Jale Parla'nın 2000'de yayımlanan Don Kişot'tan Bugüne Roman adlı eseri, Deneme-İnceleme türünün önemli örneklerindendir. Türkçe baskısı İletişim Yayıncılık tarafından yayımlanmıştır. Aşağıdaki alıntılar, Don Kişot'tan Bugüne Roman'ı okuyan binlerce kişinin favorilerinden oluşuyor.
Don Kişot'tan Bugüne Roman'dan En Beğenilen Alıntılar
Rus edebiyatının babası sayılan Puşkin, aynı zamanda iyi bir Rönesanscıydı. Shakespeare ile Cervantes en sevdiği yazarlar arasındaydı. Puşkin, şiir tarzında yazılmış Yevgeni Onegin öyküsünde, Rus edebiyatının ilk Don Kişot tiplerinden Tatyana 'yı yarattı.
📖 Sayfa 14 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
“Dante’nin İlahi Komedyası’ndan beri bildiğimiz o en edebi temayı anımsarız: Kitap çöpçatandır.”
📖 Sayfa 185 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
“Don Quijote'de okurlar ve yazarlar sürekli flört eder. Herkes öykü anlatmanın ve dinlemenin zevkinde birleşmiştir.”
📖 Sayfa 133 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Edebi değeri yüksek, gerçek sanat eseri olan bir metin, sanatsal nitelikleri ve iletmek istediği anlamla mükemmel bir bütündür; sessiz ama konuşmayı bekleyen sanat nesnesidir o; erişilmez değildir ama erişilmesi güçtür.
📖 Sayfa 178 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
“Yazabileceğim tek doğru, içinde yaşadığım ânın doğrusudur.”
📖 Sayfa 199 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Silas Flannery
Dostoyevski'ye göre Don Quijote, "insan düşüncesinin en son ve en büyük sözü, insanın ifade edebileceği en acı ironidir."
Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
“Romanın çıkışındaki temel metaforun ‘yolculuk’ olduğunu roman kuramcılarının hemen hepsi şu veya bu şekilde dile getirmişlerdir.”
📖 Sayfa 144 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Romanın başlıca yazın türü haline geldiği on sekizinci yüzyılda romancı bilinmeyen okurla buluşmanın heyecanı içindedir. Bilinmeyen okur diyorum çünkü bu yüzyılda artık İngiltere'de başlayıp Fransa'ya ve oradan Avrupa'ya yayılan epistemolojik devrim tamamlanmış bilme biçimleri Newton, Hobbes, Locke, Hume'un yazılarında öne sürdükleri yepyeni bir dünya(bilme nesnesi) ve yepyeni bir insan(bilen özne) ile belirlenmeye başlamıştır.
Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Zaman nehrini tersine akıtmak, o mutlak zaman ve yekpare zamana kavuşmak hem büyük bir arzu hem de bir meraktır Tanpınar'da.
Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Okur kitabı bitirdiğinde ve yeni bir kitaba başlamaya hazır olduğunda değişmiş sayılır.
Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Üretkenliği kadar yenilikleriyle de Tanzimat romancıları arasında sivrilen Ahmet Mithat Efendi, romancılıkla yazma tutkusunun birlikteliğini metinselleştirmiş, anlatı da yeniliğin romancıdan çok yazma tutkusundan kaynaklandığını gösterebilmiş, okurun ise tamamlanmış öykülerden çok bitmemiş hikâyelerle kazanıldığını fark etmiş bir yenilikçidir.
Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
“Edebiyatta iki tema vardır ki, yazılmış ve yazılacak tüm anlatıların tükenmez kaynağını oluşturur. Gerçeklik/yanılsama ikilisiyle, akıllılık/delilik ikilisi. Don Quijote, bir ayağı bu ikilide, diğer ayağı da öbür ikilide duran bir metin olduğu için kendinden sonra yazılan tüm romanlara esin kaynağı olmuştur.”
📖 Sayfa 222 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
“Bir Yazarın Hatıra Defteri’nde Dostoyevski, Don Quijote’den daha derin ve etkileyici bir kitap olmadığını yazmıştı.”
