2007 tarihli Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, İlyas Üzüm'ün en bilinen eserlerinden biridir. İslam Araştırmaları Merkezi baskısıyla 191 sayfadır. Okurların yıllar içinde biriktirdiği en sevilen sözler burada bir arada.
Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik'ten En Beğenilen Alıntılar
"Hakk'ı bulmak istersen, kendini bil. Ariflerin sohbetine katıl. Sadık olup sözü tasdik et. Bir dilden iki söz söyleme. Kimseye hile ve haksızlık yapma. Kendin için ne düşünürsen başkaları için onu düşün. Kimseyi rencide edip hor görme. Elin ile koymadığın bir şeyi götürme. Daima özünden özüne devşir. Kendini bilirsen Hakk'ı bulursun. Bir kere seyrin arşa ferşe erer. Bunları yaptığın takdirde ömrünü zayi etmemiş olursun."
Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, İlyas Üzüm
Alevilik İslâm'dır. Hak- Muhammed- Ali yolunun kırklar meclisinde olgunlaştığı ve on iki imamla devam eden, İmam Ca'fer es-Sâdık'ın akıl ölçüsünü rehber olarak alan, Horasan erenlerinin himmetleriyle Anadolu'ya gelen, Hazreti Pîr'le ve ulu ozanlarımızın nefesleriyle hayat bulan inancın adıdır.
📖 Sayfa 11 · Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, İlyas Üzüm
Ulûhiyet anlayışını koyu bir Vahdet-i vücutçu bakış açısıyla yansıtan asıl kaynaklar, Aleviliğinin birinci derecedeki kaynakları niteliğindeki ozanların deyişlerinde görülmektedir.
Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, İlyas Üzüm
Muhammed’in hakikatin bir yüzünü (zahir, Şeriat, nübüvvet), Hazreti Ali’nin diğer yüzün( batın, hakikat, velayet ) teşkil ettiğini ifade eder.
Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, İlyas Üzüm
Erkan kitabı Buyruk'a gelince... Eserde Kur'an ile ilgili çok sayıda atıfla karşılaşılır. Bunlardan birinde şöyle denilir: "Tanrı doğru yolu göstermek için insanlara dört kutsal kitap indirmiştir. Bunlar Tevrat, Zebûr, İncil ve Kur'an'dır. Bunlar dört ırmağa koşar. Birincisi su, ikincisi süt, üçüncüsü bal, dördüncüsü kevserdir."
📖 Sayfa 135 · Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, İlyas Üzüm
Vahdeti vücut "gerçekte varlığın Allah olduğunu, alemdeki her şeyin onun tecellisinden ibaret bulunduğunu" kabul eden düşünce sistemini ifade eder. En güçlü açıklamasını muhyiddin ibnü'l-arabî de bulan bu düşünce, varlığı ilah sayan vahdeti mevcut yani panteizmden tamamen farklıdır.
Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, İlyas Üzüm
Belirli farklılıklar içeren ana gövde, Safevi hareketinin devletlesmesi ve Balım Sultan'ın Bektaşi erkanını esaslı biçimde yeniden belirlemesinin ardından, giderek Kızılbaşlık ve Bektaşilik şeklinde ikiye ayrılmıştır.
Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, İlyas Üzüm
Ahmet Yaşar Ocak'ın "Alevilikteki Muhammed tasavvurunun tasavvuftaki mürşid murid kalıpları ile açıklanabileceği; Musa Hızır ilişkisinde olduğu gibi nübüvveti temsil eden Hz Muhammed'in velayeti temsil eden Hz Ali karşısında daha alt konuma yerleştirildiği yönündeki tespiti doğru görünmektedir.
Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, İlyas Üzüm
Muhammed şeriatı Ali tarikatı temsil eder,
Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, İlyas Üzüm
... rehber Muhammed mürşit Ali...
Kızılbaşlar nefret duydukları devletle özdeşleştirdikleri için yaygın İslami anlayışa temayül göstermemişlerdir.
Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, İlyas Üzüm
Kızılbaşlar, Bektaşiler gibi Hacı Bektaş Veli'ye saygı göstermekle birlikte, niyazlarinda ona yer vermezler. Bunlar genellikle on iki imamın soyundan geldiklerine inandıkları"ocak"lara bağlıdırlar. Kızılbaşlar genellikle kırsal bölgelerde, Bektaşiler ise şehir merkezlerinde yaşarlar. Kızılbaşlar aynı kökene mensup anne-babadan gelmeyi şart koşarken, Bektaşiler buna önem vermezler.
Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, İlyas Üzüm
İslamiyet ile eski dini inanç ve geleneklerin bağdaştırılmasına dayanan İslami bir anlayışı benimseyen Türkmenler, bu dinin "kitabi" boyutundan belli ölçüde uzak kalmışlardır.
Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, İlyas Üzüm
Yerleşikler göçerleri "zorba, kaba, anlayışsız" olmakla, göçerlerde yerleşikleri "tembel, kolaycı" olmakla itham etmişlerdir.
Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, İlyas Üzüm
Kızılbaş Türkmenler İran coğrafyasında uzantılarını oluşturan Safevi Devleti'nin kurulmasıyla birlikte önemli bir mezhebi dönüşüm sürecine girmişlerdir. Bu süreç esas itibarıyla Safevi tarikatının Sünni hüviyetli bir yapıdan yüzeysel bir nitelikte Şii temayüllerin belirginleştiği bir yapıya dönüşme, siyasileşme ve devletleşme aşamalarında geçerek, gerçekte "Şiileşme Süreci"dir. Başka bir ifadeyle bu süreç bağdaştırmacı, gayri kitabi İslam'dan kitabi İslam'ın Şii versiyonuna intikalden ibarettir.
📖 Sayfa 65 · Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, İlyas Üzüm
Her ne kadar günümüzde bazen araları tire ile ayrılarak Alevilik-Bektaşilik biçiminde, bazen de her iki kesimi ifade etmek üzere Alevilik biçiminde adlandırılmakla beraber, gerçekte bu iki yapı arasında birtakım farklılıkların bulunduğu dikkate alınmalıdır.
📖 Sayfa 57 · Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, İlyas Üzüm
Bugün Alevilik diye anılan Kızılbaşlık ile Bektaşilikten oluşan sosyo kültürel yapı ...
Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, İlyas Üzüm
Kadirilik, Nakşibendilik gibi İslami bünye içindeki yaygın tasavvufi yapılar İslamın zahiri ve şeri hükümlerini kabul edip hayata taşırken Alevilik'te bu alanda daha farklı bir anlayış ve tutum söz konusudur.
Harflerle sayıları kutsal kabul edip bunlara çeşitli sembolik anlamlar yükleme temeline oturan yaklaşımlar eski çağlardan beri devam edegelmekle birlikte İslam tarihinde Hurufilik, Fazlullah hurufi (ö.1394) tarafından kurulup sistemleştiren bâtınî bir akımdır.
Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, İlyas Üzüm
Günümüzde Alevi dedeleri ve Alevi toplumu tanrıyı temelde vahdeti vücudcu çizgide ele almakta, ancak sınırlı sayıda olsalar da bazıları bu anlayışı panteist bir karaktere büründürerek metafizik nitelikte bir tanrı inancını devre dışı bırakmaktadır.
Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, İlyas Üzüm
Sosyokültürel açıdan kendisine has bir yapıya sahip olan dersim, bu yapı dolayısıyla geçmişte de kesip hareketlilik yaşamıştır. Batılı güçlerin tahriki ile birlikte 21 Mart 1937'de isyan başlamıştır. Seyit Rıza'nın önderliğinde hükümet güçlerine karşı sonuna kadar karşı koyma andı içilmiş, isyan alabildiğine yayılmıştır. Nihayet havadan takviyeli askeri harekat neticesinde isyancılar kıstırılmış, Seyit Rıza ve yakın adamları idam edilmişlerdir.
Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, İlyas Üzüm
Melikoff'a göre liberal ve aydın insanlar olan bektaşlar, jön Türkler'in kuruluşunda bir destek ve onlar için her zaman bir sığınak olmuş, İttihat ve Terakki hareketi içinde yer alarak sosyal ve siyasi faaliyetlere iştirak etmişlerdir.
Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, İlyas Üzüm
Kuruluşundan itibaren Hacı Bektaş Veli ile bir biçimde ilişkilendirilen Yeniçeri ocağı 2. Mahmut döneminde lağvedilirken bektaşiler sert uygulamalara maruz kalmış, tekkeleri kapatılmıştır.
Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, İlyas Üzüm
Doğu bölgesinde Kürtçe ve Zazaca konuşan aşiretlerin bir bölümü yaygın İslami anlayışlarını devam ettirirken, konargöçer hayatı yaşayanlar ve bazı yerli gruplar batıni anlayışları benimsemişlerdir.
Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, İlyas Üzüm
Baş ile gövde birleşmiş, şeyhlikten şahlığa giden yol açılmaya başlamıştır.
Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, İlyas Üzüm
Sıkça Sorulan Sorular
Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik kimin eseridir?
Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, İlyas Üzüm tarafından yazılmıştır ve ilk kez 2007'de yayımlanmıştır.
Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik kaç sayfadır?
Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik, 191 sayfadır (İslam Araştırmaları Merkezi baskısı).
Tarihsel ve Kültürel Boyutlarıyla Alevilik'in en ünlü sözü nedir?
“"Hakk'ı bulmak istersen, kendini bil. Ariflerin sohbetine katıl. Sadık olup sözü tasdik et. Bir dilden iki söz söyleme. Kimseye hile ve haksızlık yapma. Kendin için ne düşünürsen başkaları için onu düşün. Kimseyi rencide edip hor görme. Elin ile koymadığın bir şeyi götürme. Daima özünden özüne devşir. Kendini bilirsen Hakk'ı bulursun. Bir kere seyrin arşa ferşe erer. Bunları yaptığın takdirde ömrünü zayi etmemiş olursun."”