Şerif Mardin'in Türkiye'de Toplum ve Siyaset adlı kitabı 2015'te yayımlanmış, 317 sayfalık bir Siyaset-Politika eseridir. Aşağıda, Türkiye'de Toplum ve Siyaset'i okuyanların en çok paylaştığı cümleler yer alıyor.
Türkiye'de Toplum ve Siyaset'ten En Beğenilen Alıntılar
Bir yanda, tüm devlet mekanizması sultanın yüceliği mitosunun etkisindeydi; öte yanda, sıradan ölümlülere, resmi kültürün simgelerine ulaşmalarını engelleyen kısıtlamalar konmuştu.
Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Osmanlıda halk , elitlerin yararlandığı eğitim kurumlarından sadece dini olanlarından yararlanabiliyordu . Bu yüzden halkın kendi kültürünü yaratamamasına şaşmamak gerek .
Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Tarihin Cumhuriyet kuşaklarına sağlayacağı benlik başka bir kaynaktan gelmeliydi. 1930’lara doğru da birleştirici odak noktası olarak böyle bir benlik geliştiricisine gereksinim olduğu açıkça ortaya çıkmıştır. Cumhuriyet ideolojisinin tarihsel yönü eksikti. Türk Tarih Tezi böyle bir düşüncenin ürünüydü. Cumhuriyet kuşaklarının tarih anlayışı, Osmanlı öncesi Türklerin başarılarından kaynaklanacaktı. Bundan dolayı Türk Tarih Tezi’ni Atatürk’ün en özgün girişimlerinden biri saymak gerekir.
📖 Sayfa 237 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Türk toplumu hâlâ, yönetenle yönetilen arasındaki tarihsel ikiliği, devlet seçkinleri arasındaki ikili rekabeti, ve en son olarak da girişimci olmak isteyenlerle iktidarı onlarla paylaşmaya yanaşmayanların ayrımını yaşamaktadır. Türk siyasetinin gizil toplumsal temelini oluşturan, işte bu çatışmalar olmuştur. Bu yüzden de, Cumhuriyet Türkiyesi'nin, siyasal hayatında bu çatışmaların tekrar tekrar ortaya çıkmasına şaşmamak gerekir.
📖 Sayfa 118 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Atatürk bilimin egemenliğini olumlu bir gelişme olarak algılamış, kendi sisteminin temel direği olarak değerlendirilmiştir: "Efendiler, dünyada en hakiki mürşit ilimdir, fendir. İlim ve fen'in dışında mürşit aramak gaflettir, cehalettir, delalettir."
📖 Sayfa 189 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Padişah’ın rejiminde asit sülfürik tehlikesiz, siyaset tehlikeli bir konuydu.
📖 Sayfa 227 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Osmanlıda örfi sultan ile batıdaki raison D’etat kavramları birbirine benzemektedir
Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Türkiye'de entelektüeller giderek birbirine benzeyen, aynı dili kullanan, aynı gündemle meşgul olan karakterler haline gelmiştir.
📖 Sayfa 42 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Artık kamuoyunu bağımsız entelektüeller değil, cemaatler belirlemektedir.
Homojenliğe doğru giden bir yolda, entelektüel bireyin en büyük harcı, yani sorgulama kabiliyeti, tepkisive heyecanı elinden alınmıştır.
Türkiye'de entelektüeller birbirine benzeyen, aynı dili kullanan, aynı gündemle meşgul olan karakterlere dönüşmüştür. Kamuoyunu bağımsız entelektüeller değil, cemaatler belirlemektedir. Homojenliğe giden yolda, entelektüelin sorgulama kabiliyeti, tepkisi, elinden alınmıştır.
Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Dil konusu bana, kültürün ortaya çıkardığı bir problemden kaçmak için, yani söyle diyeyim, kültürü inceleyen bir araç değil, bir kültürün belirgin özelliklerini ve davranış özelliklerini incelememek için yapılmış olan bir kaçış olarak geldi.
Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
“Eksik” saptamak bir toplumun nasıl çalıştığını araştırmak yolunda kullanılabilecek yüzeysel bir yöntemdir.
Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Atatürk devrimlerinin tümü arkasında yatan en derin ve kapsayıcı felsefi temel, insanın çevresi üzerinde hakimiyetini kuracağı inancıdır.
Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Atatürk’ün şahsi başarısı , bölük pörçük modernleşme çabalarını tek bir yerde toplayabilmiş olmasıdır
Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Toplum değişmelerinin önemli bir yanı bu değişmelerin beraberinde getirdikleri değer uyumsuzluğudur. Bazı gruplar eski ile yeni arasındaki uyumsuzluğu diğerlerine nisbeten daha derin bir şekilde duyarlar, eskiyi inatla savunan bazı guruplar bulunduğu gibi, değişen toplum içinde yeniyi tutan gruplar da ortaya çıkar.
📖 Sayfa 249 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Otoriter şahsiyete göre hürriyet insanların "kolayca istismar edebilecekleri" bir mefhumdur ve bundan dolayı son derece tehlikeli bir fikirdir.
📖 Sayfa 234 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Türkiye’de bilim, ‘ben senden daha iyi bilirim’ demek için yapılıyor.
Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
"Osmanlı İmparatorluğu bir "monarşi"dir. Ülkenin siyasal meşruiyet kaynağı "padişah" ve sülalesidir. Zamanla padişahın yetkilerinin kısılmış olmasına rağmen, o ülkenin başında bulunan kişidir.
📖 Sayfa 158 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Atatürkçülük bu öğelerin yerine onların karşıtını koymayı amaçlayan yaklaşımdır: Padişahlık rejimi kaldırılacak, Cumhuriyet getirilecektir. Şahsi bağlılık üzerine kurulu düzen yerine, yasaların tanımladığı bir rejim getirilecektir."
İlmiyye sınıfı tabiatiyle Osmanlı İmparatorluğu'na yeniliklerin girmesine aleyhtardı. Bu sınıf bilhassa kendi nüfuzunu kıracağını bildiği yeniliklere ısınmadığı için, daima padişahın otokrasisini
📖 Sayfa 228 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
desteklemiş, Osmanlı İmparatorluğu'nda girişilen ıslahat hareketlerini kösteklemiştir.
Atatürkçülükğü Jön Türkler'den ayıran en önemli öğe:
📖 Sayfa 184 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Türkiye Cumhuriyeti, Osmanlı İmparatorluğu'nun yapısını temelden değiştirecek yeni bir toplum düzenini kurmalı ve bu toplum düzeni statik bir halde tutmayıp zamanla değişmesini sağlamalıdır.
"İstanbuldaki alt sınıflar o zamana kadar, Versailles"in tantanasını ve 18.yüzyıl Fransa'sının zevk ve eğlence düşkünlüğünü kopya etmeye yönelik birçok girişim sonucunda , Osmanlı devlet adamlarının ve Sarayın Batılılaşmasına bir süre tanıklık etmişti. Geleneklerin yozlaştırılmasını önlemek için silaha sarılmaları istendiğinde , bu sınıfın cevabı olumlu oldu ."
📖 Sayfa 48 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Kuleli Vak'asına iştirak edenleri harekete geçiren memnuniyetsizlik, daha sonra Yeni Osmanlıları harekete geçiren memnuniyetsizliğin aynı idi ve Yeni Osmanlılar, "inkılapçı" sayıldığı takdirde, Kuleli Vak'asına sebep olanların da inkılapçı sayılmaları icabeder.
📖 Sayfa 282 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
"Genel olarak, "hürriyet" mefhumu Batıda asırlardan beri gelişirken Osmanlı İmparatorluğu'na girdiği zaman Osmanlıların kafalarında çok açık bir şekilde manalandırabildikleri bir mefhum değildi. Hatta "hürriyet" mefhumunun Osmanlıcada ifade edilmesi için ne gibi bir kelimenin kullanılacağında karar kılınamamıştı."
📖 Sayfa 150 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Sadık Rifat Paşa'nın teklif ettiği izah tarzı gayet basittir: bir devlet zulümle idare edilirse geriler.
📖 Sayfa 257 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
"Sivil toplum" Batı'dan aldığımız siyasetle ilgili kavramlar arasındadır. Karşıtı, birçok kez zannedildiği yanılgı gibi, "askeri" toplum değildir.