📖 Sayfa 15 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Maddesiz, dilsiz, insansız, bilinçsiz “yekpâre zaman"la "taksim kabul etmiş zaman" arasındaki bağlantıyı sanatının arayışı haline getirmiş Ahmet Hamdi Tanpınar için roman "taksim kabul etmiş zaman"ın anlatısıdır.
📖 Sayfa 282 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
"Doğru yapıldığı vakit yazma (ki benim bunu doğru yaptığımdan emin olabilirsiniz) sohbetin bir başka adıdır. Kibar bir mecliste nasıl davranılacağını bilen biri her şeyi söylemeye çalışmaz – terbiye ve uygarlığın sınırlarını anlamış bir yazar da her şeyi düşünmeye kalkışmaz; okurun anlayışına duyacağınız en büyük saygı bu işi yarı yarıya yüklenmektir ve okura da hayal edeceği bir şeyler bırakmaktır."
📖 Sayfa 152 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Laurence Sterne
“En iyi kurgu, kurgusallığını en ısrarlı biçimde açık eden kurgudur. İşte bunun için ‘Tristram Shandy’ en sanatsal romandır.”
📖 Sayfa 48 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
“Metnini ölümsüzleştirmek her yazarın en meşru arzusudur. Anlıklaştırmalar ise zamanın tahribatını aşmanın bir yoludur. Anlıklaştıran yazar bilir ki, yüzlerce yıl sonra da olsa, bu satırları okuyan okur kendisiyle bu anda buluşmaktadır; okurun zamanıyla yazarın zamanının geçen zamana meydan okuyarak buluştuğu ve yazarın ölümsüzlük düşünün gerçeğe dönüştüğü andır anlıklaştırma.”
📖 Sayfa 235 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
“Cervantes, Don Quijte’ye yazdığı önsözde, okura şu hitapla başlar:
📖 Sayfa 23 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Aylak okur: Bu kitabı, zihnin düşünebilecek en güzel, en zarif, akıllıca ürünü olmasını isterdim; buna yeminsiz inanabilirsin.”
Komedi her zaman kurulu düzeni korkutmuştur. Romanın da en popüler ve en demokratik tür olarak komediyle kopmaz bir bağı vardır.
Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Ressam acıyı bir anda temsil etmenin yolunu bulmalıdır; şair aynı acıyı zamana yayarak anlatabilir.
Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
“Metin, bir kez yazıldıktan sonra, özgürleşir ve 'halka mal olur'. Dil, bireyin ötesine geçerek metni toplumun değerleriyle kuşatır. Ve hiç kuşkusuz, okur anlamın üreticisidir, çünkü yazar kadar o da içinde bulunduğu kültürün dilinin barındırdığı anlam kodlarının haznesidir.”
📖 Sayfa 132 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Roger Fowler
Turgut ve Selim, Don Kişot'tan farklı olarak, okuyarak değil okumak için delirirler. Tutunamayanlar'da en büyük savaşlar okumak için verilen savaşlardır; en çetin çatışmalar okunan kitaplar tartışılırken çıkar.
📖 Sayfa 224 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
“Dostoyevski’ye göre Don Quijote, ‘insan düşüncesinin en son ve en büyük sözü, insanın ifade edebileceği en acı ironi’dir.”
📖 Sayfa 11 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Sayfamız kirli olsa da yaşamımız temizdir.
📖 Sayfa 135 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
“Tarafsız sözcük diye bir şey yoktur. Her söz karşıdakinin nasıl etkileneceği hesaplanarak söylenir, onun muhtemel/kestirilebilir tepkilerine göre değiştirilir.”
📖 Sayfa 51 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Kolay anlaşılan, popüler metinlerle zor anlaşılan, muğlak, ama okurunu en usta yorumculardan seçen metinler. 20. yüzyılın başında "iyi edebiyat" artık her zamankinden daha çok seçkin okurun alanı haline gelmişti. Yazarın metni, muğlak anlamlar barındıran bir metindi, ne kadar muğlaksa o kadar iyi sayılıyordu.
