2012 tarihli Yahudilik, Salime Leyla Gürkan'ın en bilinen eserlerinden biridir. İsam Yayınları baskısıyla 344 sayfadır. Din severlerin Yahudilik'ten seçtiği en unutulmaz cümleler burada.
Yahudilik'ten En Beğenilen Alıntılar
Yahudi kimliğini belirleyen en önemli unsurun antisemitizm olduğu fikri ilk defa Fransız varoluşçu düşünür Jean Paul Sartre tarafından dile getirilmiştir. Sartre tarafından ileri sürülen teze göre Yahudiler kimliklerini Yahudi düşmanlığına borçludur.
📖 Sayfa 28 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Genel olarak İsrail toplumundaki seküler kesim, milli kimliğin bir gereği olarak, Diaspora'daki seküler yahudilerden daha çok geleneğe bağlı olup belli ölçüde Yahudi kurallarına göre yaşamaktadır.
📖 Sayfa 79 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Eski İran, Sümer, Hint ve Çin geleneklerinde de izine rastlanan Mesihçilik kavramı, Yahudilik'teki biçimiyle şimdiki zamanın kötü görülmesi ve bu dünyada kurulacak yeni düzen (Mesihi dönem) beklentisine karşılık gelmektedir.Buna göre Yahudi Mesihçilik anlayışındaki asıl vurgunun geçmişteki altın çağ fikrinden ziyade, gelecekte kurulacak yeni ve mükemmel düzen üzerine olduğu ileri sürülmektedir.
Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Pers döneminin ardından Makedonya kralı Büyük İskender'in Filistin topraklarını ele geçirmesiyle birlikte Yehuda bölgesinde Grek hakimiyeti başlamış (MÖ332); Bu dönemde Mabet kültü etrafında şekillenen ve Aramice konuşan Yahudilerin oluşturduğu "Filistin Yahudiliği"ne ilaveten, Mısır (İskenderiye), Akdeniz
Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
(Antakya) ve Ege havzasına yerleştirilen ve Grekçe konuşan Yahudilerin oluşturduğu, Helenistik geleneğin etkisi altında gelişen "Diaspora Yahudiliği" ortaya çıkmıştır.
Orta Çağ ve sonrasında yaygınlık kazanan "Yahudi" (yehudi) kelimesi ise köken olarak Yakub'un dördüncü oğlunun adı olan Yehuda'ya dayanmaktadır.
Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Bilhassa Tanrı'nın İbrahim ile yaptığı ahit, İsrailoğulları tarihinin başlangıç noktasını oluşturmaktadır.
📖 Sayfa 36 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Yehuda halkı tarafından unutulan Tevrat kitabı
Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Ezra tarafından yeniden ortaya çıkarılarak halka okunup açıklanmış, halk Tevrat öğretisine, İsrail Tanrısı Yahve'ye ve ahde bağlı kalacaklarına dair söz vermişler ve bu söz yazılı bir vesika olarak kaydedilmiştir.
Roma yönetiminin Kudüs'ü işgali ve İkinci Mabed'în tamamen yıkılmasıyla (MS 70) Mesihi kurtuluş fikri daha da kuvvetlenmiştir.
📖 Sayfa 153 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Tanrı ve Tevrat inancının yanı sıra, Yahudi teolojisinin asli unsurlarından
📖 Sayfa 117 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
olan İsrail kavramı, hem Tanrı'nın seçip ahitleştiği kutsal topluluk manasında
İsrailoğulları kavmini hem de Tanrı tarafından ahit kapsamında
İsrailoğulları'na verilen ve kutsal topraklar olarak adlandırılan Kenan ya
da -sonraki ismiyle- Filistin bölgesini ifade etmektedir.
Yahudiliği farklı kılan bir diğer özellik, onun Tanrı-İsrail ilişkisi üzerine yaptığı özel vurgudur. Tanrı'nın İsrail'i kendi has kavmi olarak seçmesi şeklinde ortaya konan ve beraberinde Yahudi-Yahudi olmayan ayrımını getiren "seçilmişlik'' doktrini ile buna bağlı olan ahit, kutsal toprak ve kurtuluş kavramları Yahudiliğin merkezinde yer alan unsurlardır. Bu yönüyle Yahudilik, aynı zamanda, bireyden ziyade toplum fikri üzerine kurulu bir
Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
din olmaktadır.
Çoğu Amerikan Yahudi yazarın işaret ettiği gibi, diğer milletler tarafından sergilenen aşırı sevgi de en az düşmanlık kadar Yahudi kimliği ve sürekliliği üzerinde olumsuz etkiye sahip olmaktadır.