📖 Sayfa 9 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Terimin vurgusu "şehir adabı" dır, karşıtı, olsa olsa "gayrimedeni" olabilir. "Sivil toplum" daki "sivil"in kökü şehir hayatının beraberinde getirdiği hakları ve yükümlülükleri ifade eder.
Atatürk'ün pozitivizim'in in belirgin kanıtları arasında "laiklik" tutumunu en başta saymak gerekir.
📖 Sayfa 191 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Atatürk bilimi'i bir araç olarak kullanmayı Batılılığın en başta gelen özelliği saymakla birlikte dini bir araç olarak kullanmayı beğenmemektedir, reddetmektedir.
İslam tarihi içindeki en çok eleştirdiği nokta Müslümanlığın en başından itibaren politik bir araç olarak kullanmış olmasıdır.
Gerçekten de Kemalist devrim, birçok tarzda gerçekleştirilebilirdi. Yani bu devrim, eşrafın karşısına etkin bir biçimde çıkan bir devrimsel örgütlenimle; ve/ya da alt sınıflara gerçek hizmetler götürerek; ve/ya da çevresel kitleler üzerinde odaklaşan bir ideolojiyle gerçekleştirilebilirdi. Oysa gerçekte, Türkiye Cumhuriyeti’ni kuranlar, devletin güçlendirilmesini ilk amaç olarak benimsediler ve eşrafa bağımlı kalmayı gerektirse bile bundan vazgeçmediler.
Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
...kendi demokratik "geleneğimiz"in 1) bir boşluğa (sivil topum eksikliği), 2) Batı "kamuoyu' 'nun tarihsel temeli olmadan gelişen "biçim"ine, 3) bir İslami yapısal unsura (İslami populizme) dayandığı söylenebilir.
Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Şinasi'nin dışında Avrupa'nın Rasyonalizm akımına katılabilenlerin sayısı, hatta I. Meşrutiyet'in ilânından sonra bile yok denecek kadar azdır. Abdullah Cevdet gibi bir düşünür bunun istisnalarından birini teşkil eder .
Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
20. Yüzyılın başlarına kadar Türkler imparatorlukta önemli ekonomik girişimlere katılmamışlardır
Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Osmanlıların en güçlü olduğu ve koruyucu baba olarak Sultan imgesinin elle tutulur bir ekonomik gerçeklik taşıdığı sırada bile saray, resmi görevliler ve siyasa, halk takımının uzak durduğu ürkütücü şeylerdi. Siyaset sözcüğü Türkçede, yönetim sanatı, bilgisi, siyasa anlamına geliyor bugün ;ama daha eski dilde siyaset, devlet nedenleri yüzünden verilen ölüm kararı anlamına da geliyordu. 1968 ve 1969 da gerçekleştirilen bir araştırma, köylüler için siyaset sözcüğünün anlamlarından birinin hala bu olduğunu ortaya koymuştur.
Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Cumhuriyetin resmi tutumu, Anadolu'nun dama tahtasına benzeyen yapısını, hiç sözünü etmeden reddetmekti. Cumhuriyet ideolojisinin benimsettirildiği kuşaklar da böylece, yerel, dinsel ve etnik grupları, Türkiye'nin karanlık çağlarından kalma gereksiz kalıntılar olarak görüp reddettiler.
📖 Sayfa 65 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Atatürk nesli, Batı'nın Büchner gibi materyalist düşünürlerin, müspet bilimlere toplum problemlerinin çözülebileceğine inanan pozitivistlerin ve Darwin'in evrim teorilerinin sosyal bilimlere yansımasının etkisi altında yetişti.
📖 Sayfa 186 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Bu fikirleri daha açık olarak zamanın toplum bilimleriyle pekiştiren Ziya Gökalp'tir.
“Türkiye’de bilim, ‘ben senden daha iyi bilirim’ demek için yapılıyor.”
📖 Sayfa 157 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
(s. 157)
Böylece , Osmanlıların eski " din ve devleti" koruma sloganı , Jön Türklerin "Ittihat ve Terakki"sloganinda cilalanıp parlatılmış olarak yeniden ortaya çıkıyordu.