📖 Sayfa 178 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
“Her metin bir göndermeler mozaiğinden oluşur.”
📖 Sayfa 26 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Julia Kristeva
(...)Ve her kitap severin bildiğini o da bilir: Okumak yalnızlıktır.
📖 Sayfa 195 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
“Edebi metinden alacağımız zevk, o metin yoluyla 'bilgilenmek' ile o metinden 'esinlenme'nin karışımı bir şeydir. Bu da salt relativist okumalarla gerçekleşemez. Öte yandan, Wolfgang Iser’den beri bildiğimiz gibi, okuma eylemine katkısı olmayan birikim yoktur ve hiçbir okuma masum değildir."
📖 Sayfa 28 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Oysa kapitalist toplumda modernizmle gelinen yerde giderek parçalanmış bireyler, giderek parçalanmış bir gerçeklik ve giderek toplumsal bağlamından kopan, yabancılaştığı çevresini anlamlandırmakta güçlük çektiği için teknik ustalıklar deneyen, nesneler anlamları anlamsızlaştıkça onların yerine simgeler koyan yazarlar bulunur. Böyle olunca da, 20. yüzyıl romanından hayır gelmeyecektir.
📖 Sayfa 38 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Çerçeveleri hep açık tutmak anlatıyı metin ilişkilerine yaslamaktan geçer. Metin ilişkileri Tutunamayanlar'da hem kişileştirmeyle, hem de kişi ilişkileriyle at başı gider. Kurgu tümüyle metinlerin aranması, bulunması, okunması, eklemeler yapılması eylemleri üzerinde durur. Tutunamayanlar'ın kişilerinin okumak ve yazmaktan başka uğraşları yok gibidir.(...)Yazarlar, okurlar, parça parça metinler bir elden diğerine geçerken sürekli okunur ve yorumlanır. Tutunamayanlar'da metin ilişkileri de metinlerle ilişkiler de okur- yazar ilişkisinin kutsanmasıdır.
📖 Sayfa 223 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Aristoteles'e göre sanat yapıtı, en taklitçi hayvan olan insanın, taklit dürtüsünü tatminden aldığı zevk ve bu zevke eşlik eden öğrenme dürtüsünün ödüllendirilmesiyle gerçekleşen bir temsildir. Bu temel dürtü, uygulamalı sanatlar ile güzel sanatlar alanlarında doyurulur.
📖 Sayfa 35 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Yazın metinleri elbette insana ilişkin bir ya da birçok gerçeği temsil eder, ama temsil ettikleri bir çırpıda, açıklanacak türden çelişkisiz, bütün ve tutarlı değildir.
Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Tristram Shandy oluşumunu sergilemesi açısından ilk ve en tipik romandır.
📖 Sayfa 150 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Cervantes etkisindeki Rus romanından söz ederken Turgenev 'in Bazarov 'unu atlamamak gerekir. Babalar ve Oğulların bu nihilist kahramanı bir don kişot figürüdür.
📖 Sayfa 15 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
On dokuzuncu yüzyılda Stendal, Balzac ve Flaubert için Don Kişot, kaybedilecek davaların peşinde koşan, romantik fakat hırslı kahramanların prototipi oldu.
Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Yaşamdan tek umulacak şey, insanın biraz kendini öğrenmesi -o da geç gelir hep ve sönmek bilmeyen bir yoğun pişmanlık.
📖 Sayfa 177 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Romanın çıkışındaki temel metaforun yolculuk olduğunu roman kuramcılarının hemen hepsi şu ya da bu şekilde dile getirmişlerdir.