📖 Sayfa 258 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Sabatay Sevi'nin, mesihlik iddiası, daha doğrusu mesihi kurtuluşun başlangıcı için Hristiyanlar tarafından İsa Mesihin geliş tarihi olarak benimsenen 1666 yılını seçmesi, bazı Hristiyan çevrelerde onun Deccal olduğu düşüncesinin hakim olmasına ve bu hareketin özellikle Avrupa'da duyulmasına yol açmıştır
📖 Sayfa 158 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
genel olarak Yahudi kutsal metinlerinde İsrail Tanrısı gerçek anlamda tek tanrı
📖 Sayfa 109 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
ve tüm insanlığın yaratıcısı olarak tanımlanmakla birlikte, bu tanrı, kutsallığı
bilhassa İsrail topraklarında (Filistin) tecelli eden ve özel olarak İsrail'in rehberi, koruyucusu ve kurtarıcısı olan bir ilah biçiminde sunulmuştur.
Beni bir kredosu olmadan ve merkezi dinî otoriteden yoksun olarak gelişen Yahudilik, her şeyden önce bir "eylem" ve "gelenek" dinidir.
📖 Sayfa 19 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Tüm bu gelişmelere paralel olarak, bu dönemde Filistin Yahudiliği bünyesinde "Ferisiler': "Sadukiler" ve "Eseniler" diye bilinen üç cemaat ortaya çıkmıştır.
Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
"İkinci Mâbet dönemi", aynı zamanda, Yahudiliğin sistemleşmeye başladığı döneme karşılık gelmektedir.
📖 Sayfa 48 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Diğer kültürlerde de mevcut olan, mabetlerin yer ile sema arasında bağlantı noktası olduğu şeklindeki inançtan hareketle, Toplanma Çadırı ve daha sonra onun yerini alan Mabet, İsrail Tanrısı'nın en fazla tecelli ettiği ve O'na doğrudan ulaşılan yer olarak görülmüştür.⁴⁸
📖 Sayfa 193 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
⁴⁸ Mesela bk. Çık. 25:8; 40:35-38; İşa. 6:1-2; il. Tar. 7:2-3; Sanlı. ıo3b; Yoma 56b.
İbadetten önce abdest almak, mabede ayakkabıyla girmemek gibi Müslümanlarla
📖 Sayfa 86 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
benzeşen adetlere sahip olan İstanbul Karayları ayrıca Hz. İsa'nın ve Hz. Muhammed'in peygamberliklerini kabul etmektedirler
Tevrat'ı Tanrı'dan alıp yazıya geçiren kişi Musa
Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
peygamber olmakla birlikte -İsrailoğulları'nın asırlar boyu süren politeist sapmalarından ve Tevrat metninin muhtemel dejenerasyonundan sonra Musa'ya verilen Tevrat'ın kutsal metin olarak bugün de kabul edildiği şekliyle tespit edilmesini ve bütün İsrail toplumu tarafından benimsenip bir daha politeizme dönülmeyecek şekilde Tevrat mesajının hayata geçirilmesini sağlayan kişi Ezra'dır.
Ne Hıristiyanlık'taki gibi kutsal otoriteye dayalı dogmaya ne de İslamdaki gibi her devir için bağlayıcı bir amentüye sahip olan Yahudilik, bilhassa otorite oluşturma noktasında inançtan ziyade, pratiği öne çıkaran bir dindir.
📖 Sayfa 87 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Siyonizm hareketinin ortaya çıkışına kadar Yahudilik,
📖 Sayfa 128 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
İsrail' in önemini yitirmediği ve fakat kutsal topraklardan çok, kutsal topluluk
olarak İsrail'in ve -fonksiyonu açısından Kudüs'ün ve Mabed'in yerini alacak
şekilde- Tevrat'ın öne çıktığı, dolayısıyla Diaspora ve kutsal metin merkezli
bir din ve dini topluluk olarak gelişimini sürdürmüştür
Yahudilik'te bir dini ya da sistemi benimsemenin ötesinde, bir topluluğun parçası olma bilinci yani 'inanaç'tan ziyade 'aidiyet' esas olmaktadır.
Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Yahudi tarihinde ilk kez iman esası oluşturma girişiminde bulunan İskenderiyeli Yahudi filozofu Filon, beş inanç prensibinden dördünü Tanrı kavramına hasretmiştir. Ona göre, Tanrı vardır, birdir, yaratıcıdır, kainat üzerinde takdire sahiptir. Ayrıca Filon düşüncesin de Tanrı'nın cisimsiz ve özü itibariyle bilinemez oluşu, aşkın olmakla birlikte kainatın içinde her yerde bulunuşu, mükemmel ve yetkin oluşu gibi hususlar da yer almıştır.