📖 Sayfa 59 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Sivil Batı'nın bütün "hürriyet'' anlayışında, "siyasi güçlerin sultasında kurtulma" bu kökeni dolayısıyla önemli bir yer kapsar. Genç Osmanlı İmparatorluğu ve devrimiz Türkiyesi'yle bir karşılaştırma yaparsak, bu "kurtulma" fikrinin bizde hiçbir zaman Batı'da olduğu kadar derin köklere sahip olmadığı görülür.
Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
İslam'da ilk önce halkın çıkarlarını koruyan İslam alimleri vardı, sonra onların yerini devletin çıkarlarını savunan İslam alimleri aldı
Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Atatürk devrimlerinin derinliklerinde yatan, fakat üzerinde durulmayan bir felsefi temel taşı, insanın kendi mukadderatına hakim olabileceği fikridir. Bizzat Atatürk’ün davranışlarında beliren iyimserlik, sebat ve kendine güven bunun bir belirtisidir… Böyle bir düşünce ve dünya görüşünün ne dereceye kadar bir özellik taşıdığını anlamak için, o devirde Osmanlı’da kaza ve kader hakkında, insanın tarihe hakim olması hakkında düşünülenleri Avrupa düşüncesiyle karşılaştırmak kafidir.
📖 Sayfa 162 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Abdülhamid döneminde etkili bir sansürün düşünce ortamını tahrip ettiği doğrudur. Abdülhamid döneminde hiçbir gelişme sağlanamadığı görüşü ise yanlıştır. Abdülhamid çağının asıl paradoks'u Padişahın 'tehlikesiz' sandığı bazı kurumsal gelişmeleri desteklemiş olması sonucunda hiç beklemediği hürriyetçi bir tepki'yle karşılaşmış olmasıdır.
Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
"Atatürk' ün zamanının düşünürlerinde bulunmayan özelliği, gerçekten olağanüstü özelliği, ütopyacılık'la realizm'i dengeli bir biçimde yürütebilmiş olmasıdır."
📖 Sayfa 195 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Cumhuriyet ideolojisinin benimsettirildiği kuşaklar da boylece , yerel ,dinsel ve etnik grupları Türkiye nin karanlık cağlarından kalma gereksiz kalıntılar olarak görüp reddettiler.
📖 Sayfa 65 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Atatürkçülükğün ana ilkeleri 19. yüzyıl sonunda, padişahın yasaklarına rağmen İstanbul, İzmir, Beyrut gibi İmparatorluk merkezinde yayılan Batı fikir akımlarının etkisinde ortaya çıkmıştır.
📖 Sayfa 186 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
İslam ümmeti, Peygamberin etrafında toplanan bir müminler cemaati olarak teşekkül etti. Bu cemaat Hıristiyan cemaati gibi siyaseti "ikincil" bir faaliyet alanı olarak değil, aksine günlük işlerinde ve kaygılarında siyaset önemli bir yer tutuyordu.
📖 Sayfa 25 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Peygamberin otoritesi dini konularda değindiği kadar siyasi konulara da değiniyordu.
Yerine geçecek olan kimseler onun sadece dini tebliğ yönünü değil, siyasi rollerini de tevarüs etmek için mücadelelere girişiyorlardı.
Osmanlı İmparatorluğu'nda yapılı ve organize bir cemaat mevcuttur. Bu cemaatin aynı zamanda bir iktisadi ve bir hukuk sistemi vardır. Bu kopuklukta dini kuralların pekiştirildiği bir "cemaat" da vardır, fakat bu "cemaat" düzeni sağlayıcı otoriteden yoksundur.
📖 Sayfa 23 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Osmanlı İmparatorluğu'nda çatışmalara uzun vadede bakıldığında, bunlar cemaat/devlet ekseninde odaklandığını söyleyebiliriz.
