleri dışında kural tanımadığı için kişisel, nihilist ve anarşist görünür. Aslında Tao öğretisi okuma yazma bilmeyen köylü halk için değil, bilge olmaları ya da oldukları düşünülen idareci sınıf için düzenlenmiş aristokratik bir öğütler bütünüdür.
Lao Tzu Tao Yolu Öğretisi, Doğan Kuban
Hayatlı evin gelişme alanı Osmanlıların ilk genişleme döneminde Batı ve Kuzeybatı Anadolu ile Doğu Trakya'nın kent merkezleri çevresindeki bölgelerdi: Bursa, Manisa, Amasya, Edirne ve daha küçük kentler. Bu, İslam ve Batı dünyalarının buluşma noktalarında gelişen Batı-Türk yani Osmanlı kültürünün de gerçek ifadesiydi.
📖 Sayfa 38 · Türk Ahşap Konut Mimarisi, Doğan Kuban
Tao'da sadece potansiyeller vardır. Her şeyi harekete geçiren onun gücü olduğu hâlde fiziksel bir özelliği yoktur. Herhangi bir şeyin oluşu (nesne ya da hareket) Tao'ya uyar.
Lao Tzu Tao Yolu Öğretisi, Doğan Kuban
Bu kendiliğinden işleyen bir mekanizmadır. Tao varolanın kurgusudur. Bu bir şey yapmadan her şeyin oluşu, Tao'yu tanrı ya da varlık olarak görmek isteyenlerin anlayamadıkları bir şeydir. Bu nedensellik kavramının reddi gibi gözükür Batılıya. Oysa bu doğanın düzeninin adıdır. Bu düzen Te'de ad alır ve kaostan doğaya dönüşür.
"Yeni bir evde bütün bir geçmiş yaşamaya gelir"
📖 Sayfa 41 · Türk Ahşap Konut Mimarisi, Doğan Kuban
Mekanın Poetikası
“III. Selim döneminde yapılan büyük ahşap saraylar, Osmanlı konut mimarisinin en görkemli örneklerinin gerçekleşmesini sağlamıştır. Bu büyük mimari yapıtları koruyabilseydik, Türk konut geleneği dünya mimari tarihinde şimdikinden çok daha güçlü bir konumda temsil edilecekti.”
📖 Sayfa 9 · Türk Ahşap Konut Mimarisi, Doğan Kuban
Tang hanedanı döneminde resmî dinî Taoculuk olmuşsa damJ. Legge'nin söylediği gibi, Lao Tzu, Chuang Tzu ve Lieh Tzu'dan sonra Tao öğretisi simya, ölümsüzlük iksirleri, ilm-i nücum, bazen öbür dünyayla uğraşan bir boş inanç karmaşasına dönüşmüştür. Fakat Tao öğ.retisi Budizm'le etkileşim içinde Chan (Japonca Zen) öğretisinin ya da Zen Budizmi'nin temelini oluşturmuştur.
Lao Tzu Tao Yolu Öğretisi, Doğan Kuban
Bugün silahsız bir toplumdan söz edemiyoruz. Oysa 2500 yıl önce bu Çinli düşünür insanlık için bugün de hâlâ geçerli öğütler içeren bir taslak önermiştir.
Lao Tzu Tao Yolu Öğretisi, Doğan Kuban
İstanbul'un üç düşmanı vardır: deprem, yangın ve insanoğlu.
Mimar Doğanlar..., Doğan Kuban