📖 Sayfa 144 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
"Büyük dehalar bazen muhteşem biçimde kuralları ihlal eder ve eleştirmenlerin dil uzatamayacağı zirvelere tırmanırlar,"
📖 Sayfa 32 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Başlatmak yaratmak demektir. Başlatan yaratansa eğer, yazarın rolü Tanrı'nın rolüne benzer. Her yazar bir miktar farkındadır bu benzerliğin ama farkında olduğu ölçüde de korkar, çünkü bu hubris'tir (kibir). Öte yandan, her yazar, başlangıç noktası diye aldığı ânın gerçekte bir başlangıç olmadığını bilir ve bu bilinçle kibrini dengeler. Korkuyla arzunun yalnızca yaratıcılığa özgü bu karışımı, Cervantes'e Don Quijote'yi üç kez başlattırır; Italo Calvino ise, Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu'da, bütün yazarların fantezisini gerçekleştirerek yalnızca başlangıçlardan oluşan bir roman yazmıştır.
📖 Sayfa 252 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Metin, bir kez yazıldıktan sonra, özgürleşir ve 'halka mal olur'. Dil, bireyin ötesine geçerek metni toplumun değerleriyle kuşatır.
📖 Sayfa 132 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
İlk kez psikolog William James tarafından kullanılmış bir terim olan 'bilinç akışı' insanın duygu ve düşüncelerinin yarı bilinçli bir halden bilinçli bir hale geçişini gösteren zihinsel durum olarak tanımlanır
📖 Sayfa 170 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Postmodern romanın kişiselleştirilmiş anlatılarında evrensel yorum ya da etkilere yol açabilecek anlam bütünlükleri değil, anlamın sürekli kaybolduğu boşluklar ya da anlam kuyuları amaçlanır. Hilmi Yavuz ''un postmodern üçlenmesinden birinin başılığının Kuyu olması bir rastlantı değildir. Kısacası, okuruna yorumu yasaklayan bir anlatı değildir modernist anlatı, ama o yoruma kolay varamaması için elinden geleni ardına koymayan bir anlatıdır.
📖 Sayfa 172 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Türk romanında temsile karşı yönelişin en etkileyici örneği olan anlatı, başka ilkelerin de öncülüğünü yapmış bir yazarın, Latife Tekin 'in Gece Dersleri 'dir.
📖 Sayfa 344 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Turgenev'e göre Hamlet ve Don Kişot iki zıt fakat evrensel tipi temsil ederler: Düşünmekten bir türlü harekete geçemeyenle, hiç düşünmeden harekete geçeni.
Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
(...)şimdiki zamanda sürdürülen ve kişileri çevrimsel bir zamana hapseden anlatısıyla Les Gommes, saatin tiktakları arasına sıkışmış kriz anlarında kişiye tanınan bir özgürlüğün değil, çevrimsel ve yinelenen bir döngünün kişiyi hapsettiği zamansızlığın anlatısıdır. Bu özellliğiyle de, Les Gommes'un postmodern anlatıların ilklerinden olduğunu söyleyebiliriz.
📖 Sayfa 282 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Don Quijote de basit bir parodi ya da parodistik hiciv değildir. Bütün Rönesans türleriyle diyaloğa girmiş, Rönesans'taki tür sınıflandırma ve hiyerarşisini bozmak üzere karşısına almış bir tarzdır.
📖 Sayfa 58 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Aristoteles'e göre sanat yapiti, en taklitçi hayvan olan insanın, taklit dürtüsünü tatminden aldığı zevk ve bu zevke eşlik eden öğrenme dürtüsünün ödüllendirilmesiyle gerçeklesen bir temsildir.
📖 Sayfa 36 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu’da sanki, ‘ben yazar olmaya mahkûmum ama şu yazdıklarımı okumanın zevki erişemeyeceğim bir zevk, dolayısıyla bu zevke erişmemeye mahkûmum’, diyen bir yazar duyulur.
Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Don Quijote'de okurlar kesinlikle daha etken, yazarlar daha edilgendir; okurlar daha saldırgan, yazarlar daha mazlumdur.
📖 Sayfa 134 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Çünkü yazarlar çoğu zaman kendi metinlerini yorumlayamaz ya da 'bilinçaltı' mesajlarını göremezler.
📖 Sayfa 132 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Freud ile Bergson 'un beraberce paylaştıkları bir dünyanın çocuğuyuz. Onlar bize sırrı insan kafasında, insan hayatında aramayı öğrettiler.