📖 Sayfa 114 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Müslüman yönetimler ile Hıristiyan yönetimler arasındaki en önemli fark, ilkinde Yahudiler zimmi statüsünde -ikinci sınıf da olsa- bir nevi vatandaşlık hakkına sahip olurken, ikincisinde özellikle prenslerin etkin olduğu Batı Avrupa krallıklarında prenslerin mülkiyeti altındaki serfler olarak değerlendirilmişlerdir. Buna bağlı olarak Yahudiler, genellikle kendilerini Hıristiyan halk ile kendi aralarında tefeci olarak kullanan yerel yöneticiler tarafından istismar edilip sınır dışı edilme tehlikesiyle karşı karşıya kalmışlardır
📖 Sayfa 50 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Yahudi geleneğinde tam anlamıyla bağlayıcı ve değişmez bir iman esasları bütününden bahsetmek güçtür.
📖 Sayfa 124 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Essenîler evlilik hayatına getirdikleri kısıtlamadan dolayı nesillerini uzun süre devam ettirememiş ve Mâbed'in yıkılmasından kısa süre sonra tarih sahnesinden silinmişlerdir.
📖 Sayfa 53 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Yahudi dininde kişinin Tanrı hakkında ne düşündüğünden, yani salt inançtan ziyade Tanrı'ya nasıl ibadet ettiği, yani amel konusu önceliğe sahip olduğu için, Yahudi tarihinde inançla ilgili diğer hususlarda olduğu gibi Tanrı hakkında da çok
📖 Sayfa 106 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
farklı ve bazen birbirine zıt anlayışlara genellikle müsamaha gösterilmiştir.
Rabbani literatür denildiğinde genellikle bu üç külliyat (Mişna, Talmud ve Midraş) anlaşılmaktadır.
📖 Sayfa 105 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Osmanlı Devleti, sağladığı dini serbestinin yanı sıra, siyasi ve ekonomik güven ortamı sebebiyle XVI. yüzyılda, Polonya Cumhuriyeti'nin yanı sıra en fazla Yahudi nüfusa sahip ülke konumunda olmuştur.
📖 Sayfa 53 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Musa peygambere Sina'da biri sözlü diğeri yazılı olmak üzere iki ayrı Tevrat verildiği inancından hareketle Tevrat kitabı, genellikle tüm Tanah (Eski Ahit) literatürünü de kapsayacak şekilde "yazılı Tevrat': Tevrat'ın yorumu mahiyetindeki Talmud ise "sözlü Tevrat" diye isimlendirilmektedir.
Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Kimi araştırmacılar Yeni Ahit'te bahsi geçen Vaftizci Yahyâ ile Îsâ Mesih'i Essenî cemaati ile ilişkilendirmiştir.
📖 Sayfa 53 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Toplumun farklı kesimlerinden gelen birbirine zıt teokratik ve demokratik talepler, İsrail'in belli bir anayasa üzerinde uzlaşamamasının da en büyük sebebi olmaktadır.
📖 Sayfa 83 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Yeroboam İsrailoğulları tarihindeki ilk dini-siyasi bölünmeyi başlatan kişi kabul edilmiştir.
Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Dört bin yıllık Yahudi tarihi, Yahudilerin tamamen tecrit ve soyutlanma refleksinden ziyade, intibak ve adaptasyona dayalı olarak dinlerini ve kimliklerini korudukları, çevre kültürlerden aldıkları unsurları kendi bünyelerine katmak suretiyle varlıklarını devam ettirdikleri gerçeğine şahitlik etmektedir.
Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Hem etnik hem de dini açıdan kökenlerini İbrahim'e, dolayısıyla Sami ırka dayandırmalarına, kendilerini Yakub'un on iki oğlundan neşet eden İsrailoğulları'nın devamı olarak görmelerine ve bir dönem kutsal topraklarda bir nevi millet olma
Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
tecrübesi yaşamalarına rağmen, günümüz Yahudilerinin ne ırk ne de teknik anlamıyla millet olarak tanımlanamayacağı düşüncesi genel kabul görmüş durumdadır.
Yahudi geleneğinde ilk İbrani atası, monoteisti ve aynı zamanda ilk Yahudi kabul edilen İbrahim'e (Avram veya sonraki ismiyle Avraham) dayandırılmaktadır. Tevrat'ta göçebe bir Arami şeklinde nitelendirilen İbrahim'in Babillilerin Ur şehrinden (bugünkü Irak'ın güneydoğusu) çıkıp Harran'a (bugünkü Türkiye'nin güneydoğusu) ve daha sonra Tanrı'nın vahyine muhatap olmak suretiyle Kenan topraklarına (Filistin) göç etmesi, uzun bir süreç sonucunda şekillenmesine rağmen, eski İsrail dininin devamı mahiyetindeki Yahudiliğin de başlangıç noktasını oluşturmaktadır.
Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
İspanyol Kabalası'nın temel eseri olan Sefer Zohar'ın, 13. yüzyıl sonlarında Castile'de (İspanya) yaşamış olan Rabbi Moşe de Leon tarafından derlendiği kabul edilmiştir.
📖 Sayfa 230 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Yahudi olmayanlarla evlilik de hem erkek hem kadın için yasak ve geçersiz hükmünde değerlendirilmiştir.
📖 Sayfa 226 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Ne Hıristiyanlık'taki gibi kutsal otoriteye dayalı dogmaya ne de İslâm'daki gibi her devir için bağlayıcı bir âmentüye sahip olan Yahudilik, bilhassa otorite oluşturma noktasında inançtan ziyade, pratiği öne çıkaran bir dindir.
📖 Sayfa 124 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Belli bir kredosu (Amentü) olmadan ve merkezi dini otoriteden yoksun olarak gelişen Yahudilik, her şeyden önce bir "eylem" ve "gelenek" dinidir. Yahudi tarihinin sonraki aşamalarında sistemli bir Yahudi teolojisinden ve düşüncesinden bahsetmek mümkünse de, miladi ilk asra kadar din ve iman kelimelerinin tam karşılığının yer almadığı1 bu gelenek içerisinde Yahudi kimliğini belirleyen temel kıstas ne düşündüğünden ve neye inandığından ziyade, ne olduğun ve ne yaptığın sorusu olmuştur.
📖 Sayfa 15 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Yahudilik'te bir dini ya da sistemi benimsemenin ötesinde, bir topluluğun parçası olma bilinci yani "inanç"tan ziyade "aidiyet" esas olmaktadır.
📖 Sayfa 17 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Eda Haredim olarak isimlendirilen anti-Siyonist karakterli yapılanmanın çatısı altında birleşen küçük bir kesim ise Yahudilik adına küfür olarak gördükleri Siyonist ideoloji ve onun tezahürü olan İsrail devletini tanımadıkları gibi, devlete vergi ödemeyi reddetmektedirler.
📖 Sayfa 80 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Yahudilerin kurtuluşunu ve özgürleşmesini sosyo-kültürel temelli ve asimilasyon sürecinde gerçekleşecek bir durum olarak gören Aydınlanmacı teze karşılık Siyonizmin sunduğu kurtuluş reçetesi politik temelli olup Yahudilerin bir millet olarak tekrar tarih sahnesine çıkmasını ve bağımsız bir Yahudi devletinin teşekkülünü öngörmüştür.
📖 Sayfa 60 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Mişna, Tevrat'ta genellikle dağınık halde yer alan hukuki/şer'i hükümlerin yanı sıra, bu hükümlere yönelik açıklamaların sistematik olarak ele alındığı bir nevi "şeriat kitabı" niteliğindedir.
📖 Sayfa 102 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Geleneksel Yahudilik'te ahiret inancı doğrudan Yahudi kutsal metinlerine dayandırılmakla birlikte ne Tevrat'ta ne de Tanah'ı oluşturan diğer kitaplarda ahiret konusu, birtakım münferit atıfların ötesinde, fazla yer işgal etmektedir.
📖 Sayfa 137 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Tanah literatürü içinde eskatolojik manada mesih kelimesinin geçtiği tek kitap, "yağlanmış prens" ifadesine yer veren apokaliptik karakterli Daniel kitabıdır (m.ö. 165).
📖 Sayfa 215 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Şeriata göre kız veya erkek olsun bireye Yahudi kimliğini kazandıran şey, Yahudi anneden doğmaktır.
📖 Sayfa 177 · Yahudilik, Salime Leyla Gürkan
Sıkça Sorulan Sorular
Yahudilik kimin eseridir?
Yahudilik, Salime Leyla Gürkan tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2012'de yayımlanmıştır.
Yahudilik kaç sayfadır?
Yahudilik, 344 sayfadır (İsam Yayınları baskısı).
Yahudilik'in en ünlü sözü nedir?
“Yahudi kimliğini belirleyen en önemli unsurun antisemitizm olduğu fikri ilk defa Fransız varoluşçu düşünür Jean Paul Sartre tarafından dile getirilmiştir. Sartre tarafından ileri sürülen teze göre Yahudiler kimliklerini Yahudi düşmanlığına borçludur.”