Mardin'in pozitivist Batı düşüncesinin Türkiye'de egemen görüşle birleşerek biçimlendirdiği "kabul edilmiş" eğilim ve yönteme kapılmayışı, toplumsal değişim dinamikleri genelgelgeçer kalıplara sokmayışı, resmi ideoloji ve Kemalist söylemlerin etkilerinden uzak kalışı, onu "Cumhuriyet aydınları"nın önemli bir kesiminden kalın çizgilerle ayırırve bütün eserlerini toplumbilim dünyamızda ayrıcalıklı bir yere koymayı gerektirir.
📖 Sayfa 1 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
"Diğer taraftan Atatürk' ün devletçilik ismi altında ortaya çıkan bir sistemi benimsemiş olmasının asıl ve derin sebebi yukarda belirttiğimiz "fert mi, devlet mi" tartışmalarına bir çözüm yolu getirmiş olmasındandı. Bu sistem altında devletin iktisaden kuvvetlenmesi imkan dahiline girecek, fakat bu kuvvetlendirme olurken de ferdin iktisadi gerçekleri anlaması ve iktisadi hayata girmesi temin edilecekti."
📖 Sayfa 149 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Özellikle İran'ın bürokratik kültürü, Osmanlı kurumlarının içine sızmıştı. Örneğin yöneticiler, alt sınıflara yabancı dilleri (Farsça ve Arapça) benimsetmişler ve bunları resmî kültürle kaynaştırmışlardı.
📖 Sayfa 44 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Enver paşanın ütopyacılığı Atatürk tarafından kesinlikle reddedilmiştir
Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Atatürk’ün insanın kendi mukadderatına hakim olabileceği fikri pek üzerinde duruşmuş konu değildir
Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Devlet ne kadar güçlenirse güçlensin üretici sınıfların desteğine muhtaçtı
Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
El biruni çalışmalarında kullanmak istediği kitabı anca 40 yılda bulabilmişti
Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Aslında tarih, malesef insanların görüş zaviyesinin bir mahsulü olduğu için her zaman Hakikatin ortaya çıkmasında bu kadar lütufkar davranmamaktadır.
📖 Sayfa 267 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Çağdaş toplumlarda devletle olan ilişkiler yasalarla düzenlenir.
📖 Sayfa 212 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Islamın yalnız imanla ilgili olmayıp aynı zamanda enerjik bir sosyal atılımı gerçekleştirmekle ilgili olduğu fikri ortaya çıkıyor ki , bu nispeten yeni bir gelişme.
📖 Sayfa 131 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Sivil toplum Osmanlı’da latent siyasi fikirlerin bir göstergesidir
Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Namık Kemal'in kuramlarında İslâm felsefesine ayırdığı yer dolayısıyla zamanı için Batılılığın en ileri bir örneğini veren eserlerinde bile görülen çelişmeler bunun bir neticesidir. 19. asır düşünürlerimiz içinde aklı en önemli kural olarak ele alan ve fikirlerini "akıl" etrafında billurlaştıran bir tek düşünür vardı, o da İbrahim Şinasi Efendi'dir. Böylece 18. asırda Avrupa'da aydınlık devrinin özünü teşkil eden rasyonalizm akımının bizde 19. asırda bir tek gerçek temsilcisi olduğunu görüyoruz.
Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Osmanlı Devleti, söylenenlerin aksine bir "teokrasi" değildi. Osmanlı Devleti yalnız şeriat'la idare edilen bir devlet olmamıştır. Şeriat'ın ötesinde, eski Ortadoğu geleneklerinden ve Orta Asya Türk devletlerinden kaynaklanan bir devlet görüşü devlet adamlarının izledikleri ilkeler içinde önemli bir yer tutuyordu.
📖 Sayfa 193 · Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye'de Toplum ve Siyaset kimin eseridir?
Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Şerif Mardin tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2015'te yayımlanmıştır.
Türkiye'de Toplum ve Siyaset kaç sayfadır?
Türkiye'de Toplum ve Siyaset, 317 sayfadır (İletişim Yayınları baskısı).
Türkiye'de Toplum ve Siyaset'in en ünlü sözü nedir?
“Bir yanda, tüm devlet mekanizması sultanın yüceliği mitosunun etkisindeydi; öte yanda, sıradan ölümlülere, resmi kültürün simgelerine ulaşmalarını engelleyen kısıtlamalar konmuştu.”