📖 Sayfa 294 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Modernizmle birlikte romanda yazar-okur diyaloğunun bütün açılımlarıyla tamamlanmış olduğunu düşünebiliriz. Bu diyalog 18. yüzyıl anlatılarından tevarüs edilen anlatıcı sesinin çeşitlendirilmesi, okurla anlıklaştırma yoluyla özdeşleşme ya da okuru anlatının içine çekme, okuru değişik anlatı katmanlarında gezindirme, metinlerarası göndermeler gibi stratejilerle sürdürülmüştür.Joseph Conrad 'in Karanlığın Yüreği adlı romanı bu stratejilerin görüleceği iyi bir örnektir.
📖 Sayfa 173 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Edebiyat kuramını sosyologlardan devralan bazı Marksistlere göreyse her şey dil ve şiirin eş zamanlı doğuşuna kadar geri giderek anlaşılabilir ancak.Önce söz değil iş vardı. Çalışırken belli bir ritm tutturulur ve insan gırtlağı bu ritme eşlik edince randıman yükselirdi. İş yaparken söylenen bu şarkılardan şiir ve dil aynı anda çıktı.
Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Ne olursa olsun hayat güzel bir şeydi. Eski saatler bakılması, iyileştirilmesi lazım gelen, temiz yüzlü, iyi yürekli hastalardı ve kitaplar, iyi ciltlenince birdenbire gençleşiyor, güzel giyinmiş kadınlara benziyorlardı.
📖 Sayfa 288 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Tristram Shandy bir yazarın okuruyla kurabileceği en oyunbaz anlatı olarak aşılmamıştır. Postmodern yazında moda olan oyunbazlık asla Tristram Shandy'yi geçememiş, olsa olsa onu taklit etmekle kalmıştır.(...) Sterne okuruna sık sık istediği gibi okumasını önerir. İleri giderek, geri gelerek, hatta isterse atlayarak. Zaten kitap boyunca en beklenmedik anlarda okurun karşısına çıkan önsözler (yukarıda incelediğimiz önsöz bunlardan yalnızca bir tanesidir) sıralamanın oldukça keyfi ve gevşek olduğu izlenimini yaratır. Ama okura bir şartı vardır. Ne sırayla okursa okusun, dikkatli okumalıdır.
📖 Sayfa 149 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
“19. Yy romancısının iletmeye çabaladığı bir büyük gerçeklik vardır: para, hırs ve çıkar uğruna kaybedilen insanlık. Kapitalizme eşlik eden pozitivist mantığın körelttiği duygular, rasyonalizmin öngördüğü tekdüze insan ilişkileri, yalnızca insanın kendisini kandırmasına yarayan büyük ideolojiler, bu kayba katkıda bulunmuştur. Romancının misyonu insanlığın karşı karşıya olduğuna inandığı bu trajediye okurun dikkatini çekmektir.”
📖 Sayfa 164 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Jorge Luis Borges gibi Tanpınar da varoluşu, mutlak bir zamanın, düşsel zaman parçaları halinde yansıması olarak düşünür.
📖 Sayfa 284 · Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla
Sıkça Sorulan Sorular
Don Kişot'tan Bugüne Roman kimin eseridir?
Don Kişot'tan Bugüne Roman, Jale Parla tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2000'de yayımlanmıştır.
Don Kişot'tan Bugüne Roman kaç sayfadır?
Don Kişot'tan Bugüne Roman, 389 sayfadır (İletişim Yayıncılık baskısı).
Don Kişot'tan Bugüne Roman'ın en ünlü sözü nedir?
“Rus edebiyatının babası sayılan Puşkin, aynı zamanda iyi bir Rönesanscıydı. Shakespeare ile Cervantes en sevdiği yazarlar arasındaydı. Puşkin, şiir tarzında yazılmış Yevgeni Onegin öyküsünde, Rus edebiyatının ilk Don Kişot tiplerinden Tatyana 'yı yarattı.”